Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «GEOPOLITYKA», s. 4

GEOPOLITYKA

Слово Просвіти, №50 за 2007 рік

Górnicza osada w Gorłówce pod koniec XIX w. Zaczerpnięto z wydania: Oczierki istorii Donieckoj obłastnoj komsomolskoj organizacyi. Kijów—Donieck, 1987. * * * …Surowy klimat czyniły jeszcze gorszym ponure warunki socjalne. Rosyjski inżynier, który na początku lat 90. XIX w. otrzymał przydział do Rutczenkowa, obok Juzówki, pozostawił takie wrażenie o Donbasie: „A nuda, jednostajność skrajnie szarego życia były nie do zniesienia. Wokół równy jak stół step, nawet bez ani jednego wąwozu, zimą oślepiająco biały, wczesną wiosną czarny ze śnieżnymi roztopami, wspaniały tylko na początku lata, kiedy »woroniec« (dzika piwonia) zalewa go czerwienią, a śpiew setek skowronków... Biednowka, Sobacziejewka, Kabyzdohowka. Ponury humor tych nazw jak najlepiej określał ich bezradośny wygląd”. Artysta N. Kasatkin, który mieszkał w Aleksandrowsku-Gruszewskim w 1894 r., tak opisał swoje wrażenia z miasta: „Tam i z powrotem między czarnym miastem a czarnymi kopalniami snują się czarni mężczyźni, kobiety i dzieci”. Cały obraz był czarny. Podobne wrażenie pozostało w 1917 r. także u gościa z niedalekiego Kamieńska: „Wtedy, jak i teraz, powietrze było tak zanieczyszczone, że ludzie przez to często chorowali. Niebo płonęło nocą różnymi kolorami... Bezdomne dzieci w Donbasie, 1921 r. Donieckie Muzeum Krajoznawcze. rok 1937, niemiecka okupacja. Jednak dawną, przedrewolucyjną historię, historię zasiedlenia Dzikiego Pola — Donbasu Kuromija przedstawia obszernie, szczegółowo i bezstronnie. * * * „Na polityczny rozwój Donbasu wpłynęło jego geograficzne położenie w Dzikim Polu, przynajmniej w wyobrażeniu Moskwy. Ten wpływ był zauważalny w trzech aspektach. Po pierwsze, wciąż żywe były bojowe tradycje kozaków. Po drugie, Donbas (i step w ogóle) był schronieniem dla wielu uciekinierów przed uciskiem politycznym i ekonomicznym. Po trzecie, w wielonarodowym stepie nieuniknione były konflikty międzyetniczne. Kozacy stworzyli w Dzikim Polu wspólnoty wojskowe, które składały się z tych, którzy uciekli przed polsko-litewskim i moskiewskim uciskiem, marząc o wolnym, niezależnym i lepszym życiu na nowej ziemi. W wolnym stepie życie zmusiło ich do stania się »wolnymi wojownikami«, walczyli oni zarówno przeciwko swoim wrogom na północy, jak i przeciwko Tatarom i Turkom w stepie. Bycie wolnymi wojownikami w praktyce często oznaczało walkę jako najemnicy, jednocząc się z tym czy innym obozem w zależności od politycznych, wojennych, ekonomicznych i innych wymogów. Oprócz udziału w działaniach wojennych, kozacy żyli z rybołówstwa, polowań, handlu, rolnictwa i grabieży. Samo życie było jednocześnie brutalne, dzikie, bezlitosne i heroiczne. Jakkolwiek wyglądała mitologia kozaków, oni w końcu całkowicie weszli w skład Imperium Rosyjskiego w ciągu XVII—XIX w., kiedy Moskwa rozszerzyła swoją władzę na step. W tym długim i skomplikowanym procesie trzeba było i dawać, i brać (zarówno w materialnym, jak i symbolicznym znaczeniu). Co się tyczy zaporoskich kozaków, w 1775 r. ich wojsko ostatecznie zlikwidowała Katarzyna II. (Niektórzy uciekli na południe, do Imperium Osmańskiego, jednak wielu zaporoskich kozaków zostało przesiedlonych, aby stać się Wojskiem Czarnomorskim na Kubaniu na Północnym Kaukazie). Na początku XIX w. kozaczyzna dońska, największe wojsko w Imperium Rosyjskim, całkowicie przeszła, jak i inne formacje kozackie, pod carską kontrolę. W zamian za wierność i usługi wojskowe otrzymała pewien stopień samorządu pod jurysdykcją ministerstwa wojny, i nawet po tym, jak w większości miast i wsi europejskiej części Rosji w wyniku zniesienia poddaństwa wprowadzono samorząd gminny (ziemstwa), kozaczyzna dońska była zwolniona z tej ekspansji władzy cywilnej aż do 1917 r.”. Ciąg dalszy nastąpi.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn