Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ukrainie darowany syn

Слово Просвіти, №50 за 2017 рік

Wasyl MARUSYK, zasłużony dziennikarz Ukrainy Prace Wasyla PYŁYP’JUKA “…Ja swoją duszę wpuściłem w duszę narodu…” Te słowa Wasyla Stefanyka nawet po stu latach są współbrzmiące z życiorysem jego krajana, fotoreportera Wasyla Pyłyp’juka, który odszedł na wieczny spoczynek 18 listopada br., w 68. roku życia. Fenomen wybitnego ukraińskiego artysty Wasyla Pyłyp’juka — mistrza fotografii — będzie jeszcze dokładnie badany, ponieważ jego spuścizna twórcza jest wszechogarniająca i obszerna: to ponad 2000 opublikowanych fotografii artystycznych, znaczna część z nich stała się już dorobkiem krajowej i światowej skarbnicy sztuki. Świat Wasyla Pyłyp’juka, poznany przez niego i utrwalony przez obiektyw aparatu fotograficznego, zawsze będzie pulsował zatrzymanymi chwilami i energią twórczej fantazji, której artysta fotograf oddał całe swoje życie. Literacki bohater J. Goethego Faust pragnął zatrzymać żywą chwilę, mając ku temu talent odwagi, a sam poeta wzywał artystów do pełnych poświęcenia czynów: “Wykorzystujcie każdą minutę, Skrzypek realizujcie swoje marzenie. Odwaga — to talent, siła, magia”. Słowa, jakby powiedziane dla samego Wasyla. Twórczy dorobek laureata Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, zasłużonego działacza sztuki Ukrainy Wasyla Pyłyp’juka — to ponad 80 wystaw indywidualnych na Ukrainie i poza jej granicami: we Francji, Kanadzie, USA, Chinach i innych krajach świata. Prace, które poświadczyły “talent, siłę, magię i odwagę” autora, przechowywane są w wielu galeriach, odzwierciedlone w wydawnictwach artystycznych i szeroko znanych albumach. Autor i wydawca ponad stu książek-foliantów, arcydzieł sztuki, najróżniejszych kompozycji opublikował także 45 prac naukowych i naukowo-metodycznych jako profesor Lwowskiej Narodowej Akademii Sztuki, a w swoim ostatnim roku — kierownik katedry sztuki fotograficznej Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki. Taka jest statystyka twórczych osiągnięć mistrza fotografii. Niedawno, po wizycie w Chinach, profesor W. Pyłyp’juk przygotował swoją ostatnią wystawę “Światłopis duszy” w pomieszczeniu Narodowej Akademii Sztuki Ukrainy. 28 listopada pamięć artysty i pedagoga uczcili liczni zwiedzający prezentację jego dzieł. Prezydent akademii Andrij Czebykin wręczył żonie W. Pyłyp’juka Hannie oraz jego synowi Wołodymyrowi dyplom i legitymację członkowską Honorowego Akademika, które zamierzał wręczyć osobiście artyście. Na wystawie — fotografie z różnych lat. To — przyroda Karpat, historyczna architektura Lwowa, wizerunki naszych współczesnych wszystkich pokoleń. Wystawione są albumy fotograficzne, gdzie odtworzone są chwile ludzkiego i naturalnego środowiska Ukrainy i świata. W najnowszym albumie z 2016 roku “Losem darowane spotkania” — portrety orędowników ukraińskiej państwowości i kultury. Wśród nich uczestnicy prezentacji, bohaterowie zdjęć Pyłyp’juka pisarze Dmytro Pawłyczko i Jarema Hojan, artysta Andrij Czebykin, historyk sztuki Ołeksandr Fedoruk, literaturoznawca Serhij Halczenko, muzealnik i dyplomata Ihor Lichowyj, artyści Łarysa Kadyrowa i Bohdan Beniuk… Przeglądając dziewięćdziesiąty dziewiąty album fotograficzny “Światłopis duszy” (Lwów, 2015), po raz kolejny zachwycam się ukraińskimi znakomitościami, kolorowymi krajobrazami, utrwalonymi chwilami naszych czasów. Zadziwiające są tu etiudy o ludziach, roślinach i zwierzętach. Nie na darmo autor przedmowy “I zobaczył Bóg światło, że jest dobre” historyk sztuki, doktor filozofii Dmytro Stepowyk podkreślił, że “jego albumy — to jakby wspaniały poemat epicki z kontynuacją, napisany darowanymi promieniami światła. Tylko ten, kto może pojąć życiodajną siłę światła — źródła wszystkich przejawów życia, — może obchodzić się z nim w sztuce wyrafinowanie i utalentowanie”… Historycznymi uznano albumy fotograficzne o wizytach służbowych Prezydenta Ukrainy Łeonida Krawczuka, ministra spraw zagranicznych Ukrainy Anatolija Złenki i innych współczesnych mężów stanu. Wasyl tworzył natchnienie, z fantazją, pragnąc objąć otaczający i cały świat. Wiecznie śpieszył się na poranne i wieczorne etiudy, aby złapać niepowtarzalne chwile gry światła i cienia. Z wielkiej miłości do Lwowa stworzył prawdziwy pean temu wiecznemu miastu, Karpatom, Pokuciu i Huculszczyźnie. Często nazywano go “artystą narodowej fotografii”. I to prawda. Jeszcze na początku lat 90. wznowił słynne czasopismo “Światło i cień”, dając mu nowe życie, stworzył wydawnictwo o tej samej nazwie. Dzięki temu Ukraina zyskała prawdziwą fotokronikę epoki: “Zawsze nauczyciel” (I. Franko), “Rycerz narodu” (M. Kołessa), “Światy Światosława Hordynskiego”, “Pogoń” (D. Pawłyczko), “Władca kamiennego pierścienia” (B. Woznycki), “Cudotwórcza oryginalność” (H. Kyrpa), “Świat mojej miłości” (M. Popławski)… Kulturoznawczymi pomnikami stały się już wydania “To — moja Ukraina”, “Dla ciebie, Lwowie, żyję!”, “Ziemio Frankowa, kłaniam się tobie. Lwowszczyzno”, “Ukraino, ty dla mnie cud!”. Przeplatanie się epok widzimy w foliantach: “Lwów”, “Pieta w kamieniu” (Cmentarz Łyczakowski), “Lwów soborowy”, “Lwów. Pory roku”, “Lwów z Wysokiego Zamku”, “Lwowszczyzna”, “Rówieńszczyzna”, “Starożytny Halicz”, “Złota podkowa Ukrainy”, “W krainie Czeremoszu i Prutu, Śniatyńszczyzna”, “Mój Śniatyń” (na 850-lecie miasta), “Iwano-Frankiwsk”, “Iwano-Frankiwszczyzna”, “Opera Lwowska”, “Ikona ukraińska”… Współautorami wielkiego maestro byli znani historycy sztuki — Wasyl Otkowycz, Oksana Palamarczuk, Ihor Lichowyj, poeci — Dmytro Pawłyczko, Roman Łubkiwski, kompozytor Bohdan Janiwski. Do twórczych osiągnięć artysty należy także własna szkoła sztuki fotograficznej w Ukraińskiej Akademii Drukarstwa oraz Dom-Galeria Fotografii Wasyla Pyłyp’juka we Lwowie, a także Śniatyńskie Muzeum Rejonowe Wasyla Pyłyp’juka w rodzinnej wsi Nowosełycia. Historycy sztuki nazywają Wasyla Wasyljowycza poetą fotografii, a jego etiudy — nowelami, porównując je z utworami Wasyla Stefanyka. Krajan, poeta Petro Osadczuk twierdził: “W dziele sztuki jest dusza, pod warunkiem, że artysta włożył swoją duszę w dzieło”. To w pełni odnosi się także do twórczości Wasyla Pyłyp’juka, bo w każdej jego fotografii czuć kroplę jego miłości, zachwytu czy żalu. Jeszcze Iryna Wilde, przewidując wielką przyszłość młodego artysty, zaznaczyła: “W jego dziełach — dusza narodu i dusza samego autora”. Wasyl odkrył siebie Ukrainie, a Ukrainę — światu. Znam twórczość Wasyla Pyłyp’juka od młodości, z rejonowej gazety z Wierchowyny, z młodzieżowej gazety w Iwano-Frankiwsku, z redakcji gazety “Lwiwśkyj zaliznycznyk”, jako korespondenta czasopisma “Ukraina”. Współpracowaliśmy z Wasylem przy programach telewizyjnych czasopisma “Palitra” Telewizji Lwowskiej (była taka forma — fotoreportaże w telewizji), później był częstym moim gościem w Radiu Ukraińskim (kanał “Kultura”), bo był wspaniałym opowiadaczem, miał co opowiedzieć o swoich podróżach po świecie, w szczególności także o ukraińskiej diasporze.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn