Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

«ŚWIĘTY DŹWIĘK PRZECHODZI PRZEZ LUDZKĄ DUSZĘ»

Слово Просвіти, №50 за 2008 рік

Jewhen CYMBALUK, obwód rówieński. Mieszkanka wsi Małe Dorohostaje Walentyna Rozum, która świętowała 91. urodziny, pomimo swojego poważnego wieku jest główną dzwonniczką we wsi. A z jej dzwonniczym stażem mało kto może się równać w Ukrainie, gdyż opanowywać kościelny dzwonienie mieszkanka Małych Dorohostajów zaczęła jeszcze jako sześciolatka. Obecnie w jej „repertuarze” są setki melodii. A poza tym z babcią Walentyną mało kto może się równać w pieszym stukilometrowym chodzeniu na pielgrzymkę do Ławry Poczajowskiej — łącznie dwadzieścia cztery razy. DZWONY Z ŁUSEK — Od dawna przyjęło się, że w Wielkanoc każdy chętny może dzwonić na kościelnej dzwonnicy, jak chce i ile chce — opowiada Walentyna Pawliwna. — Więc jako dziecko z niecierpliwością czekałam na święto, żeby do woli się nadzwonić. Jednocześnie nie była to zabawa, bo chciało się z miedzi wydobyć nie po prostu dźwięk, a melodię. Na moje szczęście trafił się nauczyciel — dziadek Sianko. Przede wszystkim nauczył mnie ćwiczyć z dwoma małymi dzwonami, potem — z trzema. Obecnie zazwyczaj używam czterech dzwonów — dwa duże, dwa mniejsze. A był czas (po wojnie), kiedy na dzwonnicy można było stworzyć dzwonienie z dziesięciu łusek artyleryjskich. Jedna z nich była niemiecka — długa na półtora metra, szeroka tak, że wydawało się, iż dziecko może się w niej schować, dźwięk czysty i nadzwyczaj głośny. Jednak niedługo łuski musiały być dzwonami. Partyjni zarządzili, żeby pozdejmować je z belki. Oni i na dzwony się zamierzali, ale przestraszyli się ludzkiego gniewu. Przez dzwonienie u Walentyny Rozum ułożyły się szczególne stosunki z władzą. Za czasów radzieckich kilkakrotnie wzywano ją do komitetu rejonowego partii, żeby zmusić do „nie wzburzania ludu”. Pewnego razu nawet kagebiści zaprosili kobietę do swoich apartamentów — mówiąc, że jeszcze choć raz w środku tygodnia na święto religijne zadzwonisz w dzwony, pojedziesz na Sybir. Ale żadne groźby nie przestraszyły dzwonniczki. OBRWANY DZWON… ZA BRESZNIEWEM — Pewnego razu nawet komunistom się przydałam — pół żartem, pół serio mówi Walentyna Rozum. — To było w 1982 roku podczas pogrzebu Breszniewa. Przyszli do mnie do domu z rady wiejskiej i oświadczają, żebym, kiedy będą opuszczać trumnę Breszniewa, wybiła żałobny dzwon. Widocznie takie polecenie dali w całym kraju. I to słusznie, bo choćbyś był nawet carem czy prezydentem, a w ostatnią drogę powinieneś odejść po chrześcijańsku. Więc stoję na dzwonnicy, a pod dzwonnicą — partyjni. Mieli dać mi sygnał, kiedy zacząć dzwonić. Słyszę — zaczynaj. Szarpnęłam za sznur — a on się urwał. Oczywiście sznur był stary, niepewny… I musiało tak się zdarzyć, żeby zawiódł w tak odpowiedzialnym momencie, w chwili żałobnej za tak znanym człowiekiem… Od partyjnych wtedy nieźle się nasłuchałam. Mówili, że jak za zwykłym śmiertelnikiem, to dzwony dzwonią, a jak za gensekiem, to nie wolno. A co ja poradzę: pewnie to wszystko nieprzypadkowo — żeby trumna z ciałem Breszniewa gruchnęła w dół, żeby sznur się urwał. Jak by nie było, ale właśnie za „panowania” tego władcy było najwięcej prześladowań cerkwi, wierzących… DO ŁAWRY POCZAJOWSKIEJ — NA PRZEŁAJ — Najbardziej lubię, kiedy dzwonami witasz procesje — przyznaje dzwonniczka. — Pierwszą z takich procesji przyszło mi wielbić jeszcze w przedwojennym czasie, wtedy zakonnice przyniosły do naszej cerkwi ikonę „Car Świata”. Na szczęście, pomimo wojny, pomimo komunistycznej zniewagi, ta ikona zachowała się w cerkwi do dziś. Cieszę się, że ze świętych miejsc przyniosłam do Dorohostajów kilka obrazów. Właśnie przyniosłam, a nie przywiozłam, bo tak od dawna przyjęło się — chodzić na pielgrzymkę pieszo. Do świętej Ławry Poczajowskiej chodziłam dwadzieścia cztery razy. Chciałabym jeszcze dwudziesty piąty. Ale to, niestety, niemożliwe: nogi nie doniosą, bo już nawet na dzwonnicę po schodach ledwo chodzę. A wcześniej, w młodości, dusza od tego marszu po prostu się radowała. Podchodzę, bywało, do Poczajowa, a naprzeciw dzwony dzwonią. Mimowolnie myślę, że to na moją cześć, zaczynam wyłapywać każdą nutę. A wróciwszy do domu, obowiązkowo próbuję odtwarzać poczajowskie dzwonienie dla współmieszkańców. Oni zamierają, słuchając dzwonowych melodii — to dla mnie najwyższa rozkosz. Bo święty dźwięk, zanim wzniesie się do niebios, przechodzi przez ludzką duszę. Walentyna Pawliwna niepokoi się tym, że nie ma komu przekazać dzwonniczego rzemiosła. Jeszcze nie znalazł się ten, kto nie fałszowałby, nie krzywił duszą, wybierając dzwonienie jako los. W końcu babcia Walentyna zdecydowała: „Pewnie Pan Bóg chce, żebym dzwoniła do stu lat”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn