Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

MARKIJAN SZASZKEWYCZ W MOIM ŻYCIU

Слово Просвіти, №50 за 2011 рік

Petro HNYDA, Lwów Moje rodzinne korzenie są związane z miejscami, w których przebywał Markijan Szaszkewycz. Matka pochodzi ze wsi Humniska w rejonie buskim. Dlatego przez wiele lat podczas letnich wakacji wypoczywałem właśnie w Humniskach, u babci. Nasza wiejska cerkiew archanioła Michała jest pomalowana na ciemnoczerwony kolor, wysoka i przestronna, obok znajduje się plebania (miejsce zamieszkania proboszcza), a po drugiej stronie rozległego sadu — stary budynek miejscowej szkoły. Być może to właśnie kiedyś była dawna rezydencji- Andrzej ZYL, dziennikarz, krajoznawca, Boryspil, obwód kijowski W kwietniu 1865 roku, przemawiając na wiecu z okazji 100-lecia urodzin znakomitego chłopa z guberni archangielskiej, ojca rosyjskiej nauki i literatury M. W. Łomonosowa, Ukrainiec P. P. Czubyński (wówczas sekretarz Archangielskiego Komitetu Statystycznego) mówił o ustanowieniu pomnika na ojczyźnie uczonego jako hołdzie złożonym jego rodzinnej ziemi, jego matce i chłopu Iwanowi Szubnemu, który nauczył go czytania i pisania. Możliwe, że to właśnie Iwan Szubny uczył przyszłego geniusza czytać i pisać. Ale bramy nauki przed Łomonosowem otworzył nie chłop z Kurostrowa, lecz Ukrainiec Wasyl Wołostkowski. P. Czubyński nie znał tego pracownika nauki, być może pierwszego oświatowca w powiecie chołmogorskim. A dziś w Rosji, obchodząc 300-lecie urodzin M. Łomonosowa, czy ktokolwiek przypomni sobie rolę Ukraińców i kultury ukraińskiej w kształtowaniu tej niezwykłej osobowości? Wiadomo, że Łomonosow w latach studenckich przyjeżdżał do Kijowa i przez krótki czas uczył się w Kijowsko-Mohylańskiej Akademii. A o Wasylu Wołostkowskim (imię zakonne Warnawa) mało kto wie. Pochodził on z szlacheckiej ukraińskiej rodziny, która władała gumniskimi proboszczami. Budynek jednopiętrowy, stary, czymś przypomina muzeum-siedzibę. W czasach radzieckich oficjalnie była tylko jedna cerkiew — prawosławna. Gdy zaś podczas pierestrojki zaczął wychodzić z podziemia Kościół греко-katolicki, to niemal w każdej galicyjskiej wsi gmina decydowała, do jakiego wyznania przystąpić. Niestety, w Gumniskach połowa wsi postanowiła powrócić do UKGK, a druga — pozostać w prawosławiu. Od tego czasu wieś podzieliła się na dwie parafie z jedną świątynią, w której nabożeństwa odbywały się na zmianę. Nowo przybyły proboszcz greko-katolicki, na pamiątkę tego, że kiedyś proboszczem tu był ojciec Markijan Szaszkewycz, powiesił przy wejściu do świątyni jego portret, który prawosławni, gdy rządzili, zasłaniali całunem. Inną miejscowością związaną z Markijanem Szaszkewyczem jest wieś Połonicze (tego samego powiatu buskiego), skąd pochodzi mój ojciec. Połonicze leżą kilka wsi od Nowosiłek, gdzie Szaszkewycz był ostatnio proboszczem. Dlatego, gdy w 1895 roku w Połoniczach spłonęła świątynia, gmina Nowosiłek (gdzie w tym czasie zbudowano nową) przekazała budynek starej cerkwi, w której służył o. Markijan, do Połonicz. Jest to niewielka, jednokopułowa świątynia. 20 listopada 2011 roku w Połoniczach, w ramach obchodów 200-lecia urodzin Markijana Szaszkewycza, w cerkwi św. Archanioła Michała Archierejską Świętą Liturgię odprawił Jego Ekscelencja, zwierzchnik eparchii sokalsko-żowkiewskiej UKGK, biskup Kyr Myhajło Koltun. Po Liturgii odbyło się poświęcenie tablicy pamiątkowej na fasadzie cerkwi, w której służył Markijan Szaszkewycz.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn