Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

UKRAIŃSKIE SŁOWO CZEKA NA DBAŁYCH UKRAINA W «SŁOWIE O WYPRAWIE IGORA»

Слово Просвіти, №51 за 2007 рік

drużyny w państwie”, jak rozumie się to w nazwie „Ukraina” („Uecker Reїn” — „Res publica”). Tak wymagały dogmaty nowego wyznania oraz feudalizacja życia społecznego w kraju, wprowadzenie dziedziczności władzy i ziemi. Prawdy nie ukryjesz, choćby nie wiem jak ją szkalowano. W dobie pisania „Słowa o wyprawie Igora” szkalowano „stare słowa” Ukrainy — „ukraińskie wiece Trojana”, ówczesną „władzę wiecową”. Stąd, być może, u rosyjskich historyków podświadomy „syndrom nieakceptacji” nazwy „Ukraina” jako dawnej nazwy oraz twierdzenie, że nazwa powstała dwieście lat temu. Takiego zdania trzyma się nie tylko dyrektor Instytutu Historii RAN A. Sacharow. A ojciec i syn Tołoczkowie widzą Ukrainę jako niemowlę. Być może nie wiedzą, że imiona państwom (krajom, metropoliom cerkiewnym), tak jak ludziom, nadawano na cześć ich niebiańskich patronów, niekiedy — za wielkie łapówki. Swoją drogą, konstantynopolski Patriarcha pozwolił przenieść do Włodzimierza nad Klaźmą jedynie rezydencję, ale nie Patriarchat. Kijów, jak był, tak i pozostaje Patriarchą (Kijów — Rodeń, miasto matki Rodu). A co warta replika Roja Miedwiediewa o tym, że Ukraina nie miała swojego „szlachectwa”? A po co to „szlachectwo” w cywilizowanym demokratycznym kraju? Ukraina przeciwstawiła owemu szlachectwu społeczne „bractwa” i „wolności”. Wzmianką o „bractwie” („filadelfii”) rozpoczyna się „Słowo o wyprawie Igora” — „Nie sławnie by nam było, bracia, zacząć starymi słowami trud naszych opowieści!”. Swoją drogą, nazwa „szlachta” powstała od ukraińskiej nazwy „szlach” — „droga” („wodzowie” jako „przewodnicy”). Czyli dawni „szlachcice” byli „wodzami”, „wojewodami”, a „szlachectwo” („ogrodzenie dworu”) — dworska czeladź, służba dworska. Przypomnijmy etnonimy-synonimy do nazwy „Ukrainiec” z uwzględnieniem starogreckich „krainoo”, „krainoo” (kraiainoo, krainoo) — „postanawiać”, „rozstrzygać”, „podejmować decyzje”. Wniosek z porównania tych słów można wyciągnąć taki: choć etnonim Ukrainiec w języku ukraińskim zbiega się ze znaczeniem „kraina”, „Ukraina” jako „państwo”, „oikumena”, niesie on w sobie także znaczenie dawnego słowiańskiego etnonimu „radymicze” i odpowiada nazwom-etnonimom „Scytowie” (łacińskie „scitum” — „postanawiać”, „rozstrzygać”) oraz „Skoloci” (łacińskie „scola”, „schola” — „rada”, „naradzać się”, „towarzystwo”, „gromada”). Zatem twierdzenie Herodota: „Scytami ich nazywali Grecy, a sami siebie nazywali...”. 4. Słowo pan i dawne słowiańskie terminy Indyjskie i irańskie fakty rzucają światło na niektóre dawne i dotąd zagadkowe słowiańskie terminy. Tak, podstawowa najmniejsza jednostka administracyjna u Słowian X w. — terytorium rodu, z jednej lub kilku osad, i grodziska — rodowego centrum. Ród prowadził wódz, ze starszyzną rozstrzygał wszystkie sprawy, a w razie potrzeby prowadził także wyprawy wojenne. Zazwyczaj nazywano go starosta, starszyzna, wójt, synonimem których niekiedy występuje dawny słowiański termin żupan. U Słowian bałtyckich i naddunajskich rody łączyły się w związki — żupy. Żupy były u Czechów i Serbów, a termin żupan na oznaczenie wodza takiego związku utrzymywał się do XII w. Wodzowie-żupani, jak uważają, reprezentowali najbardziej szanowane rody. Termin żupan wspomina Konstantyn Porfirogeneta w X w., a jeszcze wcześniej (VIII w.) wspomina go dokument klasztorny. Pochodzenie terminów żupa i żupan dotąd nie jest wyjaśnione. Według czeskiego slawisty Ludvika Niederlego, słowo żupan jest pochodzenia turko-tatarskiego. Jednak fakty przeczą temu. Przede wszystkim zwraca uwagę perskie shuban (shoban, shaban), tadżyckie szubon „pasterz”, które wywodzi się od awestyjskiego fshupan „strażnik, pasterz owiec”, gdzie fshu „owce”, a pan — „obrońca, strażnik”. Zdjęcie Jewhena Buketa. Sobór Borysa i Gleba w Czernihowie. XII w. pa i żupan. Go-gu w tych terminach oznacza „krowy-byki, bydło”. Go pan-gupan — synonimy do gopa, go pala, gopat (jest irańskie bóstwo Go-paszah), gopta, goptar „strażnik, dozorca, stróż”, pierwotnie też „strażnik bydła, pasterz”. Indyjskie gopta, goptar widzimy w ukraińskich nazwiskach Chopta, Hoptar, a gopal gopala — w Hupal, Hupalo, Hupalow, Hupaliuk, Hupalenko, nazwach Hupaly (Wołyń), Hupaliwka i Hupaliwszczyna (Dniepropietrowszczyzna). U W. Dala hubowina — starodawne słowo o znaczeniu „kraj, kraina, okręg, włość, osada, posiadłości, dwór”. Termin huba „terytorialno-administracyjna jednostka w Dawnej Rusi” — „okręg sądowy”. W. O. Kluczewski twierdzi: najmniejszy „kryminalno-policyjny okręg, w którym prześladowanie złych ludzi powierzano samej gromadzie, nazywał się huba”. I ukraińskie nazwiska Huban, Hubenko, Hubczenko, Hubski, należy sądzić, związane są przede wszystkim z dawnym terminem huba, tym bardziej że mamy ukraińskie nazwiska Hapon-Hopan, Hupal-Hupalo, Żupan, Żupanski i in. Na Ukrainie są nazwy Hubnyk, Hubśke, Hubiwka itp. Ciekawa jest nazwa jednego z tak zwanych miast bołochowskich — Hubyn. Nazwy tych miast (Hubyn, Kobudź, Kudyn, Bożesk, Derewyczi, Czerentyn, Biłobereżżia i Diadkiw) mają wyraźne indoaryjskie zabarwienie i wykazują styczność z

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn