Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

Mimo obojętności władz, pamiętają o nim

Слово Просвіти, №51 за 2012 рік

O tym, co nie zostało zrobione i co zrobiono dla upamiętnienia Wiaczesława Maksymowycza Czornowoła z inicjatywy ludzi, którym nie jest wszystko jedno, opowiada siostra lidera Ludowego Ruchu, Wałentyna Czornowił. — Jak realizowane jest postanowienie Rady Najwyższej? — Aby wykonać postanowienie organu ustawodawczego, potrzebna jest decyzja Gabinetu Ministrów, który przydzieliłby środki na zaplanowane działania. Plan działań został zatwierdzony rozporządzeniem Gabinetu Ministrów dopiero po ośmiu miesiącach od wydania postanowienia. Ale czy pracownicy Ministerstwa czytali to, co podpisywali? W tym dokumencie stwierdzono, że wszystkie te działania nie wymagają zabezpieczenia finansowego. Oczywiście, że nie wymagają, bo nikt ich zapewne nie zamierza wykonywać — w ciągu kilku tygodni (do końca 2012 roku) jest to niemożliwe. Gabinet Ministrów 5 grudnia zaplanował przeprowadzenie wieczorów literackich, wieczorów-portretów, odczytów, posiedzeń przy okrągłym stole, konferencji naukowo-praktycznych, seminariów, konkursów prac twórczych i naukowych, wystaw książek, wystaw dokumentów i materiałów fotograficznych poświęconych Wiaczesławowi Czornowołowi. Być może ktoś gdzieś coś przeprowadzi w wąskim gronie. A konferencji naukowo-praktycznej w Kijowie „Rola Wiaczesława Czornowoła w odzyskaniu niepodległości Ukrainy i ustanowieniu państwa ukraińskiego” nie będzie, gdyż takie wydarzenia przygotowuje się kilka miesięcy, a nie trzy tygodnie. Zdziwienie budzi punkt planu — „Zapewnić rozwiązanie kwestii dotyczącej finansowania prac związanych z przeprowadzeniem remontu i renowacji Muzeum Szistdesiatnykiw”, jako że muzeum dawno zostało otwarte. Pracownicy Ministerstwa o tym nie wiedzą? Nie ma sensu punkt „Przeprowadzić wycieczki i dzień otwarty w muzeum-zagrodzie pamięci Wiaczesława Czornowoła we wsi Wilchiweć”. Wycieczki prowadzone są tam stale, bezpłatnie, zatem drzwi są zawsze otwarte. A co oznacza „Udzielić pomocy Czerkaskiej Obwodowej Administracji Państwowej w dokończeniu budowy muzeum-zagrody pamięci Czornowoła we wsi Wilchiweć w rejonie zwinogródzkim obwodu czerkaskiego?” Chodzi o dokończenie budowy pomieszczenia, w którym można byłoby rozwinąć ekspozycję. Obecnie zachowany jest pamiątkowy pokój rodziców, w którym mieszkał Czornowił, a ekspozycja z materiałami o jego działalności znajduje się w wąskiej, ciasnej werandzie, gdzie przeprowadzenie wycieczki grupowej jest niemożliwe. Mimo to odwiedzających jest wielu, przyjeżdżają autokary wycieczkowe, w ciągu roku bywa tu ponad 6 tysięcy osób. Do końca 2012 roku zakończyć dobudowę, której nawet jeszcze nie zaczęto? Los tego muzeum bardzo mnie niepokoi. Jesienią ubiegłego roku na jednej z prezentacji Serhij Odarycz, mer Czerkas, obiecywał, że wraz z przewodniczącym obwodowej administracji państwowej pomogą dokończyć budowę pomieszczenia, w którym można będzie urządzić ekspozycję, a pracownicy muzeum będą mogli zajmować się pracą naukową. Obecnie sprawy mają się tam bardzo źle: w nocy nie ma oświetlenia; obok przechodzi rura gazowa, a ogrzewanie nie jest podłączone; ogrzewają prądem, a to bardzo drogie, dlatego na wszystkim oszczędzają. Marzną pracownicy muzeum, mokną eksponaty. Niechby przynajmniej piece wyremontowali i drewnem ogrzewali! Jak długo może istnieć muzeum w takich warunkach? W planie działań jest ustanowienie tablicy pamiątkowej na budynku, w którym był Ruch. To jeden z niewielu punktów, który można wykonać. W projekcie zaplanowano uroczyste wydarzenie w Kijowie w Domu Nauczyciela z udziałem urzędników. Odwołano je. Planowałam przeprowadzić wieczór na temat działalności literaturoznawczej Czornowoła, Kijów, 1990 r. takich wieczorów jeszcze nie przeprowadzano. Ale odwołałam swój zamysł, aby skoncentrować się na oficjalnym. Teraz żadnego wieczoru nie będzie. Odnosi się wrażenie, że państwo w rzeczywistości jest obojętne zarówno na Czornowoła, jak i na kulturę w ogóle. — Czy pojawiła się nowa literatura o Czornowole? — Ukazało się kilka książek Wasyla Derewińskiego. To naukowiec, doktor nauk historycznych, wykładowca Uniwersytetu Architektury i Budownictwa — chyba jedyny poważny badacz, który zajmuje się życiem i twórczością Wiaczesława Czornowoła, bada archiwa, stara się wyrobić obiektywną opinię bez wszelkich nawarstwień własnych wspomnień, w których opowiadający często wspominają głównie o sobie. Przygotował nowe solidne wydanie na 900 stron. Ale nikt wydania nie finansuje, trzeba szukać środków. Nawiasem mówiąc, w postanowieniu Gabinetu Ministrów jest punkt: wspierać wydawanie prac Wiaczesława Czornowoła (odpowiedzialni: Państwowy Komitet Telewizji i Radia, Narodowa Akademia Nauk Ukrainy). Co znaczy wspierać? Nie zabraniać czy co? Moje oburzenie nie ma granic. Przecież nawet gotowych książek o Czornowole nikt nie finansuje, na każdy tom dziesięciotomowego wydania, które opracowałam (niedawno wydrukowano 8. tom, przygotowujemy prezentację), wydawnictwo „Smołoskyp” stale szuka środków sponsorskich. Niedawno „Smołoskyp” wydał wspo- Wiaczesław Czornowił z Ateną Paszko w Odessie. 1991 r. mnienia Mykoły Płachotniuka, bliskiego przyjaciela Czornowoła, są tam wspomnienia i o Wiaczesławie Maksymowyczu, i o innych szistdesiatnykach, i o historii powstania Muzeum Szistdesiatnykiw. W planach tego samego wydawnictwa jest krótki szkic biograficzny „Wiaczesław Czornowił”, który przygotowuję na zamówienie odwiedzających muzeum w Wilchiwciu. Gdzieniegdzie ukazują się inne książki, ale nie zawsze wartościowe. Na przykład, kiedy z Derewińskim zapoznaliśmy się z wydaniem, które ujrzało światło dzienne w Mikołajowie, zobaczyliśmy, że to plagiat. Jego autorką jest aspirantka. Całe akapity przepisane z Derewińskiego, z adnotacji do poprzednich wydań. — A czy choć coś z zaplanowanego zrobiono? — Jeszcze przed tym postanowieniem państwowe studio telewizyjne „Kultura” nakręciło film o szistdesiatnykach, w tym także o Czornowole; zrobili i już zaprezentowali film o muzeum-zagrodzie; zaplanowali audycję w przeddzień urodzin Wiaczesława Maksymowycza. W UT-1 też robią film. Inne studia telewizyjne nie zwracały się, o ich planach nie wiem. W Czerkaskim Muzeum Krajoznawczym jeszcze na początku roku z własnej inicjatywy zaplanowano i przygotowano konferencję naukowo-praktyczną, potem weszła ona także do rozporządzenia Gabinetu Ministrów. W Czerkasach przeprowadzają wieczór Czornowoła, zwracał się do mnie w tej sprawie reżyser Serhij Proskurnia. — Kto jeszcze strzeże pamięci o Wiaczesławie Maksymowyczu? — Poinformowano mnie, że szkole w Jerkach w rejonie katerynopolskim w obwodzie czerkaskim, gdzie urodził się Wiaczesław, zostanie nadane jego imię. To miłe. W szkole jest kącik Czornowoła, planują urządzić pokój-muzeum. W szkole w Wilchiwciu otwarcie muzeum-pokoju zaplanowano na 21 grudnia. Niedawno w szkole w Husakiwce, gdzie Wiaczesław również się uczył, przeprowadzono Czytania Czornowolowskie na podstawie jego listów, na materiale lokalnym. Nauczyciele przygotowali bardzo udaną kompozycję, na której występował Wadym Mycyk. W Buczaczu w obwodzie tarnopolskim zamierzają otworzyć muzeum ruchu patriotycznego, tam będą materiały także o Czornowole. Miła wiadomość nadeszła z Szeszór w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego — proszą o udzielenie zgody na nadanie imienia Czornowoła miejscowej szkole. Mieszkańcy wsi pamiętają: kiedy w Szeszórach otwierano pomnik Szewczenki, tam odbył się faktycznie pierwszy wiec protestacyjny z udziałem Czornowoła. O tym wydarzeniu przypomina znak pamiątkowy. W obwodzie chersońskim, gdzie była aktywna komórka Ruchu, planują przeprowadzić szereg działań związanych z imieniem Czornowoła. Mimo obojętności oficjalnych władz, pamięć o Czornowole żyje. Rozmawiała Nadija KYRIAN Zdjęcia z archiwum Wałentyny CZORNOWIŁ

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn