Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ukraińska filozofia początku XXI wieku: Myrosław Popowycz

Слово Просвіти, №51 за 2021 рік

Serhij PRYS UCHIN doktor filozofii, wykładowca Kijowskiej Prawosławnej Akademii Teologicznej „Rozważając drogę twórczą i ścieżki kariery Myrosława Popowycza, za każdym razem przekonujesz się o słuszności słów Hegla, który aforystycznie zdefiniował filozofię jako epokę ujętą w myśl. W pracach naukowych M. W. Popowycza, w ich treści, w tematycznym i ideowym ukierunkowaniu, jak w kropli wody, odbijają się wszystkie osobliwości naszej najnowszej historii, które niczym kamienie milowe wyznaczają przebyte niełatwe drogi” (P. F. Jołon1). Twórczość akademika Myrosława Popowycza (1930–2018) – wybitnego ukraińskiego filozofa, wieloletniego szefa Instytutu Filozofii im. H. S. Skoworody Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, zajmuje szczególne miejsce obok najlepszych krajowych naukowców-humanistów początku XXI wieku. Jeszcze za życia jego osoba z głębokim szacunkiem była postrzegana zarówno w krajowym środowisku filozoficznym, jak i za granicą, stanowiąc wzór współczesnego myśliciela-humanisty, przedstawiciela filozofii akademickiej. M. Popowycz był absolwentem wydziału filozoficznego Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki (1953 r.). Po „chrzcie” pracą nauczycielską w szkole średniej we wsi Złoty Potok na Tarnopolszczyźnie, gdzie początkowo wykładał historię, logikę itp., a z czasem został jej dyrektorem, wstąpił na aspiranturę Instytutu Filozofii im. H. S. Skoworody Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Właściwie w tej instytucji Popowycz godnie przepracował jako profesor, akademik i dyrektor do ostatnich dni swojego życia. W instytucie zebrał zespół profesjonalnych filozofów, którzy współpracowali z nim, badając problematykę filozofii nauki, logiki i metodologii poznania naukowego, filozofii kultury, historii kultury ukraińskiej, filozofii wolności itp. W pierwszych latach swojej działalności naukowej M. Popowycz zajmował się badaniem filozofii zagranicznej, szczególne zainteresowanie było skierowane na teksty myślicieli francuskojęzycznych, ponieważ bardzo dobrze władał francuskim. Krytyczny odbiór francuskich irracjonalistów był konstruktywny i jednocześnie pomagał filozofowi rozeznać się we własnych poszukiwaniach filozoficznych, sprzyjał wypracowaniu własnych wniosków oraz systemu argumentacji. Z czasem Popowycz wybiera dla siebie jeszcze jeden przedmiot zainteresowań filozoficznych — gnoseologię (problematyka teorii poznania, logika i metodologia nauki itp.), fascynuje się dialektyczną metodą poznania, co odzwierciedlało jego zainteresowanie osiągnięciami niemieckiej filozofii klasycznej (dialektyczną metodą poznania G. Hegla). Świadectwem kardynalnej zmiany priorytetów filozoficznych M. Popowycza stała się monografia „O filozoficznej analizie języka nauki”, na podstawie której w 1966 r. obronił pracę doktorską. W warunkach nowych okoliczności historycznych, kiedy Ukraina zaczęła odzyskiwać niepodległość i suwerenność ustroju państwowego, akademik Popowycz wyodrębnia dla siebie jeszcze jeden kierunek refleksji filozoficznej — problematykę socjokulturową i społeczno-polityczną. Działalność naukowa i filozoficzna myśliciela koncentruje się na dwóch blokach problemów stosowanych: badaniu kształtowania się i rozwoju ukraińskiej myśli filozoficznej w ramach krajowej kultury duchowej, a także badaniu procesów społeczno-politycznych, które zachodziły w kulturze światowej w ogóle i były konkretyzowane przez osobliwości sprzecznego rozwoju państwa ukraińskiego. cywilizacji światowej. W monografii akcentuje się okresy kryzysowe w historii narodu ukraińskiego, sprzeczne kwestie formowania narodu i budowania państwa (w szczególności w czasach starć z reakcyjną ideologią i polityką Moskiewskiego samodzierżawia). W 2009 r. Popowycz kontynuował wydawanie serii własnych prac poświęconych kulturze ukraińskiej, na przykład „Ilustrowaną encyklopedię Ukrainy”. Popularnonaukowy wykład haseł encyklopedii niósł treść oświatową, która nie umniejszała jej wartości naukowej, co więcej, wzbogaciła ją biografiami wybitnych Ukraińców, ujawnieniem faktów ich bohaterskich czynów. Do szeregu ostatnich dorobków akademika należy „Filozofia wolności” (2018 r.) — zbiór prac filozoficznych Myrosława Popowycza, które osobiście wyselekcjonował. Akademik Popowycz – wybitny działacz społeczno-polityczny Ukrainy, protagonista wartości socjaldemokratycznych i praktyk liberalno-demokratycznych”2. Razem z Wiaczesławem Briuchoweckim, Bohdanem Hawryłyszynem, Semenem Hłuzmanem, kardynałem Lubomyrem Huzarem, Jewhenem Swerstiukiem i innymi ukraińskimi intelektualistami Myrosław Popowycz wziął bezpośredni udział w stworzeniu Grupy Inicjatywnej „Pierwszy grudnia” (2011 r.). U podstaw działalności Grupy Inicjatywnej została położona Deklaracja na rzecz zjednoczenia kraju, narodu oraz Karta Wolnego Człowieka jako system wartości duchowych jednostki i ich realizacja w warunkach współczesnej Ukrainy. Deklaracja podkreślała potrzebę wolnego rozwoju całej Ukrainy poprzez utwierdzenie prymatu wolności i godności ludzkiej we wspólnocie ludzkiej; współpracy i wzajemnej pomocy; zdolności do samoorganizacji w rozwiązywaniu i bronieniu kwestii społeczno-politycznych zamiast manipulacji politycznej lub skłonności do zwątpienia; szczególnego poświęcenia i ofiarności, przede wszystkim polityków, dla dobra wspólnego, zamiast spekulatywnej polityki rozłamu i antagonistycznej wrogości; utwierdzenia zasady dialogizmu3. Koncepcyjnie znaczącą pracą filozoficzno-politologiczną M. Popowycza stał się artykuł „Koncepcja idei narodowej i mechanizmów jej wdrażania”, w którym już jako filozof polityki zdefiniował ukraińską ideę narodową, która jego zdaniem „polega na konsolidacji wszystkich głównych sił politycznych narodu Ukrainy, wszystkich jej klas społecznych i warstw, grup etnicznych, wszystkich jej regionów dla celu patriotycznego – na podstawie ukraińskich tradycji narodowych i we współdziałaniu z kulturowo-narodowym rozwojem wszystkich etnosów Ukrainy osiągnąć czołowe pozycje w światowej kulturze materialnej i duchowej, zintegrować się ze wspólnotą europejską jako jej suwerenny członek, utrzymywać wzajemnie korzystne i dobrosąsiedzkie stosunki z państwami i narodami zagranicy oraz zapewnić na tej podstawie dobrobyt ludności, niezawodną ochronę godności ludzkiej, praw i wolności każdego obywatela Ukrainy…”4. Nie stosując środków nacisku administracyjnego, władza ukraińska powinna kierować polityką językową tak, aby językiem życia codziennego i językiem komunikacji międzyetnicznej na Ukrainie stał się ukraiński

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn