Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

W 2018 roku staroukraińskie państwo Ruś obchodzi 1180 lat!

Слово Просвіти, №51 за 2017 рік

Wasyl LYZANCZUK, doktor nauk filologicznych, zasłużony profesor Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Franki. Nowocześni badacze Lwowskiego Uniwersytetu Narodowego im. I. Franki, w szczególności doktor nauk prawnych, profesor Ihor Bojko w artykule „Do kwestii założenia państwa ukraińskiego” oraz kandydat nauk historycznych, docent Olha Szczodra w rozprawie naukowej „Kiedy i gdzie powstała Ruś: problemy początkowego etapu formowania się ukraińskiej państwowości”, które zostały opublikowane w Biuletynie Towarzystwa Naukowego im. Szewczenki (2017, nr 58), wykorzystując źródła zagraniczne (bizantyjskie, arabskie i zachodnioeuropejskie), uzasadnili, że Ruś (Ruś Kijowska) była już znana na arenie międzynarodowej w 838 roku. Docent Olha Szczodra i profesor Ihor Bojko zwrócili uwagę na wiele źródeł. Wśród nich są następujące. Arabski autor Ibn Chordadbeh w dziele „Księga dróg i krajów”, napisanym nie później niż w 840 r., opowiadał o udziale Rusinów w handlu międzynarodowym. Zaznaczał on w szczególności, że Rusini dostarczali futra do Bizancjum i płacili za to dziesięcinę cesarzowi, oraz do krajów arabskich przez Chazarię, za co płacili dziesięcinę władcy chazarskiemu. Autor kroniki frankijskiej (bertińskiej) biskup Prudencjusz donosił, że po wizycie poselstwa Rusinów w Bizancjum w 838 r., którego celem mogło być zawarcie z imperium umowy handlowej, w następnym, 839 roku, ruscy posłowie przybyli do Ingelheim do króla Franków Ludwika Pobożnego. „Geograf Bawarski” — zachodnioeuropejskie źródło z IX w. — świadczy, że Rusini w połowie IX w. gospodarowali w Europie Środkowo-Wschodniej, byli głównym niezależnym ludem na ziemiach między Chazarami a Węgrami. Pod pojęciem „Ziemia Ruska” lub „Ruś” (staroukraińskie państwo) rozumiano terytorium Środkowego Naddnieprza, wyznaczone miastami Kijów—Czernihów—Perejasław (ziemie Polan, Drewlan, Siewierzan). „Tylko do tych ziem i miast używano terminu »Ruś«. Ani ziemia nowogrodzka, ani suzdalska (podobnie jak reszta przyłączonych do Kijowa ziem), zdaniem współczesnych, Rusią nie były” — podkreśla Ihor Bojko. W pierwszej kronice nowogrodzkiej można przeczytać o podróżach nowogrodzian „do Rusi” (czyli do Kijowa, Czernihowa lub Perejasławia). Tak samo „do Rusi” jeżdżono z Rostowa, Suzdala. Olha Szczodra słusznie podkreśla, że „nowoczesne próby udowodnienia północnego pochodzenia nazwy »Ruś«, jak i wersja początkowej północnej Rusi, z którą są bezpośrednio związane, nie mają przekonujących argumentów”. Zatem w 838 roku już w pełni istniało wysokorozwinięte, jak na tamte czasy, wczesne ukraińskie państwo Ruś — Ukraina. Rosowie, Rusini, Ukraińcy — to historyczne etnonimy jednego narodu, którego językiem jest ukraiński, znany jeszcze od VII w. Trzeba wiedzieć, że nie było jednego staroruskiego języka, jak to narzucali i narzucają manipulatorzy ogólnorosyjskiej jedności. Prawdziwymi spadkobiercami Rusi Kijowskiej stała się Ruś Halicko-Wołyńska, a nie protomoskiewskie księstwo włodzimiersko-suzdalskie. Włodzimierz Wielki chrzcił nie mokselców-moskali-Rosjan, nie Rosję, bo jej na świecie jeszcze nie było, a Ruś, czyli Rusinów. W IX—XII w. nie istniał naród rosyjski (Wielkorusowie). Na terytorium zaleskim (dzisiejsze terytorium północnej Rosji) żyły plemiona ugrofińskie (Muroma, Meria, Wepsowie, Meszczerowie, Moksza, Żarowa i in.). Nazywano je narodem Moksel, który z czasem stał się podstawą Moskali-Wielkorusów. Z plemion słowiańskich (Polanie, Drewlanie, Siewierzanie, Dulibowie, Tywercy i in.) w rozwoju historycznym uformował się naród ukraiński. Zatem Rusini-Ukraińcy i Moskale-Rosjanie nie są tego samego rodu-plemienia, to różne etnosy, a spadkobierczynią Rusi (Rusi Kijowskiej) jest Ukraina, a nie Moskwa-Rosja. Ale jako sąsiedzi — trzeba żyć w zgodzie, zrozumieniu i pokoju. Pokój między Ukrainą a Federacją Rosyjską zależy tylko od Rosjan oraz społeczności europejskiej i światowej. W 2018 roku mija 1180 lat od powstania staroukraińskiego państwa Ruś, które już w 838 roku było znane na arenie międzynarodowej. Z ponad 1180-letnią historią państwo ukraińskie wchodzi do grona najstarszych państw Europy. Logiczne jest, że tę wybitną datę należy uroczyście obchodzić na szczeblu państwowym, a dla mediów jest to niewyczerpane źródło intelektualno-estetycznych, moralno-duchowych, narodowo-patriotycznych publikacji, audycji telewizyjnych i radiowych. Czy wielkość 1180-letniej historii Rusi-Ukrainy uświadamiają sobie przywódcy państwa, politycy, deputowani Rady Najwyższej, działacze intelektualno-kulturalni, społeczni, dziennikarze?! Niech prawdziwa, moralno-narodowa pamięć historyczna zapanuje w duszy każdego obywatela Ukrainy! Państwowy Komitet Telewizji i Radiofonii odmówił spółce z o.o. „Fors Ukraina” wydania zezwolenia na wwóz na Ukrainę z terytorium kraju-agresora Rosji książki Jewgienija Satanowskiego „Zapisnyje kniżki duraka” (Wydawnictwo „E”, m. Moskwa). Nakaz odmowy wydano na podstawie decyzji rady eksperckiej Państwowego Komitetu Telewizji i Radiofonii ds. analizy i oceny produktów wydawniczych w sprawie zaliczenia jej do takich, których rozpowszechnianie na terytorium Ukrainy jest niedozwolone. Autor „notatników”, który pozycjonuje się jako przedsiębiorca, dziennikarz i pisarz, próbuje, według jego własnych słów, „opisać wszystko, co widzisz, i wszystko, do czego, wygląda na to, wszystko zmierza”. Interesują go problemy pomników na Rusi: „Po zjednoczeniu Krymu z Rosją stosowniej byłoby w rzeczywistości postawić pomnik W.W.P. chociażby z tego Krymu z mapą w wyciągniętej brązowej dłoni”. I kwestia wolności słowa: „Rosyjska prasa w porównaniu z mediami zachodnimi jest najuczciwszą i najwolniejszą na planecie”. I niedawna przeszłość Rosji, kiedy „po upadku ZSRR i absolutnej zależności od przeklętego Zachodu… w latach 2000. do władzy doszedł Władimir Władimirowicz Putin i wszystko zmieniło się w jednej chwili. Nastał porządek i wszystko się podniosło, i zakwitło, i poszło, poszło wstawanie z kolan”. Ale jeszcze bardziej rosyjskiego „przedsiębiorcę, dziennikarza i pisarza” interesuje teraźniejszość i przyszłość Ukrainy oraz jej przyjaźń z „przeklętym Zachodem”, w opisie których autor używa całego zestawu propagandowych kremlowskich stereotypów: „faszyści, banderowcy, kijowska junta”. Wyobraziwszy sobie, że jest prorokiem Mojżeszem, Satanowski przepowiadał Ukrainie rozpad na enklawy i międzynarodową izolację. Ale sam przyznał, że jego prognoza się nie sprawdziła. „Czy autor jest tym zmartwiony? — pyta siebie. Współczesne procesy polityczno-ideologiczne, przede wszystkim informacyjna i wojskowa agresja Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie, zaostrzyły dyskusję o historii formowania się ukraińskiej państwowości. Wielu historyków kiedyś i teraz powołuje się jedynie na „Powieść minionych lat” (Powieść lat minionych) — pierwsze zestawienie kronikarskie książęcego staroukraińskiego państwa Ruś, sporządzone przez Nestora Kronikarza w Kijowie w XI—na początku XII w. W tym dokumencie pod rokiem 852 odnotowano wiadomość: „W roku 6360 (852), indykcji 15, kiedy zaczął panować Michał, zaczęła nazywać się Ziemia Ruska”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn