Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 2strona oryginału ↗

Pomnik zapomnianego prezydenta UHWR

Слово Просвіти, №50 за 2007 рік

Oleksandr SZEPNIWSKI, członek Proświty Zdjęcie autora 1 grudnia 2004 roku na zaśnieżonym starym cmentarzu w mieście Wołodymyr, naprzeciwko muru ozloblonego więzienia centralnego, rozkopywano grób. Kopacze i obserwatorzy milczeli, myśląc o jednym: znajdziemy czy nie? Kilka dni później w cynkowej trumnie do Ukrainy powracał prach wielkiego syna Ukrainy, „zapomnianego prezydenta”, bohaterskiego bojownika o jej wolność, Kyryła Osmaka. Kyryło Osmak urodził się w 1890 roku w Szyszakach na Połtawszczyźnie. Po ukończeniu Moskiewskiego Instytutu Rolniczego przybył do Kijowa. Brał udział w pracach Centralnej Rady. Trzykrotnie był aresztowany pod absurdalnymi, sfabrykowanymi zarzutami. W czasie niemieckiej okupacji współpracował z antyhitlerowskim podziemiem. Podczas pracy w spółdzielni zaopatrywał w żywność i odzież oddziały Ukraińskiej Armii Powstańczej. Rozprowadzał ulotki. Po nawiązaniu kontaktu z OUN przeniósł się z Kijowa do Lwowa. Na zjeździe założycielskim Ukraińskiej Głównej Rady Wyzwoleńczej (UHWR) prezydentem UHWR wybrano Kyryła Osmaka. UHWR była organem politycznego kierownictwa walką zbrojną przeciwko bolszewikom i faszystom, czyli podziemnym rządem i parlamentem Ukrainy. 13 września 1944 roku rannego Osmaka schwytali funkcjonariusze NKWD. Wyrok — 25 lat. A potem — żądania współpracy, tortury itd. Nie złamali go, nie poddał się… Zimą 2004 roku na Cmentarzu Bajkowym ponownie pochowano prochy prezydenta UHWR Kyryła Osmaka. Stało się to możliwe dzięki tytanicznym wysiłkom córki Natalii Osmak. Na Bajkowem, tam, gdzie znajdują się groby Wasyla Stusa, Oleksy Tyhyja, Jurija Lytwyna, Jarosławy Stećko i innych wybitnych synów i córek Ukrainy, niedawno postawiono kozacki krzyż z tryzubem i napisem: „Kyryło Osmak, Prezydent Ukraińskiej Głównej Rady Wyzwoleńczej (UHWR)”. Po drugiej stronie krzyża wyryto: „Kyryło Iwanowycz Osmak 9.5.1890 — 16.5.1960”. Pomnik wykonał rzeźbiarz Mykoła Malyszko. Panichidę odprawił i krzyż granitowy poświęcił kapelan Kijowskiego Okręgowego Bractwa UPA ojciec Serhij. W uroczystości przemawiali Jurij Kostenko, Bohdan Horyń, Jewhen Pronjuk, Halina Jabłońska, członek Proświty Mykoła Ocun, rzeźbiarz Mykoła Malyszko, członek „Plastu” Andrij Kowalow. Jewhen Pronjuk wyraził słuszną myśl — napisać książkę o Kyryle Osmaku. Materiałów jest dużo, może je dostarczyć Ogólnoukraińskie Stowarzyszenie Więźniów Politycznych i Represjonowanych. Wysunięto też myśl, by pośmiertnie nadać Kyrylowi Osmakowi tytuł Bohatera Ukrainy, a odznaczenie wręczyć jego córce. Przemówiła Natalia Kyrylivna Osmak — z wierszem o ojcu.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn