Strona · s. 9strona oryginału ↗
DBAJMY O JĘZYK I KULTURĘ NARODU
Слово Просвіти, №50 за 2007 рік
witanami z obwodu winnickiego, gdyż wybitny poeta-więzień polityczny, Bohater Ukrainy Wasyl Stus urodził się we wsi Rachniwce w rejonie hajsyńskim, gdzie znajduje się izba-muzeum poety i odbywają się Czytania Stusowskie. Leonid Fiłonow, przewodniczący Winnickiej Obwodowej „Proświty”, swój współreferat poświęcił aktualnemu tematowi „Praca narodowo-oświatowa w mediach”. Zauważył, że miejscowi proświcianie owocnie pracują z młodzieżą szkolną i studencką. Aby przyciągnąć młodzież do kwestii rozwoju języka ukraińskiego, w obwodzie przeprowadzono turniej intelektualny „Wszechświat ukraińskiego słowa”. Wśród zwycięzców znalazły się także dwie drużyny z Kijowa. L. Fiłonow do autorskich programów w obwodowej telewizji państwowej angażuje polityków, historyków, krajoznawców, pisarzy, medyków — ludzi różnych profesji, którym leży na sercu przyszłość Ukrainy. Winnicka Obwodowa „Proświta” prowadzi wiele akcji skierowanych na podniesienie kultury języka w środowisku młodzieżowym. W tym celu opracowano nawet słowniczek ukraińskiego żargonu młodzieżowego, aby chłopcy i dziewczęta wykorzeniali w mowie potocznej powszechne, ale zupełnie niepożądane słowa. Jak przyciągnąć uwagę współczesnej młodzieży do dumy historycznej, pieśni? Okazuje się, że to nietrudne. Kiedy kobziarz z Kijowa Mykoła Łytwyn występował na Winniczyźnie, młodzież z zainteresowaniem odbierała zarówno utalentowane wykonanie dum, jak i opowieści muzykologa o tych perłach twórczości ludowej. Aby pokochać, trzeba poznać. Dlatego warto częściej angażować do kontaktów z młodzieżą znanych działaczy literatury, kultury, mistrzów sztuk pięknych. A potem o tym wszystkim ciekawie i przystępnie opowiadać na łamach gazet, w radiu i telewizji. Przewodnicząca Kijowskiej Organizacji Miejskiej „Proświty” Olha Puhacz w swoim współreferacie mówiła o specyfice pracy z młodzieżą. W środowisku młodzieżowym stolicy słowo ukraińskie zaczęło brzmieć częściej, ale pojawiło się też więcej wulgaryzmów. Wiele dobrych słów skierowała pod adresem komórki prośwician Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Budownictwa i Architektury. Tutaj nie tylko organizuje się konferencje czytelnicze, wystawy artystyczne, spotkania autorskie z pisarzami, różnorodne konkursy, ale też stale dba o kulturę języka wśród ogółu studentów. Gdy z ust któregoś ze studentów wyrwie się wulgarne słowo i zostanie usłyszane, takiego nieżyczliwego delikwenta natychmiast przyprowadza się do rektora. I student musi przepraszać, aby nie został skreślony z listy studentów uczelni. Błyskotliwy znawca języka ukraińskiego Iwan Juszczuk założył w stolicy szkołę młodych prośwician. O Kijowskiej „Prośvicie” dzięki Internetowi wiedzą w 46 krajach świata. Dlatego trzeba zadbać, aby każda organizacja obwodowa miała swoją stronę w światowej sieci. Liderzy organizacji prośwician, którzy przybyli na Radę Główną, hojnie dzielili się doświadczeniem pracy, omawiali palące problemy teraźniejszości, wyznaczali plany na przyszłość. Przewodniczący Wszechkrymskiej „Proświty” Serhij Sawczenko zauważył, że siły antyukraińskie przechodzą tutaj do ofensywy. Niektórzy mówią, że zjednoczenie Ukrainy z Rosją to kwestia czasu. Dlatego należy, aby zarówno Prezydent, jak i nowi kierownicy rządu bardziej przemyślanie, systematycznie Mykoła Fedoryszyn, m. Równe Olha Puhacz, m. Kijów Wołodymyr Procenko, m. Sewastopol Marija Olijnyk, m. Donieck Petro Arsenycz, m. Iwano-Frankiwsk w różnorodnych działaniach. Finansowo pomagają prowadzić te akcje obwodowa administracja państwowa i rada obwodowa. Zastępca przewodniczącego Charkowskiej Obwodowej „Proświty” Wołodymyr Kowalenko poinformował, że biorą oni aktywny udział w przygotowaniu encyklopedii o rodzinnych stronach. W Charkowie ze 180 szkół 82 placówki miały w tym roku absolwentów z ukraińskim językiem nauczania. Udało się przeprowadzić drugi festiwal „Tata, mama, ja — ukraińska rodzina”, gdzie zaprezentowały swoje umiejętności śpiewające rodziny. Taki festiwal charkowianie chcą uczynić ogólnoukraińskim. Miejscowi proświcianie przeprowadzili marsz protestacyjny przeciwko etnicznej eksterminacji Ukraińców w Charkowie. Takie akcje musimy prowadzić także w przyszłości, aby aktywizować Ukraińców, obudzić w nich poczucie honoru i godności. Dążą do uzyskania uchylenia decyzji Rady Miejskiej Charkowa o nadaniu oficjalnego statusu językowi rosyjskiemu. Ołeksandr Stepanczenko, przewodniczący Odeskiego Obwodowego Zjednoczenia „Proświty”, mówił o oburzeniu, jakie wywołało wśród Ukraińców odsłonięcie pomnika Katarzyny II w jego rodzinnym mieście. „Proświta” złożyła pozew do sądu z żądaniem demontażu pomnika, ale przewlekłość sądowa zapewne potrwa długo. Jak wiadomo, pomnik składa się z pięciu figur. Cztery dawne figury przechowywano w magazynach, a brązową postać Katarzyny odlano w państwowych warsztatach za nasze wspólne pieniądze i potajemnie dostarczono do Odessy. Dawne figury są ubezpieczone, a postać imperatorowej — nie. Odescy proświcianie żądają od Prezydenta Ukrainy podjęcia decyzji o demontażu tego odrażającego pomnika rosyjskiej imperatorowej, która zniszczyła Sicz i przyniosła na Ukrainę niewolę pańszczyźnianą. Na posiedzeniu Rady Głównej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki wystąpili także profesor-językoznawca Iwan Juszczuk, przewodniczący „Młodej Proświty” Witalij Moroz, przewodniczący Kijowskiej Obwodowej „Młodej Proświty” Jewhen Buket, kierownik spółki z o.o. „Fresky” Wołodymyr Kmetyk. Uczestnicy zgromadzenia minutą ciszy uczcili pamięć wybitnego ukraińskiego literaturoznawcy, obrońcy języka ukraińskiego, profesora Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki, sekretarza Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, laureata nagrody im. Szewczenki, jednego z czołowych prośwician Anatolija Pohribnego. Na sesji Rady Głównej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki przyjęto Uchwałę.
odbył się Ogólnoukraiński festiwal twórczości dziecięcej „Już wiosna nad morzem”, z okazji dnia miasta odbył się festiwal sztuki amatorskiej „Dzwoń pieśniami, moja ziemio”. Kiedy chór miejscowej „Proświty” występował w oddziale szkoleniowym Marynarki Wojennej Ukrainy, 400 marynarzy śpiewało razem z chórzystami hymn Ukrainy. Takie wzruszające chwile nie zostają zapomniane. Sewastopolska „Proświta” drukuje książki, przeprowadza prezentacje, o dobrych uczynkach prośwician Wołodymyr Procenko stale informuje w cyklu artykułów „Listy z Sewastopola” na łamach naszej gazety. W Sewastopolu jest 67 szkół — z nich tylko jedna z ukraińskim językiem nauczania, a jeszcze trzy mają ukraińskie klasy. Oto gdzie są korzenie rusyfikacji Krymu. Przewodniczący jury konkursu dziecięcego „Cudo kalinowe” im. D. Biłousa Wasyl Wasylaszko opowiedział o tym, jak ważne jest angażowanie dzieci w twórczość literacką, różnorodne konkursy. Zwycięzcy otrzymują dyplomy, prezenty, przeprowadza się z nimi wywiady, dzieci pokazuje się w telewizji. To zwróci się z nawiązką. Ale, niestety, na ostatnim konkursie „Cudo kalinowe” było mało uczestników z południowych obwodów Ukrainy. Przewodnicząca Czerniowieckiego obwodowego zjednoczenia „Proświty” Tamara Minczenko opowiedziała o proświciańskich działaniach z okazji 100-lecia od dnia urodzin R. Szuchewycza. Świadomi Bukowińczycy chcą jego imieniem nazwać jedną z ulic, która nosi teraz imię A. Gajdara. Podczas głosowania w radzie miejskiej dla przyjęcia pozytywnej decyzji w tej sprawie zabrakło tylko jednego głosu. Ale mamy nadzieję, że wkrótce taką decyzję przyjmą. Przewodniczący Iwano-Frankiwskiego obwodowego zjednoczenia Petro Arsenycz skupił uwagę na działalności organizacyjno-oświatowej Domu Ludowego. Zbudowali go w dalekim 1911 roku. Za czasów radzieckich była tam sala sportowa, potem pomieszczenia przekazano „Proświcie”. Tutaj są dwie sale posiedzeń, biblioteka. Właśnie Dom Ludowy jest centrum życia proświciańskiego: tutaj przeprowadzają wieczory twórcze, zebrania z okazji świąt państwowych i religijnych, prezentacje książek, wykłady znanych działaczy nauki, kultury. Proświcianie zapoczątkowali święto rodzinne „Dzień ojca”. Księża czytają wykłady na tematy duchowości. W tym roku przeprowadzono tu 27 wystaw. Proświcianie biorą aktywny udział w różnowano prowadzić politykę państwową na Krymie, surowiej domagać się przestrzegania obowiązującego ustawodawstwa przez miejscowych urzędników. Przecież zgubne skutki moskiewskiej polityki widać tutaj wszędzie. Tak, w Sewastopolu planują otworzyć uniwersytet ukraińsko-rosyjski. I jakkolwiek konsekwentne byłyby działania miejscowej „Proświty”, nie będzie ona w stanie samodzielnie przeciwdziałać agresywnej polityce. Tutaj potrzebna jest celowa ukraińska polityka państwowa zarówno w gospodarce, jak i w oświacie oraz kulturze. Przewodniczący Rówieńskiego obwodowego zjednoczenia „Proświty” Mykoła Fedoryszyn podkreślił, że w wychowaniu narodowo świadomych obywateli państwa ukraińskiego nie ma drobnostek. Wziąć choćby repertuar dziecięcych szkół muzycznych. Jaki procent utworów ukraińskich kompozytorów wykonują dzieci? A właśnie w dzieciństwie kładzie się fundament świadomości narodowej, patriotyzmu, miłości do ojczystego słowa, pieśni, muzyki. Lider Żytomierskiego obwodowego zjednoczenia Swiatosław Wasylczuk podkreślił, że rejonowe i miejscowe oddziały „Proświty” powinny kierować znani, autorytatywni ludzie. Jak pracują z młodzieżą na Żytomierszczyźnie? Podczas przeprowadzania Dnia ukraińskiego piśmiennictwa i języka 20 profesorów, docentów, wykładowców Uniwersytetu Żytomierskiego przyjechało do rejonów berdyczowskiego i czerniachowskiego, aby spotkać się z nauczycielami i uczniami. Występując w szkołach, jednocześnie tworzyli oddziały pierwotne. Dążymy do tego, aby w każdej szkole obwodu mieć oddziały liczące 3—7 osób. Wtedy znacznie łatwiej będzie prowadzić pracę oświatową na wsi. Petro Szymkiw, przewodniczący Tarnopolskiego obwodowego zjednoczenia „Proświty”, opowiedział o tym, jak tarnopolanie domagają się, aby współczesna młodzież znała prawdę o tragicznych stronach historii Ukrainy — hołodomorach, przymusowej kolektywizacji, zmaganiach wyzwoleńczych, działalności OUN-UPA. W tej ważnej sprawie trzeba wspólnie działać z naukowcami uczelni wyższych, związkami twórczymi, pracownikami archiwów. Przewodniczący Sewastopolskiego miejskiego zjednoczenia „Proświty” Wołodymyr Procenko poinformował o radosnej nowinie — w dniu urodzin „Proświty” w Jałcie otwierają pomnik T. Szewczenki. Rzeźba została wykonana kosztem mecenasa z Kanady. Proświcianie zadbali o to, aby na tych uroczystościach byli setki patriotów z różnych zakątków Krymu. Na dzień uczczenia UPA przeprowa-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
