Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

Pamięci Iwana Korsaka

Слово Просвіти, №50 за 2017 рік

W miniony piątek rano odszedł Iwan Korsak. Zmarł człowiek o wyjątkowo jasnej duszy i wspaniały pisarz, bezsprzeczny lider w gatunku ukraińskiej powieści historycznej. W ciągu ostatnich 15 lat Iwan Korsak napisał utwory, które stały się wyrazistymi odkryciami naszych wielkich ludzi, których jeszcze nie zna szeroki ogół w Ukrainie (Wiaczesław Łypynski, Jurij Nemyrycz, Mikłucho-Makłaj, bracia Tymoszenkowie, Kistiakiwscy...). Błyskotliwie napisane są jego powieści o Michale Czajkowskim („Ataman Czajka”) oraz o Hannie Barwinok, cierpliwej żonie dziwacznego i niełatwego we współżyciu Pantelejmona Kulisza („Pierścień Hanny Barwinok”). Był w wyjątkowym twórczym uniesieniu. Opowiadał o zamysłach kilku powieści. Trzy jego utwory zostały zgłoszone do zdobycia Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki. Gorzko mi uświadamiać sobie, że już nie usłyszę jego cichego, spokojnego głosu i że Iwan Korsak przechodzi z tego świata w naszą pamięć. Nie mogę zapomnieć pewnej rozmowy z nim. Ludzie w naszym wieku tak czy inaczej zaczynają mówić o finale życia. Korsak powiedział: „Cały nasz los jest gdzieś zapisany i niczego nie zmienimy. Dlatego jestem fatalistą: będzie tak, jak ma być, jak nam wyznaczono. Trzeba nie marnować czasu i robić to, co uważasz za ważne i co możesz”. Postawa i filozofia rozumnego, silnego człowieka, który nie wpadał w dramatyzowanie z powodu jakichkolwiek niesprzyjających okoliczności. Całkowicie podporządkował się pisaniu utworów historycznych, dobrze czując, że w naszej postkolonialnej sytuacji historia narodowa jest tym produktem, którego katastrofalnie brakuje w naszej duchowej racji. Stąd nasza historyczna niedokrwistość, nihilizm narodowy oraz brak świadomości i dumy narodowej. Wyszukiwał w historii wyraziste, ale mało znane ogółowi postacie, którym należałoby być w narodowym panteonie, ale wszystkie ich imiona były represjonowane przez reżim komunistyczny. Korsak przywracał te imiona i tych ludzi w ukraińską przestrzeń historyczną, w ukraińską pamięć. Jego bohaterowie nierzadko są rozrzuceni po całym świecie (Hryhor Orłyk, Tymoszenkowie, Kistiakiwscy, Mikłucho-Makłaj...), ale wszyscy oni niewidzialnymi duchowymi więzami są związani z Ukrainą i dumnie niosą ukraińskie imię. Osobny temat (i jestem pewien, że stanie się to obiektem poważnych studiów) to wysiłki Korsaka na rzecz odtworzenia ukraińskiego wkładu w światową cywilizację. Nieprzypadkowo takie jego powieści, jak „Bruzda na cudzym polu” oraz „Wybuch na pustyni” mają głośny rezonans w Ukrainie. Nasze społeczeństwo, odczuwając symptomy swojej historycznej amnezji, chciwie interesuje się takimi postaciami i niewymyślonymi wątkami z życia wybitnych ukraińskich ludzi, których zna świat, ale których my jeszcze prawie nie znamy. W ostatnim czasie Korsak, kończąc epicko-skalną powieść „Na rozstajach losu”, pracował nad utworem artystyczno-dokumentalnym o Ukraińcach w wojnie amerykańsko-wietnamskiej. Z wielu archiwów świata płynęły do niego dokumenty w tym celu, tak jak i dla innych, wcześniej napisanych utworów. To była zasadnicza cecha pisarskiej pracy Korsaka — wszystkie jego utwory mają u swoich podstaw potężny fundament dokumentalny. Nie wiem, na jakim etapie jest ta powieść. Bo przecież nieubłagana śmierć zabrała Iwana Teodozjowicza w czasie jego wytężonej pracy nad nowym artystycznym płótnem. Po śmierci Pawła Zahrebelnego, Romana Iwanyczuka, Romana Fedoriwa Korsak był jednym z niewielu, którzy pozostawali wierni trudnemu gatunkowi powieści historycznej. Nie ma ceny jego pracy w ukraińskiej literaturze — jego utwory mają narodotwórczą siłę wpływu, przyczyniają się do wychowania ukraińskiego patriotyzmu. Bez nich naprawdę trudno wyobrazić sobie nasze piśmiennictwo. Pewnie każdy, komu poszczęściło się przyjaźnić z Iwanem Teodozjowiczem, wyczuwał w nim subtelną konstytucję duszy, dociekliwy intelekt i wysokie poświęcenie. Z tym przyszedł do naszej literatury i, pamiętając to wszystko — jako to, co najbardziej znamienne w jego duchowym portrecie — żegnamy się z nim, tłumiąc ostry ból straty. Niech będzie Panu, Iwanie Teodozjowiczu, wieczna pamięć! I dopóki będziemy na tym świecie, nie zapomnimy Pana! Mychajło SŁABOSZPYCKYJ, Liga Ukraińskich Mecenasów. Redakcja gazety „Słowo Proświty”, Centralny Zarząd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” głęboko przeżywają śmierć utalentowanego pisarza Iwana Teodozjowicza Korsaka, proświcianina, nominanta do zdobycia Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki. Wieczna pamięć jego duszy, niech ziemia wołyńska będzie mu lekką!

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn