Strona · s. 7strona oryginału ↗
GDZIE JEST CMENTARZ
Слово Просвіти, №50 за 2008 рік
Mykoła NOSENKO, m. Dniepr
Do napisania artykułu skłoniły mnie słowa niektórych naszych wysokich rangą urzędników: „Ja nawet nie wiedziałem, że był Hołodomor” (powiedział to u zarania niepodległości były sekretarz KC KPU ds. ideologii Ł. Krawczuk), a pierwszy sekretarz KC obecnej KPU P. Symonenko bezapelacyjnie stwierdził, że Hołodomoru nie było. W rzeczywistości nie było zbiorów, więc z tego powodu był głód, a nie hołodomor… Słowem, choć Symonenko powiedział, że współczesna KPU to nie ta KPU, to KPU nie słyszała ludzkiego bólu, jest głucha teraz i pozostanie taką, dopóki będzie istnieć. Komuniści często wspominają Boga, ale, szanowni państwo, grzechem jest oszukiwać naród, albo, jak powiedział T. Szewczenko, „nie oszukujcie samych siebie”, jeśli już nie wierzycie sobie. 28 listopada 2006 roku Rada Najwyższa uznała Hołodomor lat 1932—1933 na Ukrainie i przyjęła ustawę, która głosi: „Hołodomor lat 1932—1933 na Ukrainie jest ludobójstwem narodu ukraińskiego”. Dokonał się akt sprawiedliwości dziejowej: zbrodnia otrzymała ocenę prawną. A teraz należy wszcząć sprawę karną w celu ustalenia organizatorów, wykonawców i winowajców tej zbrodni. I znów wszystkie drogi prowadzą do komunistycznej ideologii i jej podstawy — „marksizmu-leninizmu”. I będą szukać winnych gdziekolwiek, tylko nie w KC KPZR, nie w Moskwie. To właśnie Moskwa ogłosiła się sukcesorką Imperium Rosyjskiego i ZSRR, więc aktywa i pasywa są w Rosji. To, że tak powiem, wstęp do mojej spowiedzi. Urodziłem się we wsi Dijówka (teraz terytorium m. Dniepr) we wrześniu 1924 roku w rodzinie robotniczej: ojciec pracował w zakładzie „Dniepromet” jako odlewnik, mama była gospodynią domową. Jesienią 1931 roku zacząłem chodzić do pierwszej klasy szkoły kolejowej nr 4 na stacji Dijówka (szkoła czteroklasowa). W 1932 roku był już głód, choć dijowcy tak go nie odczuwali, bo pracowali w produkcji w Dnieprze, gdzie wydawali kartki chlebowe na pracownika i je-
Jurij BEZKROWNYJ
Ukraińska społeczność Moskwy zebrała się na koncert-requiem w Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, aby wspólnie z Ukraińcami z całego świata uczcić pamięć ofiar hołodomorów na Ukrainie.
go niepracującą rodzinę. Tata otrzymywał 700 gramów chleba, niepracujący członkowie rodziny (mama i ja) — po 400 gramów. Kartki chlebowe trzeba było potwierdzić w radzie wiejskiej i przypisać do określonego sklepu z chlebem (nasz był na rogu ulic obecnych Braci Trochymowych i Silradowskiej). Więc ja, przychodząc ze szkoły, biegłem do „okienka po chleb” codziennie, bo dawali tylko na dzisiaj. Jaka by nie była przyczyna, dzisiejszego chleba jutro nie oddadzą. Biegać trzeba było około 2,5 kilometra w jedną stronę. Biegałem i nie wiedziałem, co to „marszrutka”, bo chciało się chleba… Już od wiosny 1932 roku po domach zaczęli chodzić pełnomocnicy do spraw zbierania „zbędnego chleba”. Na naszym zakątku (teraz między ulicami Kostromską i Williamsa) pełnomocnicy, dwóch czy trzech marynarzy, mówili, że z Kronsztadu, chodzili z „zakątkową” Martynichą — podstarzałą kobietą. Wszystkie kasze czy zboża, które znajdowali, chwytali i wysypywali do „wspólnego worka” — fasola, groch, soczewica, proso, kasza jaglana, gryka, żyto itd. Pewnego razu do „wspólnego worka” wysypali pół garnka fasoli i pół makitry prosa, które przygotowali na kaszę jaglaną. Wtedy pomyślałem: a co z tej mieszanki będzie? Nikt nawet nie wymagał, żeby coś wyszło: trzeba było, żeby u ciebie nic nie zostało… Marynarze — chłopcy jak się patrzy, czyżby im z workiem po domach chodzić? Im by pracować gdzieś w zakładzie. A Martynicha zerkała, czy nie ma czegoś, żeby zwilżyć gardło, bo już zaschło… Pewnego razu poprosiła tatę o „niebieską” (denaturat), bo u nas stał prymus. Nie wiem, czy tata dał biedaczce niebieskiej, czy nie, bo mnie odesłali ze spiżarni… W szkole nas, dzieci, karmili w osobnym pokoju przy stacji Dijówka na dużej przerwie: malutka aluminiowa miseczka klusek — 3—4 kluski i z pół litra wrzątku. Gdzieś w listopadzie 1933 roku wielu uczniów szło do szkoły spuchniętych… Na stacji Dniepr, gdzie teraz jest sklep „Foxtrot”, stał jednokondygnacyjny drewniany budynek kas podmiejskich i poczekalni
Uroczystości żałobne otworzył dyrektor generalny Centrum, doktor nauk historycznych Wołodymyr Melnyczenko, który, parafrazując słowa Wołodymyra Sosiury o tej strasznej tragedii narodu ukraińskiego, powiedział: „Dzisiaj krople wosku ogólnoukraińskiej
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
