Strona · s. 8strona oryginału ↗
BĄDŹMY BUDOWNICZYMI NOWEJ UKRAINY,
Слово Просвіти, №50 за 2007 рік
Jurij Hnatkewycz, deputowany ludowy Ukrainy, językoznawca Ołeksandr Stepanczenko, m. Odessa Wołodymyr Kowalenko, m. Charków Nina Szmurikowa-Hawryluk, m. Chmielnicki Wołodymyr Semystiaha, m. Ługańsk Nina HNATIUK Zdjęcie Ołeksandra ŁYTWYNENKI
Uroczyste posiedzenie Rady Głównej otworzył przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, deputowany ludowy Ukrainy Pawło Mowczan. Podziękował on wielu tysiącom członków Proświty za ich wytrwałą pracę w imię umacniania państwowości języka ukraińskiego, zachowania i pomnażania duchowości narodu ukraińskiego, aktywny udział w procesie wyborczym, co pozwoliło wprowadzić do parlamentu wielu oddanych idei narodowej polityków. Dzisiaj główne zadanie polega na tym, aby programy wyborcze wcielić w życie, wspólnymi siłami zrobić wszystko, aby Ukraińcy byli na ojczystej ziemi pełnoprawnymi gospodarzami, żyli duchowo bogato, zamożnie, szczęśliwie. To sprawa niejednego roku, ale krok po kroku musimy realizować ukraiński przełom ku cywilizowanej Europie, światowym standardom życia. Co zrobiła społeczność Proświty w 2007 roku? Zarówno w Kijowie, jak i w obwodach Ukrainy przeprowadzono setki wieczorów literacko-artystycznych, akcji kulturoznawczych, festiwali, konkursów. W naszym dorobku znajduje się film animowany na podstawie bajki I. Franki „Lis Mykyta” w 26 odcinkach, „Kolekcja dziecięca” płyt kompaktowych, które są niezwykle potrzebne do wychowania dzieci. Musimy wychowywać dorastające pokolenie nie na obcej ideologii, nie na obcej historii z jej bohaterami i mitami, a robić wszystko, aby dzieci od małego czerpały z ojczystych źródeł historii, kultury, obrzędowości ludowej. Wszystkich dobrych uczynków nie sposób wymienić. Trzeba tylko, aby stale informowała o nich prasa, radio i telewizja, aby doświadczenie najlepszych organizacji Proświty było rozpowszechniane, rosła liczba naszego aktywu w całej Ukrainie. Dlatego prenumerata gazety „Słowo Proświty” oraz innych wydawnictw Proświty jest kwestią pierwszorzędną. Musimy interesować się, dlaczego znaczną liczbę gazet zwracają z kiosków, dlaczego naszych wydawnictw nie ma na witrynach. Mamy nadzieję, że w najbliższych dniach w centrum wydawniczym „Proświta” ukaże się „Słownik języka ukraińskiego”, niezbędny uczniom, studentom, wszystkim, którzy chcą wzbogacić swoją wiedzę o języku ojczystym. Czernihowska obwodowa „Proświta” wydaje gazety „Siwerszczyna”, „Biła chata”, czasopismo „Siwerskyj litopys”, posiada galerię sztuki „Kruti schody”, sklep „Dobra knyha”. Wszystko to jest własnością miejscowej „Proświty”, aktywnie pracuje na naszą wspólną sprawę. Taki przykład trzeba propagować również w innych obwodach, wszak jeszcze 139 lat temu komórki „Proświty” miały swoje gazety, sklepy. Dlatego należy zrobić wszystko, aby przybyło wydawnictw Proświty, programów w radiu i telewizji. Na przykład w Winnicy przewodniczący obwodowego zjednoczenia „Proświty” Łeonid Fiłonow w obwodowej telewizji państwowej prowadzi trzy programy autorskie — „Widwerto”, „Wważajmo tak”, „Winnyćkyj płyn”. Taki przykład jest godny naśladowania. Zintensyfikowała swoją pracę także „Mołoda Proświta” (kierownik Witalij Moroz) — wydaje ona swój biuletyn informacyjny. Aktywnie współpracuje z organami władzy lokalnej także „Mołoda Proświta” obwodu kijowskiego, której przewodzi Jewhen Buket. 8 grudnia 2008 roku minie 140 lat od czasu założenia „Proświty”. Popieramy inicjatywę komórek podstawowych i zwracamy się do Prezydenta Ukrainy W. Juszczenki, aby 8 grudnia ogłosił świętem państwowym — Dniem „Proświty”. Musimy na wysokim poziomie uczcić tę datę, uzupełnić nasz kronikę dobrych uczynków znaczącymi osiągnięciami. Należy działać zdecydowanie, ofensywnie, broniąc prawa każdego Ukraińca do swojej ziemi, języka, kultury, honoru i godności. Pawło Mowczan poinformował, że deputowanymi ludowymi Ukrainy zostało dziewięciu członków Proświty, wśród których są: W. Jaworiwski, Ju. Hnatkewycz, W. Teren, M. Kosiw, I. Zajeć, H. Filipczuk, przewodniczący Połtawskiego obwodowego zjednoczenia „Proświty” M. Kulczynśkyj. Czas na utworzenie międzyfrakcyjnej grupy „Proświta”. Taka grupa deputacka stanie się dobrym wsparciem w rozwiązywaniu tych ważnych zadań, które stoją przed Ogólnoukraińskim Towarzystwem „Proświta” w 2008 roku. Przede wszystkim trzeba wspólnymi siłami wznosić we wsiach, centrach rejonowych Domy Ludowe, odbudowywać tam ogniska kultury. Wszak nie jest tajemnicą, że w niektórych wsiach jest po dziesięć piwiarni, a nie ma klubu, biblioteki, księgarni. Czy mamy prawo obojętnie obserwować, jak upijają ludzi? Czy możemy być spokojni, kiedy na placach wielu miast wciąż wznoszą się pomniki komunistycznych idoli, a na budynkach większości ulic — imiona działaczy systemu totalitarnego? Zatem do pracy — codziennej, wytężonej, ciężkiej. Wśród pilnych, pierwszorzędnych zadań jest przyjęcie w parlamencie Ustawy o państwowym języku ukraińskim, wszak do tej pory posługujemy się ustawodawstwem językowym, przyjętym jeszcze w czasach USRR. Ze współreferatem „Narodowo-patriotyczna praca „Proświty” na Ługańszczyźnie” wystąpił przewodniczący Ługańskiego zjednoczenia „Proświty” Wołodymyr Semystiaha. W tym górniczym kraju siłami członków Proświty przeprowadzono wiele ciekawych akcji, w szczególności ku czci 100-lecia od dnia urodzin R. Szuchewycza, Dnia ukraińskiego piśmiennictwa i języka. Przyciągnęła uwagę młodzieży szkolnej akcja „Narodowo-wyzwoleńczy ruch na Donbasie podczas II wojny światowej”, spotkania z uczestnikiem tamtych wydarzeń Jewhenem Stachiwem. Członkowie Proświty z Ługańszczyzny utrzymują stałe kontakty z ukraińskimi społecznościami Moskwy, Sankt Petersburga, Australii, Kanady, Serbii, innych krajów, a także z sąsiednimi obwodami Rosji. Już 15 lat w Ługańsku działa centrum ukraińsko-kanadyjskie. Zapoczątkowano wydanie „Historii Ługańskiego kraju”, póki co tylko w języku rosyjskim. Ale dzięki wytrwałości naukowców z Proświty zamieszczono tam prawdziwe artykuły o Hołodomorze, represjach, innych tragicznych wydarzeniach na terenach Ługańszczyzny. W. Semystiaha zaznaczył, że przychodzi stale pracować pod presją antyukraińskich sił: nierzadko przedstawiciele władz lokalnych zabraniają przeprowadzać zebrania aktywu w placówkach oświatowych, usuwają członków Proświty z ich stanowisk w szkołach itp. Wszystko to zmusza aktywistów „Proświty” do działania jeszcze bardziej wytrwale, ściśle przestrzegając obowiązującego ustawodawstwa. Sąd Najwyższy Ukrainy uznał za niekonstytucyjną decyzję Ługańskiej rady obwodowej o nadaniu statusu regionalnego językowi rosyjskiemu. Teraz członkowie Proświty przygotowują dokumenty w celu pociągnięcia do odpowiedzialności karnej tych urzędników, którzy naruszają obowiązujące ustawodawstwo Ukrainy, wypierając język państwowy z placówek oświaty, kultury. Zastępca przewodniczącego Donieckiego obwodowego zjednoczenia „Proświty” Marija Olijnyk poświęciła swój współreferat kwestii umacniania państwowości języka ukraińskiego. 16 maja 2006 roku Doniecka rada miejska nadała status regionalnego językowi rosyjskiemu i zaczęła wymagać od wszystkich rad lokalnych wykonywania tych decyzji. Obwodowa „Proświta” dwukrotnie zaskarżyła w sądzie te decyzje. Przedstawiciele władzy robią wszystko, aby przeciągać procesy sądowe, choć prawda i prawo są po naszej stronie. Donieckim członkom Proświty przychodzi pracować w ciągłym oporze. Choć to przykre, a dzięki antyukraińskim siłom przyjęto program rozwoju języka rosyjskiego na Doniecczyźnie i na to wydzielono niemałe środki budżetowe. Członkowie Proświty protestują, przeprowadzają pikietowanie, zwracają się do sądów. Kiedy w obwodzie miał odbywać się konkurs znawców języka ukraińskiego imienia Petra Jacyka, doniecka władza zorganizowała konkurs z języka rosyjskiego. Odnosi się wrażenie, że Doniecczyzna to strefa wolna od prawa. Donieckim członkom Proświty potrzebne jest skuteczne wsparcie ze stolicy, zatem czekamy na radykalne zmiany w rządzie. Bo kiedy na szczeblu państwowym skrytykowano władze lokalne, że nie ma godnego uczczenia ofiar Hołodomoru 1932—1933 lat, od razu wydano dwie książki, postawiono krzyż, zbudowano kapliczkę, wydzielono członkom Proświty transport do udziału w akcji. Niemało robi się w obwodzie dla uczczenia pamięci poległych ukraińskich patriotów. Z okazji 80-lecia od dnia urodzin więźnia politycznego Ołeksy Tychoho otwarto mu pomnik, w Donieckiej filharmonii przeprowadzono konferencję. Obecnie więzień polityczny Wasyl Owsijenko przygotowuje do druku dwutomowe wydanie utworów swojego towarzysza broni. Przygotowują się patrioci także do 70-lecia Wasyla Stusa, absolwenta Donieckiego uniwersytetu. Tutaj można byłoby połączyć wysiłki z pisarzami oraz pros-
Pełniący obowiązki Głównego Atamana Międzynarodowego Stowarzyszenia Kozactwa Mychajło Szytyj wręcza „Proświcie” nagrodę. Profesor Iwan Juszczak, artysta ludowy Ukrainy Anatolij Mokrenko, laureat nagrody im. Szewczenki Łeonid Mużuk — złoty zasób „Proświty”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
