Strona · s. 5strona oryginału ↗
BEZDUCHOWNOŚĆ
Слово Просвіти, №50 за 2011 рік
Natalia BAKŁAJ, pisarka, członkini Łubieńskiego Klubu Mediów. W tym roku Ukraina czciła pamięć wybitnej pisarki i działaczki społecznej, prawdziwej patriotki-działaczki na niwie pracy proświtańskiej, Lubow Janowskiej, która od 1881 do 1905 roku mieszkała i zajmowała się działalnością literacką we wsi Tarnawszczyzna w rejonie łubieńskim. Właśnie w 2011 roku minęło 150 lat od dnia jej urodzin oraz 130 lat, odkąd pisarka niemal na ćwierć wieku osiedliła się w naszych błogosławionych stronach. Zważywszy na tak poważną datę, także Łubieńszczyzna powinna była uczcić ten jubileusz, przeprowadzić pewną pracę nad upamiętnieniem autorki niemal setki opowiadań, prawdziwych historii, powieści i nowel, z których najlepsze napisano w malowniczej wsi Tarnawszczyzna, utworów, które stały się klasyką literatury ukraińskiej. I coż zrobili włodarze rejonu łubieńskiego dla uwiecznienia pamięci pisarki i proświtanki? A nic… Myślicie, że nie wiedzieli? Jeszcze jak! O zbliżających się datach jubileuszowych kierownictwo rejonowe wiedziało niemal najwcześniej, bo właśnie do nich z „prośbą” udałam się z wizytą na początku 2011 roku. A wcześniej jedno z miejscowych wydawnictw przez długi czas drukowało materiały o zbliżającym się jubileuszu pisarki, jej biografię, a nawet utwory autorki. Było to godne uwagi. Wszak Lubow Janowska była postępową kobietą. Otworzyła we wsi szkołę niedzielną dla chłopów-biedaków i tam nauczała. Znowuż, to właśnie ona stworzyła pierwszy w powiecie teatr dramatyczny w swoim pańskim majątku. Na scenie chłopi-artyści wystawiali sztuki, które napisała L. Janowska na podstawie realnych wątków z życia wsi. Autorka sztuk pisała muzykę, pięknie śpiewała. Aktywnie korespondowała z Łesią Ukrainką, małżeństwem Antonowyczów i Staryckich. Przyjaźniła się z redaktorem pierwszej ukraińskiej gazety w carskiej Rosji „Chliborob” M. Szemetem. Niezwykle utalentowana, napisała libretto do opery W. Łysenki „Wiedźma” oraz do „Kupałśkiej iskry” Pidhoreckiego. Była delegatką Pierwszego wszechrosyjskiego zjazdu kobiet, gdzie wystąpiła z referatem „Los ukraińskiej chłopki”. W 1906 roku stanęła na czele kijowskiej „Proświty”. Wcześniej opiekował się nią Borys Hrynczenko. O tym wszystkim opowiedziałam w gabinetach kierownictwa rejonowego: Wasylowi Kuksaniowi (zastępcy przewodniczącego rejonowej administracji państwowej), Wiktorii Martyneśkiej (zastępczyni przewodniczącego rejonowej administracji państwowej) oraz Julii Biłokiń (naczelnik wydziału oświaty rejonowej administracji państwowej), którzy wysłuchawszy moich zamiarów, by choć w jakiś sposób uczcić znaną pisarkę, reagowali różnie. Lecz jak się okazało, o samej pisarce nikt z nich nie słyszał, nie wiedział, nie czytał i wiedzieć nie chciał. Mojej propozycji otwarcia tablicy pamiątkowej na szkole nie poparto: brak środków, a i szkołę wkrótce zamkną, nie ma uczniów, nikt nie będzie dbał o tę „tablicę”… Co prawda, pan Kuksań niepewnie obiecał „wspomóc” przez pana Aleksiejenkę (przewodniczącego rejonowej administracji państwowej i szefa miejscowych regionalistów) w kwestii rozwiązania tego problemu i porozmawiać z panem Diadeczkiem (przewodniczącym rady rejonowej, również zagorzałym regionalistą). Ale obiecanej pomocy tak się nie doczekaliśmy. Chcę podziękować miejscowemu farmerowi z LLC „Dibrowa” Ołeksijowi Kowalence (znany w tych stronach dobroczyńca i gospodarz), który postanowił ustawić za własne środki nie po prostu tablicę pamiątkową, a wspaniałą stelę pamiątkową w strefie parkowej w centrum wsi. Uzgodniwszy tekst, który miał być na steli, złożyliśmy zamówienie. Jedyna fotografia, którą posiadaliśmy, jest dość stara i niskiej jakości, zrestaurował ją fotograf O. Kozaczkow. Właśnie ona znajduje się na kamiennej steli. Stelę wykonano w maju: ładna, jakościowa, tekst wyraźny, portret wyrazisty. O. Kowalenko znalazł transport, tragarzy i przewiózł ją do Tarnawszczyzny, aby postawić w… hangarze rolniczym, ponieważ pieniędzy na ustawienie steli i zagospodarowanie placu wokół niej już nie wystarczyło… Tak więc jubileusz minął niezauważenie. Dla władzy pisarze zawsze byli zbędni: nawet jeśli jest ich niewielu, jeśli czytają ich na świecie i jeśli wreszcie pomnażają dumę i sławę rodzinnego kraju. To niczego nie zmienia… Tetiana MOSIJCZUK, sekretarz odpowiedzialny Chmielnickiej Miejskiej „Proświty”
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
