Strona · s. 14strona oryginału ↗
JEJ WYSOKOŚĆ PIEŚŃ
Слово Просвіти, №51 за 2011 рік
Zoja KUCZERIAWA, poetka, zasłużony działacz sztuki Ukrainy. Słowo wpływa na duszę brzmieniem, obrazowością, uczuciami — tym, co wynosi je ponad codzienność. „Na początku było Słowo…” I każde słowo — od prostego do najwyższego — BÓG — składa się z dźwięków. Świat jest wypełniony dźwiękami. Wszystko w przyrodzie ma swój język: wiatr, liście, rzeka… I nawet promień słońca i blask księżyca…. Muzyka wpływa na duszę harmonią dźwięków, ich ekspresją, energią… Głos wpływa na duszę barwą, gracją dźwięków, harmonią wysokich i niskich tonów, intonacją, tajemnicą odczuć. Poezja, muzyka i głos śpiewaka tworzą wysokość brzmienia pieśni, jej niedoścignioną harmonię. Śpiew — tworzenie dźwięków, które zachwyca słuchacza, dotyka jego odczuć. Następuje oświecenie dusz, niemal tak samo, jak podczas modlitwy. Ludzie stają się lepsi, życzliwsi dzięki pięknej pieśni. Ona oczyszcza świat, uduchowia go, przeciwstawia się złu i nędzy. Świat pozostawił na wieki niedoścignioną pieśń ludową — żywy nerw, światło duszy narodu ukraińskiego. Ona kochała, kołysała, tęskniła, radowała się, modliła się, chroniąc przed nieszczęściem. Zoja KUCZERIAWA BÓL (dyptyk) — Wysiadacie? — zapytam w tramwaju. — Wybaczcie… — do przechodnia się zwrócę. W odpowiedzi — ironia bezkresna. Ścierpię. Do niej bólem dotknę. I może ktoś nie wytrzyma bólu, I może ktoś Wszystkim śmierciom na złość Usłyszy słowo RODZIME, niczym los, I po ukraińsku nagle odpowie. * * * Ukraino moja! Odezwij się, gdzie jesteś? Na jakich wyspach oddycha serce twoje? Czy w Kanadzie, czy gdzieś Pozostało na dziś… Już gotowa trumna, Lecz bez wieka i dna… Choć sobą zasłoń! Choć krzycz, wilkiem wyj!.. Wszystkie pieśni ludowe miały autorów, których nie obchodziła sława. Przez wieki ludowi pieśniarze tworzyli, a naród wyśpiewał los i historię rodzinnej ziemi. Nie znamy ich imion. Tylko nieliczne. Jak legendarnej Marusi Czuraj. Pamiętamy Szewczenkę, Rudanśkiego, Petrenkę, Lepkiego, Ołesia, Staryćkiego… I tacy bliscy jeszcze, nieodlegli — Dmytro Łucenko, Andrij Malyszko, Mychajło Tkacz… Tymczasem pojawiają się nowe imiona, nowe pieśni. Czas wybierze najlepsze. Dmytra Łucenkę wybrał czas. Autor wierszy do kilkuset pieśni, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, laureat Nagrody Szewczenkowskiej… Bez wątpienia, aby pieśń zawładnęła duszą, zapamiętała się i długo żyła, — zależy nie tylko od poezji. Ale i od muzyki oraz wykonania. Dlatego musimy być wdzięczni kompozytorom — I. Szamie, A. Paszkewyczowi, O. Biłasowi, S. Sabadaszowi, I. Pokładowi oraz niedoścignionym śpiewakom — Dianie Petrynenko, Dmytrowi Hnatiukowi, Raisie Kyryczenko… Za to, że pieśni wzleciały z wierszy Dmytra Łucenki, jak ptaki… Najczęściej pieśń zaczyna się od wiersza. Wiersz nie tylko treścią, obrazowością języka, ale i nastrojem, uczuciami, rytmiką, rymem podpowiada melodię. Kompozytor może wykorzystać tę poetycką melodię do tworzenia muzyki. „Jesienne złoto” — doskonałe dzieło sztuki. Całe życie, wypełnione radością i bólem, wspomnieniami, autor zmieścił w lakonicznym utworze pieśniowym. Każda fraza wywołuje delikatny dreszcz duszy i głębokie przeżycia. Dlaczego mówi się, że język ukraiński jest śpiewny? Bo oprócz obrazowości, delikatności, bogactwa synonimów, homonimów itd., jest on wypełniony dźwiękami samogłoskowymi, które nawet w nieakcentowanych sylabach wymawiane są wyraźnie. Niemal każdy wers „Jesiennego złota” kończy się dźwiękiem samogłoskowym, co ma nadzwyczajne znaczenie dla śpiewu. Dla wokalisty dźwięki a, o, ja, ju — są szczególne. Dają one wolność, w której głos będzie się radował, zachwycając śpiewem słuchacza. Tak mógł napisać tylko Ukrainiec, bo język ojczysty jest w nim — niebiańskim dźwiękiem. Jest on nieodłączny od jego myślenia i odczuć. To o Dmytro Łucence. Pierwsza zwrotka „Jesiennego złota” maluje nie tylko fabularny i uczuciowy, ale i wizualny obraz: „Karmazynowy liść // W gajach krąży, // Szumią trawy młode…” Wyobraźnia maluje powolne krążenie jesiennych liści, upajający aromat jesieni. I chociaż człowiekowi przeznaczona jest tylko chwila w tym wielkim świecie, jednak w pieśni nie ma tragedii… A ja kocham, A ja kocham, Kocham, jak w młodości. Ileż delikatnej radości! I jasnego, ciepłego smutku. To triumf uczucia. Pieśń daje człowiekowi natchnienie do życia. „Jesienne złoto”, zapewne, wyleczyło z depresji niejedną duszę. Czy przeczuwał Poeta szczęśliwy los swojego dzieła? Czy wiedział, że kiedy stanie się gwiazdą, to jeszcze długo na tej ziemi Zapraszam poetów, kompozytorów, śpiewaków i po prostu nieobojętnych ludzi do rozmowy o pieśni, jej znaczeniu dla społeczeństwa, poziomie współczesnej ukraińskiej piosenki estradowej, celu rozwoju tego gatunku sztuki.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
