Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Apostoł prawdy i dobra

Слово Просвіти, №51 за 2012 рік

Trwają działania poświęcone 290. rocznicy urodzin Hryhorija Skoworody, ukraińskiego wędrownego poety i filozofa XVIII wieku. W Muzeum Książki i Drukarstwa Ukrainy otwarto wystawę poświęconą twórczości wielkiego humanisty. Unikalne eksponaty — książki — dobrano ze zbiorów własnych muzeum, z prywatnej kolekcji jednego z najwnikliwszych badaczy życia i twórczości Skoworody Ołeksy Myszanycza, a także udostępniono je dzięki Narodowej Bibliotece Historycznej, Instytutowi Literatury NAN Ukrainy, bibliotece im. Ołeha Olżycza i innym. Na wystawie zaprezentowano liczne wydania dzieł myśliciela w różnych językach, rękopisy jego poezji, traktatów naukowych, portrety Hryhorija Sawycza oraz ilustracje do jego książek różnych grafików, medale pamiątkowe itp. Mykoła TABORYT Najcenniejsze eksponaty wystawy to rękopisy Hryhorija Skoworody, otrzymane z Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki. Z kolekcji muzealnej zaprezentowano Biblię XVIII wieku, gdyż wszyscy, którzy czytali i badali twórczość Skoworody, wiedzą, że stale odwoływał się on do Biblii. Traktował ją jako źródło wiedzy, mądrości, jako poznanie świata. Własne przemyślenia o Biblii wyrażał w większości swoich utworów, a najsłynniejsze z nich wystawiono na osobnych stoiskach. Za życia Skoworody nie wydrukowano żadnej jego pracy. Pierwszy zbiór ukazał się dopiero w 1861 r. w Petersburgu — „Soczinienija w stichach i prozje”. On również znajduje się na wystawie. Pierwsze naukowe wydanie dzieł Skoworody zrealizowano w 1894 roku, w 100. rocznicę jego śmierci. Jego opracowaniem i redakcją zajął się Dmytro Bahalij, a wydało je Charkowskie Towarzystwo Historyczno-Filologiczne. Wcześniej Bahalij przeprowadził wielką pracę poszukiwawczą w prywatnych kolekcjach, archiwach Moskwy i Petersburga. Zebrał wiele materiału, który wystarczył na wydanie. Ono również jest zaprezentowane na wystawie. Jeszcze jedno cenne wydanie to to z 1912 r., przygotowane przez Boncz-Brujewicza. Jest to tom Pełnego wydania dzieł Hryhorija Skoworody. Weszły tu, oprócz już znanych prac, takie, które nie były publikowane w pierwszym jubileuszowym wydaniu naukowym. Łącznie 17 utworów. Pierwszy tom otwiera życiorys wędrownego filozofa, który napisał Mychajło Kowalynski, uczeń H. Skoworody. Kowalynski napisał życiorys również do poprzedniego wydania z 1894 r. Do twórczości Hryhorija Skoworody wielokrotnie odwoływali się także ukraińscy pisarze. Byli to Taras Szewczenko (wspomnijmy choćby wiersz „A. O. Kozaczkowśkomu”), Pantełejmon Kulisz, Iwan Franko, Mykoła Zerow, Pawło Tyczyna, Maksym Rylski, Borys Olijnyk, Iwan Dracz, Wałerij Szewczuk i wielu innych pisarzy. Naukowe badania nad spuścizną Skoworody zapoczątkował Dmytro Bahalij. W 1926 roku w Charkowie wyszło jego studium „Mandrowanyj fiłosof Hryhorij Skoworoda”. Później jego życie i twórczość badało bardzo wielu ukraińskich naukowców. Pierwszą próbę biobibliografii skoworodiańskiej podjęło Towarzystwo Naukowe im. T. Szewczenki na początku XX wieku. W Charkowie w 1968 r. i 1972 r. ukazała się drukiem biobibliografia dzieł i wydań H. Skoworody, a najnowsza — również w Charkowie, wydrukowana przez wydawnictwo „Akta”. Liczy ona już ponad 2200 pozycji. Są to zarówno dzieła Skoworody, wydane w ciągu ostatniej niemal ćwierci tysiąclecia, jak i badania o nim. Wśród nich prace Dmytra Czyżewskiego, Wołodymyra Erna, Iwana Iwania, Petra Pełecha, Łeonida Machnowcia, Wałerija Szewczuka, Łeonida Uszkałowa, Ołeksy Myszanycza, których monografie zaprezentowano na wystawie. Nie pominęli oryginalnego ukraińskiego myśliciela uwagą także artyści i graficy, których prace również zaprezentowano w ekspozycji. Twórczość Hryhorija Skoworody inspirowała i odcisnęła piętno na twórczości Wasyla Czebanyka (próbki jego czcionki), Bohdana Soroki i innych. Dzieła H. Skoworody to cała encyklopedia trafnych skrzydlatych słów. Kilkadziesiąt z nich zaprezentowano w ekspozycji. Minęło tyle lat, a patrzysz, czytasz i wydaje się, jakby w naszym życiu nic się nie zmieniło, choć dzieli nas od tamtego okresu niemal trzy stulecia. Wszystkie jego myśli dotyczące zasad moralnych i wad ludzkiego społeczeństwa są dziś tak samo aktualne, jak wtedy. Występując na otwarciu wystawy, „promotor działań skoworodiańskich”, doktor nauk filologicznych, docent Perejasławsko-Chmielnickiego Uniwersytetu Pedagogicznego im. H. Skoworody, członek „Proświty” Mykoła Korpaniuk powiedział: — Obchodzimy 290. rocznicę ukraińskiego filozofa i poety w roku przestępnym dla naszej mentalności i ducha. Odchodzi on i bardzo szybko będziemy obchodzić 300-lecie. Sądzę, że trzeba będzie je świętować nie tylko na poziomie planetarnym, przede wszystkim musimy sami się zrealizować.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn