Strona · s. 10strona oryginału ↗
I ZAMIENIAM SIĘ W KOBIETĘ-SŁONECZNIK...
Слово Просвіти, №51 за 2007 рік
Można z pewnością powiedzieć, że Maria Ludkewycz prowadzi bogate życie twórcze. Z powodzeniem zadebiutowała w 1981 roku tomikiem „Ciepłe gniazda”. Od tego czasu pisarka wydała 15 książek dla dorosłych i dzieci. Maria Ludkewycz jest laureatką nagrody literackiej „Błahowist” za tomik liryki intymnej „Krótkie lato w raju”, nagrody imienia Markijana Szaszkewycza za tomik liryki duchowej „Błogosław, Mario”. W 2001 roku pisarka została laureatką nagrody imienia Łesi Ukrainki za książkę wierszy dla dzieci „Domownik bez butów”. Czytelnikom „Słowa Proświty” przedstawiamy inną stronę twórczości pani Marii — miniaturowe obrazki, które zachwycają kompozycją fabularną, a jednocześnie są poetyckie. Liryka w prozie... Właściwie, w stylu Marii Ludkewycz...
Maria LUDKEWYCZ, m. Lwów
ŚWIATŁO BIAŁYCH BRZOZ Rzeka Prut… Białe brzozy w marcu aż oślepiają oczy, skrawki białego śniegu na przebudzonej słońcem ziemi. I my, stadko dziewcząt, tutaj w niedzielny dzień też jak cieniutkie brzózki. Święto dziewictwa, oczekiwanie cudu, miłosnego spotkania i czegoś tajemniczego, co zostaje tylko w myślach, choć kręci się na języku, ale jeśli powiesz o tym na głos przyjaciółkom, wszystko przepadnie. Więc nie chodzisz, a latasz między białymi brzozami, białymi skrawkami śniegu i błękitnym niebem, które swoją błękitnością wypala oczy. Nie wiem dlaczego, ale światło tych brzóz przychodzi do mnie znienacka po kilkudziesięciu latach i cieszy moje zmęczone serce nieoczekiwaną radością. I w pamięci wypływają czyjeś wierszowane wersy: Brzoza biała, brzoza biała, a listeczki zielone. Cicho szumiała, cicho szumiała, szeptała coś do mnie.
PSALMY I NIEZAPOMNIANE SPOTKANIE Jesteśmy w tłumie ludzi na lwowskiej ulicy Wołodymyra Wełykoho, którą jedzie „papamobile”. Papież macha nam na znak powitania i jednocześnie błogosławi. Wspominam tę chwilę ukojenia, pokory, a serce ściska się z żalu i miłości do Bożego świata, a na rzęsach drżą łzy. Bo to dotyk boskości i wielkości, którą nam, prostym śmiertelnikom, ciężko pojąć. Papież Karol Wojtyła w młodości pisał poezje. Poruszenia jego duszy pragnęły piękna słowa, rytmu, metafory… Osiągnął szczyt duchowości. Dwa tygodnie przed przyjazdem papieża do Lwowa leczyłam się w Schidnyci i napisałam poetyckie psalmy „Nie spóźniaj się, Panie”. Pisałam tak, jakby ktoś dyktował mi za plecami. Dziękuję ci, drogie natchnienie!
ZAKLĘCIA WĘŻY Opowieść znajomego U nas we wsi był taki przypadek: chłop kosił siano i ukąsiła go w nogę żmija. Do rejonu do doktorów jechać daleko, a noga od razu spuchła jak kłoda. Co robić? Zawiozła go rodzina do Iwana, szwagra mojego przyjaciela, który umiał zaklinać ukąszenia żmij. Kto wierzył, kto nie, ale jak bieda, to trzeba się ratować. Iwan coś nad nogą poszeptał, dał napić się poszkodowanemu wody i kazał jechać do domu zjeść obiad i dalej iść kosić. A i rzeczywiście, póki ci ludzie przyjechali do domu, noga zeszła, a kosiarz po obiedzie znowu stanął do pracy. Różne legendy po wsi o Iwanie krążyły. A raz, to czysta prawda, zimą to było przy gościnie, ktoś powiedział: „Iwanie, a czy zdołasz żmiję wywołać dzisiaj, o tak teraz?” — „A dlaczego nie, na chwilkę zdołam”, — odpowiedział tamten. Odszedł na bok, coś poszeptał… i zdziwieni goście zobaczyli głowę żmii, która pokazała się spod śniegu i zniknęła. Iwan już umarł, ale nikomu z rodziny nie przekazał swojego niezwykłego daru — mieć władzę nad żmijami, być ich czarownikiem i ratować ludzi od biedy. Może nikt nie miał takiego jak on przeznaczenia albo ten magiczny związek musiał się urwać.
TRZEBA SIEBIE POKOCHAĆ Lekarze lubią powtarzać chorym: „Pokochajcie siebie, a staniecie się zdrowi”. Jak psuje się nastrój, kiedy spojrzysz w lustro — i siebie nie poznasz. Niby inna smutna osoba patrzy na ciebie stamtąd, bo ją wiele rzeczy boli, serce krwią się zalewa, pogoda wstrętna, w zeszłoroczną spódnicę nie mieścisz się, a o tajemnicach nie ma co mówić. A kiedy nieoczekiwanie, wziąwszy się w garść, zaparzasz zioła, podstawiasz twarz słońcu, wsłuchujesz się w siebie, aż wulkan niepokoju przestanie bulgotać, wtedy spojrzysz w lustro — i zdziwisz się: oczy błyszczą, skóra niby aksamitna, a serce żar-ptak łaskocze różowym piórkiem… Radość wylatuje z kącików ust, oczekiwanie czegoś dobrego tai się w oczach. Teraz wiem, co oznacza fraza: trzeba siebie pokochać.
JAK DZIECI BYŁY MAŁE Starzy ludzie wywołują we mnie szacunek i litość. Do nas na salę oddziału kardiologicznego przywieźli babcię, która miała już ponad osiemdziesiąt lat. Miała dobrą pamięć, opowiadała różne ciekawe historie ze swojego życia, mówiła, że teraz często bywa w szpitalu: serce boli od przeżytego, niepokojów i wieku. Jakoś podniosło jej się ciśnienie do krytycznego poziomu. Wpadłszy w rozpacz, babcia poprosiła mnie, pokazując ręką na brzuch: „Jak umrę, tutaj są dolary, w kieszonce majtek. Schowałam, żeby wnuk nie roztrwonił. To na pogrzeb, zadbajcie o mnie”. Uspokajam staruszkę, jak mogę, proszę na wszelki wypadek napisać na papierze, który leży na szpitalnej szafce, telefony bliskich osób. Żeby było dla uspokojenia duszy. Kiedy kryzys minął, babcia przyszła do siebie. Rozgadaliśmy się. I zapytałam ją, kiedy była najszczęśliwsza. — Kiedy dzieci były małe. Młoda matka — największe szczęście na ziemi, — odpowiada cichym głosem stara kobieta i czule uśmiecha się do wspomnień. — Tulisz dzieciątko do serca, całujesz, kołyszesz je na rękach, chronisz od niedobrych oczu, bo to twój największy skarb życia, maleńki aniołek. Powspominawszy, babcia odwróciła się do ściany i więcej przez cały wieczór nie wypowiedziała ani słowa.
OBOK Psy lubią kalekich i niemocnych, bo oni współczują sobie nawzajem. Szczególnie jest to zauważalne w szpitalach, kiedy chorzy serdecznie sympatyzują psom i dzielą się z nimi kawałkiem chleba. Kiedy zaś przyjeżdżają do szpitala rehabilitacyjnego chorzy bardziej odpocząć od domowych trosk, aniżeli się leczyć, pierwszymi to czują czworonogi. Psy wtedy sierocieją, bo o nie nikt nie dba. One samotnie biegają ścieżkami, wypatrują przy stołówce kogoś, żeby wybrać sobie na pewien czas towarzysza. Wtedy można odprowadzać go na zabiegi, czekać przy schodach, chodzić za nim na spacery do lasu i tulić się do nóg. Reksy, Kuzie, Browki… Jak ich tylko uprzejmie nie nazywają, bo oni są obrońcami tego chorego ludu, który utyka, opierając się na kulach, z nadzieją wyjść stąd na własnych nogach, wyprostowawszy plecy i rozpuściwszy żagle nadziei. Psy stróżujące szpitala, nawet już podślepiałe i głuche, nie stają się żebrakami, bo to im nie przystoi. Im bardziej do gustu przypada powiedzenie „Biedny, ale dumny”. Tak i żyją obok ci, którzy rozumieją i współczują sobie nawzajem.
PEWNEGO RAZU, albo Prawdziwy smak życia Wiatr ucichł, nadciągnęła chmura i zaczął padać deszcz. Słucham jego monotonnego kapania i smucę się, bo czas jest nieubłagany, on w każdej chwili przybliża nas do końcowego przystanku na ziemi. Ale ja nie chcę o tym nic wiedzieć, bo kocham wiosenny deszcz, który przywodzi na myśl sprzeczne myśli.
Przy deszczowej muzyce zapadam w półsen. I wtedy widzę salę operacyjną, a do niej, niczym do centrum ratunku, na wózkach wiozą setki chorych, którzy potrzebują pomocy. Kto szybciej? Komu się poszczęści? Kto przeżyje? I wszyscy pragną jednego: dotrzeć tam, gdzie przedłużają życie, gdzie ratują, dają nadzieję. Człowiek czuje się wtedy zależny od wszystkiego, co go otacza, bo trzyma się życia jak promienia miłości. Cóż za cudowny dzień, jeśli nie męczy ból, nie gryzą duszy dzikie wątpliwości, nie rozdzierają serca mętne uczucia! Więcej by takich szczęśliwych dni! I niech sobie padają smutne deszcze czy niemiłosiernie piecze słońce — wszystko ma swój sens. Lecz wiem na pewno, że nie zaznawszy silnego bólu i nie stanąwszy pewnego razu nad przepaścią, nie poznasz i nie poczujesz prawdziwego smaku życia, bo przychodzi on z poczuciem ostrego niebezpieczeństwa i straty, wtedy, kiedy zaczynasz doceniać każdą przeżytą chwilę…
NIEPEWNOŚĆ Skrawki białego śniegu, smugi czerni, rozjeżdżone błoto śladami podeszew i kół. Ptaszki chciałyby wydziobać śnieg, żeby zmienić otaczający krajobraz. Ptaszki — niebiańskie dusze — zawisają między niebem a ziemią na sennych gałązkach i śpiewają coś swojego, ptasiego. A mnie wcale nie chce się śpiewać, a słuchać, jak ktoś śpiewa, przeszkadza niepewność nastroju, szare obramowanie ludzkiej egzystencji, kiedy trzeba samej sobie coś wymyślać, aby przeżyć czy po prostu istnieć. Więc wymyślam słońce, bo ono też nie chce wyłazić na świat Boży zza naburmuszonych chmur. Kupuję krepżorżet koloru żółtego w rozkwitłe słoneczniki, owijam się nim jak kokonem — i przemieniam się w kobietę-słonecznik, która zagląda w wielkie lustro i czeka na cud. Ale nic się nie dzieje. I chowam jaskrawą tkaninę do szafy, żeby nie raziła oczu swoim oślepiającym pięknem. Wiem, że muszę nauczyć się żyć i wtedy, kiedy nie ma słońca i nadziei, kiedy pod nogami szarość i codzienność, a wokoło — nuda i pustka, i, jak powiedziałby poeta, „kiedy dusza zagubiona w przestrzeni i czasie”.
KIEDY ZAKWITA PELARGONIA Kiedy czerwonym kwieciem zakwita niewybredna pelargonia, w domu jest przytulnie i spokojnie. Nikt nie zamierza nawet chorować, nie mówiąc już o umieraniu. Wszystko, jak zawsze, po domowemu ciepło i zwyczajnie. Za firanką czerwieni się w doniczce zwykły wiejski kwiat. Zapominano go podlewać, nie było czasu się nim dziwić, mówić mu czułe pieszczotliwe słowa, a on przeżywa i wybucha radością, i cieszy nas jaskrawoczerwonym kwieciem i przyjemnym aromatem. …Na werandzie, przywarłszy listkami do szyby i mdlejąc od letniego upału, patrzą na podwórko siostry-pelargonie w różnych doniczkach, glinianych i plastikowych. Im tutaj ciekawie, bo one wszystkich widzą i wszyscy się nimi zachwycają. I nawet trzmiele z ogrodu przylatują i wchodzą w szpary-pętle firanki, a potem od kwiecia i zapachu tracą głowy — i trzmielowato brzęczą nad czarownymi pelargoniami. To swoista wiejska cisza i spokój, kiedy czas płynie powoli i mądrze, nie strasząc niespodziankami i katastrofami, złymi przeczuciami czy sennymi marami. Czas, który żyje według praw słońca. — O Boże! Jaki dzisiaj długi przyjemny poranek! — woła przez płot sąsiadka do matki, nabierając do wiadra wodę ze studni. …Idą z pastwiska drogą krowy i zmęczone dzwonią miedzianymi dzwoneczkami. Każda wchodzi w swoje wrota, idzie do obory, żeby odpocząć i schować się przed piekącym słońcem i dokuczliwymi giezami. A czas po południu ciągnie się tak długo, że nie wiesz, gdzie się podziać, aż dopóki nie zacznie się wieczór. Wtedy chłód opadnie na skoszone trawy, wzejdzie pierwsza gwiazda. A słońce złotym kółeczkiem zahaczy o wysokie drzewa w naszym bukowym lesie za wsią, poświeci jeszcze trochę stamtąd na Ziemię i zniknie, schowa się za horyzont. Wtedy już zacznie się prawdziwy wieczór, wypełniony tajemnicami i wróżbami, strachami i takim pięknem, że aż serce zatrzymuje się w piersiach, bo tak piękny jest wokoło biały świat. Siadam na werandzie i razem z siostrami-pelargoniami długo słucham natchnionej melodii letniego wieczoru, którą ktoś nieznany gra na mandolinie. I od tego oczarowania zaczynam cichutko podśpiewywać: A w naszym ogrodzie Zakwitła pelargonia. Pyta się kozak dziewczyny: Czemu taka smutna? Pieśń brzmi w powietrzu srebrnego wieczoru. Echo zabiera jej delikatną przeciągłość i znika na dole w naszym ogrodzie, gdzie sennie chlupocze rzeka. Cisza pije chłodną wodę, a potem siwymi kłębami mgły toczy się dolinami, ludzkimi barwnymi pachnącymi łatami ogrodów. Wyjdę za dom i patrzę w dal. Nic nie widać, tylko gdzieniegdzie po drugiej stronie rzeki błyskają srebrne kopuły wiejskiej cerkwi, niby skrzydła Bożego ptaka, które zastygły w locie między niebem a ziemią. Błogosławione chwile, które nie zapominają się nigdy.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
