Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

WIECZNE GWIAZDY „CANCONIERE”

Слово Просвіти, №50 за 2007 рік

padku „Canzoniere” Francesco Petrarki, które właśnie ukazały się w wydawnictwie „Folio”. A zatem po raz kolejny spełniła się przepowiednia uwieńczonego laurem Włocha: „Poruszony tak bardzo, mój głos zabrzmi wśród was” — teraz już dla ukraińskich wielbicieli jego słów. Pomysł tego wydania należy do rodaków genialnego poety. Dyrektor Włoskiego Instytutu Kultury na Ukrainie Nicola Franco Balloni, który zachwyca kijowian swoją niestrudzoną działalnością na rzecz propagowania kultury włoskiej na Ukrainie, jeszcze trzy lata temu poszukiwał tłumacza, który podjąłby się tej niełatwej pracy. I „znalazł” Anatola Perepadię na… pomarańczowym Majdanie. Ich rozmowa telefoniczna była, zdawałoby się, poza kontekstem tamtych wydarzeń, „rewolucyjny” Anatol Perepadia z radością poinformował włoskiego profesora, że sam podjął się przekładu sonetów, nie przewidując żadnego zamówienia. I oto już na prezentacji książki w Kijowskim Domu Nauczyciela okazało się, że imię Petrarki zostało powołane, by zabłysnąć na Ukrainie nie bez powodu, a magnetyczna energia Majdanu ma z tym związek. Jak scharakteryzował twórcze poświęcenie Francesco Petrarki akademik Mykoła Żułynski, włoski autor średniowiecza, który napisał „Żywoty sławnych mężów”, „Afrykę”, poemat epicki o czynach Scypiona Afrykańskiego, był wielkim obywatelem, poetyckim ideologiem zjednoczonych wielkich Włoch. Jego kancony „Moje Włochy” i „Szlachetny duch” na wszystkie przyszłe wieki stały się hasłem włoskich patriotów, bojowników o zjednoczone Włochy. „Po co to robił Petrarka? Aby podnieść ducha, wielkość każdego Włocha, podnieść energię państwa do tworzenia. A był to przecież dziwaczny wiek, w którym żył — z dżumą i wojnami, które osłabiały Włochy. A my dzisiaj stoimy niemal przed takim samym problemem: jak zapalić wiarą w przyszłość, zjednoczyć Ukraińców?”. Wspólne wydanie Włoskiego Instytutu Kultury na Ukrainie oraz Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki prezentuje poezję, która ukształtowała całą włoską tradycję liryczną, a język Petrarki, jak pisze w przedmowie do książki profesor Marco Santagata, najkonsekwentniejszy włoski badacz „Canzoniere”, „położył na wieki najmocniejszy fundament włoskiego słownika poetyckiego”. Dlatego zadanie tłumacza, nawet tak doświadczonego jak Anatol Perepadia, nie należało do łatwych. Wszak Petrarka swoimi sonetami odszedł zarówno od stylu wysokiego, jak i od form potocznych ówczesnego języka włoskiego. Profesor Nicola Franco Balloni we własnej przedmowie do sonetów scharakteryzował to najtrafniej: „Odchodząc od ciemnej maniery „dolce stil novo”, Petrarka stworzył kancony, które zachwycają urodą i jasnością formy. Starannie opracowywał swoje wiersze, dbając o ich melodyjność i artystyczną przejrzystość. Jednocześnie jego kanconom właściwe są elementy preciosity”. Artystyczne wyczucie Anatola Perepadii, które pozwala mu w przekładach z włoskiego i francuskiego odkrywać ukryte głębie i tajemnicze znaczenia Słowa (a nie tylko tekstu), odtwarzając je bogactwem języka ukraińskiego, daje powód, by zaufać tłumaczowi również w tej podróży do Awinionu sprzed siedmiu wieków. Chociaż sam autor zaznaczył, że postrzega tę pracę jako jeden z wariantów odtworzenia światowego arcydzieła w języku ukraińskim i każdy z ukraińskich poetów może przebyć tę drogę na swój sposób, w miarę talentu i wyczucia poezji Petrarki. Jest nawet gotów pomóc z tłumaczeniem dosłownym. Ciekawym nowatorstwem, na które nie zdobędzie się już inny tłumacz, są poetyckie uwagi Perepadii do sonetów, jak na przykład do kancony LXX: „Jeśli poeta, przekonawszy się o marności swoich błagań, nie przestaje narzekać, to winien jest on sam, a nie gwiazda czy los”. Zatem rozwińcie ten elegancki tomik i z nieprzyjazności (jeśli tak to odczuwacie) naszych czasów wyruszcie w podróż do dziwacznego wieku, gdzie na włoskich prati — łąkach kwitły tulipany, ale ludzkich cierpień było nie mniej. A do świątyni św. Klary w Awinionie weszła młoda donna…

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn