Strona · s. 8strona oryginału ↗
Tryksiążka gatunkowej różnorodności (Notatki na stronach powieści-performansu)
Слово Просвіти, №51 за 2017 рік
— Pani Oksano, czym dla Pani jest słowo artystyczne, jakim powinno być? — Rembrandt ma obraz „Lekcja anatomii doktora Tulpa”, tam rozcinają ciało, zdarza się, że destylowani esteci często odwracają wzrok. Literatura psychologiczna to też sekcja, czasem bezlitosna, bo demonstruje „zawartość” duszy, która nie zawsze bywa atrakcyjna... Ogólnie sztuka, a literatura w szczególności, próbują odgadnąć największą tajemnicę życia — samo życie... Czym jest człowiek, skąd jesteśmy i dokąd zmierzamy, jakie są nasze drogi, czym jest dobro i zło — dzisiaj, niestety, te granice są rozmyte, przede wszystkim w świadomości społecznej. Podstawowy materiał dla artystycznego badania to niewidzialna materia duszy! Oczywiście, proza psychologiczna to nie cukierek, nie uspokajające zioło do letargicznego snu, ona skłania czytelnika do współpracy, do myślenia, do samoanalizy — a to praca, niepokój serca, zdarza się, że w recepcjach głównego bohatera czytelnik czasem rozpoznaje siebie lub porównuje się z nim, i w ten sposób uczy się myśleć, odnajdywać odpowiedzi na ważne pytania. I muszą być, oczywiście, kryteria estetyczne, przy ich braku lub braku uwagi dla estetyki słowa, dla kunsztu pisania, literatura piękna przestaje być sztuką. I mimo wszystko, twórczość to nie żonglowanie słowem, niechby nawet kunsztowne, twórczość to nadmiar miłości, zew serca, poczucie odpowiedzialności — przed Bogiem, czytelnikiem, własnym sumieniem, obowiązkowo musi być obecny wewnętrzny cenzor. Dla mnie słowo artystyczne to ruch ku światłu. Twórczość, oprócz innych czynników, to także unikalna zdolność odczuwania cudzego bólu. Słowo ma leczyć, a nie zadawać niewidzialne radioaktywne napromieniowanie. — Otwiera zbiór „Żaglowiec w Bo- Wasyl NEWOŁOW, profesor, zasłużony działacz sztuk Ukrainy Do napisania tak wielkiego objętościowo dzieła — a to 1200 stron — pisarkę, bez wątpienia, skłoniły insynuacje wokół imienia Wielkiego Kobziarza. Aby połączyć realne wydarzenia z osobistego życia Geniusza oraz jego filozoficzno-światopoglądowe motywy, Antonia Cwid sięgnęła po taką formę obrazowania, jak powieść-performans. I to pozwoliło jej dzięki umiejętnie wykorzystanej syntezie sztuk rozszerzyć ramy gatunkowe, połączyć w trylogii deklamację, tańce, śpiew, a także refleksje filozoficzne... W dziele „Ulubieniec muz i gracji. Ukochane kobiety Tarasa Szewczenki” — współczesne przewartościowanie przez autorkę artystyczno-estetycznego doświadczenia przyswajania świata Szewczenki. Biorąc w niewolę swojej twórczej fantazji, Antonia Cwid zaprasza czytelnika do dialogu o pięknie i wieczności... Uciekając się do swoistego stylu wykładu, dla którego charakterystyczne są takie magiczne cechy, jak przejrzystość, wyrazistość i gracja, autorka tryksiążki jednocześnie podkreśla majorowość i minorowość, co dodaje dziełu nieuchwytnego drżenia. Realizując swój twórczy zamysł, Antonia Cwid utalentowanie odtworzyła wszechogarniającą paletę życia naszego wielkiego Twórcy i Proroka. Pomimo ryzykowności tematu, ona śmiało, dzięki gatunkowemu zabiegowi performansu zdołała w obrazach i etiudach zwięźle i jaskrawo ukazać nam żywego, pełnego emocji poetę i branki jego serca. Każdą z ukochanych kobiet w powieściach wypisała z porażającą wiarygodnością. Czasem wydaje się, że pisarka sama żyła w tamtej epoce i była świadkiem wydarzeń. Dzięki trylogii czytelnik trafia na ówczesne bale, karnawały, salony literacko-artystyczne, wiejskie wieczornice, przejmuje się ich atmosferą. Dla pełności obrazu genialnego artysty autorka sięgnęła po naświetlenie tematów intymnych. I na swoją korzyść, jako wirtuozerska liryczka, bardzo delikatnie przeszła po cienkiej granicy, nie przekraczając granicy frywolności. W tryksiążce, która łączy powieści „Ulubieniec muz i gracji”, „I ciemne noce... i pieszczoty dziewczęce” oraz „Jak syreny księżyc łowią”, wszystkie historie miłosne Tarasa Szewczenki mają podstawy historyczne i nie są zmyśleniami, a ich artystyczne odzwierciedlenie — to przejaw obrazowego widzenia samej autorki, ponieważ dzieło jest artystyczne, a forma podania eklektyczna — performans. Poetyckie światopoglądanie Antonii Cwid tworzy dynamikę obrazu, wewnętrzne napięcie przeradza się w gwałtowny ruch. Harmonijna spójność kompozycji tryksiążki — to równowaga rytmiki ruchu drobnych detali opowieści oraz statyka większych elementów. W interpretacji tradycji autorka demonstruje subtelne twórcze wyczucie i artystyczny smak. Odtworzony wyobrażony świat — jaskrawy i poetycki, w nim harmonijnie połączone realia przeszłości i współczesności... Szczęśliwe chwile miłości Tarasa Szewczenki i jego nieudane swatanki pisarka opisuje w szczególny, tylko jej właściwy sposób: drżąco, z subtelnym wyczuciem tragizmu, a czasem i komizmu. Szczególnie udało jej się wypisać sceny spotkań poety z jego muzą Amalią Europeus, zakochaną w nim „do szaleństwa” księżniczką Barbarą Repniną, pięknością Anną Zakrewską oraz młodą Zabarżadą... Trylogia świadczy o jeszcze jednej jaskrawej W powieści-trylogii „Ulubieniec muz i gracji. Ukochane kobiety Tarasa Szewczenki”, która w tym roku ujrzała światło dzienne, znana ukraińska pisarka Antonia Cwid postawiła przed sobą dość niełatwe zadanie. Autorka dzieła podjęła się zrekonstruowania całej palety życia naszego Proroka — od jego pojawienia się na świecie Bożym aż do odejścia w Wieczność...
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
