Strona · s. 9strona oryginału ↗
IMIĘ GODNE WDZIĘCZNEJ PAMIĘCI
Слово Просвіти, №51 за 2007 рік
Ernst. Wiele eksponatów kupował za własne pieniądze, często odmawiając sobie ubrań, a nawet jedzenia. Wielką zasługą Danyła Szczerbakiwskiego jest to, że uratował od niechybnej zagłady (czasem wyrywając z płomieni) setki unikalnych przedmiotów, przebywając na frontach I wojny światowej, w latach rewolucji i wojny domowej, podczas antyreligijnych kampanii. „Smutek i groza ogarniają na myśl, ile jeszcze musi zginąć zabytków historii w tak bogatym w przeszłość kraju, jak Ukraina” — z bólem w sercu mawiał Danyło Mychajłowycz. Uczonego jeszcze za życia nazywano najbardziej autorytatywnym znawcą ukraińskiej sztuki, ludowego obyczaju, etnologii, folkloru, staroukraińskiego języka i literatury, muzyki, teatru, śpiewu. D. Szczerbakiwski, niestety, napisał i opublikował niewiele z tego, co tak gruntownie znał i co przy sprzyjających okolicznościach mógłby zrobić. Na przeszkodzie stawało ciągłe obciążenie pilną codzienną pracą, wyjątkowa wymagalność wobec siebie (skrupulatnie sprawdzał każdy fakt potrzebny do pracy naukowej). Jego życie wcześnie się urwało. Zdołał napisać jedynie badania naukowe „Kozak Mamaj”, „Oprawy książek u kijowskich złotników XVII—XVIII w.”, „Symbolika w ukraińskiej sztuce”, „Ukraiński portret”, „Ukraiński dywan” itp. Płodna działalność twórcza D. Szczerbakiwskiego wielu się nie podobała. Doświadczywszy bezpodstawnych oskarżeń kierownictwa muzeum, współpracowników, donosów do GPU, zaszczuty za pryncypialność, uczciwość w pracy i poglądach, w chwili rozpaczy popełnił samobójstwo. Śmierć Danyła Szczerbakiwskiego wstrząsnęła kulturalną opinią publiczną Kijowa, Ukrainy. Początkowo oficjalnie wyrażono współczucie z powodu tragedii, ale później władza, „wyjaśniwszy”, po swojemu zareagowała na śmierć uczonego. Zmarłego oskarżono o to, że przeciwstawił się kolektywowi, narodowi, zboczył w nauce na manowce ukraińskiego burżuazyjnego nacjonalizmu. Przez długi czas jego imienia zabraniano nawet wspominać. Pochowano D. Szczerbakiwskiego na terenie Narodowego Kijowsko-Peczerskiego Historyczno-Kulturalnego Rezerwatu, niedaleko wejścia do głównej dzwonnicy. Dopiero w latach Niepodległości Ukrainy przywrócono historyczną sprawiedliwość wobec pamięci Danyła Mychajłowycza Szczerbakiwskiego. Teraz próbuje się należycie ocenić jego wkład w ukraińską kulturę. Świadectwem tego są publikacje w wydawnictwach naukowych, periodykach. Imię Szczerbakiwskiego znajdujemy w encyklopediach, informatorach kulturoznawczych, brzmi ono na konferencjach naukowych, sympozjach. Na 130-lecie od dnia urodzin Danyła Szczerbakiwskiego w Muzeum Książki i Drukarstwa Ukrainy otwarto wystawę książkowo-ilustracyjną, na której zaprezentowano autorskie publikacje, a także materiały o jego życiu i działalności. Maria z dzieckiem. Na grobie Ołeksandra i Rostysława Hłuwków. Mykoła HŁAMAZDA. Danyło Szczerbakiwski. Są ludzie, którzy potrafią ofiarnie służyć wybranej sprawie. Nie liczą się z niczym, oddając się jej do końca. To święte powołanie, los. Właśnie takim był Danyło Szczerbakiwski. Urodził się 130 lat temu, 17 grudnia 1877 roku, we wsi Szpyczynci na Kijowszczyźnie (obecnie obwód żytomierski) w rodzinie księdza. Matka chłopca zmarła, gdy nie miał jeszcze ośmiu lat. Wychowywał Danyła i jego starszego brata Wadyma ojciec. Ojciec Mychajło, człowiek wysoko wykształcony, patriotycznie nastawiony, przyjaźnił się z członkami Starej Kijowskiej Hromady, brał udział w religijnym i społecznym życiu. Zapalił w sercach swoich synów niegasnącą miłość do rodzinnej ziemi, głębokie zainteresowanie ukraińską historią, literaturą, ludowymi zwyczajami, obrzędami. Danyło i Wadym Szczerbakiwscy poświęcili życie ojczystej kulturze. Wadym od 1922 roku żył na emigracji, prawie 11 lat pracował na uniwersytetach Pragi, Monachium. Autor licznych publikacji naukowych z ukraińskiej historii, sztuki. Zmarł w Londynie w 1957 roku. Zdumiewająco szeroka sfera działalności Danyła Szczerbakiwskiego: historia, archeologia, etnografia, kulturoznawstwo, muzealnictwo, oświata, pedagogika. W każdej z nich zrobił tak wiele, że jest to odczuwalne do dziś. Choć, zaczynając od połowy lat 30., przez pół wieku jego imię było wykluczone z kontekstu ojczystej kultury, to dokonane przez Danyła Szczerbakiwskiego nie może zniknąć bez śladu. Jeszcze w latach młodzieńczych, studiując na Kijowskim Uniwersytecie imienia św. Włodzimierza, on, ulubiony uczeń profesora Włodzimierza Antonowycza, zafascynował się poszukiwaniem i zbieraniem cennych z punktu widzenia historycznego i artystycznego treści i formy rzadkich przedmiotów, starożytności. Przez swoje niedługie życie zebrał, sklasyfikował i naukowo opracował około 30 tysięcy eksponatów. Od 1910 r. do końca życia kierował historycznym i etnograficznym oddziałem Kijowskiego Muzeum Artystyczno-Przemysłowego i Naukowego, był członkiem kilku komisji Ukraińskiej Akademii Nauk. W znacznej mierze właśnie na podstawie jego kolekcji stworzono i funkcjonują Narodowe Muzeum Historii Ukrainy, Narodowe Muzeum Sztuki, Muzeum Ukraińskiej Ludowej Sztuki Dekoracyjnej. Oddział „Stary Kijów” można uważać za prekursora Muzeum Historii Kijowa. Eksponaty, które zebrał, zaprezentowano także w Narodowym Muzeum T. H. Szewczenki, innych muzeach państwowych. Kolekcje starodruków i rękopiśmiennych ksiąg, rycin, portretów, wyrobów dekoracyjno-użytkowej sztuki, znalezisk archeologicznych, przedmiotów dawnego obyczaju D. Szczerbakiwski zebrał w licznych ekspedycjach, kiedy „wychodził — pieszo i konno, objechał pociągiem i parostatkiem dosłownie całą Ukrainę” — wspominał jego starszy kolega Fedir z rysunkami i ciekawymi ilustracjami. Najwyżej specjaliści oceniają anglojęzyczne wydanie „Tysiąclecie chrześcijańskiej kultury na Ukrainie”, które ukazało się w Londynie na pamiętną datę chrztu Rusi. R. Hłuwko był prawdziwym artystą, w szczególności małych form. W katalogu wydawniczym znajdujemy ogromną spuściznę naszego rodaka: to znaczki z wizerunkami historycznych herbów miast Wołynia, blok znaczków „Cerkwie na Wołyniu”, znaczki poświęcone 400-leciu Biblii Ostrogskiej, blok znaczków pod tytułem „Ubiór Wołynia i Wołyńskiego Polesia. Początek XX wieku”. Rostysław Hłuwko odnalazł się jako artysta także w pocztówkach dużego i małego formatu. Aktywnie pracował jako wolny grafik-projektant i artysta, ekspe
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
