Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

DZIESIĘĆ TYSIĘCY «JAWORYN» — OD ZŁOTEGO GŁOSU UKRAINY

Слово Просвіти, №51 за 2011 рік

— Stepanie Petrowyczu, z Pana występami zaistniała niezwykła sytuacja. Przyjechał Pan na jeden koncert, a musiał dać pełnowartościowe dwa. Po prostu pięćsetosobowa sala nie pomieściła wszystkich Pana wielbicieli. Zresztą i na powtórnym koncercie w sali nie było gdzie szpilki wcisnąć. Proszę powiedzieć, czy taka sytuacja Pana zdziwiła, czy to już rzecz zwyczajna? — W tej sprawie za każdym razem przypominam sobie słowa lidera grupy „DDT” Jurija Szewczuka: „W każdy koncert musisz włożyć duszę. Bez tego poświęcenia sukcesu nie osiągniesz”. Staram się swoją twórczością przeniknąć w głąb duszy słuchacza i tam zostawić ślad. Najwyraźniej się to udaje, skoro ludzie ciągną na moje koncerty. W pełni oddaję się każdej melodii, żyję nią, przeżywam… Inaczej nie potrafię. Mawiał kiedyś mój ojciec: jeśli nie możesz ludziom pomóc, to lepiej nie przeszkadzaj, a jeśli możesz i chcesz, to staraj się ponad miarę. Staram się i dziękuję Bogu za dany mi talent. — Kiedyś przebywał Pan z występami we Włoszech i na koncert przyszło niemało ukraińskiej diaspory, dokładniej, zarobkowiczów z Ukrainy. Tak więc jedna z zarobkowiczek po koncercie oświadczyła: „Wszystko, Higa mnie na tyle rozczulił, że ja jutro wracam na Ukrainę”. — Przyjemnie to słyszeć. To najwyraźniej zdarzyło się, gdy występowałem w Rzymie na placu świętej Zofii. Tam co roku odbywa się Dzień Matki i na to święto masowo schodzą się Ukraińcy, których los związany jest z zagranicą. Możliwe, że mają tam lepsze zarobki, lepsze warunki życia, ale tam nie ma Ukrainy. Właśnie Ukrainę staram się przybliżyć im swoimi piosenkami. Dlatego po „Drodze do świątyni” wielu ludzi płakało. Dlaczego? Bo w piosence mowa o tym, że nie wszystko mierzy się pieniędzmi, że nigdy nie przetrzesz drogi do świątyni, kiedy świątyni nie ma we własnej duszy… Co więcej, jeśli coś zostało ci dane bezpłatnie, to bezpłatnie to oddaj… Mam znajomego księdza, proboszcza katedry. Kiedyś powiedział: „Wiesz, Stepanie, my z tobą w istocie wykonujemy taką samą misję. Ja wychodzę przed ołtarz i głoszę ludziom dobro. I ty wychodzisz na scenę i głosisz ludziom dobro. I tak samo — do kościoła ludzi nikt nie zagania. I na twoje koncerty ludzie idą za wezwaniem serca”. Oczywiście, to wielkie słowa. A za nimi jeszcze większa, jeszcze większa odpowiedzialność. Bo nie masz prawa wnieść do ludzkiego serca choćby kropli fałszu. Wszystko musi być prawdziwe i szczere, co też staram się robić, jak nakazał BÓG, od KTÓREGO — mój talent. — Kariera twórcza nie ścieliła się gładko, na drodze, zapewne, były też ciernie?.. — I to jakie! Trzydzieści lat temu stworzyłem grupę „Beskyd”. Mieliśmy nadzieję, że wesprą ją na Zakarpaciu. Tymczasem przychylność miałem na Wołyniu. Potem nam wyrzucono: powiedzmy, jakimi wy jesteście patriotami, skoro nie rozsławiacie rodzinnego kraju. Wróciliśmy, zaczęliśmy propagować miejscowe pieśni ludowe. Znowu niektórym to nie przypadło do gustu. Powiedzmy, w repertuarze nie ma piosenek o komsomole. Koniecznie włączajcie, żeby przebić się na zasłużonych artystów. A my uparcie staliśmy na swoim, bo wiedzieliśmy, że korzenie naszej pieśni — właśnie w ludzie. Ogólnie co do tytułów, nagród, to ja nigdy ich nie wypraszałem i nie wypraszam. Pracowałem, śpiewałem, robiłem swoje. Zwłaszcza po 1991 roku, kiedy zająłem się samodzielną działalnością kompozytorską i wykonawczą. Oto tak za swój wytrwały trud otrzymałem tytuł i zasłużonego, i ludowego artysty Ukrainy. W każdym razie, czy masz tytuł, czy nie masz, jeśli jesteś prawdziwym artystą, to nigdy nie zatrzymasz się na osiągniętym, na jednej, dwóch czy dziesięciu piosenkach. Taką zasadę wyznaję, za każdym razem dodając do repertuaru coś nowego. Nie każda piosenka „przyjmuje się”. Ale koniecznie przechodzi aprobatę publiczności. Ta aprobata i określa jej los. Podobną zasadę staram się zaszczepić i swoim dzieciom — Kwitosławie, zasłużonej artystce Ukrainy, oraz Stepanowi, który również związał los z estradą. — Widzom i słuchaczom bardzo podobają się takie Pana piosenki: „Natali”, „Przyjaciele moi”… Zwłaszcza zaś „Jaworyna”. Ciekawie: jak one przyszły na świat? — Oczywiście, o „Jaworynie” mowa szczególna. Jest napisana do wierszy wspaniałego poety Stepana Halabardy. Poświęcona jasnej pamięci niezapomnianego Nazarija Jaremczuka. Początkowo nazywała się „W rajskim ogrodzie”. Podczas jednego ze swoich koncertów za granicą jej nie zaśpiewałem, to publiczność mnie nie zrozumiała. Ta piosenka przepełniona jest smutkiem i żalem i nie zawsze współbrzmi z radością i triumfem. W takim przypadku swoje słowo mówi widz. Na przykład w Młynowie ludzie zaczęli nawet skandować: „Jaworynę”! „Jaworynę”! No jak tu odmówisz… Ale jednocześnie symbolicznie: kiedy rozbrzmiewają pierwsze akordy, wszyscy podnoszą się z miejsc i słuchają na stojąco. To — najdroższy hołd pamięci wszystkich talentów, wszystkich wiernych synów Ukrainy. Powstała zaś piosenka po naszym ze Stepanem Halabardą spotkaniu na festiwalu „Na falach Świtezi”. Jako kompozytor, ja prezentowałem jedną ze swoich piosenek. Stepan Halabarda przychylnie przyjął ją, a potem mówi: „Mam dla ciebie jeszcze lepszy wariant”. I daje zbiór tekstów piosenek, gdzie naprzeciw każdego utworu jest oznaczenie. Powiedzmy, do tych słów już jest muzyka. Tylko przy jednym tekście nie ma „ptaszka”. „Oto — mówi Stepan — nikt nie chce brać się za ten tekst. Mówią, za ciężki dla piosenki. Może on będzie w twojej mocy”. Na tym się rozstaliśmy… Przyjechałem do domu i od razu wziąłem się do pracy, do refrenu. Gdzieś do pierwszej godziny w nocy on u mnie już miał wypracowane brzmienie. Dzwonię do Halabardy, a on zaspany: „Coś się stało?” — „Stało się”, — mówię i zaczynam wygrywać mu melodię. W odpowiedzi słyszę: „To jest to. Jesteś na właściwej drodze”. Taka oto historia „Jaworyny”. Prawda, potem, po aranżacji, niektórzy wyrzucali mi, że do piosenki wstawiłem muzyczny cytat z Mozarta. W każdym razie, kto zna się na muzyce, ten jest przekonany: cytat jest całkowicie na miejscu i ładnie wpisuje się w kontekst… A z piosenką „Natali” było tak. Gościliśmy z poetą Anatolijem Fihlukiem na święta Bożego Narodzenia u moich rodziców. Między innymi mowa zeszła na plany-zamierzenia i Anatolij pokazał mi szereg tekstów wierszowanych. A jedną kartkę odłożył na bok: „Ta nie w twoim stylu”. Wziąłem tę kartkę, przeczytałem i od razu, jak błyskawica, przemknęła melodia. I już w rękach bajan, ten, na którym w dzieciństwie zaczynałem zgłębiać muzyczne podstawy i który, nawiasem mówiąc, do dziś jest „na chodzie”. Grupa zatwierdziła początkową melodię. Dalej nie pozostawało mi nic innego, jak wcielić i zrealizować ją w piosenkę, która jest bliska sercu wielu słuchaczy. — Pewnego razu jechałem pociągiem „Użhorod-Symferopol” i przez długi czas przez wewnętrzny radiowęzeł „puszczano” nagrania z piosenkami Gihy. Były tam i „Jaworyna”, i „Przyjaciele moi”, i jeszcze ze dwa tuziny innych melodii… Tak więc, pewien pasażer, krymczanin o rosyjskich korzeniach, podstawił do głośnika telefon komórkowy z dyktafonem, aby nagrać melodie. A jeszcze zapytał: „A kto to tak pięknie śpiewa? W telewizji tych piosenek ani razu nie słyszałem”. Z jednej strony to jaskrawy przykład uznania Pana talentu, z drugiej – być może pewien wyrzut za „słaby” telewizyjny PR… — Jeśli chodzi o telewizję, zgadzam się, ale w połowie. Mimo wszystko na ekranie jestem częstym gościem. Zwłaszcza w telewizyjnych wizytach u Mychajła Popławskiego. Jednocześnie telewizyjny PR nie jest moją domeną. Koncerty na żywo – oto co najbardziej mi w duszy gra. Co miesiąc daję koncerty w kurortach Morszyna, Truskawca… Niedawno koncertowałem we Lwowskiej Operze. Na salach – ani jednego wolnego miejsca. I to bez żadnego „zaganiania” na koncert. Ludzie czytają afisze i przychodzą, aby otrzymać dawkę krzepy, dobra, a nawet narodowo-patriotycznego nastroju. To, że tak powiem, jedna strona medalu. Druga – Złota Płyta, którą otrzymuje się za milion sprzedanych egzemplarzy. W niepodległej Ukrainie otrzymałem ją jako pierwszy spośród piosenkarzy. A milion płyt – czyż to mała popularność? Tym bardziej, że Złote Płyty mam już dwie… — Pana piosenki często śpiewają inni wykonawcy – znani i nieznani, utalentowani i otwarcie bezgłośni. Jak skomentuje Pan taką sytuację? — W sztuce, jak w życiu, istnieją kodeksy honoru, sumienia, przyzwoitości. One skłaniają wykonawcę przede wszystkim do poproszenia o elementarną zgodę autorów piosenki na jej wykonanie. Po drugie, to wykonanie powinno być jeśli nie lepsze od oryginału, to równoważne i równosilne. Na przykład, kiedy zamierzyłem się wykonać znaną piosenkę swojego nauczyciela Dmytra Hnatiuka „Jesienne złoto”, to przez kilka miesięcy szlifowałem ją jak diament. Potem z dziesięć razy sprawdzałem ją na scenie. I dopiero po tym włączyłem do stałego repertuaru, bo przekonałem się, że nauczyciela swojego nie zawiodłem. Z moimi piosenkami bywa różnie. Ale nie zabraniam ich wykonywać, jak choćby piosenki „Przyjaciele moi”, która weszła do repertuaru co najmniej dziesięciu wykonawców. Niech śpiewają. Ale niech nigdy nie kłamią wobec słowa i muzyki. — Stepanie Petrowyczu, po koncertach – czas na odpoczynek? — Obecnie moim najlepszym odpoczynkiem jest spotkanie z wnukiem Danielem. Wkrótce skończy cztery latka, a już jest taki zuch. Śpiewa, oczywiście, lepiej od mamy i dziadka. Być z nim to sama przyjemność. A dalej znów – trasy koncertowe, poszukiwania kompozytorskie. Tak więc życie jest nasycone różnorodnymi wydarzeniami. Ale najważniejsze – to piosenki. Dopóki Bóg będzie dawał zdrowie i natchnienie, nie zmęczę się ich tworzyć. Bo one nie są tak dla mnie, one są dla całej Ukrainy. Rozmawiał Jewhen CYMBALIUK, obwód rówieński. Piosenkę do wiersza Stepana Halabardy „Kochałem was wszystkich, a najbardziej kochałem Ukrainę”, którą w ludzie nazywają „Jaworyną”, złoty głos Ukrainy, artysta ludowy Ukrainy Stepan Giha wykonał ze sceny już ponad dziesięć tysięcy razy i za każdym razem sala słuchała melodii na stojąco. Z szacunkiem dla „Jaworyny” raczej nie będzie mógł się równać żaden inny ukraiński foliant piosenkowy. W końcu, jak uważa Stepan Giha, rzecz nie w liczbie wykonań, a w tym, że „Jaworyna” jakby przeszła z piosenki w ludzką postać i nieustannie odbierana jest jako nieodłączna cząstka bytu, która pozwala przemyśleć przebytą drogę i z nadzieją zajrzeć w przyszłość. Ogólnie każdy utwór w wykonaniu Stepana Gihy to święto dla duszy. Bo wraz z jego piosenkami chce się kochać, wierzyć, płakać, śmiać się, marzyć, mieć nadzieję, wybaczać. Tak, powiedzmy, „Jaworyna”, poświęcona jasnej pamięci Nazarija Jaremczuka, odbierana jest jako hymn narodowy-requiem. Słuchając piosenki „Przyjaciele moi”, publiczność prawdziwie się jednoczy, kładąc sobie nawzajem ręce na ramionach. A „Droga do świątyni” wywołuje nie tylko łzę w oczach, ale i zmusza do zastanowienia się nad istotą życia. W tym w pełni przekonali się mieszkańcy i goście osiedla Młynów, do których z koncertem zawitał Stepan GIHA.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn