Strona · s. 11strona oryginału ↗
Niezapomniany Mykoła Kulisz. W 120. rocznicę urodzin wybitnego dramaturga, geniusza ukraińskiego Rozstrzelanego Odrodzenia
Слово Просвіти, №51 за 2012 рік
Petro ANTONENKO. Jubileusz w Instytucie Sztuk Ekranowych Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Teatru, Kina i Telewizji uczczono wystawieniem znanej sztuki Mykoły Kulisza „Myna Mazajło”. Dyrektor instytutu, znany reżyser filmowy, zasłużony działacz sztuki Ukrainy Wasyl Witer jako kierownik artystyczny kończącego studia 4. roku reżyserii telewizyjnej zaproponował swoim studentom zagranie tej komedii. Inscenizacji dokonał zasłużony artysta Ukrainy Witalij Sawczuk (uczeń wybitnej aktorki Walentyny Czystiakowej, żony Łesia Kurbasa), w niedawnej przeszłości znany aktor teatralny, obecnie wykładowca aktorstwa w Instytucie. Jego praca reżyserska okazała się błyskotliwa. Zresztą sprawa ta nie jest dla niego nowa: rok temu Sawczuk wystawił w Instytucie z poprzednim rocznikiem jeszcze jedną sztukę Kulisza – komedię „Tak zginął Huśka”. Znamienne, że te cztery grudniowe wieczory z rzędu „Mynę Mazajłę” grano w stołecznym centrum Łesia Kurbasa. Dramaturg Kulisz jest aktualny zawsze. Przecież w ludzkich charakterach sztuk Kulisza rzadko radują widza. O tym również – w krótkich wywiadach dla naszej gazety. Wasyl WITER, zasłużony działacz sztuki Ukrainy: – Dlaczego reżyserom ważne jest bycie także aktorami? – Reżyseria w ogóle przygotowywana jest poprzez aktorstwo. Reżyserzy muszą umieć pracować z wykonawcami, rozumieć ich świat wewnętrzny. Przez cztery lata nasi studenci reżyserii studiują różne etapy warsztatu aktora. Wystawiamy fragmenty tych czy innych sztuk, pełnowartościowe spektakle. Niedawno wraz z moimi studentami jeździliśmy z programami aktorskimi do Włoch, dawaliśmy warsztaty, braliśmy udział w Międzynarodowym festiwalu w Montecatini, gdzie otrzymaliśmy wysoką ocenę. – Dlaczego Kulisz tak rzadko gości w teatrach? – Uważam, że potencjał Kulisza nie został jeszcze odkryty, prawdziwie dramaturga jeszcze nie zrozumiano. Moim zdaniem to dramaturg światowego formatu, poziomu Czechowa, Szekspira. Kulisz jest głęboki, a dzisiaj jest czas wodewilów. Łeś TANIUK, zasłużony działacz sztuki Ukrainy, wieloletni przewodniczący Narodowego Związku Działaczy Teatralnych: – Jakie są Pana wrażenia z tego spektaklu? – Dobry spektakl, ciekawa gra aktorów, reżyseria, pełne szacunku podejście do tekstu sztuki. – Pana działalność reżyserska i literacka jest mocno związana z nazwiskiem Kulisza. – Jestem dumny z tego, że przywróciłem dla naszej sztuki jedno z arcydzieł dramaturga – praktycznie utraconą sztukę „Maklena Grassa”. Na początku lat 60. jako reżyser wystawiłem tę sztukę, odtwarzając jej tekst na podstawie rękopisów, które zachowały się u wykonawców głównych ról – Kruszelnyckiego, Użwij i innych koryfeuszy sceny. Swego czasu przygotowałem i wydałem dwutomowy zbiór dzieł Kulisza, najpełniejszy do dzisiaj. A z wystawianiem Kulisza bywało różnie. Wiosną 1988 roku wystawiłem „Mynę Mazajłę” na scenie Kijowskiego Teatru Młodego. Premiera miała odbyć się we Lwowie. Tam już sprzedano bilety na kilka pierwszych spektakli. Jednak w ostatniej chwili minister kultury Ukrainy zabronił naszemu teatrowi tych występów gościnnych. – Dziwne, przecież ponad 30 lat temu Kulisza zrehabilitowano, było to pod koniec lat 80., trwała gorbaczowowska pieriestrojka. – Którą bardzo łatwo mogli też zakończyć. Właśnie w tym momencie w gazecie „Prawda” pojawił się osławiony list niejakiej Niny Andriejewej „Nie mogę ustąpić z zasad”, który niektórzy szybko odebrali jako koniec pieriestrojki. – Jako odwrót do zastoju i niemal stalinizmu? – A na Ukrainie reagowano na to szybko. Zaczęły się masowe zwolnienia z pracy, przede wszystkim w środowisku inteligencji. Pod ten „odwrót” trafił też nasz spektakl. Pierwszymi, którzy prawdziwie ocenili dramaturga, byli Ukraińcy diaspory, którzy jeszcze w latach 40. XX wieku wystawiali jego sztuki za granicą. A wcześniej dramaturga prymitywnie traktowano jedynie jako autora sztuki „97” o kułakach i komnezamowcach. W ostatnich dziesięcioleciach Kulisz jednak powrócił na naszą scenę. Dobre spektakle zrobili we Lwowie i Tarnopolu Fedir Stryhun, w szczególności wystawił słynnego „Narodowego Małachija”, gdzie zagrał główną rolę. Były ciekawe spektakle także w innych obwodach. Niestety, obecnie Kulisz znów jest bardzo rzadko wystawiany, także na stołecznej scenie. Genialny dramaturg czeka na nowe odkrycie i odczytanie. utwory ukraińskich kompozytorów. Podczas koncertu w dziale artystycznym Nieżyńskiego Muzeum Krajoznawczego imienia Iwana Spaskiego, na podstawie wystawionych afiszy, programów, zdjęć śpiewaczek i publikacji prasowych z lat 20. ubiegłego wieku, odtworzyli je laureaci ogólnoukraińskich i międzynarodowych konkursów: Lubow Parchomenko, Serhij Hładariow, Jarosław Jotka, Marija Rabinczuk, Serhij Ochonko, Bohdan Tonkoszkuryj, Wiaczesław Petryk, Jana Jamina, Switłana Sikorska. Marię Szekun-Kołomyjczenko, podobnie jak jej męża Fedira Kołomyjczenkę, spotkał los wielu ukraińskich inteligentów. Zostali bezpodstawnie represjonowani i rozstrzelani w 1938 roku. O ich cierniowej drodze życiowej i twórczej opowiadała prowadząca koncert – autorka tych słów.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
