Strona · s. 4strona oryginału ↗
DONBAS OCZAMI CZŁOWIEKA
Слово Просвіти, №50 за 2007 рік
brakowało skutecznych środków, którymi mogłaby określić nastroje polityczne ludności, pomimo wydawałoby się wszechpotężnej tajnej policji z jej rozgałęzioną siecią nadzoru. Dzieje się tak dlatego, że faktycznie cała krytyczna myśl polityczna zeszła do podziemia. Począwszy od Hołodomoru 1932—1933 lat Moskwa, dążąc do wykorzenienia niewidzialnych, urojonych „wrogów”, stworzyła nowy obraz wroga — obraz klasowo neutralnego „wroga ludu” zamiast obrazu „wroga klasowego”, narzuconego przez marksistowską ideologię. Przykład Donbasu świadczy o tym, że ludzie tworzyli własne obrazy „wrogów”, wykorzystując oficjalny kurs polityczny do swoich celów. Ludność, która przez kilka pokoleń doznawała ucisku, postrzegała „wroga” jako obiekt swojego niezadowolenia i gniewu. Tradycyjne uprzedzenia wypłynęły na powierzchnię i utrwaliły się w ludzie pod nową nazwą: „wróg”. Czyżby „dziecko” Donbasu Petro Symonenko w czymkolwiek zaprzeczył dziecku kraju, skąd wschodzi słońce? OD UKRAIŃSKIEGO KORZENIA Historia naszego, ukraińskiego Donbasu jest zagadkowa i zawiła, często po hajdamacku nieprzewidywalna i nielogiczna; przeliczyć zachowanie Donbasu na przód nie jest łatwo. Niektórzy polityczni szarlatani, próbując zdefiniować ten region, przypisują mu cechy, których nie posiada — swoisty zlumpenizowany „homo sovieticus”, który żyje pod ziemią, a na powierzchnię wychodzi tylko po to, by natychmiast wesprzeć wszystkie awantury bolszewików. Inni polityczni szarlatani, powiedzmy, legalny ukrainofob Korniłow, który na sprywatyzowanych ekranach chwali się swoją nienawiścią do wszystkiego, co ukraińskie, twierdzą, że Donbas to absolutny wzorzec nowego tworu etnicznego, nad którym popracowali komunistyczni internacjonaliści — „sowiecki człowiek”, któremu niepotrzebne są język, kultura, dusza, a jedynie „sposób obcowania”. A skąd w takim razie wziął się, jeśli nie z ukraińskiego korzenia Doniecczyzny, ukraiński poeta narodowy Wołodymyr Sosiura? Skąd, jeśli nie z Doniecczyzny, wyszedł myśliciel narodowy, autor książki „Internacjonalizm czy rusyfikacja?”, która w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku obudziła świadomość u wielu Ukraińców, za co autora wtrącono do więzienia, akademik i Bohater Ukrainy Iwan Dziuba? Skąd rycerz honoru narodowego i wolności narodowej, hartowany w ideałach narodowych Wasyl Stus, zamęczony w sowieckim GUŁAG-u właśnie przed tym, jak miała wzejść wieszcza zorza nad Ukrainą? Skąd Iwan i Nadija Switłyczni — brat i siostra, których duchowe światło, których ukraińskość oświeciły narodowi drogę do duszy? Skąd oni są? Nie z Dzikich Pól, a z naszego, ukraińskiego Donbasu, za którym leży Kubań, która do dziś śpiewa takie ukraińskie pieśni, które my tutaj, w sercu Ukrainy, zapomnieliśmy. Jest nad czym myśleć, bracia Ukraińcy. Lecz kontynuuję słuchanie Japończyka, któremu przystoi miano honorowego Ukraińca, Hiroaki Kuromiyi. Podkreślam, że często Kuromiya mówi o Donbasie jako o Zagłębiu Donieckim, które obejmuje także część obecnego obwodu rostowskiego z centrum w mieście Szachty. Dlatego kiedy czasami nazywa właśnie taki Donbas ukraińsko-rosyjskim, to nie jest to interpretacja polityczno-etniczna, a czysto geograficzna. Nie zapominajmy o tym. Jednak nas interesuje właśnie ukraiński Donbas w wizji Japończyka Kuromiyi, który opracował mnóstwo dokumentów archiwalnych oraz świadectw naocznych świadków i uczestników historii Donbasu. „Będąc częścią tego, co kiedyś nazywano Noworosją, — Donbas mieści się na południowym wschodzie Ukrainy (współczesne obwody doniecki i ługański) i rozciąga się w południowo-zachodnią Rosję (część obwodu rostowskiego), jego granice wyraźnie wyznacza środkowy i dolny bieg rzeki Doniec (dopływ Donu) oraz Morze Azowskie. W węższym rozumieniu Donbas oznacza węglowo-stalowniczy region przemysłowy, który uformował się w tej strefie i rozmiarami jest bliski stanowi Vermont w Stanach Zjednoczonych. To był rosyjski (i ukraiński) Ruhr. W przededniu 1917 roku, roku rewolucji, centrum Donbasu, dokąd wchodziły takie duże miasta i osiedla jak Bachmut, Juzowka, Ługańsk i Mariupol, należało do guberni katerynosławskiej, a jego wschodnia część z głównymi miastami i osiedlami Makiejewka, Taganrog i Aleksandrowsk-Gruszewski należała do obwodu Wojska Dońskiego. Donbas nigdy nie był jedyną jednostką administracyjną, co stwarza dodatkowe trudności dla historyków przy określaniu uogólnień statystycznych. Jednak jego populacja bardzo szybko wzrosła kosztem intensywnych migracji, odkąd Donbas wszedł do imperium i uformował się jako etnicznie barwne pogranicze, zjednoczone czynnikami ekonomicznymi. Po rewolucji bolszewickiej przemysł węglowy w strefie miasta Szachty w Kraju Północnokaukaskim Republiki Rosyjskiej administracyjnie podlegał kierownictwu ukraińskiego Donbasu. Kiedy w 1928 r. ogłoszono, że w kopalniach węgla miasta Szachty wykryto „ekonomiczną kontrrewolucję”, rząd sowiecki przyznał, że takie przypadki odnotowano w całym Donbasie, czyli po obu stronach granicy”. Ciała 118 robotników, zabitych w Jasinowce i Makiejewce przez żołnierzy Kaledina 31 grudnia 1917 r.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
