Strona · s. 6strona oryginału ↗
«Proświta»: wyzwania współczesnego świata
Слово Просвіти, №50 за 2021 рік
Kończy się jubileuszowy dla nas wszystkich rok – 30-lecie Niepodległości Ukrainy. Ukraina zaistniała jako państwo, które jest i będzie rodzinnym domem dla 40 milionów spadkobierców ponad 1000-letniej historii, kultury i tradycji. Dla mnie osobiście jest to również 30. rok własnego doświadczenia przedsiębiorczego, ponieważ właśnie wraz z niepodległością Ukrainy w 1991 roku moja rodzina otrzymała i wykorzystała możliwość uzyskania niezależności ekonomicznej i społecznej.
Oleg WASYLENKO
Moja droga do „Proświty” 30-letnie doświadczenie pomogło mi uświadomić sobie cenę odpowiedzialności, a co najważniejsze, dało możliwość stania się wolnym człowiekiem. Ludzka wola może być mierzona na różne sposoby, ale dla mnie najważniejszymi czynnikami wolności są możliwość działania, tworzenia, swobodnego przemieszczania się po świecie i co najważniejsze – swobodnego wyrażania opinii.
Dla mnie zaszczytną i symboliczną jest możliwość zwrócenia się za pośrednictwem gazety „Słowo Proświty” do prośwician i wyrażenia pewnych przemyśleń. Przyszedłem do „Proświty” w roku jej 153-lecia, chociaż droga do niej rozpoczęła się we wczesnym dzieciństwie, od ukraińskich kołysanek mojej mamy i moich babć. I trwała przez radziecką szkołę w Dniepropetrowsku, gdzie w klasach średnich dowiedziałem się i skorzystałem z możliwości zwolnienia się z nauki języka ukraińskiego i literatury dzięki zaświadczeniu od okulisty, za przykładem swojego przyjaciela z klasy. Przez rozpad ZSRR, na który czekałem razem z rodzicami, marząc o zobaczeniu na żywo wszystkich paragrafów podręczników z geografii i historii. Przez niełatwą pracę najpierw z ojcem, a potem we własnej firmie, często wbrew państwowej biurokracji i społecznym stereotypom. Przez Majdany 2004 i 2014 roku, wojnę rosyjsko-ukraińską, wolontariat.
Ale szczególne miejsce w mojej duszy, aż do uświadomienia sobie tożsamości narodowej, zajęła Brazylijska Ukraina! Prawo nazywania się właśnie tak uzyskała ukraińska diaspora w Brazylii nie tylko dzięki zachowaniu narodowych cech kulturowych, ukraińskich świątyń, licznych ośrodków i organizacji społecznych, ale, co najważniejsze, dzięki odtworzeniu prawdziwych ukraińskich wsi i miasteczek w odległości dziesięciu z okładem tysięcy kilometrów od Ukrainy!
W tym roku Ukraińcy w Brazylii obchodzą 130 lat pierwszej fali emigracji z Ukrainy. Obchodzą, a nie świętują, bo nie z radości życia wyjeżdżali czy byli ewakuowani na obczyznę. Właśnie w Brazylii 8 lat temu po raz pierwszy zacząłem mówić językiem moich przodków. Zawdzięczam to znanemu dnieprowskiemu pisarzowi Fidelowi Suchonosowi, który odkrył przede mną Brazylię, Brazylijską Ukrainę nie jako turyście, ale jako Ukraińcowi, pomagając ekstremalnie szybko opanować język państwowy. Sumienie wtedy nie pozwoliło mi uzasadniać swojej „naturalnej” rosyjskojęzyczności przed Ukraińcami, którzy w szóstym pokoleniu starannie chronią i pielęgnują język ukraiński pośród ogromnego 200-milionowego środowiska portugalskojęzycznego. Oglądając się wstecz, konstatuję, że ta przygodowo-ekstremalna moja ukrainizacja dała impuls do zaszczytnego prawa reprezentowania Federacyjnej Republiki Brazylii w czterech obwodach Ukrainy. W ramach Konsulatu Honorowego w Dnieprze oraz Brazylijsko-Ukraińskiego Centrum na bazie Uniwersytetu Spraw Celnych i Finansów udało mi się wraz z partnerami i kolegami zrobić niemało dla ożywienia relacji ukraińsko-brazylijskich, zintensyfikować wymianę informacji i komunikację między naszymi społecznościami. Potężny impuls do „Proświty” nastąpił również ze strony ukraińskiej diaspory w USA, z której przedstawicielami poznałem się podczas mojej letniej podróży po Ameryce.
Komunikując się z wybitnymi osobistościami ukraińskich społeczności Brazylii, USA i innych ukraińskich diaspor na wszystkich pięciu kontynentach za pośrednictwem sieci społecznościowej Facebook, zrozumiałem wyraźną prawidłowość: wszystkie rozwinięte ukraińskie diaspory, gdzie Ukraińcy osiągnęli dobrobyt (mowa o krajach z rządami prawa człowieka), mają dwa ważne duchowe czynniki stabilności i rozwoju: Ukraiński Kościół oraz kulturalno-oświatowe ośrodki społeczne, towarzystwa i organizacje. Najstarszą, najbardziej rozpowszechnioną i najbardziej autorytatywną ze wszystkich ukraińskich organizacji społecznych na Ukrainie i za granicą jest Towarzystwo „Proświta” im. T. H. Szewczenki, założone w 1868 roku we Lwowie.
Rola „Proświty” w procesach państwowotwórczych i narodowotwórczych jest trudna do przecenienia. „Proświta” udowodniła nie tylko własną żywotność w większości ukraińskich diaspor na obczyźnie, ale także otwartą przetrwalność w okupowanej przez sowietów Ukrainie, w warunkach totalitaryzmu, podziemnie, dzięki prawdziwemu twórczemu bohaterstwu nosicieli wiedzy i kultury, strażników cennych archiwów ukraińskiego dorobku twórczego i naukowego.
Jednak boleśnie jest uświadamiać sobie, że po odnowieniu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” jednocześnie z Niepodległością, nasze państwo i społeczeństwo do tej pory nie uświadomiły sobie znaczenia tego duchowego kręgosłupa narodu ukraińskiego. Jako chrześcijanin powinienem uważać Ukraiński Kościół za kręgosłup narodu, jednak Ukraińcy, na Ukrainie i za granicą, są rozdzieleni różnymi wyznaniami. Niestety, nie mamy jednego narodowego Kościoła. Ale Ukraińcy mają potężną, doświadczoną i sprawdzoną przez ponad półtorawieczną historię organizację społeczną, która jest niezawodnym dostawcą bezcennego dziedzictwa narodu ukraińskiego – prawdziwej wiedzy o naszej historii, kulturze, tradycjach – wszystkiego, co było ukrywane przed Ukraińcami przez wieki naszej bezpaństwowości. Jeśli przyjrzeć się „Prośvicie” z punktu widzenia państwowego, to można gołym okiem zobaczyć w jej podstawie prawdziwy skarb Ukrainy. Organizacja, która na zasadach społecznych wypracowała systemowe przekazywanie wiedzy o Ukrainie oraz doświadczenia jej odtwarzania w ponad stu krajach świata, powinna być fundamentalną w edukacyjnym układzie współrzędnych państwa Ukraina.
Jestem głęboko przekonany, że dzisiaj, podczas otwartego upadku państwowego poradzieckiego systemu edukacji Ukrainy, „Proświta” może stać się prawdziwym oparciem dla państwa. Wyraźnie uświadomiłem sobie głęboką potrzebę współpracy z edukacją państwową samej „Proświty”. Na przykładzie Siczysławskiej „Proświty” mogę stwierdzić: jeśli nie ma zasilania młodzieżą, to system przekazywania wiedzy traci sens. Jak przyciągnąć młodzież do „Proświty”? Czego potrzebuje edukacja i „Proświta”, aby stać się interesującymi i potrzebnymi sobie nawzajem?
O miejsce pod „cyfrowym” słońcem W Dnieprze pojawił się pomysł! Polega on na unowocześnieniu „Proświty” poprzez jej cyfryzację i globalizację teraz także w sferze cyfrowej. Kierownictwo naszego miejskiego oddziału, adekwatnie oceniając skalę projektu, od razu dostrzegło potrzebę wniesienia go pod dyskusję do Zarządu Centralnego Towarzystwa „Proświta” – na poziom ogólnoukraiński. Dzięki siczysławcom miałem zaszczyt zaprezentować pomysł najpierw P. M. Mowczanowi, a 8 grudnia – na uroczystej naradzie online Zarządu Centralnego, poświęconej 153. rocznicy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. Szczerze dziękuję przewodniczącemu i Zarządowi za uwagę i wsparcie! Miałem możliwość zameldować o tym, że świat gwałtownie odtwarza się w nowej płaszczyźnie przestrzeni internetowej i nie mamy prawa biernie przyglądać się tworzeniu równoległej rzeczywistości, gdzie konkurują najpowszechniejsze języki świata. Nastała era prawdziwej walki o miejsce pod „cyfrowym” słońcem. We współczesnym świecie o komfortowe miejsce pod słońcem, tak było i tak będzie, rywalizują nowe technologie, wielkie pieniądze i potężne marki.
„Proświta” jest dziś pozbawiona pierwszego i drugiego, ale posiadamy trzeci czynnik – potężną markę ze 153-letnią historią, niezaangażowaną ani politycznie, ani wyznaniowo, która ma światowy zasięg, międzynarodowe zaufanie i autorytet. Marka „Proświta” ma wspaniałe jądro semantyczne – jest o oświacie. Marka „Proświta” jest wsparta działalnością tysięcy prośwician, rozgałęzioną po całym świecie siecią towarzystw o tej samej nazwie, a co najważniejsze – stałą ideologią. Z punktu widzenia przedsiębiorcy i marketera – to idealna platforma dla globalnego internetowego start-upu! Oto i formuła współpracy z młodzieżą, studentami! Zdołaliśmy zaprosić do współpracy jak na razie sześć uniwersytetów w Dnieprze: wszystkie sześć zadeklarowało zainteresowanie udziałem w takim projekcie, a cztery z nich zdecydowały nawet o utworzeniu swoich podstawowych komórek Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” w celu interakcji z projektem! Zaproponowany przeze mnie taki wektor rozwoju staje się interesujący nie tylko dla samej „Proświty”, ale także dla wielu potencjalnych partnerów Towarzystwa. Główny warunek – język ukraiński! Pierwszymi, którzy to odczuli, byli edukatorzy z Dniepru. Umożliwienie studentom wzięcia udziału w opracowaniu portalu internetowego z nowoczesnymi opcjami, aplikacją mobilną, kanałem telewizyjnym i innymi narzędziami do generowania i wymiany ukraińskich treści jest interesujące dla każdej postępowej uczelni. Takich kanałów wymiany informacji, jak ogólnoświatowa sieć „Proświty”, liczne ukraińskie diaspory, dostęp do międzynarodowych archiwów, nie posiada żaden uniwersytet. Dlatego jeszcze przed rozpoczęciem przygotowania technicznego zadania projektu portalu internetowego „Proświta” umówiliśmy się na realizację projektów pilotażowych z zakresu edukacji online! Zainteresowane konkretnymi kierunkami nauczania w języku ukraińskim uczelnie wyższe już rozpoczęły negocjacje ze stroną brazylijską w sprawie kierunków i programu nauczania online. Z polecenia prezesa Towarzystwa „Proświta” Pawła Mowczana właśnie utworzono kanał telewizyjny na YouTube PROŚWITA TV, który ma stać się prawdziwą telewizją publiczną, wymarzoną przez Ukraińców! Już dziś proponujemy wszystkim Ukraińcom lub przedsiębiorstwom przekazywanie swoich treści wideo w języku ukraińskim w celu rozpowszechniania przez kanały proświciańskie i diasporowe – o swoim biznesie, pasjach, pomysłach, pracy, zabytkach kultury swoich miast, sekcjach sportowych, placówkach oświatowych, komórkach, projektach i wszystkim innym, co może być interesujące dla Ukraińców w każdym miejscu. Główny warunek – język ukraiński! Tym twórcom treści wideo, którzy zdobędą największą popularność lub którzy mają już interesujące i popularne portfolio, jesteśmy gotowi przyznać prawa do samodzielnej redakcji odpowiednich rubryk kanału telewizyjnego. Propozycje dotyczące współpracy z kanałem telewizyjnym czekamy pod adresem pocztowym slovo@prosvita.tv. Na ten adres prosimy przesyłać również propozycje w sprawie innych kierunków współpracy z „Proświtą”. Jestem o tym przekonany i staram się przekonać wszystkich zaangażowanych w tworzenie treści w języku ukraińskim, że wraz z rozpoczęciem agresji wojskowej Rosji przeciwko Ukrainie język rosyjski w Ukrainie przekroczył punkt bez powrotu. Wraz z odgrodzeniem się Ukrainy od agresora politycznie, społecznie, informacyjnie, a nawet mentalnie, dla Ukraińców staje się coraz mniej sensowne tworzenie jakichkolwiek treści w języku rosyjskim. A jeśli nie dla Rosjan, to dla kogo? Dla siebie? A po co? Żeby żyć w Ukrainie jako nie-Ukraińcy? Po co? Ukraińskie treści są o wiele bardziej perspektywiczne także w kontekście odnawiania lub ustanawiania więzi z licznymi ukraińskimi diasporami, ponieważ jesteśmy prawdziwie globalnym narodem! Jeśli zmierzyć stosunek ukraińskiej i rosyjskiej przestrzeni językowej poza granicami krajów byłego ZSRR, myślę, że takie porównanie będzie nie na korzyść rosyjskiej. Rosjanie nie mają tak zorganizowanych diaspor jak Ukraińcy. I już bardzo niedługo większość Ukraińców zgodzi się co do tego, że we własnym domu żyć można lepiej niż w gościach. Swój dom – swój język (albo odwrotnie), właśnie tymi słowami podczas nagrania jednej z audycji telewizyjnych na początku września tego roku już wspomniany Fidel Suchonis wraz ze swoją koleżanką Ludmyłą Hromowyk wyrazili ideę Ukraińskiego Domu w Dnieprze. Ale Ukraińcy w Dnieprze mają już Ukraiński Dom – Siczosławską „Proświtę”, która robi wszystko, aby Ukraińcy mogli porozumiewać się między sobą w ojczystym języku. W prawdziwym Ukraińskim Domu w wymiarze cyfrowym „Proświta” może i musi stać się solidnym fundamentem. O autorze: Kandydat nauk z zakresu zarządzania publicznego. Obronił pracę doktorską „Mechanizmy zarządzania państwowego internacjonalizacją szkolnictwa wyższego”. Przedsiębiorca, założyciel firm „Eliksir”, „Elit-Farm”, wolontariusz. Korespondent gazety „Słowo Proświty” w Dnieprze. Konsul Honorowy Federacyjnej Republiki Brazylii w Dnieprze.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
