Strona · s. 10strona oryginału ↗
Poznaj samego siebie! Lwów uhonorował Hryhorija Skoworodę
Слово Просвіти, №51 за 2012 рік
12 grudnia w pomieszczeniu lwowskiej organizacji NSPU z okazji 290. rocznicy urodzin Hryhorija Skoworody odbyła się konferencja naukowo-praktyczna „Filozoficzno-pedagogiczne dziedzictwo Hryhorija Skoworody a współczesność”. Ze swoimi przemyśleniami i komunikatami wystąpili: Wołodymyr Panasiuk, doktor nauk technicznych, akademik NAN Ukrainy, honorowy prezes towarzystwa „Ridna szkoła”, Jarosław Kaminecki, dyrektor Lwowskiego centrum naukowo-praktycznego kształcenia zawodowego NAPN, członek korespondent NAPN Ukrainy, kandydat nauk ekonomicznych, Petro Sikorski, doktor nauk pedagogicznych, profesor, prezes Lwowskiego towarzystwa krajowego „Ridna szkoła”, Marija Kaszuba, doktor nauk filozoficznych, profesor katedry teorii i historii kultury Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki oraz inni — łącznie 17 osób. Oryginalne było wystąpienie Hryhorija Wasianowycza, doktora nauk pedagogicznych, kierownika wydziału edukacji humanistycznej Lwowskiego centrum naukowo-praktycznego kształcenia zawodowego NAPN Ukrainy — pan profesor z wielkim uniesieniem ducha zaśpiewał pieśni wędrownego filozofa. Poniżej przedstawiamy krótkie wyciągi wybranych aforyzmów wielkiego miłośnika mądrości. H. S. Skoworoda. Portret nieznanego artysty. Im szybciej nastąpi skoworodyzacja Ukraińców, tym szybciej będziemy prawdziwymi synami swojego narodu. I wyraził nadzieję, abyśmy nigdy nie zapominali dwóch przypowieści miłośnika mądrości: „Wdzięczny Herodiusz” i „Ubogi Skowronek”, gdzie zawzięcie wytyka on naszą skłonność do małpowania wszystkiego, co obce, co daleko odciąga nas od własnych korzeni. Wtedy, oprzytomniawszy i nieco zrozumiawszy, szukamy rodzinnych progów, aby wracać z powrotem, do ojczystego domu. Nasza inteligencja powinna nad tym pytaniem bardzo się zastanowić i prowadzić całą swoją, jeśli można tak powiedzieć, polityczno-wychowawczą i edukacyjną pracę w przybliżaniu czy to nas do Skoworody, czy to, najprędzej, Skoworody do nas. Od 2006 r. Mykoła Korpaniuk kieruje Centrum skoworodoznawstwa przy uniwersytecie. Od 1989 r. jest odpowiedzialny za organizację ogólnoukraińskich, a od następnego, 2013 roku, już Międzynarodowej konferencji skoworodowskiej. Na niej naukowcy z różnych krajów będą rozpatrywać dorobek twórczy H. Skoworody nie tylko jako zjawisko ukraińskie, ale także wpływ jego nauczania w przeszłości i na przyszłość, retransmisję na przyszłe pokolenia. W przyszłym roku będzie nowy temat. Naukowcy chcą pokazać Skoworodę jako spadkobiercę dawnych ukraińskich tradycji. Rzecz w tym, że w przyszłym roku przypada 500 lat Stanisława Orzechowskiego. To jeden z założycieli ukraińskiej idei — to kręgosłup naszego narodu. Ale, niestety, mało wiemy o nim. Jego wpływ na Chmielniczyznę — ogromny, jeszcze większy — na kijowsko-mohylańczyków. A Skoworoda — typowy przedstawiciel kijowsko-mohylańskiej elity, ich tradycji itp. Więc studiując poprzedników Skoworody, będziemy głębiej rozumieć jego i jego twórczość. Na zakończenie uczestnicy wystawy wysłuchali wierszy Hryhorija Sawowycza w polskim przekładzie, a kobziarz Taras Kompanyczenko, badacz twórczości pieśniarskiej, tekstów, nut, zapisów nutowych XVII—XVIII w. wykonał szereg pieśni do religijno-filozoficznych tekstów Skoworody. Ciekawie było dowiedzieć się, że większość pieśni z oryginalnym brzmieniem tekstów, poszukiwanie meloobrazów, melorytmicę założył właśnie „apostoł prawdy i dobra”. Bohdan CZEPURKO, poeta i znawca narodu. Sumeryjskie „dumu” oznacza „dziecko”. Genialnie przejrzał to Taras Szewczenko: „Dumy moje, dumy moje, kwiaty moje, dzieci!”. Zatem filozoficzne dumy — to rozkwit naszego myślenia, który rodzi sercowa mądrość duszy. Ukraińskie przysłowia ludowe głoszą: „Gdzie prosto — tam żyją lat ze sto”, ale z drugiej strony „Od prostoty ludzie przepadają”. Nie taki już „prosty”, nie mówię prostaczkowaty, Hryhorij Skoworoda! Po pierwsze, nasz filozof był maksymalistą, i nie z dziecinności czy niedojrzałości rozumu, nie z upartości założeń, a właśnie z głębi i wysokości wiedzy oraz przekonującego uzasadnienia własnej praktycznej filozofii. Albo „poznaj samego siebie”. Ale jakiego siebie? Poznaj i zrealizuj siebie lepszego, idealnego, genialnego, natchnionego przez Boga, stworzonego na obraz i podobieństwo Boże, a nie byle jakiego. Po drugie, sama filozofia serca ile jest warta, a ona przecież przenika całą kulturę ludową, była właściwa nauczaniu Jezusa Chrystusa i znowu podniósł ją na należny poziom Hryhorij Skoworoda. Ukraiński miłośnik mądrości nie na darmo mówił o naturalnych skłonnościach ludzkiej natury: bądźcie ludźmi — każdy na swoim miejscu, szukajcie swojego właściwego miejsca, znaczenia-przeznaczenia i pokrewnego zajęcia w życiu i napełniajcie go odpowiednią treścią, sensem, znaczeniem, ale róbcie to w zgodzie z naturą: nie ma bowiem nic bardziej naturalnego od natury! Nie zapominajcie, że to samo nie jest tym samym: jest Pan, ale jest i szatan, dlatego nieskażona natura — to droga do Boga, a zepsuta — do piekła. Już to, że Szewczenko „przepisywał Skoworodę”, a Tołstoj uznał w nim wielkiego filozofa-moralistę — o wiele mówi. Tutaj ważne są ludowe legendy i podania o życiu, śmierci i zachowaniu filozofa. Kusili go dworzanie Katarzyny i dostojnicy Cerkwi — nie poddał się! Poczawszy zakończenie ziemskiej drogi, bo przecież „wszystko przeminie — jedna prawda zostanie”, sam wykopał dół, umył się, pomodlił, włożył czystą koszulę, położył się na ławce i oddał Bogu duszę. Wyznaczającą zasadą w jego życiowej teorii-praktyce była integralność i wzajemna zgodność: jak mówił czy myślał, tak i postępował. Nie obłudny, był prawdziwy: mógłby powiedzieć za Szewczenką, a przecież Szewczenko starał się żyć według Skoworody: „My po prostu szliśmy; u nas nie ma ziarna nieprawdy za sobą”, dlatego też zachował czystość duszy. Czy poznał on samego siebie, swoje przeznaczenie w kontekście Bożej prawdy? Oczywiście, nie absolutnie: równo na tyle — na ile poznał. Jednocześnie Hryhorija Skoworodę zawsze upraszczano — każdy na swój sposób — w rzeczywistości zaś był to człowiek, który bezpośrednio rozmawiał z Bogiem i był praktykującym chrześcijaninem nie w rytualno-cerkiewnym rozumieniu, a w tym znaczeniu-przeznaczeniu, że każdy los — to osobna ścieżka do Boga. Ze wszystkich strat — strata czasu najcięższa. Nie możesz odnaleźć żadnego przyjaciela, nie wyszukawszy razem z nim i dwóch-trzech wrogów. Rozum zawsze lubi za coś się brać, i kiedy nie będzie miał dobrego, wtedy zwróci się do złego. Z widzialnego poznawaj niewidzialne. Nie ma nic niebezpieczniejszego od podstępnego wroga, ale nie ma nic bardziej trującego od udawanego przyjaciela. Szaleńcowi właściwie jest żałować za utraconym i nie cieszyć się z tego, co zostało. Nadmiar rodzi przesyt, przesyt — nudę, nuda zaś — duszną udrękę, a kto choruje na to, tego nie nazwiesz zdrowym. Bierz szczyt i będziesz miał środek. U tych, którzy duszą są niscy, najlepsze z napisanych rzeczy stają się najgorszymi. Nie dość, żeby świeciło światło dziennego słońca, kiedy światło głowy twojej jest zaćmione.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
