Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 2strona oryginału ↗

WYDARZENIA, FAKTY, KOMENTARZE NOWA ELITA?

Слово Просвіти, №50 за 2007 рік

Andrij ILLIENKO 4 grudnia Rada Najwyższa wybrała spikera, a cały kraj przejął się pytaniem: na czym polega sekret tak niesłychanego karierowego awansu Arsenija Jaceniuka? W swoje 33 lata zdążył on zasiąść na tylu państwowych stanowiskach, że wielu urzędnikom nie wystarczyłoby i kilku żyć. Minister gospodarki najpierw ARK, a potem całej Ukrainy, szef Narodowego Banku, wicegubernator obwodu odeskiego i zastępca szefa Sekretariatu Prezydenta, minister spraw zagranicznych i wreszcie Przewodniczący Rady Najwyższej. Większość analityków próbuje odnaleźć w biografii Jaceniuka podwodne prądy, które wypychały go na szczyty władzy, oraz konkretnych ludzi, którzy go patronowali. To również bardzo ciekawa sprawa, ale nas Jaceniuk interesuje przede wszystkim jako zjawisko, jako typowy przedstawiciel pokolenia, które ma teraz 30—35 lat i które zaczyna nabierać sił. To, że za nowym spikerem stały i stoją określone siły, które prowadziły go od stanowiska do stanowiska, jest i tak zrozumiałe. Ale on nie jest jedyny w swoim rodzaju. Dlaczego więc właśnie Jaceniukowi udało się to, co nie udało się innym? Jakie cechy dały mu przewagę? Pierwsza i najważniejsza — całkowity brak pryncypialnej ideowości. Jaceniuk należy do rodzaju polityków, których nazywa się „pragmatykami”, to znaczy, że jest im obojętne, pod jakimi sztandarami i hasłami iść do władzy. Szczególnie wirtuozerskim „pragmatykom” udaje się w ogóle nie przywiązywać do żadnej siły politycznej, do której w tym czy innym czasie należeli. W 2004 roku Jaceniuk należał do obozu biało-błękitnych, ale nie przeszkodziło mu to w dokonaniu ogromnego skoku karierowego za pomarańczowej władzy. W systemie politycznym, który ukształtował się na Ukrainie, ideowość polityka jest raczej wadą niż zaletą. Jaceniuk uświadomił to sobie bardzo dobrze i właśnie jego „neutralność” oraz „pragmatyzm” dały mu możliwość przynajmniej dwukrotnego przebicia się na stanowiska, przechodząc po głowach konkurentów. Po raz pierwszy stało się to, gdy parlament dwukrotnie odrzucił kandydaturę Ohryzki na stanowisko ministra spraw zagranicznych. „Wadą” Ohryzki stało się właśnie jego „polityczne zaangażowanie”, podczas gdy „kompromisowy” Jaceniuk przeszedł parlamentarny sprawdzian jak po maśle. Taką sytuację obserwowaliśmy podczas wyboru spikera. Kyryłenko znalazł się w tej samej roli kozła ofiarnego. Kolejną cechą, która pomogła w karierze, jest „uniwersalność”. Jaceniuk jest gotów pracować na każdym stanowisku. I wszędzie będą go chwalić za „wysoki profesjonalizm” i „menedżerskie” talenty, choć realnych sukcesów jego działalności jakoś nie widać. Głównym celem jest posiadanie wizerunku „profesjonalisty”, a wyniki pracy i tak będą widoczne tylko dla ograniczonego kręgu osób. Oczekiwanie zaś prawdziwego profesjonalizmu od „zawodowych polityków”, jak pokazuje doświadczenie historyczne, jest sprawą płonną. Przez parlamentarną gadaninę prześlizgnie się nie najlepszy, a najchytrzejszy i „najbardziej pragmatyczny”. Jaceniuk nie jest charyzmatycznym liderem i żarliwym mówcą. Żywiołem polityków jego typu są kuluary, gabinetowe intrygi, zakulisowa gra. Nowe pokolenie biurokratów traktuje publiczność jako wymuszoną potrzebę. No i, oczywiście, liberalizm. Właśnie on jest podstawą światopoglądu zarówno Jaceniuka, jak i reszty młodych biurokratów. Sama natura tej ideologii nie zmusza jej nosicieli do bycia konsekwentnymi i pryncypialnymi (przynajmniej zewnętrznie), dlatego „pragmatyzm”, o którym mowa wyżej, jest tylko zewnętrznym przejawem liberalizmu. Ciekawy przypadek zdarzył się, gdy wtedy jeszcze kandydat na spikera Jaceniuk odpowiadał na pytania deputowanych. Z sali padło pytanie, że w danych o kandydacie nie ma informacji o narodowości. Ale z jakiegoś powodu tak proste pytanie wywołało u pana Jaceniuka otwarcie nieadekwatną reakcję: wspomniał i o ZSRR, „gdzie była narodowość, piąta rubryka”, i o „tolerancji”. Czyżby informacja o przynależności narodowej wyższych urzędników państwowych miała być tajna? I czyżby proste pytanie o narodowość było „nietolerancyjne”? Zatem nieodzowną cechą nowego pokolenia biurokratów jest także kosmopolityzm. Więc aby zrobić karierę w istniejącym systemie, trzeba być „pragmatycznym”, „uniwersalnym profesjonalistą”, mistrzem gabinetowej walki, liberałem i kosmopolitą. I właśnie takie pokolenie „dzieci” partyjnej nomenklatury i czerwonych dyrektorów idzie do władzy. System odtwarza „swoją” elitę, wychowaną według jego prawideł. W rzeczywistości efektywność każdego systemu politycznego polega na zdolności do tworzenia wysokiej jakości elity. I niech każdy sam wyciągnie wniosek, czy obecny system jest efektywny.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn