Strona · s. 9strona oryginału ↗
Wzorowe badanie krajoznawcze
Слово Просвіти, №50 за 2021 рік
jaskinia, w której mieszkała kobieta-wąż, z której małżeństwa z Heraklesem urodziło się trzech synów-praojców Scytów) przyciągały uwagę historyków i etnografów (A. Skałkowski, W. Bidnow, D. Jawornycki, W. Babenko, O. Afanasjew-Chużbyński...). Ale ostatnie z tych opracowań ukazały się drukiem w latach 20. XX wieku, ze zrozumiałych przyczyn nie obejmowały historii wsi czasów porewolucyjnych, nie były też obliczone na szerokie grono czytelników, a ponadto zaczęły być przedrukowywane (A. Skałkowski, O. Afanasjew-Chużbyński, D. Jawornycki) dopiero w niepodległej Ukrainie... Na 250-lecie wsi Wołoskie ukazał się solidny, luksusowo wydany tom „Wołoski czasopism” (Kijów, 2019, 447 stron), którego autorami są najlepszy dnieprzański krajoznawca, dziennikarz Mykoła Czaban, weteran archeologii, doktor nauk historycznych, profesor Iryna Kowalowa oraz dziennikarz Ołeksandr Popow. Książka składa się z 22 rozdziałów (oprócz wstępu i dodatków), w których odkrywana jest historia Wołoskiego od założenia po dzień dzisiejszy, w tym lat NEP-u, czasów pierwszej i drugiej wojny światowej (przytoczona jest także lista nazwisk tych, którzy zginęli lub zaginęli bez wieści w latach drugiej wojny światowej, która liczy ponad 220 nazwisk), Hołodomoru-ludobójstwa 1932–1933 lat, okresu powojennego. W rozdziale 3 („Historia w osobach”) podane są informacje o wołoskich atamanach, wójtach i staroście z lat 1776–1911, lekarzach ziemskich, gospodarzach wsi, mniejszościach narodowych (!), czyli Bułgarach, ofiarach komunistycznego terroru itp. Wielki rozdział 12 „Wołoska świątynia. Historia religijna” (s. 254–292) poświęcono mało zbadanemu zagadnieniu życia prawosławnej wspólnoty wsi. Jest tu i historia budowy świątyni Przemienienia Pańskiego (obecnie nieistniejącej), i biografie księży, i wykaz kościelnych starostów z lat 1872–1917, i wątek walki z sekciarstwem („sztundyzmem”), które przenikało z sąsiedniej wsi – niemieckiej kolonii Jamburg (obecnie nieistniejącej). Do tego rozdziału przylega inny – „Metryki kościelne”. Oddzielne rozdziały poświęcono osobliwościom lokalnego dialektu języka mołdawskiego, które były badane przez mołdawskich językoznawców w 1960 roku, rozpowszechnionym we wsi nazwiskom (Alb, Babura, Burmaga, Damaskin, Muntian, Syrbuł i in.), wołoskiemu tradycyjnemu ubiorowi i haftom na koszulach, lokalnej toponimice. Ciekawe, że Wołosi nie siedzieli w jednej wsi, a chętnie przesiedlali się i do innych, nie tylko sąsiednich (Majorka), ale i bardziej oddalonych na zachód od brzegów Dniepru (Wasyliwka, Nowooleksandriwka itp., łącznie z tuzin). Jest rozdział „Wołoska diaspora”, gdzie uważnie śledzone są wołoskie korzenie olimpijskiej mistrzyni Oksany Baiuł (to nazwisko jest rozpowszechnione we wsi), Stepana Morara z Francji i oczywiście tych, którzy osiedli w Kijowie i Dnieprze, na przykład teatralnego aktora Mykoły Postołaky, malarza Petra Mahry. Wielka uwaga poświęcona jest zabytkom archeologicznym, zwłaszcza kurhanom, historii ich badania przez Katerynę Melnyk-Antonowycz, Mykołę Makarenkę, Dmytra Jawornyckiego i in., Autorzy „Wołoskiego czasopisma” podczas badań terenowych. 2017 r.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
