Strona · s. 3strona oryginału ↗
«Piękno w zwierciadłach bytu...»
Слово Просвіти, №51 за 2021 рік
Stalina i Kaganowicza (w ocenach pamfletu „Moskiewskie obdartusy”), czy solidaryzować się z Chwylowym i Doncowem. Oczywiste jest, że Ukraińcy zawsze będą nie z dławicielami, a z budzicielami Ukrainy. Hasło Chwylowego „Precz od Moskwy” nabrało obecnie realnej siły. Wybór europejski, wstąpienie Ukrainy do NATO – to norma konstytucyjna. Drgawki i szantaż duetu politycznych terrorystów „Putin-Łukaszenka” w sprawie rozmieszczenia broni jądrowej na Białorusi, gromadzenie ordyńskich zgrai na granicach Ukrainy nie zmienią drogi do wolności i demokracji. Bo jeśli wtedy zbrodnicza grupa „Stalina – Kaganowicza”, przeczytawszy Chwylowego, przestraszywszy się „odśrodkowych” nastrojów i utraty Ukrainy, miała jeszcze satanistyczną siłę „przekształcić podnoszącą się ukraińską kulturę i ukraińską społeczność w radziecką” pod „omoforem” Moskwy, to putinowskiemu bandytowisku „brak odwagi”. Ale do tego trzeba nieustannie wzmacniać ukraińskość, świadomość narodową, utwierdzać powszechną dominację języka ukraińskiego. Bo wzmacniając swoje pozycje w edukacji, dystrybucji filmów, wydawnictwach książkowych, w radiu, w prime-time wiodących kanałów telewizyjnych, jego udział zmniejszył się z 64% do 40%, a rosyjskiego – wzrósł do 27% (dane ruchu „Przestrzeń wolności”). Jedną trzecią czasu zajmują dwujęzyczne rosyjsko-ukraińskie programy, kontynuując rusyfikację rodzimego eteru. Nie jest normalnym stan, w którym udział gazet wydawanych w języku ukraińskim stanowi 33% łącznego nakładu. Ignorowanie języka państwowego jest zauważalne także w przestrzeni publicznej Kijowa. Czego tu tylko nie przeczytasz na szyldach i reklamach, jakbyśmy przebywali gdzieś w innych światach, a nie w stolicy Ukrainy. „Małorosyjska” przestrzeń – to znak tego, że idea narodowa jest wymieniana na „przyjaźń z Rosją” i „wszechświatowość”. „Profanacja narodowych świętości w rękach obojętnych i niegodnych – pisał Jewhen Swerstiuk – była widowiskiem, które nazwali „budowaniem państwa”. Taki „europeizm” to dekoracja, ponieważ naród nie prezentuje należycie własnych wartości kulturowych (począwszy od języka), a pasożytuje na cudzym, stając się „ciężarem dla ludzkości, jak chory członek rodziny” (B. Hrinczenko). Chociaż Ukraińcy wnieśli ogromny wkład w ogólnoludzkie dziedzictwo kulturowe. Polacy, na przykład, mając genialnego Kopernika, są obdarzeni prawem do dumy narodowej. A zresztą, on należy także do nas. Przecież nauczycielem, wykładowcą Kopernika na Uniwersytecie Jagiellońskim był Jurij Drohobycz, wybitny ukraiński uczony, rektor najstarszego w Europie Uniwersytetu Bolońskiego, a założycielem katedry astronomii na Uniwersytecie Krakowskim – Ukrainiec Marcin Rusin. Jeśli według takiej zasady zmodernizować kulturowe „Ja”, to będziemy zajmować godne miejsce w porządku światowym wśród „innych”. Bo przyciągającymi i pożądanymi są tylko prawdziwe i autentyczne (nie zrewidowane) wartości kultury narodowej z oparciem na własnej pamięci historycznej, tradycji, światopoglądzie i duchowości Narodu. Heorhij FILIPCZUK Lilija ROKYTSKA, dział kontaktów ze społeczeństwem Instytutu Filologii Organizatorką i moderatorką konferencji była profesor katedry historii literatury ukraińskiej, teorii literatury i twórczości literackiej Ołena Romanenko. Książka Jarosława Poliszczuka już otrzymała pozytywne recenzje wśród literaturoznawców. Przedstawiono w niej nowe spojrzenie na twórczość Mychajła Kociubynskiego, odsłonięto postać Słońcepokłonnika w różnych płaszczyznach, w szczególności w autobiograficznej i estetycznej. Jak trafnie zaznaczyła kierownik katedry historii literatury ukraińskiej, teorii literatury i twórczości literackiej profesor Oksana Slipuszko, sukces pracy polega na spojrzeniu Jarosława Ołeksijowycza na fenomen Mychajła Kociubynskiego – dotyka on nie tylko kontekstu literackiego, ale i ogólnokulturowego. Jarosław Poliszczuk podzielił się z uczestnikami konferencji historią powstania książki. Autor zaczął pracować nad twórczością ukraińskiego impresjonisty jeszcze na początku lat 2000. Pomysł wydania osobnego badania z nowym odczytaniem postaci pisarza pojawił się podczas pracy nad rozdziałem zbiorowej wielotomowej historii literatury ukraińskiej. W 2010 r. Jarosław Poliszczuk wydał pracę o pisarzu pod tytułem „I kata, i bohatera kochał”. Badacz starał się pozbyć sklonowanej recepcji twórczości Kociubynskiego. Materiału o noweliście wystarczało jeszcze na osobne wydanie, dlatego w 2021 roku pojawiło się „Piękno w zwierciadłach bytu...”. Swoją książkę Jarosław Poliszczuk nazwał „produktem pandemicznym”, mając na myśli warunki jej powstania. Praca zawiera trzy rozdziały. Pierwszy, zdaniem profesora, odsłania tradycyjne spojrzenie na postać Kociubynskiego. W tej części badacz pragnie pokazać ewolucję twórczości artysty. „To zwierciadła, że tak powiem, biograficzne. Wziąłem za podstawę metaforę zwierciadła, odbić, która, wydaje mi się, dobrze koreluje z pisarstwem samego Kociubynskiego” – zaznaczył autor. Czyli zmiany i punkty zwrotne w twórczości pisarza Jarosław Poliszczuk przedstawia w połączeniu z autobiograficznymi refleksjami. W drugiej części mowa o estetycznych zwierciadłach. Tutaj autor stara się wyjść z konstanty „Kociubynski – impresjonista”. „Nie mówię, że Kociubynski nie jest impresjonistą, ale mówię, że jest impresjonistą, a także symbolistą, realistą, neoromantykiem…”. W tym samym rozdziale badacz wspomina także o dialogu tekstowym, demonstrując, jak twórcze osiągnięcia pisarza funkcjonują w kulturze. Jarosław Poliszczuk wskazuje na to, że „późniejszy autor nie tylko apeluje do tekstu poprzednika, ale jakby go przemyśliwuje, składa na nowo jak puzzle”. Tak pisze badacz o parze Kociubynski-Chwylowy. Trzeci rozdział – zwierciadła społeczne. Autor bierze pod uwagę nie tylko narodowy, ale i szerszy kontekst europejski, w którym tworzył Kociubynski. W ostatniej części pracy Jarosław Poliszczuk wspomina także o brutalnym wciągnięciu pisarza w kanon radziecki. Podczas dyskusji rozważono wiele ciekawych pytań. W szczególności mówiono o tym, kto z europejskich działaczy kulturalnych miał wpływ na twórczość Mychajła Kociubynskiego, dlaczego nastąpił przełomowy wybuch utworami impresjonistycznymi, jak funkcjonują humor i ironia w małej prozie artysty, jakie miejsce w jego twórczości zajmuje gatunek poezji w prozie. Poruszano także niebanalne tematy: kino i Kociubynski, Lenin i Kociubynski. Dotknięto także kwestii życia prywatnego pisarza. Jarosław Ołeksijowycz zaznaczył, że dla myślącego czytelnika ta warstwa autobiografii nie dyskredytuje postaci autora. Jarosław Poliszczuk życzył uczestnikom spotkania nowych kreatywnych badań i zapewnił, że obowiązkowo będzie kontynuował pracę nad nowymi pracami literaturoznawczymi, „które apelują do przemyśleń”. Odbyła się prezentacja książki profesora Jarosława Poliszczuka „Piękno w zwierciadłach bytu. Postać Mychajła Kociubynskiego w kulturze ukraińskiej”. Studenci Instytutu Filologii KNU im. T. H. Szewczenki, wykładowcy katedry historii literatury ukraińskiej, teorii literatury i twórczości literackiej, pisarze oraz chętni do podyskutowania o nowościach badań literaturoznawczych dołączyli do rozmowy online z kierownikiem katedry ukrainistyki Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza Jarosławem Poliszczukiem.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
