Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Fundament niezłomnego ducha

Слово Просвіти, №50 за 2012 рік

Mykoła TABORYT Po krótkich słowach wstępnych przewodniczących, którzy zauważyli aktualność i ważność wspomnianego tematu, podzielili się własnymi przemyśleniami na temat miejsca i roli Kościoła w odrodzeniu duchowości, utwierdzeniu naszej państwowości, z przemówieniem wystąpił Świątobliwy Patriarcha Filaret. — I my, słudzy Kościoła, i wy, pisarze, jesteśmy sługami słowa. A święty Grzegorz z Nazjanzu jeszcze w IV w. powiedział, że kiedy nie działa broń, to trzeba zastosować słowo. Dlatego że słowo — to najpotężniejsza broń, która działa na człowieka. Dlatego tak boją się słowa, jak boją się i sług słowa — pisarzy, jak bała się władza radziecka Kościoła. Przecież Kościół zawsze miał wielki wpływ na naród. Tak samo i pisarze. Wszelkimi sposobami was ograniczają, żeby takiego wpływu nie mieli. Zebraliśmy się z wami w niespokojnym czasie. Nie chcę powiedzieć: w niebezpiecznym czasie; nie będziemy dramatyzować, czas nie jest zły, bo mamy to, co najważniejsze — wolność, której nie mieliśmy w poprzednim stuleciu. Musimy jasno uświadomić sobie, jakie przed nami, sługami słowa, stoi zadanie — musimy wszystkimi siłami bronić państwa ukraińskiego. Bo jeśli nie będzie naszego państwa — nie będzie rozwoju języka ukraińskiego, ukraińskiej kultury, ukraińskiej teologii i ukraińskiej duchowości. Nie będzie! Dlatego że nasz sąsiad wielki (póki co wielki) na wszelkie sposoby próbuje zawrócić nas do starego, czyli podporządkować Ukrainę Rosji: zlikwidować nasz język, wydać naszą historię za swoją, przywłaszczyć wszystko co najlepsze, nazywając nas chachłami. Mówiąc, że i narodu ukraińskiego nie ma, i w ogóle ci Ukraińcy nie są zdolni mieć własnego państwa. Oto do czego chcą nas doprowadzić. Jak oni to robili? Z historii wiadomo, że dopóki Ukraina była niezależna od Moskwy, dotąd u nas wielkie osiągnięcia miał Kościół. Na przykład, w tamtym czasie tylko na Ukrainie była wyższa szkoła teologiczna. Na całym prawosławnym Wschodzie nie było wyższej szkoły! W prawosławnej Moskwie nawet szkół parafialnych nie było. W Rosji, dopóki nie przyłączyli Ukrainy, żadnych szkół nie było! Przypomnijmy: właśnie Piotr Mohyła napisał katechizm, który zatwierdziły wszystkie prawosławne Kościoły. Napisał wyznanie wiary prawosławnej. To świadectwo tego, że metropolia kijowska była światłem w prawosławnym świecie. A co stało się po tym, jak straciliśmy swoją państwowość? Staliśmy się zwykłą eparchią rosyjskiego Kościoła. O nas zapomniano, i kiedy pisano historię rosyjskiego Kościoła, to nam wyznaczono mało widoczne miejsce Kościoła Kraju Południowo-Zachodniego. Oto gdzie się znaleźliśmy. Zniewolenie i znieważanie Ukrainy Moskwa przeprowadzała przez Kościół i przez szkołę. Ukazami carskimi (emskim i wałujewskim) zakazano języka ukraińskiego na Ukrainie, zakazano drukowania książek w języku ukraińskim, wygłaszania kazań w języku ukraińskim (do tego nabożeństwa prowadzono wprawdzie po słowiańsku, ale z ukraińską wymową). W Biblii zapisano, że Bóg mówi do człowieka w jego ojczystym języku. Oto prawosławni, grekokatolicy uczcili ojca Szaszkewycza. Uczcili za to, że wygłaszał kazania w języku ukraińskim. Przecież nawet na Ukrainie Zachodniej, która była wtedy częścią obcych państw, język ukraiński był w pogardzie, nie mówiąc o Ukrainie Centralnej i Wschodniej. Czyli utrata państwowości stopniowo doprowadziła do utraty języka. Na Ukrainie w XVIII, zwłaszcza w XIX, na początku XX wieku nie było ani jednego metropolity Ukraińca, a tylko Rosjanie. A gdzie byli Ukraińcy? Albo na Północy, albo na Syberii — oświecali dzikie narody. A u nas rządzili Rosjanie, rosyjscy hierarchowie. Oto dlaczego nasza kultura i język były pod zakazem. Ale wróćmy do teraźniejszości. Obecnie Moskwa idzie tą samą drogą. Chce, z jednej strony, znowu podporządkować nasz Kościół sobie, a z drugiej — prowadzi natarcie na język ukraiński. Nie trzeba odnosić się obojętnie do niedawno uchwalonej ustawy o językach. To podstępna ustawa, która cichaczem wpełza, jak żmija, w nasze społeczeństwo, w nasz naród, żeby tak użądlić, od czego musiałby umrzeć i człowiek, i społeczeństwo ukraińskie. Uspokajają nas: nic strasznego nie ma! Nieprawda! Bo w ustawie kryje się wielkie niebezpieczeństwo. Gdyby ustawa o państwowym języku ukraińskim nie niepokoiła Moskwy, to nie stawiałaby warunku o odrodzeniu języka rosyjskiego w sąsiednim państwie. Dotąd robili to ostrożnie, bo wiedzieli, że będzie ogromny opór. Musimy przyznać: w tej kwestii póki co zwycięstwo Moskwy. Teraz odnośnie Kościoła. Gdyby na Ukrainie był jeden Kościół, nie mielibyśmy rozproszenia społeczeństwa ukraińskiego, braku konsolidacji. Bo Kościół od wschodu do zachodu, od północy do południa zjednoczyłby cały naród ukraiński. Nie tylko by zjednoczył, ale i poprowadziłby ukraińską drogą. Wtedy u nas i nabożeństwa odprawiałyby się w języku ukraińskim, i kazania — po ukraińsku, i ludzie w swoich modlitwach też zwracaliby się do Boga w ojczystym języku. A obecnie nasz Kościół podzielili. Podzieliły siły zewnętrzne — z Moskwy, i przy wsparciu tych, którzy są na Ukrainie. Kto zwołał sobór charkowski — czyżby Kościół? Nie, ja nie zwołałem, choć byłem zwierzchnikiem tego Kościoła. Sobór charkowski zwołali na polecenie Moskwy za pomocą służb specjalnych nasi Ukraińcy i przeprowadzili go, gdzie podzielili ukraiński Kościół. Chcieli w zarodku zniszczyć samą ideę autokefalicznego Kościoła ukraińskiego. Ale nie udało im się zniszczyć samej idei niezależnego Kościoła. Są zadowoleni, że dzieląc go, choć jakąś część zostawili dla siebie. Teraz zbieramy negatywne skutki istnienia moskiewskiego Kościoła tutaj, na ukraińskiej ziemi. Mamy walkę między dwoma Kościołami, podział inteligencji, podział w biznesie, podział w społeczeństwie… I właśnie Kościół stoi tutaj jako jeden z potężnych czynników podziału naszego społeczeństwa. Zauważcie: jak tylko w tym Kościele zrodziło się pragnienie zachowania tej ograniczonej samodzielności i niezależności, od razu zaczął często bywać na Ukrainie patriarcha Cyryl z jego natarczywym głoszeniem tak zwanego „Ruskiego miru”. Co to jest „Ruski mir”? To nowa imperium na czele z Moskwą. Ludziom zamydlają oczy, mówiąc: jak dobrze, jeśli nasze narody będą razem. Powiedzcie: czyżbyście byli przeciw jedności? My nie jesteśmy przeciw dobrym relacjom między narodami ukraińskim, rosyjskim i białoruskim, my wzywamy do tego. Ale chcemy być niezależni i równi, a nie podporządkowani. A „Ruski mir” nam narzucają, żeby znowu zniewolić. I kiedy nawet w moskiewskim Kościele nie przyjęli tego „miru”, od razu wzięli się za niszczenie tej samodzielności i niezależności w Patriarchacie Moskiewskim, żeby bezpośrednio z Moskwy kierować procesami. Oni występują przeciw państwu ukraińskiemu, próbując stworzyć jedyne czy to słowiańskie, czy jeszcze jakieś państwo, ale na czele z Moskwą. A nam znowu wyznaczono miejsce niewolników. Wy, zapewne, słyszeliście wystąpienia odeskiego metropolity Agafangela. On mówi: żadnej Ukrainy jako takiej nie ma, jest Noworosyjska ziemia. Czyli, Ukrainy na południu nie ma. Oto ich prawdziwe oblicze, które otwarcie demonstruje nam głosiciel moskiewskich idei. To głos moskiewskiej Cerkwi. Takich zagrożeń nie możemy puszczać mimo uszu, bo kryje się w tym wielkie niebezpieczeństwo. Dzisiaj Patriarchat Kijowski jest wielką siłą na Ukrainie. Wspiera nas ponad 15 mln wiernych, jak mówi Moskwa. To nie my mówimy, bo my twierdzimy — 14,5 mln, podczas gdy Patriarchat Moskiewski wspiera jedynie 9,5 mln ludności Ukrainy. Widzicie, jaka różnica jest już dzisiaj? A 20 lat temu obraz był zupełnie inny. Byliśmy uciemiężeni, prześladowani, nie mieliśmy wsparcia… Pamiętacie „czarny wtorek” 1995 roku, kiedy zmarł Patriarcha Włodzimierz? Wtedy był zamiar zlikwidowania Patriarchatu Kijowskiego, ale my wytrwaliśmy. I nie tylko wytrwaliśmy, ale też wzmocniliśmy swoje pozycje, bo na dzień dzisiejszy jest on największą Cerkwią na Ukrainie. A jeśli do tego wspomnieć jeszcze Cerkiew greckokatolicką i inne nasze cerkwie, to jest to wielka siła, która stoi na straży państwa ukraińskiego. Moskwie nas nie pokonać również dlatego, że na Ukrainie jest Patriarchat Kijowski, który wspiera naród, wspiera nasza ukraińska inteligencja. Naszej solidarności — Cerkwi, inteligencji i narodu — oni nie rozbiją. Będziemy walczyć i my zwyciężymy! Po pierwsze i przede wszystkim dlatego, że Bóg pobłogosławił Ukrainie być państwem; po drugie, że w tym państwie jest już tak potężna Cerkiew Patriarchatu Kijowskiego, której, jak powiedział jeden z politologów, nie da się zniszczyć za żadnego prezydenta — tak bardzo już zakorzeniła się w narodzie. Musimy twardo stać na nogach, stać na twardej skale, na naszej ukraińskiej świadomości, na naszej ukraińskiej Cerkwi, na naszej ukraińskiej kulturze, języku. To podstawa naszego państwa. Moskwa wykorzystuje ogromne siły i środki, działając nie tylko przez Cerkiew, ale i przez różne służby specjalne. Myślę, że nie ma żadnej instytucji, w której nie byłoby ich agentów. Oni są wszędzie. Ale oni nieustannie napotykają u nas na wielki opór. Musimy patrzeć w przyszłość, a nie oglądać się za siebie: okres imperiów minął bezpowrotnie. Ostatnie imperium — Związek Radziecki — rozpadło się. Przywrócić go terytorialnie jest już niemożliwe, tak jak nie można dwa razy wejść do tej samej rzeki. Czy można przywrócić dzisiaj ustrój niewolniczy czy feudalny? Nie. Tak samo nie można przywrócić imperiów terytorialnych — one przeżyły swój czas. Teraz tworzą się nowe imperia. Są to przede wszystkim finansowe, informacyjne, transnarodowe korporacje, kompleksy wojskowo-przemysłowe itd. Oto imperia nowego typu. A Rosja walczy o stare imperium i dlatego jest skazana na porażkę. Niech spojrzą na swój stan: bo tylko w Moskwie już jedna trzecia to muzułmanie. Teraz tam, w centrum, budowany jest największy w Europie meczet. A za 30 lat, zgodnie z prognozami ekspertów, za jedno pokolenie Rosja nie będzie państwem chrześcijańskim. Wyobrażacie sobie, jakie niebezpieczeństwo zawisło nad Rosją? Dlatego Moskwa tak uczepiła się Ukrainy. Nie bez powodu mówi: bez Ukrainy nie może być wielkiej Rosji. Nie może być wielkiej… My nie sprzeciwiamy się, żeby była wielka, ale bez nas. Wasze, pisarzy, słowo musi być silne. I stanie się takim, kiedy będzie na nim błogosławieństwo Boże. Wtedy będzie ono i silne, i skuteczne. A do tego trzeba, żeby słowo prowadziło do dobra, żeby utwierdzało w ludzkich sercach miłość, pokój, cierpliwość, pewność, wiarę, a nie odwrotnie. I to wszystko jest w naszej mocy, bo posiadamy to, co najważniejsze — słowo. Trzeba pokazywać społeczeństwu różnicę między dobrem a złem, żeby współczesny człowiek nie tracił jasnych punktów odniesienia. Obecnie bardzo często zło przedstawia się jako dobro, a dobro nazywa się złem. Więc musimy pokazać, gdzie jest dobro, a gdzie zło. I pokazać tak, żeby słowo dotarło nie tylko do rozumu, ale i do serca — wtedy przekonanie jest trwałe, niezniszczalne. Takie zadania są w zasięgu was, pisarzy, bo jesteście mistrzami słowa. Jeśli Pan jeszcze umocni was swoją łaską, to żadne zmiany, żadne podstępne zamiary nas nie przestraszą. Wszystko pokonamy, wszystko przetrwamy, bo z nami Bóg i Ukraina! Po zakończeniu przemówienia i wystąpień pisarzy Patriarcha UCP KP Filaret odpowiedział na liczne pytania obecnych. Jako potwierdzenie aktywnej pracy „piątej kolumny” na Ukrainie była obrzydliwa prowokacja młodzieńców na sali. Więc Iwan Dracz, wspominając w wystąpieniu o „prawosławnym kinie”, bez wątpienia miał rację, zaznaczając, że ta prowokacja to nie początek, to — kontynuacja. „Próbują nas na różne sposoby rozgraniczyć — powiedział — podzielić, rozbić. I tutaj dla nas bardzo ważne jest, aby i ukraińska Cerkiew KP, i Narodowy Związek Pisarzy były fundamentem tego niezłomnego ducha ukraińskiego”. Na zakończenie Świątobliwy Patriarcha Kijowa i całej Ukrainy odznaczył orderami: Chrystusa Zbawiciela — znanego ukraińskiego pisarza Anatolija Dimarowa, dziennikarza Jurija Doroszenkę (Kijów), Wasyla Prostopczuka (Wołyń), działacza społecznego Ołeksija Konowała (USA); orderem Mikołaja Cudotwórcy — Lubomyra Bilyka, dyrektora Czortkowskiego Kolegium Medycznego (Tarnopolszczyzna). „Ukraińska inteligencja i Cerkiew Prawosławna” — tak brzmiał temat spotkania Patriarchy Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Kijowskiego Filareta z pisarzami i czytelnikami wydawnictwa „Jarosławiw wał”. Odbyło się ono 5 grudnia w stołecznym Domu Pisarzy Ukrainy. Wieczór prowadzili przewodniczący NZPU Wiktor Baranow i dyrektor Instytutu Literatury im. Tarasa Szewczenki NAN Ukrainy Mykoła Żułynski.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn