Strona · s. 15strona oryginału ↗
Teatr Dmytra Bohomazowa
Слово Просвіти, №50 за 2017 рік
Heinrich von Kleist (1777—1811) to wybitny niemiecki dramaturg, nowelista, poeta, eseista, ulubiony autor Iwana Franki, który jako pierwszy odkrył dla Ukrainy tę nieprzeciętną osobowość. Pracował on wiele nad przekładami utworów Kleista. I. Franko przetłumaczył sztukę „Rozbity dzban” na zamówienie teatru „Ruska Besida”. Wystawienie pod tytułem „Rozbity dzban” zrealizowano we Lwowie w 1905 roku. Rękopis przekładu, niestety, nie zachował się. Specjalnie dla teatru im. I. Franki nowy ukraiński przekład wykonał znany literat, tłumacz, dramaturg Jurij Andruchowycz. W przeddzień premiery twórcy spektaklu spotkali się z przedstawicielami mediów. Opowiedzieli oni między innymi: Ostap Stupka, wykonawca głównej roli: — Zamysł wystawienia spektaklu „Rozbity dzban” pojawił się w 2014 roku po premierze spektaklu „Żywy trup” na scenie naszego teatru. Rozmawiałem z reżyserem tego spektaklu Romanem Marcholią i ustaliliśmy, że naszą kolejną wspólną pracą będzie spektakl „Rozbity dzban”. Współczesną wersję na moją prośbę przygotował Jurij Andruchowycz. Zebrała się potężna ekipa. Dołączył do nas znany scenograf Wołodymyr Kowalczuk. Pomysł poparł dyrektor generalny teatru Mychajło Zacharewycz. Pomocy sponsorskiej udzielił „UkrSibbank”. Roman Marcholia, reżyser: — Dla mnie było znakiem, gdy przypadkowo dowiedzieliśmy się, że Iwan Franko marzył, aby Kleist był wystawiany na Ukrainie. Wspomina on o tym pisarzu dziesiątki razy w różnych wariantach. Dawno marzyłem o wystawieniu spektaklu „Rozbity dzban”. Z czasem zrozumiałem, że pomysł można zrealizować właśnie na scenie teatru im. Iwana Franki. Ten teatr jest bardzo elastyczny w poszukiwaniu nowych form. Wspaniale, że spektakl pojawił się po ukraińsku, w przekładzie na inny język straciłaby się część uroku autorskiego tekstu. Mychajło Zacharewycz, dyrektor generalny Narodowego Akademickiego Teatru Dramatycznego im. Iwana Franki: — Reżyser Roman Marcholia sprawia, że nasi aktorzy stają się nie do poznania na scenie. A artysta Wołodymyr Kowalczuk tworzy niezwykłą przestrzeń sceniczną. Dzięki nim zdobywamy nowe doświadczenie. Już dziś widzę inną jakość naszych aktorów, inną jakość naszej orkiestry. Chciałbym, aby nasza współpraca z Romanem trwała. Dziękuję Jurijowi Andruchowyczowi za wspaniały przekład. Wszyscy pracowaliśmy na pozytywny rezultat. „Rozbity dzban” ma prostą i czysto komediową fabułę: wiejski sędzia Adam, przedostawszy się nocą do sypialni dziewczyny Ewy, rozbił malowany dzbanek, a matka Ewy składa pozew do sądu, który ma wykryć i ukarać winowajcę. Komizm sytuacji polega na tym, że śledztwo w tej sprawie prowadzi sam sędzia Adam, w dodatku w obecności inspektora okręgowego Waltera. Ucieka się on do wybiegów, próbując zrzucić winę na innych, ale robi to niezdarnie, z chłopską prostotą, tak że ostatecznie wszyscy rozumieją, kto jest prawdziwym winowajcą. W komedii panuje żywioł humoru, który chwilami nabiera satyrycznego zabarwienia. Miłosno-detektywistyczna kolizja, soczysty koloryt, jaskrawe barwy ludowej komedii — to składniki nowego spektaklu. Gatunek spektaklu łączy szczególną autorską plastykę, podlegającą prawom grafiki ludowej, unisono wierszy, wokalu i autentycznych instrumentów muzycznych. Centralne miejsce w spektaklu zajmuje postać Adama, stworzona przez Ostapa Stupkę. W pamięci pozostają jaskrawe, oryginalne kreacje Ołeksandra Zadniprowskiego (Walter, radca sądowy), Ołeha Stalczuka (Licht, pisarz), Tetiany Michinej (Marta Rull), Anżeliki Sawczenko (Marta, jej córka), Pawła Moskala (Fajt, wieśniak), Jurija Rebryka (Ruprecht, jego syn) i innych. Przekład na język ukraiński powieści „Życie przed sobą”, wystawionej przez D. Bohomazowa, wykonała Maryna Marczenko. Wydarzenia rozgrywają się w latach 50. ubiegłego wieku. Była prostytutka, stara polska Żydówka madame Rosa, która przeszła hitlerowski obóz koncentracyjny, prowadzi w emigranckiej dzielnicy Paryża przytułek, gdzie mieszkają dzieci urodzone przez prostytutki poza prawem. Jednym z wychowanków tego przytułku jest arabski nastolatek Momo, w imieniu którego prowadzona jest historia ich relacji, historia porywająca, szczera, szlachetna i szalona. Historia o wielkości i sile niewiarygodnej miłości na progu życia i na granicy śmierci. Eksperyment reżyserski, w którym główną rolę kobiecą gra mężczyzna, a główną męską — kobieta, sprawdził się. Główną kobiecą postać madame Rosy stworzył artysta ludowy Ukrainy Lew Somow. Nową stroną w twórczej biografii młodej utalentowanej aktorki Oksany Żdanowej stała się rola Momo. Udało jej się wiarygodnie pokazać postać nastolatka o niełatwym losie, który pragnie poznać ten świat, dowiedzieć się, kim naprawdę są jego rodzice. Jednak czy poznanie prawdy uczyni go szczęśliwym? A poza tym Momo bardzo kocha swoją opiekunkę madame Rosę i jest gotów dla niej na wszystko. Spektakl „Życie przed sobą” można uznać za trzecią część trylogii Dmytra Bohomazowa, do której należą również spektakle „Karnawał ciała” i „Śpiewaj, Lolo, śpiewaj!”. Te trzy spektakle to niezwykłe koncerty, specjalnie do udziału w których artyści teatru opanowali grę na instrumentach muzycznych, a stworzone orkiestry stają się pełnoprawnymi bohaterami przedstawień. Muzykę do nowego spektaklu stworzyli Ołeksandr Behma, Mychajło Kukujuk.
Uwagi czytelników „SP” poświęcone wystąpieniom uczestników konferencji prasowej. Neda Neżdana, kurator projektów dramaturgicznych Centrum im. Kurbasa: — Od początku swojego istnienia Akademia Kijowsko-Mohylańska była nie tylko ośrodkiem edukacyjnym i naukowym, ale także kulturalnym i artystycznym. Dotyczyło to zarówno teatru, jak i muzyki oraz literatury. Wraz z ogłoszeniem niepodległości Ukrainy Akademia zaczęła odradzać się nie tylko jako placówka edukacyjna, ale także kulturalna. Pojawiły się tu grupy muzyczne i teatralne, istniała nie tylko sztuka studyjno-amatorska, ale także teatr eksperymentalny, stworzono centrum artystyczne. Jest to centrum, do którego przychodzą zarówno młodzi, jak i starsi ludzie z różnymi projektami. Nie ma ono ograniczeń co do stylów i gatunków. Jedyny wymóg — wszystkie projekty są w języku ukraińskim. W Centrum Teatralnym „Pasika” realizowano projekty jednorazowe, działały stałe teatry, otwierano studia, przeprowadzano czytania sceniczne, festiwale… Był to żywy proces i bardzo ważne jest, aby go utrzymać… „Pasika” to możliwość pracy na zasadach demokratycznych. Mówiono o tym, aby na bazie tego centrum otworzyć wydział artystyczny. Taka praktyka istnieje w Europie, a u nas jest prawie nieobecna. Wydaje mi się, że zniszczenie jakiegokolwiek teatru czy ośrodka kulturalnego to zbrodnia kulturalna przeciwko społeczeństwu. Jeśli taki ośrodek kulturalny, jak Centrum Teatralne „Pasika”, zostaje zamknięty, to bardzo niepokojący sygnał. Andrij Prychodźko, kierownik Centrum Teatralnego „Pasika”: — Centrum Teatralne „Pasika” to poligon dla nowej formacji teatralnej, gdzie po szkole teatralnej mogli sprawdzać się młodzi aktorzy, reżyserzy, plastycy, dramaturdzy… W „Pasice” nikt nie kieruje gustami artystycznymi. Młodym twórcom można było dać szansę zrealizowania się tak, jak chcą. Komuś wydaje się, że to niewłaściwe. Ale jeśli reżyser znajduje porozumienie z widzami, bardzo ważne jest, aby dać mu tę szansę. Nie narzekamy, że zakończyła się współpraca z Akademią Kijowsko-Mohylańską. Jesteśmy wdzięczni, że byliśmy z nią związani. Dlatego teraz konieczne jest znalezienie własnego formatu, własnego pomieszczenia. Zwracamy się do wszystkich ludzi dobrej woli z apelem o wspólne znalezienie przestrzeni dla młodej formacji teatralnej. Andrij Saminin, a M. Kukujuk jest jeszcze autorem piosenek, które brzmią ze sceny. Wystawienie spektaklu „Wieczór Trzech Króli, albo co chcecie” od dawna było w planach Dmytra Bohomazowa. Za podstawę wziął nowy przekład na język ukraiński, dokonany przez Jurija Andruchowycza, który jest dobrze zrozumiały dla współczesnego widza. Jest to wspólna praca reżyserska z zasłużonym artystą Ukrainy, aktorem Kijowskiego Teatru Dramatu i Komedii Andrijem Samininem. A wykonawcy to studenci Dmytra Bohomazowa, którzy uczą się w Kijowskim Narodowym Uniwersytecie Teatru, Kina i Telewizji. Praca przygotowawcza trwała przez dwa lata. Początkowo zaczęto robić fragmenty, potem jeden akt. Ponieważ studentom wychodziło całkiem dobrze, postanowiono zrealizować wystawienie całego spektaklu. Pomysł poparł dyrektor artystyczny teatru, artysta ludowy Ukrainy Eduard Mytnycki. W tej figlarnej i zabawnej historii z wesołymi żartami i zuchwałymi wybrykami wszyscy marzą o miłości. Ale, jak to często bywa, namiętnie zakochują się wcale nie w tym, kto jest gotowy odpowiedzieć wzajemnością. Sploty intryg i przebrań, szczerych wyznań i bezsensownych pojedynków kończą się wreszcie w najbardziej nieoczekiwany sposób — przed miłością kruszą się wszystkie przeszkody, a bliscy, którzy wydawali się straceni na zawsze, niespodziewanie się odnajdują. Wszystkie wydarzenia tej znanej szekspirowskiej komedii rozgrywają się w bajkowej krainie Ilirii, w pobliżu morskiego brzegu. Główną ideę „Wieczoru Trzech Króli” wybitny dramaturg ukazuje poprzez odwieczny temat miłości. Julia Hasylina, dyrektor artystyczny Teatru-Studia „MIST”: — Teatr „MIST” tworzyliśmy jako teatr współczesnej dramaturgii. Potem, kiedy trafiliśmy do centrum „Pasika”, pojawił się u nas pomysł odrodzenia ukraińskiego dramatu barokowego. Kiedy zaczęliśmy z nim pracować, zrozumieliśmy, że teatr ukraiński ma bardzo potężną tradycję. Jest ona podobna do europejskiej, ale ma swoje oblicze. Połączenie współczesnej dramaturgii z teatrem barokowym i klasycznymi sztukami bardzo pomaga, duchowo wzbogaca aktorów i reżyserów. Ołeksandra Krawczenko, dyrektor artystyczny teatru-studia „Mif”: — Z wykształcenia jestem reżyserem, a moi aktorzy nie mają wykształcenia teatralnego. Teatr dla nich to możliwość komunikowania się z otaczającym światem. Aktor musi podobać się widzowi — to główny egzamin dla człowieka, który chce pracować w teatrze. Właśnie Centrum Teatralne „Pasika” daje takie możliwości. Stronę przygotował Eduard OWCHARENKO. Zasłużony działacz sztuki Ukrainy, laureat Nagrody Szewczenkowskiej Dmytro Bohomazow w tym roku wystawił na scenie Kijowskiego Akademickiego Teatru Dramatu i Komedii na Lewym Brzegu Dniepru spektakle „Życie przed sobą” według utworu francuskiego pisarza Émile'a Ajara oraz „Wieczór Trzech Króli, albo co chcecie” według komedii Williama Szekspira. A sędziowie kto? W Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym im. Iwana Franki odbyła się premiera spektaklu „Rozbity dzban” według sztuki Heinricha von Kleista. Spektakl stworzono z okazji jubileuszu jednego z czołowych aktorów teatru, artysty ludowego Ukrainy Ostapa Stupki. Kto przygarnie „Pasikę”? W Narodowym Centrum Sztuki Teatralnej im. Lesia Kurbasa w ramach akcji artystycznej „Pasika buczy!” odbyła się konferencja prasowa przedstawicieli Centrum Teatralnego „Pasika”. Jej celem jest zwrócenie uwagi na problem, w jakim znalazło się centrum teatralne po tym, jak Akademia Kijowsko-Mohylańska zakończyła z nim współpracę.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
