Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

WŁADCA KOLORU WASYL ZABASZTA

Слово Просвіти, №51 за 2011 рік

Walerij FRANCZUK 7 grudnia 2011 roku w Narodowej Akademii Sztuk Pięknych i Architektury otwarto niezwykłą wystawę ludowego artysty Ukrainy Wasyla Iwanowicza Zabaszty oraz prac dyplomowych jego studentów. Jest to unikalna i zdumiewająca wystawa, poświęcona 60-letniej działalności pedagogicznej tego czarodzieja koloru, światła i kompozycji. Mistrz skończył 93 lata. Jego dzieła emanują potężną energią i rozmaitością barw. Przed nami stał inteligentny mężczyzna, lekko wsparty na lasce, która dodawała mu wykwintności, a długie srebrne włosy tylko podkreślały jego piękno. On jest wielkim i mądrym nauczycielem. Pomyślałem: jakaż siła drzemie w tym człowieku, który w wieku 93 lat sam organizuje wystawę, i ilu artystom przez 60 lat działalności pedagogicznej dał błogosławieństwo na modlitwę do Pana – modlitwę, którą każdy z nas wypowiada nie słowem, a koduje w swoich dziełach. W swoim czasie pobłogosławił także mnie. W takich ludziach tkwi moc naszej Ukrainy: oni żywią krew narodu, kiełkują ziarno na bezkresnym łanie naszej dawnej kultury. On należy do tych dostojników, którzy zawsze byli wśród Ukraińców i dopóki oni są wśród nas, będzie żył naród, będzie nasza ziemia. Wszyscy, którzy witali Wasyla Iwanowicza (A. Czebykin, L. Prybieha, W. Hurin, M. Storożenko, W. Wyrodowa-Gotie, W. Barynowa-Kuleba, W. Perewalski oraz inni artyści), potwierdzali jego ogromny wkład w rozwój ukraińskiej sztuki. Autor wystawy zwrócił się do obecnych z mądrymi i godnymi słowami, a podsumowując wystąpienie, Wasyl Zabaszta przeanalizował swój obraz, na którym kozak Mamaj wreszcie odłożył swoją wieczną bandurę i zabrał się do ostrzenia szabli. Aktualny i niełatwy temat dla cierpiącego i niezniszczalnego naszego narodu bierze na swoje barki ten siwy artysta, podczas gdy twórcza młodzież kiśnie wśród pseudoartystycznych, pseudoduchowych i pseudooryginalnych instalacji, wśród kakofonii „modnych” technik, aby urodzić coś genialnego, nie rozumiejąc, że genialne pojawia się na świecie nie za pomocą formy podania, a jedynie wsłuchując się w swoją duszę i sumienie oraz z Bożego błogosławieństwa. Na obrazie przedstawionym przez autora kipiało życie, tutaj wrzała energia, był on żywy, oddychał, budził myśl. Artysta wzywał do kochania Ukrainy, a młodym artystom poradził, by nie porzucali w swoich dziełach obrazu Ukrainy, bo jest ona tak różna i tak piękna. Kijowszczyzna, Sumszczyzna czy Połtawszczyzna są niedoścignione w swoich pejzażach-krajobrazach, czekają na naszą miłość do nich, pracujcie dla Ukrainy. W swoim słowie powitalnym wspomniałem odległe lata 70., kiedy ten artysta dobrym słowem wsparł moją nadzieję i wiarę w sukces, i dzisiaj chcę pokłonić się i podziękować z całego serca prawdziwie wielkiemu Ukraińcowi, patriocie i artyście. Format słowa powitalnego nie pozwala obszernie i szczegółowo wyłożyć wszystkich myśli, wspomnień, dlatego postanowiłem napisać. Zdarza się czasem w pracowni, że weźmiesz jakąś rzecz do rąk, a ona przywoła wspomnienia, które ułożą się w pajęczynę, z której już pamięć przędzie nić. A może by tak wyszyć obraz ludzkiego życia? Oto jego fragmenty. „Zdarzają się spotkania, które zmieniają zwykły bieg życia, po których wyrastają skrzydła, inaczej postrzegasz świat, zaczynasz sprawdzać swoje czyny z życiem. Wiedziałem tylko jedno – bardzo chcę uczyć się malować. Z przypadkowej rozmowy przy instytucie artystycznym dowiedziałem się, że można zatrudnić się jako model w uczelni, a w Pałacu Październikowym jest ludowe studio sztuk pięknych, którym kieruje Wasyl Iwanowicz Zabaszta. Mówili, że to człowiek, który przeszedł wojnę, znany artysta, szczery i uczciwy pracownik na niwie sztuki. Pierwszą rzeczą, która skłoniła moją duszę i wywołała szacunek do artysty, było to, że w całkowicie rosyjskojęzycznym środowisku on komunikował się po ukraińsku, a to już jest postawa godna szacunku. Dzięki tym słowom uwierzyłem w siebie, poczułem, że jestem komuś potrzebny i że to, co zrobiłem, ma prawo do życia. Jak zbierałem te prace, jak zaniosłem je do siebie do piwnicy przy ul. Petriwskiej, nie pamiętam, ale ten dzień stał się dla mnie odliczaniem nowego czasu, nowej strony mojego losu. Żeby żyć, zatrudniłem się jako model w instytucie artystycznym, aby choć tak być obecnym w tej budowli sztuki, gdzie wieczorami, kiedy studenci odpoczywali, malowałem. Z czasem zapytałem Wasyla Iwanowicza o przyjęcie w następnym roku do KDIH (Kijowskiego Państwowego Instytutu Sztuki). Odpowiedział mi, że do Kijowskiego Państwowego Instytutu Sztuki ukraińskiej sztuki trudno będzie mi się dostać i poradził: „Ty jedź do Lwowa, tam będziesz mógł się dostać. Tam cię przyjmą”. Nie mogłem mu powiedzieć, że nie mam pieniędzy na bilet do Lwowa, nawet nie wiedziałem, czy wystarczy mi na jedzenie. Przypomniały się próby-porażki dostania się na uczelnię. Mnie, chyba jedynego w całej historii kolonii karnych ZSRR, wypuszczono na egzaminy do instytutu artystycznego, ale dokumentów nie przyjęto, bo jeden profesor powiedział: „Ty jedź z powrotem, odsiedzisz, a potem my zobaczymy, gdzie ty będziesz wstępować”. Wtedy przysiągłem sobie, że obowiązkowo wrócę i przekroczę ten próg jako student… Do Lwowa nie pojechałem… Właśnie wtedy W. I. Zabaszta rozpoczął pracę nad dziełem o Bractwie Cyrylo-Metodiańskim. Pozowałem w jego pracowni przy ul. Perspektywicznej. Po raz pierwszy przekraczając jej próg, miałem wrażenie, że trafiłem do muzeum: wszędzie obrazy, ręczniki. Otworzył wielką skrzynię, wyjął szarawary, wyszywaną koszulę… Potem była praca, rozmowy o Szewczence, Ukrainie, było zrozumienie, z jakim szacunkiem i ciepłem odnosi się do swojej pracy. W następnym roku dostałem się do KDIH. Potem były moje obrazy i moje wystawy… Początkowo pisałem zaproszenia prawie do wszystkich moich wykładowców i kolegów, ale mało kto przychodził. Potem wyjaśniono mi, że wśród mojego byłego kierownictwa (kadry zarządzającej KDIH) i kolegów są tacy, którzy zazdroszczą moim sukcesom. Opowiadano też, że ta uprzedzoność i zazdrość nawet poważnie zaszkodziła tym artystom i zwłaszcza wykładowcom, którzy wspierali mnie, odwiedzali moje wystawy. Jestem bardzo wdzięczny wszystkim, którzy przychodzili na ich otwarcie. Poszedłem swoją drogą, nie przecinając tych ścieżek, które pilnie strzegły kruki, wynajęte, by nie wpuszczać, nie dawać drogi twórczym niepożądanym ludziom. Nie chciało się zaszkodzić mojemu drogiemu Nauczycielowi swoją dalszą obecnością w jego życiu, ale często, kończąc obraz, łapałem się na myśli: „A jak oceniłby go Wasyl Iwanowicz Zabaszta?”. Jestem wdzięczny wszystkim moim nauczycielom w dziedzinie sztuki, gdzie czołowe miejsce zajmuje Wasyl Iwanowicz Zabaszta.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn