Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 14strona oryginału ↗

PALETA

Слово Просвіти, №51 за 2007 рік

Mykoła STRATIŁAT, zasłużony artysta Ukrainy. Moskal powiał… Spopielały sady wiśniowe. Niczym kruk, na czarnym kamieniu mogiły rechocze przeklęty Basawriuk. Ten rechot duszę na wskroś wyjadł, kiedy (nie lato, nie zima) w Kijowie szukasz Kijowa, a w Kijowie go nie ma. Jurij Kowaliw. Tak właśnie żyjemy. Fabuła nie jest nowa. Jeszcze mój imiennik, pisarz Mykoła Leskow, który bardzo kochał Kijów i mieszkał w jego współczesnym centrum na Kozim Błocie (obecnie Majdan Niepodległości) przez osiem lat, wyrażał żal z powodu zmian, które zachodziły na jego oczach. Miasto zmieniało swój wizerunek, z przytulnego, “sadami spowitego i topolami uwieńczonego”, zaczęło przekształcać się w urzędowe i nieprzyjazne… Kiedy do Kijowa przybył nowy gubernator Dmytro Hawryłowycz Bibikow (“bezręki” — tak nazywali go kijowianie), miasto mu się nie spodobało i wszystko to, co tworzyło jego czarujący wizerunek, drażniło urzędnika. Bibikow od razu zaczął wprowadzać nowości, choć w ogóle był wrogiem wszelkiego postępu. Przebudował miasto na swój gust. A wzorem był Petersburg… Zaczęto burzyć domy kijowian. Ale przedtem na malowniczych białych domkach z drewnianymi okiennicami wywieszano tablice, które ostrzegały przed wyburzeniem, nazywano je nawet — “bibikowskie tablice”. Na każdej był napis: “Zburzyć w takim to a takim roku”. Otóż te “bibikowskie tablice” wprawiały pisarza w “smutek i nudę”, o czym pisał w opowiadaniu “Pieczerskie antyki”. A dom, w którym mieszkał sam pisarz i do którego w 1859 roku zawitał Taras Szewczenko i nawet sfotografował się u swojego przyjaciela Iwana Wasylowycza Hudowskiego, zburzono już stosunkowo niedawno, za innych, “sowieckich władców”. Tym władcom piękno wiecznego Kijowa zawsze stało ością w gardle. I na domach, które podlegały zniszczeniu, już nikt nie wywieszał żadnych tablic, nawet memorialne nie mogły ich ochronić przed bezlitosnym, bezmyślnym niszczeniem. Każda epoka ma swoich basawriuków. W totalitarne czasy zburzono wiele domów związanych z nazwiskami wybitnych ludzi ukraińskiej historii i literatury. Jeśli mówić tylko o szewczenkowskich miejscach, to jest to już wspomniany dom kupca Smirnowa na Chreszczatyku, gdzie otwarto pierwsze w Kijowie atelier fotograficzne, i dom pedagoga I. D. Jurkewycza-Kraskowskiego na ulicy Irynińskiej, gdzie bywali wszyscy cyrylo-metodyjczycy, i dom księdza Juchyma Botwynowskiego w zaułku Heorhijiwskim, tutaj Taras spędził kilka dni, ostatni raz przebywając w Kijowie w sierpniu 1859 roku. O tym można jeszcze wiele mówić, zrzucając wszystko na komunistyczny reżim, któremu narodowe symbole były do niczego niepotrzebne, chociaż utworzono Towarzystwo Ochrony Zabytków. A co mamy obecnie, w czasach niepodległości i demokracji? Niedawno pojawiły się doniesienia w prasie o pożarze w domu na Andrijiwskim Uzwozie nr 34-B w noc z 17 na 18 listopada 2007 roku. Przyczyna jego, jak chcą przekonać opinię publiczną, — niedbalstwo lub niedopatrzenie. Lecz wszyscy są pewni, że to umyślne podpalenie, aby “wypędzić” twórczych ludzi z ich pracowni. Są na to przekonujące dowody, które już przytaczaliśmy. Wszystkim kijowianom od dawna wiadomo, że ulica artystów nie daje spokoju “kolesiom”, którzy chcieliby pobudować tu kawiarnie, restauracje, kasyna, bo jedna z najstarszych ulic miasta jest bardzo popularna wśród zagranicznych gości. Media często poruszają kwestię rekonstrukcji Andrijiwskiego, ale rzekomo to właśnie artyści w niej przeszkadzają. Spójrzcie na kawiarnię pod nazwą “Edem na Uzwozie” (rosyjskojęzyczni czytają “Edem na Podole”) — jaki brak smaku i w samej nazwie, i w tej, powiedziałby Taras, “jarmarczności” wystroju, którą wydają za ukraińską. Komu co do tego — byle pieniądze płacili. Ulica katastrofalnie traci przytulny, oryginalny wygląd, niepowtarzalną aurę i, choć ogłoszona pieszą, dla “kolesiowskich” zagranicznych samochodów prawo nie istnieje, i dlatego z irytacją trąbią na powolnych pieszych, którzy rozglądają się na Cerkiew Andrijiwską, opuszczony dom Richarda i święte Kijowskie Góry. Andrijiwski Uzwóz, dom Hrabowskiego. Druga połowa XIX w.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn