Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

ZBIOROWY PORTRET

Слово Просвіти, №50 за 2011 рік

Rodzima pamiętnikarstwo wzbogaciło się o jeszcze jedną utalentowaną i oryginalną książkę Iryny Żyłenko – „Homo feriens” („Człowiek świętujący”) z przedmową M. Kociubynskiej. Że nie jest to autorskie wyolbrzymienie, potwierdził wieczór-prezentacja nowego wydania, na który do Domu Nauczyciela zebrała się niestety przerzedzona kohorta przyjaciół-szestdziesiatników. A także naukowcy, wykładowcy, koledzy po piórze, artyści, dziennikarze i po prostu wielbiciele twórczości znanej poetki. W ostatnim czasie niemal co roku w ukraińskiej literaturze pojawiają się utwory tego rzadkiego gatunku. Piszą (lub piszą za nich) działacze polityczni i gospodarczy, dyplomaci i artyści, rzadziej (sami) gazeciarze i pisarze. Jedni piszą, aby usprawiedliwić, upiększyć, osłodzić pamięć o sobie przed potomnymi, inni – aby wyrównać rachunki z przeszłością i rywalami-demokratami (taki wniosek można było wyciągnąć z wystąpienia sprzed kilku lat z trybuny parlamentarnej jednego z obecnie działających urzędników z gniazda Kuczmy). Osobno stoją wspomnienia ludzi, u których „nie ma ziarna nieprawdy za sobą” – szestdziesiatników. Czytelnicy mieli już okazję zapoznać się z gatunkiem spowiedzi Jewhena Swerstiuka, Mychajłyny Kociubynskiej, Mykoły Rudenki, Bohdana Horynia, Lesia Taniuka, Mykoły Horbalia i innych. A teraz – Iryny Żyłenko. Iryna Żyłenko Mykoła CYMBALIUK Zdjęcie Olesia DMYTRENKA Iryna Żyłenko, pisarka: – Nie wiem, czy Pan Bóg rodzi ludzi i od razu odmierza im jakieś zawody, ale wiem jedno: w mojej rodzinie prawie nikt nie interesował się literaturą (bo i książek nie było). Ale odkąd się pamiętam, całe życie cierpiałam, śmiałam się, myślałam i wszystko – przez pióro. Inaczej po prostu nie było można. Bardzo żałuję, że nie pozostał dziennik z lat szkolnych, bo moja mama była poważną damą i starannie wyszukiwała moje dzienniki, a potem takie wychowawcze momenty urządzała, że porzuciłam to zajęcie i wróciłam do niego dopiero w dziesiątej klasie. Od tamtej pory starannie, na ile to było możliwe, prowadziłam dziennik. Z początku podśmiewali się i przyjaciele, i mój mąż (Wołodymyr Drozd – Aut.), że niby to damskie zajęcie pisać dziennik. Potem zaczęli traktować to poważniej. Często ktoś dzwoni i pyta: „Iryno, a nie pamiętasz, kiedy był ten czy tamten wieczór w pracowni artysty?”. Nie wszystko pamiętałam, ale zawsze odpowiadałam, zaglądając do własnych zapisów. I Wołodia często korzystał z moich dzienników. Powiem kilka słów o dzienniku w ogóle. Dzienniki nie tak często ludzie prowadzą. Bo on jest lustrem duszy ludzkiej. Jak powiedział nieżyjący już Rolan Bykow w jednym z wywiadów: „Możesz być bardzo ważnym, bogatym człowiekiem. Ale życie to jedna chwila: wstał, położył się, „Szczęśliwego Nowego Roku!”. Wczoraj – 50, dzisiaj – 60, aż póki nie wpadniesz do dołu”. Moje dzienniki, 46 grubych notatników (to było na ten czas, kiedy pisałam), a teraz jest ich już 59! Tyle w tych plastrach pamięci złotych kropel miodu. Oczywiście, nie bez kropel dziegciu, z którymi złoto plastrów u mnie się nie miesza, istnieje autonomicznie. Za młodu ukrywałam przed wszystkimi, że prowadzę zapiski, miałam kompleksy, bo „mieszczańskie, damskie zajęcie”. Ale mijały lata i ludzie uszanowali mnie za cierpliwość, z jaką utrwalałam wydarzenia, uczucia. Pisanie dziennika dla mnie to rozkosz. Swoista psychoterapia. To lustro, w które, jeśli chcesz być ładna, zaglądaj częściej, wpatruj się w siebie – obecną, wczorajszą, czyń siebie lepszą. Jewhen Swerstiuk, filozof, pisarz: – Iryna Żyłenko na święcie życia. W tym obrazie – bukiet emocji. Dominuje wśród nich jasna, szeroka, szczera miłość; miłość do życia i do ludzi. Obraz szestdziesiatników obecnie nie bardzo lśni. Od częstego użycia zbanalizował się, do tego jest „zasiedziany przez muchy”, które mówią, że zawsze tu siedziały, jeszcze od lat 60. A otworzycie „Homo feriens” i zobaczycie, kto jest kim. Książka bardzo utalentowana. A czym jest talent? To miłość, prawdziwość i szczerość. To dar malowania słowem. A także – odwaga. Już napisano setki książek, gdzie jest lista imion szestdziesiatników – i martwych, i żywych. A u Iryny Żyłenko ta lista stworzona jest jak bukiet, który wywołuje radość i zdziwienie. I czujecie, jak każde imię świeci szczególnym światłem. Umiejętność cieszenia się życiem to szczególny dar. Życie lat 60. było przygnębione, wielu przeczekiwało słotę, jedni się upijali, drudzy chowali się w „domu na skraju”, trzeci skarżyli się i dusili. A Iryna Żyłenko śmiała się srebrnym dzwoneczkiem i zdążała wszystkich odwiedzić, i posmucić się, i pośpiewać, i przypomnieć, że jesteśmy na święcie życia i młodości. A co najważniejsze – zdążała pobiec do domu i zapisać świeże wrażenia w dzienniku. Oto mamy główną książkę świadectw o ludziach i czasie – niezwykłym czasie – w ponurym XX wieku. Wieczór prowadzi Jewhen Swerstiuk. Moim zdaniem, obok książki Iryny Żyłenko można postawić wspomnienia Mykoły Rudenki „Wielki cud – życie”. Ale kto zna te wspomnienia? Ja ponad dwa lata próbuję znaleźć wydawcę, żeby je wydać ponownie. Nikomu! Ale mimo wszystko cieszmy się, że otrzymaliśmy „Homo feriens” i „Wielki cud – życie”. Bo to niezwykłe książki… Mykoła Żułynski Mykoła Żułynski, akademik, dyrektor Instytutu Literatury NAN Ukrainy: – „Ja nie jestem człowiekiem, ja jestem oknem do ogrodu”, – tak powiedziała kiedyś Iryna Żyłenko. Swoją twórczością, swoim życiem ona jest naprawdę cudownym oknem do ogrodu, gdzie rozkoszuje się przyroda, gdzie buja życie i gdzie ona jest szczęśliwa, bo świętuje. To wielki dar, wielka tajemnica poznać, jak w ciężkich warunkach mogła ta kobieta

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn