Strona · s. 1strona oryginału ↗
Kiedy z nami Bóg i prawda…
Слово Просвіти, №50 за 2021 рік
„Proświta” zawsze wywalczała Państwo Ukraińskie, a jej obecną misją jest chronić i wzmacniać własną państwowość. Taki jest lejtmotyw ogólnonarodowej konferencji, niedawno przeprowadzonej przez Zarząd Główny Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki.
Heorhij FILIPCZUK, akademik NAPN Ukrainy
Zaprawdę, w czasach kształtowania się oraz przez niemal cały XX wiek jej działalność kierowana była przede wszystkim na trzy znaczące sprawy: wychować podzielony przez obcych naród, aby poczuł swoją godność narodową; być razem jednolitym narodem „od Sanu po Don”; mieć własne Państwo. Tym wielkim celem przepełniona jest cała droga historii narodowej. Chociaż strategia geopolityczna (jak i mapa świata) doznała radykalnych zmian, a przed niepodległą Ukrainą stoją nowe wyzwania, nakreślone zadania zachowują (w innych formach) swoje znaczenie.
Warto zawsze stać na straży,
aby nikt i nic nie zdołało podmienić czy zrewidować głównych fundamentów ukraińskiego bytu i narodowej Państwowości, które przejawiają się w Języku, narodowej Pamięci i Kulturze, Tradycji i Wierze, Tożsamości, Jedności i Suwerenności Narodu. Te głęboko zakorzenione wartości są fundamentalnymi życiowymi podstawami Ukraińca, które wymagają nieustającej pracy, chroniąc źródła narodowej energii. W tym „codziennym plebiscycie” zawarta jest istota naszego istnienia wśród „innych”, przetrwania w brutalnej konkurencji z „innymi”, bezpieczeństwo i postęp. Wartości narodowe są swoistymi reperami, symbolicznymi znakami Ukrainy, które wyznaczają światopoglądowe orientacje, wybór przyjaciół i wrogów, nakreślają współrzędne życiowego kosmosu i samoocenę, „kto” i „co” jesteśmy naprawdę. One najprawdziwiej odzwierciedlają dążenia narodu, ponieważ dają odpowiedź na główne pytanie jego żywotności – czy pragniemy ukraińskiej Ukrainy jako potwierdzającej tezy narodowej Godności Narodu.
Nikt, poza wrogami, nie może zaprzeczać tej aksjomacie. Właśnie dlatego „Proświta” żyje ponad półtora wieku, że idea ukraińskości została postawiona na najwyższym szczeblu uwagi i szacunku, dotykając wszystkich czułych strun narodowego „Ja”. Odrodzenie narodowej samoświadomości, pamięć o państwowotwórczej tradycji, historycznej przeszłości oraz zwycięstwach najlepszych synów i córek za „Ukrainę, za jej wolność” były zawsze bliskie narodowi i największym niebezpieczeństwem dla różnego „sortu” przybłędów i ich kolaboranckiej obsługi. Dlatego walka różnej maści reżimów władzy, sił politycznych z „Proświtą” była walką z ukraińską ideą.
Nadejście reakcji niechybnie przewidywało zniszczenie „Proświt”. Przypomnijmy te czasy, kiedy zakazano jej w Odessie i Mikołajowie (1906–1907), Kijowie, Czernihowie, Jekaterynosławiu (1910–1914), tabuizowano obchody rocznic Tarasa Szewczenki, masowo zwalniając pedagogów za najmniejsze przejawy wprowadzania w edukacji tematyki ukrainoznawczej. Polityka ukrainofobii przejawiała się przede wszystkim w nietolerancji wobec „Proświt”. Jednak, wiedząc o tym, w niepodległej Ukrainie często można obserwować, jak instytucje władzy, politycy, kolonizatorski kościół próbują honorować grabarzy ukraińskiej sprawy. Wymownym przykładem są jubileuszowe obchody na Ukrainie „stołypinowszczyzny”, co odbierane jest nie inaczej jak ukrainofobiczny akt wyższej władzy, która gorliwie stanęła na palcach przed Moskowią.
Dokąd tacy zwierzchnicy prowadzą naród,
gdy honorowany jest Stołypin, który zakazywał wszystkiego, co ukraińskie – tworzenia ukraińskich towarzystw, w szczególności „Proświty”, klubów, wydawania gazet, czasopism w języku ukraińskim, edukacji w języku ojczystym. Prześladując język ukraiński i kulturę, walczył on z „ideą odrodzenia starej Ukrainy”, która zagrażała imperium i „rosyjskiej cywilizacji prawosławnej”.
Bezsprzecznie, takich faktów jest ogromna ilość. Są one ważne nie tylko dla naświetlenia prawdziwych stron historycznej prawdy, ale także dla ocen realiów w już niepodległej Ukrainie, która, niestety, wciąż jest daleka od tego, by ostatecznie pozbyć się kolonialnego jarzma.
Zakończenie na str. 2-3
MYKOŁA TYMOSZYK
JEWHEN STANKOWYCZ
s. 2 · strona oryginału ↗
Zakończenie. Początek na str. 1. Przypomnijmy, jak hucznie „ukraińskie” władze obchodziły 100-lecie śmierci tegoż Stołypina w Kijowie we wrześniu 2011 roku (20 lat Niepodległości Ukrainy!). Ówczesny eter był przepełniony cytatami „inkwizytora” Ukrainy XX wieku. Nie schodziły one z ust azarowskiej „kamandy”. Na budynku „Ruchu Ludowego Ukrainy” instaluje się tablicę na jego „cześć”. Wieńce składane są przez najwyższe ukraińskie władze wraz z rosyjskimi organizacjami „Rossotrudniczestwa” (Federalnej Agencji do spraw Wspólnoty Niepodległych Państw, rodaków mieszkających za granicą i międzynarodowej współpracy humanitarnej) oraz „Fundacji badania dziedzictwa Stołypina”. Po złożeniu kwiatów „rząd Azarowa” wraz z prawnukiem Stołypina odwiedza w Ławrze wystawę poświęconą temu satrapie. Znaczna część „ukraińskich polityków” gorliwie dławi się sympatiami i oddaniem Rosji, zachwycając się autorem stołypinowskiego „krawata-szubienicy”, czarnosetnicznym niszczycielem ukraińskiej kultury. Na szczeblu „ukraińskiego” rządu składa się publiczną obietnicę kremlowskiemu małoordyńcowi regularnego czczenia pamięci imperialnego despoty. Zobowiązują się zbudować pomnik Stołypina w Kijowie, obiecuje to również mer Charkowa Kernes, prześcigając się w dogadzaniu Putinowi, który wcześniej położył stołypinowski kamień obok budynku rządu Federacji Rosyjskiej. Do aktywnej współpracy w tej legitymizowanej kampanii „ruskiego miru” zgłosili się przewodniczący fundacji „Jedynyj mir”, członek Partii Regionów Prutnyk oraz ówczesna szefowa Państwowego Archiwum Ukrainy, członkini KPU Ginzburg. Okrutna dla wszystkich Ukraińców lekcja. Bo tak realizowano imperialne idee na Ukrainie. I kiedy przejmuje się pytaniem o przyczynowość wielu problemów związanych z wpływem Rosji na ukraińskie społeczeństwo, jej militarną agresją przeciwko naszemu krajowi, to całkiem oczywiste, że temu wszelkimi sposobami sprzyjała (-je) nieukraińska władza. Wysocy urzędnicy powtarzali jak mantrę stołypinowską frazę: „..nam potrzebna Wielka Rosja”, bardzo upodobaną przez Putina. Paradoks, ale rękami ukraińskiego państwa realizowano „cichą” kolonizację Ukrainy, ponieważ wprowadzano oficjalną politykę formowania rosyjskiej lub podwójnej tożsamości, która zapewniała promowanie ruskomirskiego imperialnego narratywu w socjokulturowej, politycznej przestrzeni Ukrainy. Wspieranie i tworzenie obcej dla Ukraińców mentalności odbywało się we wszystkich żywotnie ważnych sferach społecznych. W tym antynarodowym procesie znajdujemy odpowiedź dotyczącą przyczyn niedbałego, często wrogiego stosunku (przez trzy dziesięciolecia) części władczo-politycznego establishmentu do języka ukraińskiego, kultury, pamięci narodowej, historycznej prawdy, „Proświty”. Dlaczego w okresie ukraińskiej niepodległości większość rządów, parlamentów, regionalnych struktur władzy nie wspierała dialogu z „Proświtą” i innymi narodowo-patriotycznymi organizacjami? Przede wszystkim dlatego, że ugodowa polityka kierowała się na formowanie świadomości społecznej Ukraińców według moskiewskich szablonów. Temu zadaniu podporządkowano sfery edukacji, nauki, kultury, drukarstwa, polityki informacyjnej. Bo dla realizacji ruskomirskiej strategii Kremla największym niebezpieczeństwem, które zagrażało istnieniu imperium, były „narodziny nowego Ukraińca” (J. Małaniuk). A dlatego ona „właziła” wszędzie. Tak, kiedy rozkazem MON Ukrainy z 26 stycznia 2011 r. zatwierdzano koncepcję edukacji literackiej, to wyróżniano w niej, że „szczególna rola przypada literaturze rosyjskiej”. Niecelowe stało się studiowanie twórczości O. Olżycza, O. Telihy, J. Małaniuka, W. Barki, U. Samczuka, W. Stefanyka, I. Bahrianeho, M. Winhranowskiego i in. Oczywiste były także próby „strategów edukacyjnych”, by nie przeładowywać uczniów i studentów utworami Szewczenki. Dziwne, ale po czterech latach (podczas wojny z rosyjskim agresorem) już przez „majdanowego” ministra tego samego resortu wydawany jest rozkaz, który minimalizuje studiowanie w uczelniach historii Ukrainy, języka ukraińskiego i literatury, filozofii, pedagogiki oraz innych dyscyplin humanistycznych, które w każdym kraju odgrywają ważną rolę narodowo-państwowotwórczą. Pod pozorem rzekomej „europejskości” hasła „Jedyna kraina – jedinaja strana” dochodzi do pełzania w stronę miękkiej rusyfikacji. Przez długi czas brakuje woli politycznej, by odwołać reakcyjną ustawę językową „Ka-Ka”. W sferze edukacji używanie języka rosyjskiego, zwłaszcza w miastach, systemie pozaszkolnym, wychowaniu nabiera masowego charakteru. Zarząd Główny WUT „Proświta” im. T. Szewczenki zwraca się z listem (02.02.2015 r.) do ministra o przywrócenie działania rozkazu Ministerstwa Edukacji nr 123 z 7 września 1992 r., w którym zawarto wymóg: „Zapewnić w ciągu całego dnia szkolnego, włącznie z przerwami, konsekwentne przestrzeganie ukraińskojęzycznego reżimu w placówkach edukacyjnych i edukacyjno-wychowawczych z ukraińskim językiem nauczania i wychowania, a także w tych, które rozpoczęły przejście na niego”. Przypominając przy tym, że w Koncepcji ogólnego średniego wykształcenia (2001 r.) wprowadzono pojęcie o jednolitym ukraińskojęzycznym reżimie w szkole, anulowane przez KM Ukrainy pod naciskiem moskwofilskich szowinistów, a także o niedopuszczalnej sytuacji w wyższych uczelniach, w których znaczna część wykładowców i studentów posługuje się wyłącznie językiem rosyjskim. „Proświta” protestowała także przeciwko normie obowiązkowego studiowania języka rosyjskiego w ukraińskojęzycznych szkołach, zaczynając od 1. klasy, jak i przeciwko błędnemu podejściu dotyczącemu studiowania języków obcych na bazie nie państwowego, a rosyjskiego języka. Te poszczególne fakty wyjaśniają przyczyny, a dlaczego dialog „Proświty” z władzami i organizacjami samorządowymi w większości miał charakter formalny i był pozbawiony współdziałania wysiłków na rzecz rozwiązania społecznie znaczących problemów. Różne platformy światopoglądowe uniemożliwiały synergiczny efekt w dziedzinie przede wszystkim ukrainocentrycznej polityki. Ponieważ cele, zamierzenia „Proświty” daleko nie zawsze odpowiadały interesom tych, którzy często zdradzali ideę narodową, oddając na pastwę wartości narodowe moskwianom. W imię prawdy. Przez trzydzieści lat „Proświta” tak i nie stała się dla żadnej ekipy rządzącej, żadnego Prezydenta Ukrainy równoprawnym partnerem, ponieważ jej ideologia nie odpowiadała nie tylko politykom pro-moskiewskiej orientacji, ale i różnym liberałom-polikulturowcom, egocentrycznym politykierom, którzy próbowali (-ją) sprywatyzować „pod siebie i dla siebie” ukraińską ideę, zwłaszcza nowonarodzony klan oligarchiczny. Wyjątkiem można uznać jedynie okres pierwszych kilku lat Niepodległości, kiedy proświcianie i inni przedstawiciele narodowo-patriotycznych ukraińskich sił byli reprezentowani na wszystkich szczeblach władzy, odpowiadając za sferę humanitarną. Do naszych czytelników, prenumeratorów, prośwician w sprawie płatności odpowiedzieli: 1. Petrenko Petro Petrowycz – 400 hrywien. 2. Iljaszenko Hałyna Feodosiwna – 500 hrywien. 3. Żywyłko Witalij Petrowycz – 500 hrywien.
Rozumiejąc, że idei oświeceniowej nie da się zniszczyć, każdy z nich (zgodnie z korporacyjną motywacją) robił wszystko, aby ją maksymalnie ograniczyć. Wielki kapitał oligarchiczny, uformowany przez władzę, która była następcą prawnym mentalności partyjno-komsomolskiej, eseseresowskiej, a także władza, która formowała się przez tych samych „nowonarodzonych” oligarchów, stworzyli krwawy sojusz, który nie miał żadnego interesu w takich instytucjach społecznych jak „Proświta”. Ogromny, pierwotnie zgromadzony kapitał (tak „delikatnie” w ich ustach brzmi: maruderstwo, grabież, złodziejstwo), po podziale Ukrainy, potrzebował (i potrzebuje) zachowania zagrabionego na wieki wieków dla siebie i swoich potomków. A dlatego „Proświta”, jak i rzetelna edukacja oraz wychowany ukraiński Naród stają się we współczesnej Ukrainie pozaformatowe, ponieważ stanowią pewne zagrożenie dla panowania i „bykowania” nowej nomenklatury. Jedynie półwykształcenie, wąskofunkcjonalne wyuczenie, wykastrowana kompetencja są wspierane przez takie reżimy polityczne, które obsługują oligarchat. Po co oświecać naród, zapewniać ogólnodostępną i jakościową edukację, „uczłowieczać” społeczeństwo, kiedy takie środowisko stawałoby się alternatywnym i konkurencyjnym wobec ich dzieci i wnuków. Dlatego narodowi – byle jaka edukacja, a „naszym” – wysokiej jakości za granicą, żeby „umiejętnie” kierować i zarządzać (jeśli zechcą) tym narodem. Bo po to, żeby na Ukrainie kraść bardzo dużo, potrzebna jest bardzo dobra edukacja. Niepiśmienność, wykorzenienie człowieka jest dla nich najlepszą ochroną i komfortowym podłożem do zniewolenia. Nie należy uważać za teorię spiskową oczywistego faktu, że dla grabieży największego narodowego zasobu materialnego i duchowego – Ukraińskiej Ziemi, trzeba doprowadzić wieś, jej ludzi do stanu krytycznego, pozostawiając ją (nawet z decentralizacją) maksymalnie nieoświeconą, pozakulturową, pozaszkolną. Bo dlaczegoż wtedy u wiejskich uczniów z przedmiotów podstawowych (przyrodnicze, język i literatura, języki obce) jakość wiedzy jest trzykrotnie niższa od miejskich, dlaczego według międzynarodowego rankingu PISA-40 wiejskie dzieci z ukraińskich szkół odstają od krajów rozwiniętych do 2,5 roku nauki w szkole średniej, dlaczego taki pośpiech w zamykaniu bibliotek, szkół artystycznych, muzycznych, sportowych, domów kultury, „nieperspektywicznych” szkół. Tak, zubożałemu, głodnemu nie w głowie biblioteka, ale żeby takim nie być, to musi on koniecznie być z biblioteką. Jedynie najmici zgadzają się ze stanowiskiem, że wieś jest w stanie żyć bez szkoły, a cerkiew bez krzyża. Zatem dla tej awantury (rzekomo niewidocznej) zbędne są „Proświta”, edukacja, kultura, prawdziwa informacja, jakościowe środowisko socjokulturowe, które „uczłowieczają człowieka”. Wszak dla oligarchów, cudzoziemskich wyzyskiwaczy i grabieżców, różnej maści przybłędów, którzy opanowali Ukrainę, najbardziej optymalnym składnikiem ich „ekonomii”, „finansów” i „polityki” jest Ukrainiec bez ziemi, bez środków do życia, nisko opłacany, paternalistycznie wychowany i do tego milczący. Taki zgubny model społeczny jest szczególnie niebezpieczny, gdy realnym zagrożeniem dla Narodu i Państwa Ukraińskiego stał się czynnik zewnętrzny – agresywna Moskwa, której celem jest zniszczenie ukraińskości, ponieważ poza nią nie będzie istniała nasza państwowość, suwerenność, wolność. Jednak zamiast ukrainocentrycznej polityki wewnętrznej i zagranicznej, mobilizacji dostępnego zasobu narodowo-kulturowego, przez władzę państwową realizowana była, niestety, zakrojona na szeroką skalę ofszoryzacja i deukrainizacja, przekształcając Ukrainę (według określenia jednego z szefów Biura Prezydenta) w projekt polityczny. Najwyższe wartości, które jednoczą i konsolidują każdy Naród, wzmacniają Państwo – język ukraiński, ukraińska Cerkiew, pamięć narodowa i tradycja, wszelkimi sposobami próbowano (i próbuje się!) wyprowadzić na margines budowania narodu i państwa, wchodząc na nieprawą drogę „ruskiego miru”. Tacy włodarze wybrali nie po prostu drogę donikąd, a w stronę Moskwy, świadomie myląc interesy narodowe ze swoimi własnymi, siląc się doprowadzić ukraińskie społeczeństwo do konserwacji stanu postgenocydowego, hamując formowanie ukraińskiej tożsamości. Pobieżna analiza polityki kadrowej budzi niepokój o przyszłość Ukrainy, która znalazła się oko w oko z ordyńskim zdobywcą. W ósmym roku rosyjskiej agresji okupacja mentalna pozostaje jednym z najbardziej skutecznych mechanizmów w wojnie hybrydowej przeciwko Ukrainie. Tak się stało, że wiarołomna moskiewska agresja odniosła sukces właśnie dzięki mentalnej ruinie znacznej części obywateli Ukrainy na Krymie i w Donbasie. Ponieważ mentalność, jako zespół psychicznych, intelektualnych, ideologicznych, religijnych, estetycznych cech myślenia, który przejawia się w kulturze, języku, zachowaniu, postrzeganiu świata, nastrojach (Słownik języka ukraińskiego, 2012 r.), pozbawiała się podstaw ukraińskości, pozostając w niewoli światopoglądu ruskiego miru. Tworzenie mentalności narodowo świadomego Ukraińca pozostaje najbardziej znaczącym zadaniem państwa i społeczeństwa obywatelskiego. I jak ważne jest dla tego posiadanie zdrowego środowiska socjokulturowego z godnymi przykładami etycznymi. Bo warto ich szukać nie tylko w przeszłości, ale i w teraźniejszości. Ogromny potencjał duchowy dzisiaj zawiera się w heroizmie naszych Wojowników, obrońców Ukrainy, „arystokratów” narodowej sławy. Ale w ludzkiej naturze obok duchowości i wysokich wzlotów „maszeruje” podłość, niemoralność, zwierzęcość. Szczególnie staje się przerażająco, gdy takimi „cechami” obdarzeni są ci, którzy różnymi sposobami znaleźli się na wysokich szczeblach władzy. A takich teraz jest mnóstwo. Kijowskie i kramatorskie wątki jedynie potwierdzają poziom upadku moralnego przede wszystkim w strukturach władzy. Szewczenkowe „doборолась Україна до самого краю” (Ukraina walczyła do samego końca) najdokładniej odzwierciedla etyczną i polityczną degradację „przedniej warstwy”. Wydaje się, że „reformy” policji (i nie tylko) w „ukraińskim” wariancie wyszły na prostą, a właściwiej dobiegły do swojego końca. Bo to, co społeczeństwo zobaczyło na punkcie kontrolnym pod Kramatorskiem z udziałem wiceministra MSW, nie można wcisnąć w ramy formalnej analizy, ponieważ wszystko to znajduje się poza granicami zdrowego rozsądku. Zobaczone i usłyszane nasuwa tylko jedną myśl – kto nami na Ukrainie rządzi, komu od imienia... Przyjaciele! Tygodnik „Słowo Proświty” — jedna z niewielu obecnie istniejących wysp niezależnego ukraińskiego słowa w morzu informacyjnym — przy pewnym „wsparciu” naszej władzy znalazł się na granicy zakończenia swojego istnienia. I tylko my sami — ci, którzy kochają, szanują i cenią ukraińskie prawdziwe i obiektywne słowo, możemy pomóc tygodnikowi. Każde wsparcie finansowe wydawnictwa — to ważny wkład w sprawę ukraińską. Dlatego podajemy Państwu nasze dane bankowe: AT „Alfa-Bank”, r/r UA 30 300346 0000026002016994001; odbiorca: GO „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki; kod EDRPOU/INN: 00031756. Cel płatności wypełnia płatnik tak, aby przekazać pełną informację. W zeszłym tygodniu na naszą prośbę o pomoc dla gazety „Słowo Proświty”. Apel
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
