Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №52 за 2006 рік

16 s. · 43 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału. 1 z 43 wpisów jest wyświetlanych po ukraińsku, dopóki tłumaczenie jest aktualizowane.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

DOBRYM LUDYAM NA ZDOROWJA!

Przypomnijmy sobie tę kolędę: „Ej, do tego domu, ej, do wesołego, Świata. Ej, w tym domu złoty stolik, Świata. Na tym stoliku leży siano, Świata. Na tym sianie złoty obrusik, Świata. Na tym obrusie Wieczerza Pańska, Święta”. Głęboko jestem przekonany, że Wieczerza Pańska weszła w ten śpiew razem z chrześcijaństwem, bo logicznie było słyszeć „Święta wieczerza”… A Ukraińcy, na długo przed przyjęciem wiary Chrystusowej, zbierali się w swoich domostwach na Świętą Wieczerzę. Ten obrzęd odbywał się i odbywa się do dziś w najuroczystszą noc, przy świętym płomieniu świecy i przy dwunastu obrzędowych potrawach na wigilijnym stole. Ta Tajemnica czy Święta Wieczerza łączyła przed wiekami i łączy do dziś cały naród. Ta ogólnonarodowa duchowa jedność wigilijna, oparta na dwunastu potrawach, miała odnawiać więzi rodowe i rodzinne: wnuczęta nosiły do swoich dziadków świąteczne kaławury, kiedy zapraszano do domu Mroza, by jadł kutię, a potem, na Jordan, wypędzano go i wałkami, i strzelbami. Ta misterium wiosennego przesilenia słonecznego, narodzin zboża, zrozumiałe rzecz jasna, zbiegło się z nowym zjawiskiem kosmicznym — Bożym Narodzeniem. Głębokie studia ukraińskiego folkloru świadczą, że pieśni świąteczne są najprawdziwszym i najpełniejszym obrazem staroukraińskiej ideologii religijnej i odsłaniają prawdziwą treść dawnoukraińskich misteriów: świąt Kolędy i Szczedrego Wieczora. Nasza ciekawość własnego rodowodu, własnych duchowych korzeni jest zupełnie zrozumiała i właściwa wszystkim narodom ziemi. Równie zrozumiałe jest, dlaczego pozbawiano nas prawa do tego historycznego podłoża, by jak najszybciej wytworzyć z każdego Ukraińca homo sovieticus: bezkorzennego, uległego, takiego sobie biorobota, potrzebnego do utrwalenia władzy odrębnej kasty, która jeszcze wczoraj nazywała się partnomenklaturą, a dziś — oligarchami… A jednak: Dobry wieczór, Szczedry wieczór, Dobrym ludziom Na zdrowie… Skąd ten głos?.. Nie, nie głos, lecz narastająca ku crescendo symfonia?.. Serce kołacze, dusza się rozwiera, aby wchłaniać radosne i zawsze ratujące słowa. Śpiewa ziemia… Białoszarość śniegów przechodzi w szarobiałość nieba, tworząc nierozerwalność ziemia-niebo, niebo-ziemia… A między nimi ty: cały jak śnieżny słup, który przemienił się w jednolity słuch i wzrok. A w tobie jeszcze otworzyły się dodatkowe źródła wzroku. Potrafisz już dostrzec to, czego wcześniej w zgiełku nie mogłeś dojrzeć: nad tobą i przed tobą śmigają aniołki… Ale wiesz, że za tobą jest biały jeździec, przy spotkaniu z którym robi się upiornie i mdło… Z dystansu czasu myślisz, jak niezwykła jest nasza nasycona różnymi energiami ziemia, którą tylko my potrafimy odbierać w jej pełni samoobjawienia? Ona, ziemia, przechowuje tajemnice, przechowuje informację, której obcy zasłonowcy nigdy nie odczytywali i nie odczytają ani ze śniegów, ani z migotliwych zjaw, ani z rozlanych w powietrzu głosów… I wyznaję miłość do niej i do was, Ukraińcy! z Paweł MOWCZAN Dobrowolne ofiary „Na Cerkiew Kobzarza”: MBF „Ukraińska Rodzina” Nr rachunku 26045200145101 w Podolskim oddziale AKB „Kijów”, MFO 320401, ZKPO 21709106 0 6 0 5 2 4 820095 780016 RAZEM NA RACHUNKU CERKWI TARASA — 800 346 hrywien 48 kopiejek

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

rzeczywistą władzę w centrum i na miejscach mają ci, do których należała ona jeszcze przed pomarańczową rewolucją. Korzystając z niej, „regionalni” nieukrywanie pobłażają skrajnym przejawom ekstremizmu, bezprawiu, podżeganiu do waśni narodowościowych; Partia Regionów ze względu na swoje założenia programowe i status jest totalitarna i separatystyczna, systematycznie ucieka się do działań siłowych, spekulatywnie angażując w nie przedstawicieli mniejszości narodowych (powszechnie znany przykład — napaść deputowanego Rady Najwyższej O. Kałasznikowa na dziennikarza kanału telewizyjnego STB w lipcu 2006 roku). Dlatego prosimy Ministerstwo Sprawiedliwości Ukrainy o przeprowadzenie monitoringu działalności Partii Regionów (włącznie z jej lokalnymi komórkami); Prezydent Ukrainy powinien podjąć najbardziej zdecydowane działania, skierowane na konsolidację narodu ukraińskiego, przywrócenie pokoju obywatelskiego i zgody w społeczeństwie oraz zapewnienie postępowego rozwoju państwa ukraińskiego. Tylko wtedy cała Ukraina zwycięży. Sława Ukrainie!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

BIJĄ ZA JĘZYK

odpowiadał na pytania. Odmiennie zachowywał się A. Klinczajew, który nieustannie przerywał swojemu rozmówcy Ju. Kisielowowi, zwracał się do niego (choć nie był z nim wcześniej zaznajomiony) na „ty” i po faryzejsku przekręcał fakty, podając bezczelne kłamstwa za prawdę ostateczną. Po zakończeniu transmisji na żywo między A. Klinczajewem a S. Melnyczukiem wywiązała się dyskusja na tematy językowo-narodowościowe. Klinczajew poinformował, że jest Ormianinem, urodził się w Magadanie, ale Ługańszczyzna to jego historyczna ojczyzna. Deputowanemu nie spodobało się stwierdzenie S. Melnyczuka, że on jako Ukrainiec żyje na swojej historycznej ziemi. A. Klinczajew w brutalnej formie, używając wulgaryzmów, zaczął przekonywać obecnych, że wypędza się go do Armenii. Kontynuując obrażanie S. Melnyczuka, powalił go na ziemię, rozbił mu twarz do krwi. Podniósłszy się z cudzą pomocą, członek Proświty wezwał milicję. Ale Klinczajew wyrwał mu telefon, zwrócił się do milicjanta i w skrajnie obraźliwej formie zaproponował mu zabranie S. Melnyczuka („Halo, to milicja? Mówi deputowany rady miejskiej Klinczajew. Zabierzcie z IRTA tego kozła!”). Czyż to nie godny naśladowania przykład swojego partyjnego bossa podczas kampanii wyborczej prezydenta?! Pobicie Melnyczuka, któremu towarzyszyło używanie przekleństw i obraźliwych słów, trwało nadal, gdy przedstawiciele milicji przyjechali do siedziby firmy telewizyjnej. Najważniejsze w całej tej historii, zdaniem członków Proświty, jest to, że opinia publiczna po raz kolejny mogła przekonać się o całkowitym nieuznawaniu przez „biało-niebieską” partię jakichkolwiek reguł gry w społeczeństwie. Ukraińcy już wielokrotnie przekonywali się o absolutnym braku szacunku „regionałów” do Konstytucji Ukrainy, jej praw, zasad i norm wyrażania woli obywateli, w ogóle — do podstawowych zasad demokracji i prawa. Dlatego Ługańskie Obwodowe Zjednoczenie Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki oświadcza: SPOJRZENIE Z PRAWEJ

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

PUTIN WYSŁUCHAŁ JUSZCZENKI I PRZEKAZAŁ INSTRUKCJE JANUKOWYCZOWI

Wizyta prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina w Kijowie nie przyniosła żadnych sensacji. Zresztą niewielu się tego spodziewało. Stanowisko Kremla w kluczowych kwestiach stosunków ukraińsko-rosyjskich pozostaje bowiem niezmienione. O nieuznawaniu Hołodomoru za „ludobójstwo” w listopadzie w Kijowie oświadczyła wicemarszałek Dumy Ljubow Słizka. Przeciwko naszemu zbliżeniu z NATO w grudniu wypowiedziała się sama Duma uchwałą w sprawie WNP. Zaś o niezmienności stanowiska wobec Czarnomorskiej Floty Rosji na Krymie po spotkaniu z Juszczenką oświadczył sam „pan Kremla”. W dziedzinach gospodarki, zaopatrzenia w energię, budowy samolotów i eksploracji kosmosu Rosjanie są gotowi do współpracy, ale na pragmatycznej, komercyjnej podstawie. Co to oznacza w praktyce, widzimy już na przykładzie cen rosyjskiego gazu. Prezydent Wiktor Juszczenko zdążył jednak nazwać wyniki odwiedzin rosyjskiego kolegi bardzo ważnymi, a minister (bez teki?) spraw zagranicznych Borys Tarasiuk oświadczył, że wizyta prezydenta Rosji Władimira Putina oraz odbycie w Kijowie pierwszego posiedzenia ukraińsko-rosyjskiej międzypaństwowej komisji to najważniejsze wydarzenie 2006 roku w stosunkach obu krajów. Jeśli wziąć pod uwagę, że przez ostatnie niemal dwa lata tych stosunków praktycznie nie było, to Tarasiuk może i ma rację. Jednak konkretnych rezultatów, które mogłyby potwierdzić tak optymistyczne oceny, nie widać. Oceniając porozumienia z Putinem, Wiktor Andrijowycz coraz częściej używał trybu warunkowego. Na przykład: „Wśród celów na najbliższe dwa lata (2007, 2008) chciałbym wymienić kluczowe kwestie, w których z Władimirem Putinem już uzgodniliśmy stanowisko podczas dwustronnego spotkania”. „Chciałbym”, ale nie może? A kiedy będzie mógł, skoro w dniu pobytu Putina w Kijowie do 2007 roku zostały już tylko nieliczne dni? Sam zaś rosyjski prezydent był małomówny, a przez to bardziej konkretny. „Nie mieliśmy żadnych problemów emocjonalnych. Owszem, była konstruktywna rozmowa i rzeczowe omówienie konkretnych obszarów współpracy. Wszystko odbywało się pragmatycznie i w przyjaznym, biznesowym tonie” — zapewnił Putin. Brak „problemów emocjonalnych” podczas rozmowy obu prezydentów łatwo uwierzyć. Po pierwsze dlatego, że po wypowiedzi „mocz w sortirach” Putin w ogóle unika emocjonalnych wypowiedzi na temat tych, których nie lubi. A po drugie dlatego, jak twierdzą rosyjscy koledzy, którzy mają źródła w Kremlu, że Putin Juszczenki na dłoni nie może znieść. Mówi się, że niechęć „pana Kremla” do „kijowskiego marzyciela” przybiera czasami postać patologiczną: nie lubi go tak, jak skorumpowani podatkowcy nie lubią uczciwych księgowych, jak sprzedawca nie lubi niewypłacalnego kupca itd. Więc po co Putin przyjechał do Kijowa? Raczej po to, by przekazać instrukcje Janukowyczowi, uspokoić prorosyjski elektorat i przyjąć mini-paradę poddaństwa części ukraińskich urzędników. Niby nie było to szczególnie potrzebne, ale to takie po wschodniemu — po bizantyjsku. Zresztą trzeba było sprawić Ukraińcom prezent na Rok Świni. z Wołodymyr PAWLIW

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

JURIJ ŁUCENKO INICJUJE UTWORZENIE RUCHU OBYWATELSKIEGO SAMOOBRONY NARODOWEJ

rząd”, ani „naprzód, Ukraino”, ani jakichkolwiek innych projektów politycznych. Jestem gotowy pracować przez długi okres, dopóki na nogi nie stanie Ruch Obywatelski Samoobrony Narodowej. Odpowiadając na liczne pytania dziennikarzy, Jurij Łucenko zaznaczył, że porozumieć się z osobami o podobnych poglądach będzie trudno, widać to już teraz, kiedy zaistniała potrzeba prowadzenia negocjacji z naszymi włodarzami, jednak wymaga tego obecna sytuacja polityczna i gospodarcza w kraju: — W przypadku przedterminowych wyborów siły demokratyczne muszą występować wspólnym frontem, więc możliwość porozumienia się obecnie w tym procesie istnieje. Nie będę zaprzeczał faktowi spotkania z Julią Tymoszenko (z inicjatywy liderki BJuT). Przypomnę więc przedstawicielom środków masowego przekazu, że rozważaliśmy trzy warianty rozwoju wydarzeń. Pierwszy — umawiamy się o nieagresję, drugi — walczymy ze sobą nawzajem, trzeci — nie jesteśmy idiotami, dlatego wojny między nami być nie powinno, a to oznacza, że nie chcemy układać się z obecną władzą. Przede wszystkim ważna jest opinia narodu. Alla HŁEMBOCKA Zdjęcie autora z Jurij Łucenko podczas akcji „Ukraina bez Kuczmy”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

POLITYCZNA KARYKATURA ANDRZEJA MLECZKI

EKSTREMIZM OŚWIADCZENIE Ługańskiego Obwodowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki 21 grudnia 2006 roku w siedzibie Ługańskiej Telewizji IRTA doszło do nadzwyczajnego zdarzenia. Na żywo transmitowano program „180 minut”, poświęcony tak zwanej „kwestii językowej” w obwodzie ługańskim: w kontekście sprawy sądowej z powództwa studenta Wschodnioukraińskiego Uniwersytetu Narodowego im. W. Dala, proświcianina Serhija Melnyczuka w obronie swoich praw językowo-narodowych, którą wygrał w Żowtnewym Sądzie Rejonowym miasta Ługańska. Oprócz Serhija gośćmi studia telewizyjnego byli zastępca przewodniczącego Ługańskiego Obwodowego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Jurij Kisełow, zastępca dziekana wydziału dziennikarstwa SUN Andrij Łustenko oraz deputowany Ługańskiej Rady Miejskiej z Partii Regionów Arsen Klinczajew. Pomimo otwarcie prowokacyjnej linii, której trzymał się prowadzący program D. Kuksa, aktywista „Proświty” S. Melnyczuk z honorem wychodził z sytuacji i godnie INICJATYWA O tym były minister spraw wewnętrznych Jurij Łucenko poinformował dziennikarzy na konferencji prasowej w dniu, jak zaznaczył, swojego święta zawodowego — Dnia Milicji (chociaż minęły już trzy tygodnie od odwołania go ze stanowiska ministerialnego). A zatem o nowym projekcie Jurija Łucenki: — Ludowa Samoobrona — mój nowy projekt — nie jest partyjny, dlatego zapraszani są wszyscy chętni do obrony przed najazdem nowej władzy, która jest kontynuacją kuczmizmu, a przede wszystkim do wsparcia wybranego przez cały naród Prezydenta Ukrainy. Wiosną przygotowujemy się do wyruszenia Marszem Sprawiedliwości na stolicę, dlatego ja, począwszy od 20 stycznia 2007 roku, będę odbywał podróże po regionach Ukrainy i wyjaśniał cel naszej pokojowej akcji obywatelskiej, — to jest stanowisko, a nie przygotowanie do wojowniczego celu. Ja obecnie nie kieruję ani „Naszą Ukrainą”, ani „wpe- SATYRA W przeddzień Nowego Roku w bibliotece Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” w Kijowie odbyło się spotkanie Klubu Ukraińskich i Polskich Dziennikarzy. Tym razem spotkanie klubowe, którego współorganizatorem wystąpił Instytut Polski w Kijowie, poświęcone było twórczości znanego polskiego karykaturzysty Andrzeja Mleczki. Andrzej Mleczko (urodzony w 1949 roku) w 1971 roku ukończył wydział architektury w Krakowie. Od tego czasu współpracuje z licznymi polskimi czasopismami. Dzięki jednemu z nich — magazynowi „Szpilki”, — który był dostępny w ZSRR, wielu Ukraińców poznało twórczość tego młodego i utalentowanego karykaturzysty. Jednak prawdziwa popularność (początkowo w Polsce, a potem i za granicą) przyszła do Mleczki na początku lat 80., podczas wprowadzania przez generała Jaruzelskiego stanu wojennego. Proste i zrozumiałe w formie oraz nasycone głębokim sarkazmem wobec istniejącego ustroju społeczno-politycznego karykatury Mleczki stały się prawdziwą bronią w rękach „podziemników”, którzy nocami zamalowywali ściany polskich miast kopiami karykatur Mleczki jako swoistym graffiti antykomunistycznego oporu. Szczególnie twórczość Andrzeja Mleczki polubiła młodzież, ponieważ on, w odróżnieniu od tradycyjnego Polaka-katolika, nie demonizował ustroju komunistycznego, a bezlitośnie go wyśmiewał. Znaczna część jego rysunków jeszcze z czasów antykomunistycznego oporu jest aktualna i dzisiaj. Na przykład karykatura, na której dwóch policjantów, zobaczywszy człowieka piszącego na ścianie — „Rządzą idioci” — rozwiązuje taki problem: „Aresztować go za obrazę władzy czy za ujawnienie tajemnicy państwowej?”. Andrzej Mleczko pozostaje głównym karykaturzystą polskiego życia społeczno-politycznego przez ostatnie 17 lat niepodległości. Jego wyśmiewanie polskiej sceny politycznej i słabości społeczeństwa chętnie drukują główne polskie media. Nie mniej cenne niż rysunki są krótkie aforyzmy Andrzeja Mleczki. Jeden z ostatnich brzmi tak: „Dla fanatyka czystości moralnej naga prawda to pornografia”. Jak przystało na prawdziwego artystę, Andrzeja Mleczkę trudno podejrzewać o sympatie do jakiejś siły politycznej, partii czy wyznania religijnego. Dostaje się wszystkim po równo. Na dzień dzisiejszy Andrzej Mleczko opublikował już 15 tysięcy swoich rysunków. Na ich podstawie polski karykaturzysta wydał dwie dziesiątki ilustrowanych książek. Większość z nich była eksponowana na 134 wystawach w Polsce i na 25 — w innych krajach świata. Niestety, wśród tych krajów nie było Ukrainy. Być może dlatego, że u nas nie znalazł się karykaturzysta (czy inny satyryk) takiego poziomu jak Mleczko. Dlatego i zmiany idą u nas nie tak sprawnie, jak w Polsce. Wołodymyr PAWLIW

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

MYŚLAMI, CZYNAMI, ZAMIARAMI W NOWYM ROKU

Z PIERWSZYCH UST Podsumowując mijający rok, każdy z nas wierzy w lepszą przyszłość. O czym marzymy, o czym marzą znani Ukraińcy w przededniu Nowego Roku, jakie uczucia i marzenia ich przepełniają? Odpowiadają znani ludzie Ukrainy. Witalij KŁYCZKO, światowy mistrz boksu, deputowany Rady Kijowskiej: — Wielu moich drogich kijowian — wielodzietne rodziny, emeryci czy obywatele o niskich dochodach, którzy w obecnych okolicznościach wzrostu kosztów usług komunalnych będą zmuszeni oszczędzać każdą kopiejkę, aby przeżyć przy nowych taryfach. Może to doprowadzić do kryzysu płatności, co raczej nie doda pozytywnych momentów życiowych. Chcę wierzyć, że opozycji deputowanej Rady Kijowskiej nie przyjdzie już wręcz walczyć wręcz o prawa naszych wyborców-kijowian, gdyż zdarzało mi się już rozczarowywać bokserskimi umiejętnościami kolegów. Byłem wtedy w przeciwległym narożniku sali, kiedy moi koledzy musieli wdawać się w wymuszone starcia w obronie przed grupą tak zwanych OSIATNIA ZDOBYCZE 22 grudnia 2006 r. w stolicy Ukrainy odbył się piąty kongres Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Pedagogicznego im. H. Waszczenki. Założona w 1995 r., organizacja ta stawia sobie za główne zadanie odrodzenie i utwierdzenie zasad ukraińskiej pedagogiki narodowej. Jednym z kierunków tego jest zwrócenie ukraińskiemu narodowi bogatego dorobku twórczego wybitnego ukraińskiego pedagoga, psychologa, prozaika i publicysty Hryhorija Waszczenki (1878—1967), który przez długie lata znajdował się pod zakazem. Na dzień dzisiejszy Towarzystwo i stworzona przy nim Fundacja im. H. Waszczenki wydały już sześć tomów dzieł pedagoga, z których ostatni — właśnie opublikowane “Wspomnienia. Artykuły” — został zaprezentowany na kongresie. W tomie, który zamówić (podobnie jak niektóre poprzednie tomy) można pod adresem elektronicznym www.ahp42@yahoo.com, zamieszczono wspomnienia H. Waszczenki z czasów prób budowania ukraińskiej oświaty i wychowania narodowego w warunkach epoki walk wyzwoleńczych (1917—1920) oraz pierwszych lat władzy radzieckiej, a także artykuły publicystyczne, napisane w latach 50. Ze sprawozdaniem na kongresie wystąpił przewodniczący Towarzystwa prof. A. Pohribny, którego pełnomocnictwa delegaci przedłużyli na kolejną kadencję. Swoje przemyślenia o kierunkach dalszej pracy Towarzystwa wyrazili narodo- “deputowanych”, którzy niespodziewanie weszli do sali z odznakami deputowanymi. Nie chce się, aby nasze posiedzenia w przyszłym nowym roku przypominały walkę czy boks. Więc przy takich tendencjach w Radzie Kijowskiej nie można tracić umiejętności bojowych, gdyż w naszą pewność wierzą wyborcy, a my im życzymy dobra i pomyślności w Nowym Roku i jesteśmy gotowi za to postać. Ołeś DONIJ, politolog Centrum Badań Politycznych: — Kończy się rok stary, a na progu Nowy. Chce się, aby każde domostwo było szczodrze obdarowane zdrowiem, szczęściem, radością i wszystkim niezbędnym. Zakończyły się wojny budżetowe między władzą ustawodawczą a wykonawczą — pociągnięciem pióra naszego Prezydenta. Uważam, że podpisanie rocznego budżetu na przyszły rok stanie się bezspornym sukcesem przede wszystkim Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki. Rozumiemy — ten budżet nie jest prezentem dla nas wszystkich, jeszcze wymaga istotnych korekt, poprawek, ale daje nadzieję każdemu z nas na zwycięstwo i powstrzymanie oponentów na poziomie między rzeczywistością, planami a grami politycznymi. Kateryna JUSZCZENKO, Przewodnicząca Rady Nadzorczej Międzynarodowego Funduszu Charytatywnego “Ukraina 3000”: — Astrolodzy mówią: jeśli 1 stycznia Nowego Roku otworzyć okno naprzeciw słońca, światło zawita do naszych domów z radością i przyniesie każdej rodzinie dobro i zdrowie. Mam nadzieję, że my pewnie otworzyliśmy to Okno Radości do domu zdrowia naszym dzieciom: to nasza troska o budowę w przyszłym roku Szpitala Przyszłości dla chorych dzieci kraju. Troska o zdrowie każdego dziecka — to ochrona dziecięcej przyszłości. Każdą wniesioną kopiejkę Fundusz otrzymuje dzięki wam, drogie mamy i tato, babcie i dziadkowie, darczyńcy. Więc wasze środki — to przyszłość dziecka, które musi być zdrowe. Wierzę, że już w przyszłym roku smutne twarze tych dzieci, które żyją nadzieją wyzdrowienia, rozpromienią radosne uśmiechy. Właśnie im musimy pomagać razem, wspólnie, codziennie, aby mocno stanęły na nogi. A nasze, choćby małe wkłady, pójdą na tę charytatywną sprawę, która odwdzięczy się szczodrym darem — fizycznym zdrowiem chorych dzieci. Hiroshi KATAOKA z kraju Słońca: — Od dawna kraj Japonia ma nazwę Nihona, co w tłumaczeniu oznacza kraj Słońca. Przypominam sobie, profesor filologii ukraińskiej Kijowskiego Uniwersytetu Narodowego imienia Tarasa Szewczenki Rostysław Radyszewski jeszcze pół roku temu o mnie powiedział: “Nasz aspirant został kandydatem nauk filologicznych, on prawdziwy Japończyk z kraju Słońca z ukraińską duszą”. Jestem dumny z tak wysokiej oceny. Na Uniwersytecie jestem jedynym Japończykiem, który studiuje ukraiński folklor i obronił pracę kandydacką o ukraińskim folklorze na Ukrainie po ukraińsku. Po raz pierwszy na Ukrainie. Moja ojczyzna — Japonia, a dusza należy do Ukrainy. Marzę, że moja rozprawa doktorska, nad którą już rozpocząłem pracę, będzie prezentem dla mojej Ukrainy, nie na darmo Japończycy są przekonani, że jądro folkloru wschodniosłowiańskiego pochodzi z dawnych ukraińskich korzeni. Jurij HNATKEWYCZ, deputowany ludowy Ukrainy: — Wśród deputowanych Rady Najwyższej I kadencji, która proklamowała niepodległość Ukrainy, niewielu jest tych, którzy pozostawszy w polityce, propagują ideę ukraińskiego odrodzenia narodowego. Powróciwszy znów do Rady Najwyższej, wierzę, że będę mógł o tym w przyszłym roku przypomnieć wyborcom. Naszej sprawie pomagać będzie także fundusz charytatywny im. Ołeksy Hirnyka “Ukraińskim dzieciom — ukraińskie słowo”, któremu przewodniczę. Przygotowano i wydano trzy prace, poświęcone odrodzeniu narodowemu, w których szkice o gorzkim losie języka ukraińskiego w państwie ukraińskim są aktualne i dziś, więc nie na darmo jeden z nich nosi tytuł “Za świętą ukraińską sprawę”. Wiele artykułów i wywiadów, listów otwartych, w których odkrywa się temat jedności ukraińskiego ruchu narodowo-demokratycznego, walki o ukraińską ideę narodową i odrodzenie narodowe pomoże naszym wyborcom przede wszystkim WSPÓLNIE DBAĆ O KULTURĘ JĘZYKA, O KULTURĘ MYŚLI, O TO, ABY JĘZYK OJCZYSTY NIE ZNIKNĄŁ, A ROZWIJAŁ SIĘ. Iwan MARCZYK, wielki artysta współczesności: — Moje uczucia są fantastycznie przepełnione Nowym Rokiem. W ciągu ostatnich pół roku zdążyłem przygotować kilka wystaw indywidualnych, a mam ich w planach jeszcze ponad sześćdziesiąt. I wszystkie drogie i bliskie, jak ta pierwsza, która odbyła się w 1990 roku w stołecznym Narodowym Muzeum Sztuki. Nowa wystawa wkrótce odbędzie się w Nowym Roku. Moje szczodre słońce jest właśnie w zenicie, a dusza ciągnie do ojczystej ziemi, do ziomków — do wsi Moskaliwka w rejonie łanowieckim na Tarnopolszczyźnie, gdzie się urodziłem, wychowałem, gdzie żyli ojciec-matka, trzy siostry. Na 560-lecie rejonu dzieciom rodzinnej szkoły w prezencie przywiozłem komputer. Wtedy też pojawił się cykl “Wychodzą marzenia z brzegów”. Jest bardzo swobodny i dziwny, nie wszystkim imponuje — to przecież abstrakcyjne rzeczy, jednak zmagam się z wytworami przyrody: nawet kamienie szlachetne, jaspisy czy laki nie mogą zrobić tego, co już jest na nich. A co najważniejsze: marzę szczerze ucieszyć się razem z wami wszystkimi, jeśli będę mógł wszystkich zaprosić w Nowym Roku na otwarcie nowo wybudowanego muzeum Iwana Marczyka. Przeprowadzała wywiady i fotografowała Ałła HŁEMBOCKA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

PIĄTY KONGRES WASZCZENKOWCÓW

ny deputowany Ukrainy Je. Hirnyk, prof. P. Kononenko, dyrektor Ukraińskiego Liceum Humanistycznego H. Sazonenko, redaktor gazety „Oswita” O. Konowałenko, autor niedawno wydanej fundamentalnej pracy „Teoretyczne podstawy ukraińskiej pedagogiki narodowej” prof. O. Wysznewśkyj, kierownik Centrum Ukrainoznawstwa Towarzystwa „Znannia” A. Martyniuk i inni. Aktywny udział w dyskusji wzięli także delegaci (przeważnie kierownicy organizacji waszczenkowskich) z obwodów: O. Kołesnyk (Winnica), L. Olchowa (Łuck), S. Żurawel (Czernihów), O. Żosan (Kirowohrad), Je. Witwyćka i T. Melnyk (Sewastopol), N. Hohohia (Ługańsk), M. Czumarna (Lwów), I. Rusnak (Czerniowce), H. Tokmań (Perejasław-Chmielnicki) i inni. Kongres waszczenkowców przyjął rezolucję, która wyznacza kierunki pracy Towarzystwa na najbliższe lata. Jak zaznaczono w rezolucji, przyswajanie idei pedagogicznych H. Waszczenki, a zwłaszcza wdrażanie ich w praktykę, napotyka dziś na znaczne trudności, co wiąże się przede wszystkim z brakiem wyraźnych ukraińskich narodowych orientacji budowy państwa. Wciąż wielki dystans między imperatywami pedagogicznymi H. Waszczenki a dzisiejszą rzeczywistością oświatową na Ukrainie uwydatniają w szczególności takie fakty, jak lekceważenie w całym kraju sprawy ukraińskiego wychowania narodowego, brak w setkach miejscowości wschodu i południa Ukrainy szkół ukraińskich oraz zrusyfikowanie większości wyższych uczelni, niedocenianie, a nawet przeciwdziałanie wdrażaniu do praktyki oświatowej ukrainoznawstwa oraz świadomie przestępcze skracanie na uczelniach godzin na cykl dyscyplin ukrainoznawczych. Waszczenkowcy uważają za priorytetowe te kierunki swojej działalności, które są skierowane na wzmocnienie wkładu edukacji w umocnienie narodu ukraińskiego i państwa ukraińskiego. Szczególnie akcentowano konieczność podjęcia praktycznych działań na rzecz wydania i pełnego zaopatrzenia wszystkich bibliotek szkolnych w nieobecne dotąd w większości z nich wybrane prace wybitnych pedagogów narodowych — K. Uszyńskiego, S. Rusowej, I. Ohijenki, B. Hrinczenki, I. Steszenki, H. Waszczenki, W. Suchomłynskiego i innych jako źródeł pierwotnych, bez przyswojenia których nauczyciel nie może znajdować się na wysokości wymagań państwowotwórczych, jakie stawia przed edukatorami społeczeństwo ukraińskie. Informacja „SP” z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

SZANOWNI PŁATNICY PODATKÓW!

W imieniu Państwowej Inspekcji Podatkowej w rejonie peczerskim miasta Kijowa składam wam noworoczne i bożonarodzeniowe życzenia: Szczęśliwego Nowego 2007 Roku i Narodzenia Pańskiego! Każdego roku podatnicy i pracownicy podatkowi dochodzą do kompromisu, który staje się warunkiem skutecznego wprowadzenia reformy podatkowej na Ukrainie. Profesjonalna i aktywna postawa obywatelska jest gwarancją naszego wspólnego sukcesu. Uczciwa współpraca pracowników podatkowych i płatników podatków zapewnia dziś pomyślne przemiany w rozwoju społeczno-gospodarczym kraju, a to oznacza dobrobyt i pomyślność obywateli. Niech Nowy Rok przyniesie wam szczęście, zdrowie, radość i dobro, twórcze siły i natchnienie, a Narodzenie Pańskie napełni wasze serca miłością, nadzieją i wiarą w spełnienie najskrytszych marzeń i nadziei. Wiktoria MALCEWA, naczelnik Państwowej Inspekcji Podatkowej w rejonie peczerskim miasta Kijowa

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

WYRÓŻNIENIA KANADY DLA UKRAIŃSKICH NAUCZYCIELI

W Niżyńskim Uniwersytecie Państwowym imienia Mikołaja Gogola wyróżnienia zwycięzcom obwodowego konkursu innowacji technologii pedagogicznych fundacji Oresta Kapy wręczyła Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Kanady na Ukrainie Abaina M. Dunn. Wśród współzałożycieli dobroczynnej ukraińsko-kanadyjskiej fundacji, wraz z profesorem Uniwersytetu Manitoby Orestem Kapą, są: Niżyńskie Centrum Pracy z Ukraińską Diasporą, Ukraiński Komitet Kongresowy Ameryki, Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie oraz fundacja „Sabre-Svitlo”. Spośród przedstawionych 84 projektów edukacyjnych o tematyce ukrainoznawczej, krajoznawczej i wychowawczej jury wybrało 10 najlepszych. Zwycięzcy to: nauczycielka klas początkowych wsi Lynowycia w rejonie pryłuckim Olha Halibarenko, wykładowczyni przedmiotów społecznych Gimnazjum Rejonowego w Warwie Wałentyna Sawerska-Łychoszwa, nauczycielki Szkoły Ogólnokształcącej nr 10 w Niżynie Switłana Chareczko i Natalija Hop, nauczycielka Szkoły Specjalnej nr 1 w Czernihowie Natalija Nikitina, nauczyciel matematyki Szkoły Średniej w Towkacziwce w rejonie pryłuckim Heorhij Pucha, nauczycielka Gimnazjum nr 31 w Czernihowie Łarysa Parasycz, zastępczyni dyrektora Szkoły Średniej w Lynowyci w rejonie pryłuckim Ałła Owczynnyk. Wyróżniono także zespół Niżyńskiego Obwodowego Liceum Pedagogicznego. Nominowanych serdecznie powitali: rektor Uniwersytetu Niżyńskiego Ołeksandr Bojko, dyrektor Czernihowskiego Obwodowego Instytutu Kształcenia Podyplomowego Witalij Skrypka, docent Uniwersytetu Niżyńskiego Stanisław Ponomarewski oraz laureat międzynarodowych konkursów, młodzieżowy chór uniwersytecki „Switycz” pod dyrekcją Ludmyły Szumskiej i Ludmyły Kostenko. Ambasador pani Abaina M. Dunn jest Irlandką z pochodzenia, córką nauczycielki, która reprezentowała Kanadę w sześciu krajach świata. Znajomość z Ukrainą zaczynała od utworów Tarasa Szewczenki i Mikołaja Gogola. Dlatego też z zainteresowaniem poznawała intelektualną ojczyznę wybitnego pisarza. Nadija ONYSZCZENKO, m. Niżyn

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

IDEOLOGIA REWANŻU — NAPRZÓD KU IMPERIUM

JĘZYK WŁADZY Wicepremier ds. humanitarnych Dmytro Tabacznyk udzielił kilku wywiadów, w których przedstawił swoją koncepcję polityki językowo-kulturowej. Koncepcja ta zasługuje na baczną uwagę, ponieważ jej realizacja obiecuje wprowadzić tak istotne zmiany w ustawodawstwie językowym, edukacji i działalności mediów, że skorygują one również kierunek rozwoju politycznego kraju — z wielowektorowego na jednowektorowy. Swoje poglądy na ewolucję polityczną Ukrainy po rozpadzie ZSRR Tabacznyk ogłosił w tygodniku „Rossijskije wiesti” z 11 listopada. Jak uważa wicepremier, ukraińską politykę całego okresu niepodległości określiła konfrontacja dwóch elit: większej, lecz pasywnej jej części, zorientowanej na „maksymalnie możliwe” zachowanie więzi integracyjnych z Rosją, oraz mniejszej, lecz aktywnej, która postrzegała Rosję jako „odwiecznego wroga ukraińskiej państwowości”. Zarówno Krawczuk, jak i Kuczma w pierwszej kadencji swojego prezydentury — wykłada swoją wizję najnowszej historii Ukrainy Tabacznyk — nie mogli orientować się na wzmocnienie i odnowienie więzi z Rosją, ponieważ w tamtym czasie nie było autorytatywnej siły społecznej, reprezentowanej przez silną partię, na której mogliby się oprzeć. I co najważniejsze — rosyjska elita polityczna nie była wtedy jeszcze gotowa na odnowienie swoich wpływów w byłych republikach związkowych. „W tych warunkach »wielowektorowość« — deklaruje Tabacznyk — którą poprawniej byłoby nazwać eklektycznością polityki zagranicznej, okazała się ceną, którą ukraińskie kierownictwo było zmuszone zapłacić za zachowanie stabilności i pozorów zgody społecznej”. Jednak kiedy podczas drugiej kadencji prezydentury Kuczmy partie centrowe zaczęły korektę kursu zarządzania państwem w stronę wzmocnienia „żywotnie ważnych” więzi gospodarczych z Federacją Rosyjską, wywołało to ostrą reakcję sił prawnacjonalistycznych i ich zagranicznych sojuszników, do których Tabacznyk zalicza kraje UE i USA. Siły te zorganizowały Pomarańczową Rewolucję i osiągnęły „krótkotrwały rewanż”. Tutaj warto się zatrzymać i zwrócić uwagę na użycie w języku wicepremiera słowa rewanż w celu manipulacyjnym. Przecież znaczenie tego słowa to „odpłata za porażkę, niepowodzenie, przegraną w czymkolwiek”, a siły, które Tabacznyk uważa za „prawnacjonalistyczne”, u władzy ani w czasach prezydentury Krawczuka, ani Kuczmy nie były. Jednocześnie określenie rewanż jak najlepiej pasuje do charakterystyki działalności obecnej koalicyjnej większości parlamentarnej i sformowanego przez nią rządu. Rewanż polega także na obecnej polityce reintegracji z Rosją, której broni Tabacznyk: „Dzisiaj kierownictwo Ukrainy rozwiązuje trudne, ale w pełni wykonalne zadanie powrotu stosunków rosyjsko-ukraińskich na kurs dynamicznego, postępowego rozwoju, sztucznie przerwanego pod koniec 2004 roku”. Jednocześnie orientację na dobrosąsiedzkie stosunki polityczne i więzi gospodarcze z UE Tabacznyk uważa za „owoc konfrontacyjnego myślenia radykalnych nacjonalistów, marzących nie tyle o niezależnym państwie ukraińskim, co o ukraińskim imperium pod własnym panowaniem”. Zwróćmy uwagę na jeszcze jedną manipulacyjną słowną zamianę pojęć — ukraińskim „nacjonalistom” przypisano dążenia właściwe współczesnemu rosyjskiemu politycznemu establishmentowi, gdzie wyraźnie wzmacniają się neoimperialne ambicje i marzenia o odnowieniu Imperium Rosyjskiego w jego dawnych granicach. Wicepremier kończy wywiad dla „Rossijskich Wiestiej” zapewnieniami o konieczności wstąpienia Ukrainy do EEP oraz orientacji na Rosję i na takie środkowoazjatyckie kraje obszaru poradzieckiego, jak Kazachstan i Uzbekistan. Dlaczego właśnie te kraje Tabacznyk wybrał jako punkt odniesienia w polityce zagranicznej Ukrainy, wyjaśnia tym, że reżimy Karimowa i Nazarbajewa wykazały gotowość „wypełniania konstytucyjnego obowiązku ochrony państwowości narodowej przed zewnętrznymi zakusami i przed wewnętrznymi buntownikami. W odróżnieniu od Ukrainy i Gruzji, w Kazachstanie i Uzbekistanie odmówiono gry według amerykańskich reguł i oddawania władzy bez walki wyznaczonym przez Waszyngton »demokratom«”. Na koniec Tabacznyk jeszcze raz rozprawia się z tymi, których nazywa „świadomą mniejszością” (ironicznie transliterując to słowo w rosyjskojęzycznym tekście i biorąc je w cudzysłów), która narzuca swoje ideały przeważającej większości społeczeństwa. Ukraińskie społeczeństwo musi zrozumieć, mówi wicepremier ds. polityki humanitarnej, że przedstawiciele „świadomej mniejszości” nie mają prawa nazywać siebie demokratami i patriotami, bo, poucza Tabacznyk, narodowych demokracji nie bywa, „demokracja jest pozanarodowa i ponadnarodowa”, a termin „narodowa demokracja” to taki sam eufemizm, jak „narodowy socjalizm”, przeznaczony do „maskowania prawdziwej jaskiniowo-nacjonalistycznej istoty”. Właśnie ci „jaskiniowi nacjonaliści” i „wewnętrzni buntownicy”, którzy przy pomocy sił zewnętrznych — UE i USA — zorganizowali Pomarańczową Rewolucję, na półtora roku przejęli władzę i w tym krótkim czasie doprowadzili kraj do granicy rozłamu na tle etnokonfesyjnym. Analiza rozważań Tabacznyka, który wypowiada ideologię tak zwanej koalicji antykryzysowej, jeszcze raz uwydatnia istotę obecnego starcia w społeczeństwie. Linię podziału wyznacza stosunek do Rosji. Siły, których ideologiem jest Tabacznyk, opowiadają się za „maksymalnie możliwym” zachowaniem integralnych więzi z Rosją. Przeciwny obóz (odrzućmy ekspresywne określenia wicepremiera, które przypominają nawet nie lata 70., a lata 30. ubiegłego wieku) widzi państwowość Ukrainy jako niezależną od Rosji. Ciekawie byłoby doprecyzować, gdzie kończy się dla Tabacznyka i Partii Regionów „maksimum możliwego” w zachowaniu więzi integracyjnych z Moskwą? Czy to nie jest zbyt zawoalowany plan powrotu do Imperium Rosyjskiego? W związku z tym warto rozważyć program polityki językowo-kulturowej wicepremiera, który ogłosił w wywiadzie z Olesiem Buzyną w gazecie „Siewodnia” 12 października. Jeszcze wcześniej, zaraz po objęciu rządowego stanowiska po Wiaczesławie Kyryłence, nowy wicepremier pospieszył się z anulowaniem takiego przejawu „jaskiniowego nacjonalizmu” swojego poprzednika, jak wymóg tłumaczenia zagranicznych filmów na język państwowy. Teraz wszystkie filmy, jak to było przyjęte w USRR, będą demonstrowane w języku rosyjskim, który Tabacznyk najwyraźniej uważa nie za narodowy, a za ponadnarodowy. W końcu ma swoją rację — właśnie takim język rosyjski był w ZSRR, pełniąc funkcję języka komunikacji międzynarodowej. Ankieter Tabacznyka, Ołeś Buzyna, przypomniawszy wicepremierowi, że w 1990 r. ten status języka rosyjskiego na terytorium ZSRR został ustawowo usankcjonowany, zaproponował „napełnić go praktycznym sensem”. Aby „napełnić praktycznym sensem” status języka rosyjskiego epoki radzieckiej, Tabacznyk obiecuje wkrótce wprowadzić szereg zmian zarówno w ustawodawstwie językowym, jak i w sferze edukacji. Jak informuje wicepremier, wydał już polecenie Ministerstwu Oświaty opracowania i wdrożenia do programu szkolnego kursu „Dziedzictwo literackie Ukrainy”, gdzie wprowadzą naukę w języku oryginału nie tylko rosyjskojęzycznych utworów Szewczenki i prozy Gogola, ale także utworów Paustowskiego, Bułhakowa, Korolenki, Wołoszyna. W ten sposób ukraińskie dzieci będą uczyć się „dwujęzycznej ukraińskiej kultury” zgodnie z unikalną w swoim rodzaju definicją O. Buzyny, według „Białej gwardii” Bułhakowa, gdzie ukraińscy działacze epoki walk wyzwoleńczych przedstawieni są jako żałosne miernoty. Sprzeczność, która powstaje przy nauce „Białej gwardii” z podręcznikami do historii Ukrainy, wicepremiera nie martwi — zamierza on poprawić także podręczniki do historii. Według jego wytycznych programy szkolne staną się „bardziej humanitarne”, a historia nie będzie już dzielić się na „okresy ideologicznie korzystne i niekorzystne”. W historii Ukrainy panować będzie internacjonalna przyjaźń narodów. Ukraińskie dzieci będą uczone, że „sukcesy Imperium Rosyjskiego były produktem wspólnej twórczości politycznej dwóch narodów — rosyjskiego i ukraińskiego”. Wszyscy ministrowie i dowódcy pochodzenia ukraińskiego, którzy pracowali dla Imperium Rosyjskiego, mają być przedstawieni w szkolnym kursie historii. „Nie można prowadzić polityki kulturalnej — oświadcza Tabacznyk — tylko w interesach wąskiej warstwy ukraińskojęzycznej inteligencji, która po prostu boi się konkurencji we wszystkim”. Po takiej nauce i dzieciom stanie się jasne: jeśli Imperium Rosyjskie to wspólny dom Rosjan i Ukraińców, to po co było się rozstawać. Nawiasem mówiąc, tezy o niepodzielności ukraińskiej i rosyjskiej kultur, o jedności przestrzeni językowo-kulturowej dwóch narodów i o wspólnym udziale Ukraińców i Rosjan w tworzeniu Imperium Rosyjskiego należą do kluczowych ideologemów książki Kuczmy „Ukraina to nie Rosja”, której tytuł pełni raczej rolę słownego kamuflażu, ponieważ w pracy „nie-rosyjskość” Ukrainy potraktowano chyba tylko w duchu deklarowanej „niezależności” byłej USRR. Źródła zaś propagandy Imperium Rosyjskiego jako „wspólnego domu” Ukraińców i Rosjan oraz ich współzależności sięgają znacznie dawniejszych czasów. Ta ideologia została uformowana jeszcze w łonie samowładczej Rosji dla przeciwdziałania ukraińskiemu ruchowi na rzecz językowo-kulturowej odrębności, który rosyjski rząd traktował jako „ukraiński separatyzm”, a jego uczestników — jako „wewnętrznych wrogów” Rosji. W obecnej putinowskiej Rosji nie brakuje prorządowych sił, które postrzegają ukraińską państwowość właśnie z takich pozycji. Czyż nie warto więc naszemu najwyższemu kierownictwu zastanowić się nad skalą zagrożenia, które stanęło przed państwem po sformowaniu koalicji antykryzysowej i powrocie do rządu ideologów czasów prezydentury Kuczmy, przeciwko któremu powstał naród w listopadzie-grudniu 2004 roku? I czy warto szukać wspólnego języka z koalicją, której politykę określają tacy ideolodzy jak Tabacznyk? Larysa MASENKO, kierownik katedry języka ukraińskiego NaUKMA, laureatka nagrody imienia Borysa Hrinczenki POZYCJA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

PRZYJMIJCIE USTAWĘ!

Kołomyjskie miejskorejonowe towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, które zrzesza w swoich szeregach 5200 członków, omówiło i zaaprobowało projekt Koncepcji państwowej polityki językowej Ukrainy, skierowało stosowne apele do Prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki, Przewodniczącego Rady Najwyższej Ukrainy Ołeksandra Moroza, Premiera Ukrainy Wiktora Janukowycza. Uważamy, że Koncepcja państwowej polityki językowej jest ważnym dokumentem, który sprzyjać będzie nauce języka państwowego (urzędowego) i wprowadzaniu go we wszystkich sferach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy, dlatego prosimy i żądamy przyspieszenia rozpatrzenia projektu oraz uchwalenia odpowiedniej ustawy. My, uczestnicy uroczystego zebrania, poświęconego obchodom 138. rocznicy założenia „Proświty”, nie możemy obojętnie przyglądać się temu, że kwestia językowa znów staje się przedmiotem spekulacji poszczególnych destrukcyjnych sił, w tym również wysokich urzędników państwa ukraińskiego. Świadczy o tym orzeczenie Sądu Apelacyjnego miasta Kijowa, którym uchylono rozporządzenie Gabinetu Ministrów Ukrainy o obowiązkowym dubbingowaniu lub udźwiękowieniu zagranicznych filmów w języku ukraińskim, szkodliwe oświadczenie wicepremiera Ukrainy Dmytra Tabachnyka, że „dubbing filmów musi być uzasadniony produkcyjnie i finansowo. Jeżeli dubbingujemy zagraniczne filmy w całości, to przenosimy ciężar ekonomiczny na tych, którzy organizują dystrybucję…”. Cyniczne jest, że powiedział to w Dniu języka i piśmiennictwa ukraińskiego. Dlatego uważamy, że tylko z przyjęciem Ustawy o języku ukraińskim jako języku państwowym Ukrainy możliwa jest jego obrona. Przyjęto na uroczystym rozszerzonym posiedzeniu rady i zarządu Kołomyjskiego miejskorejonowego towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, m. Kołomyja. Głosowano: „za” jednogłośnie. M. ŻYBAK, odpowiedzialny sekretarz Kołomyjskiego miejskorejonowego towarzystwa „Proświta”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

TAK DŁUGO OCZEKIWANA USTAWA O JĘZYKU PAŃSTWOWYM

POLEMIKA Ustawy o języku państwowym mają podobną strukturę. Różnią się jedynie priorytetami zewnętrznego lub wewnętrznego komponentu funkcji języka państwowego. Wszystkie supermocarstwa akcentują zwiększenie zewnętrznej, światowej ekspansywnej funkcji języka państwowego. Reszta państw praktykuje pozycję obronną, co niestety się nie sprawdza. Każda pozycja obronna w ustawodawstwie o języku państwowym nie doprowadzi Ukrainy do sukcesu we współczesnym zglobalizowanym świecie. Dlatego wszędzie można mówić o ochronie, czy raczej preferencjach dla języka ukraińskiego, ale nie w ustawie o języku państwowym. Tam musi być tylko wyraźna orientacja na potencjalną siłę języka państwowego, niezbędną we współczesnej światowej rywalizacji informacyjnej. Pisanie ustawy inaczej oznacza ryzykowanie perspektywą stania się słabym i biednym, informacyjnie skolonizowanym terytorium. Jeśli siła państwa będzie wyraźnie powiązana z prestiżem języka państwowego, obywatel każdej narodowości zrozumie związek między językiem państwowym a własnym sukcesem życiowym, dlatego przyjmie język państwowy z osobistym zainteresowaniem. Niestety, tego jeszcze nie rozumie ukraińskie społeczeństwo i jest gotowe podążać za cudzym wiatrem politycznym i cudzym językiem państwowym. Naród jest niepoinformowany w kwestiach językowych, a dokładniej – dezinformowany. Trzeba zaczynać, ale zabezpieczając się przed typowymi ukraińskimi błędami. Musimy wygrać czas w wyścigu światowej globalizacji, znajdując sposób na odzyskanie kontroli nad własną przestrzenią informacyjną. Bez dobrze przemyślanej ustawy o języku państwowym jest to praktycznie niemożliwe. Ale zła ustawa o języku państwowym jest gorsza niż jej brak. Bardzo dobrze, że nasze rodzime Towarzystwo „Proświta” przedkłada Prezydentowi własny projekt. Wspaniale, że został opublikowany w gazecie. A dalej wszyscy Ukraińcy muszą pracować nad jego ulepszeniem jeszcze zanim zostanie wniesiony pod obrady Rady Najwyższej. Celowe byłoby zorganizowanie wraz z Sekretariatem Prezydenta zbiórki i uogólnienia propozycji, a następnie przeprowadzenie publicznej debaty w mediach nad ostatecznym wariantem. Szeroka debata publiczna jest obowiązkowa dla takiej ustawy i nawet ważniejsza niż sam projekt. Jeśli przedkłada się projekt, z którym społeczeństwo jest już zaznajomione, łatwiej będzie go obronić w parlamencie, a naród będzie rozumiał ustawę jako rzecz oczywistą. Pod warunkiem dobrze zorganizowanej debaty społecznej, ustawa ta zacznie działać jako prawo zwyczajowe nawet w przypadku jej odrzucenia lub przekształcenia przez parlament, co może się zdarzyć przy obecnej większości. Powiedziałbym, że jest to jedna z podstawowych ustaw dla obywatela. Bez udziału obywatela nie może ona zaistnieć. Od razu dodam kilka uwag do projektu. Uzasadnienie konieczności przyjęcia Ustawy warto obowiązkowo uzupełnić o funkcję języka jako środka zapewnienia interesów i wspólnych działań państwa, społeczeństwa i obywatela. Za główny cel należy wyznaczyć zapewnienie jedności informacyjnej i solidarności społeczeństwa, wysokiego stopnia samodzielności państwa oraz jego zdolności do skutecznej ochrony interesów obywateli na Ukrainie i na świecie. W projekcie stan normatywno- Zdjęcie O. Łytwynenki podstawy prawnej określono nieco niepoprawnie, gdyż Ustawa o języku państwowym jest ustawą konstytucyjną w dziedzinie budownictwa państwowego, a nie w sferze regulowania porządku używania języków i nie może być jedną z ustaw o porządku stosowania języków. Jest ona pierwotna wobec reszty ustaw w dziedzinie stosowania języków i nie wymaga uzgodnienia z istniejącą podstawą prawną. Wyżej od tej Ustawy jest tylko artykuł 10 Konstytucji, który ona interpretuje i uzupełnia misją języka w szerzeniu ukraińskich interesów na świecie. Inne ustawy i akty normatywno-prawne Ukrainy w dziedzinie stosowania języków powinny w sposób uzgodniony sprzyjać jej działaniu. W rozdziale dotyczącym finansowania realizacji ustawy o języku państwowym należy zaznaczyć finansowanie tych działań jako pierwszoplanowych, o najwyższej wadze państwowej, które określają bezpieczeństwo informacyjne i ogólne oraz konkurencyjność społeczeństwa. Działania na rzecz zapewnienia statusu języka państwowego powinny organicznie uwzględniać budżety przedsiębiorstw, organizacji, zarówno państwowych, jak i społecznych, i być finansowane w zakresie wydatków na zapewnienie ich działalności, gdyż bez języka państwowego taka działalność jest niemożliwa. Należy wyraźnie określić odpowiedzialność za naruszenie oficjalnych norm języka ukraińskiego i zasad tworzenia języka, co przybrało obecnie katastrofalne rozmiary. Ta ustawa pisana jest dla obywatela, dlatego warto wnieść tezę o obowiązkowości porozumiewania się obywateli w języku państwowym. Nie warto czynić żadnych wyjątków dla stosowania języka ukraińskiego w kontaktach międzynarodowych, nalegając na równouprawnienie swojego języka w światowej przestrzeni informacyjnej, co jest równoznaczne z domaganiem się przez Ukrainę równoprawnych, wzajemnie korzystnych stosunków. Język państwowy powinien „pracować” poprzez mechanizm tłumaczenia. Należy uściślić, że środki masowego przekazu mogą funkcjonować w innym języku tylko w przypadkach, gdy język ten jest językiem mniejszości i sprzyja zachowaniu oraz rozwojowi tożsamości wspólnot etnicznych. Nie można w ustawie pisać „inne sfery określone ustawodawstwem” — ustawa o języku państwowym powinna wyraźnie określić wszystkie dziedziny stosowania języka państwowego lub powiedzieć, że rozpowszechnianie języka państwowego odbywa się we wszystkich dziedzinach działalności społecznej i w życiu obywateli, a dalej wymienić najważniejsze sfery, które określają priorytety samodzielności państwowej, bezpieczeństwa informacyjnego i konkurencyjności w światowej przestrzeni informacyjnej (nie wymieniono nauki, światowych systemów informacyjnych, reklamy itp.). Tak też zapisać: „Język państwowy rozpowszechnia się swobodnie i bez ograniczeń we wszystkich dziedzinach życia społecznego na całym terytorium Ukrainy. Wszelkie ograniczenia stosowania języka państwowego przez obywateli Ukrainy są zabronione”. Używanie języka państwowego realizuje się niezależnie od ustalonego ustawami porządku stosowania języków. Żaden język nie może być stosowany w przypadkach, gdy stosowanie języka państwowego jest obowiązkowe (oprócz życia prywatnego obywatela). W żadnym wypadku nie należy pozwalać na używanie innego języka na równi z państwowym, gdyż jest to nielegalne i zabronione przez Konstytucję. Każda informacja obcojęzyczna może być wykorzystywana w sferze stosowania języka państwowego tylko w tłumaczeniu na język państwowy. Tłumaczenia oficjalnych informacji powinny być przyjmowane jako ważne tylko po poświadczeniu notarialnym. Należy surowo ograniczyć stosowanie obcojęzycznych nazw. Oficjalnej rejestracji powinny podlegać stworzone na Ukrainie według oficjalnych zasad języka ukraińskiego nazwy firmowe i znaki towarowe. Nazwy firmowe i znaki towarowe, stworzone w innych państwach, mają być rejestrowane w tłumaczeniu na język ukraiński i tylko w wyjątkowych przypadkach w oryginale, po uzgodnieniu zgodnie z procedurą określoną przez Gabinet Ministrów. W odniesieniu do języka państwowego nie można używać słowa „ochrona”, a jedynie „gwarantowanie”, nazywać próby ograniczenia jego używania próbami podważenia porządku konstytucyjnego, bezpieczeństwa narodowego i światowej konkurencyjności państwa. Język państwowy a priori jest silny, gdyż musi stać się potężnym środkiem ochrony interesów narodowych Ukrainy. Naród jako źródło całej pełni władzy jest głównym gwarantem statusu języka państwowego i powinno to być wyraźnie odzwierciedlone w ustawie o języku państwowym. Obowiązkowo musi być artykuł o tym, że organy władzy państwowej tworzą warunki do nauki i doskonalenia biegłości w języku ukraińskim przez obywateli Ukrainy, obcokrajowców i osoby bez obywatelstwa. Organizacje społeczne i inne struktury, w tym organizacje polityczne i partie, obowiązkowo muszą stosować język państwowy we wszystkich formach działalności, z wyjątkiem działalności wewnętrznej, skierowanej na zachowanie i rozwój tożsamości językowej, kulturowej, religijnej i obyczajowej wspólnot etnicznych. Przy tym działalność publiczna poza granicami wspólnoty etnicznej realizowana jest z obowiązkowym użyciem języka państwowego. W komunikacji publicznej oraz w dziedzinach działalności społecznej obywatele Ukrainy zobowiązani są używać języka państwowego i wszechstronnie sprzyjać utwierdzeniu jego statusu oraz międzynarodowemu autorytetowi. Artykuł o odpowiedzialności za naruszenie ustawy wymaga konkretnego wypełnienia. Ustanowienie bezpośredniej odpowiedzialności za przyjęcie ustaw, które ograniczają rozpowszechnianie języka państwowego, jest nierealne z powodu istnienia immunitetu poselskiego i odpowiedzialności zbiorowej parlamentu. Dlatego proponuję taki wariant: „— działalność publiczna partii politycznych i organizacji oraz struktur społecznych, która powoduje lub jest skierowana na ograniczenie porządku stosowania języka państwowego lub domaganie się wprowadzenia innego języka państwowego, pociąga za sobą niezwłoczną, w ciągu jednego tygodnia, decyzję Ministerstwa Sprawiedliwości Ukrainy o zaprzestaniu ich rejestracji państwowej z następczym wszczęciem sprawy karnej dotyczącej działań przestępczych w celu podważenia ustroju państwowego, obniżenia bezpieczeństwa narodowego i konkurencyjności państwa; — przyjęcie przez parlament ustawy, która ogranicza używanie języka ukraińskiego jako państwowego, co zostało potwierdzone decyzją Sądu Konstytucyjnego, pociąga za sobą niezwłoczną, w ciągu jednego tygodnia, decyzję Ministerstwa Sprawiedliwości Ukrainy o zaprzestaniu rejestracji państwowej partii parlamentarnych, których deputowani oddali więcej niż 2 głosy za uchwaleniem takiej ustawy; — publiczne naruszenia tej ustawy przez podmioty działalności gospodarczej i organizacje zajmujące się rozpowszechnianiem informacji, a także bezczynność struktur władzy państwowej, które spowodowały ograniczenie i nieprawidłowe używanie języka państwowego, karane są grzywną w wysokości 50 nieopodatkowanych minimów. W przypadku systematycznego naruszenia na drodze sądowej następuje odpowiedzialność w postaci pozbawienia licencji państwowej (zezwolenia) na prowadzenie działalności. Pracownicy struktur państwowych za systematyczne działania lub bezczynność, które spowodowały ograniczenie używania języka państwowego, są niezwłocznie zwalniani z pracy niezależnie od rangi i stanowiska”. W projekcie ustawy brakuje bardzo ważnego artykułu o zapewnieniu światowego autorytetu języka ukraińskiego jako państwowego i zapewnieniu jego ekspansji w światową przestrzeń informacyjną. Dlatego proponuję artykuł 7a „Zapewnienie światowego autorytetu państwowego języka ukraińskiego” w następującym brzmieniu: „— używanie rozpowszechnionych języków światowych regulowane jest ustawą i nie może ograniczać używania języka państwowego; — język ukraiński używany jest w międzynarodowych kontaktach informacyjnych i biznesowych na równi z językami innych państw; — państwo i wszystkie podmioty stosunków międzynarodowych zapewniają autorytet i rozpowszechnianie języka ukraińskiego na terytoriach zainteresowań narodowych i interesów”. Nad projektem trzeba jeszcze poważnie pracować całą „Proświtą”, gdyż musi on uwzględnić wszystko i być zrozumiały dla każdego obywatela. Wołodymyr FERENC, m. Iwano-Frankiwsk. Niedawno „Proświta” opublikowała zaproponowany Prezydentowi Ukrainy do wniesienia pod rozpatrzenie parlamentu projekt ustawy o języku państwowym. W dobie współczesnej globalizacji oraz ostrej konkurencji informacyjno-ekonomicznej język państwowy pełni rolę jednego z podstawowych środków zapewnienia interesów narodowych.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

mniejszości w Ukrainie — po rosyjsku. Co, jak i w jakim języku wykłada się w rosyjskiej szkole w Ukrainie? Ukraińcy z Przemyśla mają bardzo bolesny problem: zwrot im Domu Narodowego. Został on wzniesiony 102 lata temu ze środków ukraińskiej społeczności. Należał do niej zarówno w czasach Imperium Austro-Węgierskiego, jak i w odrodzonej w 1918 roku Rzeczypospolitej, Republice Polskiej. Do 1947 roku, do akcji „Wisła”, kiedy skonfiskowała go komunistyczna władza. W 1956 roku dom zwrócono ukraińskiej społeczności, lecz tylko jedno piętro z trzech. Tak jest do dziś. Na pierwszym i trzecim piętrze znajdują się jakieś firmy, mieszkańcy. Dom bez jednego gospodarza niszczeje. Społeczności brakuje środków na remont, ponieważ niemało idzie na opłacenie czynszu za swoje piętro. Zresztą społeczność nie jest tutaj pełnoprawnym gospodarzem, aby wziąć pod opiekę cały budynek. Sprawa się przeciąga: biurokratów wystarcza i tutaj, a poza tym jest niemało chętnych na budynek w centrum miasta. Problem sztucznie wiąże się ze zwrotem podobnego domu narodowego polskiej społeczności we Lwowie. Nawiasem mówiąc, ten dom również dawno należałoby zwrócić dawnym właścicielom. Wiosną 2005 roku, podczas swojej pierwszej wizyty w Polsce, tutaj, w tym Domu Narodowym, przebywał Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko. Obiecał na szczeblu międzypaństwowym wreszcie rozwiązać kwestię zwrotu Domu społeczności. „Przecież obiecywał”, mówili mi Ukraińcy z tego miasta. Jak im wyjaśnić, że nawet Prezydent nie mógł przewidzieć, co będzie się działo u nas półtora roku po jego wyborze i jak niełatwo będzie realizować także tutaj, u nas, przedwyborcze obietnice. Cóż, ludzie czekają. Nie stracili wiary w sprawiedliwość, dopóki nad Sanem, nad Przedgórzem Karpat rozbrzmiewa ukraińskie słowo i pieśń. Petro ANTONENKO Zdjęcie autora

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

UROCZYSTOŚCI W PRZEMYŚLU

JUBILEUSZ Niedawno odwiedziłem miasto Przemyśl (Polska), gdzie wraz z ukraińską społecznością wziąłem udział w obchodach 50-lecia odrodzenia na tych terenach i ogólnie w Polsce zorganizowanego ruchu ukraińskiego. Nie będę robił długiego wywodu historycznego, aż do czasów Rusi Kijowskiej, kiedy te przygraniczne ziemie na przemian znajdowały się w składzie to polskiego, to ukraińskiego państwa. Ta sama rzeka San, o której wspomina się w naszym ukraińskim hymnie, znajduje się właśnie tutaj. Dzieli ona miasto na pół: na część wschodnią i zachodnią. Ciekawy szczegół historyczny. Kiedy latem 1939 roku dwa totalitarne reżimy — faszystowski Hitlera i komunistyczny Stalina — podzieliły strefy wpływów, rozpoczęły 1 września atakiem na Polskę II wojnę światową i rozszarpały ten kraj, to agresorzy spotkali się właśnie na Sanie. Na moście przez rzekę przebiegała granica niemiecko-sowiecka. Na zachodnim brzegu — niemiecka Rzesza, na wschodnim — sowiecka. 22 czerwca 1941 roku Niemcy przeszli przez most… Jesienią 1944 roku front przetoczył się przez San na Zachód. Ale wróćmy do teraźniejszości. W końcu istnieje międzynarodowa zasada nienaruszalności granic. Istnieją realia: miliony ludzi na świecie to obywatele państw niebędących ich rdzennym narodem — mniejszość narodowa. To problem, często i tragedia, taka rozdartość: być lojalnym obywatelem swojego państwa i nie utracić narodowych korzeni. Co więc świętowali Ukraińcy w Polsce? Wyzwolenie od skutków innej daty, której 60. rocznica przypada już na 2007 rok. To niesławna operacja „Wisła”, kiedy komunistyczne władze ZSRR i Polski przeprowadziły „oczyszczenie” terenów przygranicznych. Setki tysięcy Ukraińców z dawnych ukraińskich terenów, a obecnie — wschodnich polskich terytoriów, zostały przymusowo przesiedlone na północ i zachód Polski. Wielu z nich zginęło. Podobna była akcja wysiedlania Polaków z terenów przygranicznych na wschód ZSRR, tam, dokąd wysyłali ich na zesłanie jeszcze rosyjscy carowie — po powstaniach o niepodległość Polski w 1830 i 1863 roku. Po 9 latach chruszczowowska liberalna odwilż w ZSRR dotarła także do Polski. Ukraińcom pozwolono wracać na ojczyste ziemie. Stopniowo. Na zrujnowane rodzinne gniazda. I dzisiaj jest to bolesny temat. Władze kraju, obecnie już członka Unii Europejskiej, nie przywróciły historycznej sprawiedliwości. Powinna ona polegać nie tylko na deklaratywnych przeprosinach wobec ofiar akcji „Wisła”, jak to zrobił prezydent Polski Kwaśniewski kilka lat temu. Lecz na pełnym przywróceniu ich praw: narodowych, prawnych, kulturalnych i, oczywiście, majątkowych. Trzeba zwrócić niegdyś zabrane ludziom ziemie, gospodarstwa, szkoły, domy ludowe, cerkwie. A mimo to Ukraińcy świętują 50-lecie utworzenia w 1956 roku Społeczno-Kulturalnego Towarzystwa Ukraińców w Polsce, które z czasem przekształciło się w ZUP — Związek Ukraińców w Polsce. Dwa dni trwały uroczystości w Przemyślu, zorganizowane przez miejscowy oddział ZUP. Centrum święta stał się Dom Ludowy. Pierwszego dnia odbyła się konferencja naukowa. Wygłoszono i omówiono 6 referatów: o 50 latach odnowionej działalności ukraińskich cerkwi, szkół, placówek sztuki ludowej, kultury. Kontynuacją konferencji było moje wystąpienie — dziennikarza z Ukrainy, przedstawiciela „Proświty”. Długo odpowiadałem na liczne pytania przemyślan. Ludzie bardzo przejmują się wydarzeniami na Ukrainie, wyrażali zaniepokojenie tym, co się u nas dzieje. W niedzielę po nabożeństwach w ukraińskich cerkwiach miasta (zarówno prawosławnych, jak i greckokatolickich) jubileuszowe obchody kontynuował wielki koncert ukraińskiej sztuki. Na scenie Domu Ludowego wystąpiły liczne zespoły: chór akademicki i ludowy, zespoły grające na sopiłkach i bandurach, zespół tańca „Arkan”. Cały kalejdoskop talentów. Wspaniałe kostiumy. Bardzo wysoki poziom artystyczny. Było to tym bardziej imponujące, że cała praca zespołów, jak i innych studiów, stowarzyszeń Domu Ludowego, prowadzona jest wyłącznie na zasadach społecznych. Po zakończeniu koncertu przewodnicząca Przemyskiego Oddziału ZUP Maria Tucka zaprosiła mnie na scenę. Podziękowałem wypełnionej sali za to, że ludzie tutaj, poza granicami Ukrainy, zachowali ukraińską pieśń, słowo, duszę. I wręczyłem wydane przez nasze Towarzystwo „Proświta” im. T. Szewczenki materiały: książki, kasety, płyty kompaktowe. Wszystko to zostało z wdzięcznością przyjęte dla Domu Ludowego, ukraińskiej szkoły w mieście. Później pani Maria opowiedziała mi o szkole imienia Markijana Szaszkewycza, gdzie jest zastępcą dyrektora. Takich szkół, niestety, jest zaledwie kilka w całej Polsce. Istnieją jeszcze, oprócz Podkarpacia, na Łemkowszczyźnie i Podlasiu. Co oznacza — ukraińska szkoła? Nauczanie tutaj prowadzone jest, oczywiście, w państwowym języku polskim. A po ukraińsku wykłada się historię Ukrainy, język ukraiński, literaturę, które są w programie nauczania tej szkoły. Teraz porównajmy to ze szkołą narodową

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

WIADOMOŚCI Z UKRAIŃSKIEJ ŚWIATOWEJ SIECI INFORMACYJNEJ (USIM)

CZWARTA FALA Zwrócenie się Ukraińskiego Kongresowego Komitetu Ameryki do premiera Ukrainy Wiktora Janukowycza Szanowny Panie Premierze! Ukraińska społeczność Ameryki jest głęboko zaniepokojona ostatnimi wydarzeniami na Ukrainie. Uważamy, że trwający konflikt między gałęziami władzy oraz nielegalne decyzje Parlamentu dowodzą, że Ukraina cofa się ku anarchicznemu systemowi, opartemu nie na zasadach demokratycznych, lecz na osobistych interesach polityków. Od czasu Pana powołania na stanowisko premiera nasza społeczność, do której należą także liczni obywatele Ukrainy, obecnie mieszkający w USA, jest zaniepokojona kilkoma kwestiami, które, według nas, wymagają uważnej uwagi Pańskiego Rządu. * * * Światowy Kongres Ukraińców wysłał list do mera Kijowa Leonida Czernowieckiego z prośbą o zmianę obecnej nazwy «ulica Urickiego» na nazwę «ulica Metropolity Wasyla Lipkowskiego» na prośbę Ukraińskiego Prawosławnego Bractwa im. Metropolity Wasyla Lipkowskiego z Northport na Florydzie. * * * Generalny Konsulat Ukrainy w Suczawie wspólnie z Bukowińskim Okręgiem Związku Ukraińców Rumunii oraz urzędem miejskim miasta Gura Humorului w powiecie suczawskim zorganizował uroczystości poświęcone 143. rocznicy urodzin znanej ukraińskiej pisarki Olgi Kobylanskiej: uroczystą ceremonię składania kwiatów pod pomnikiem-popiersiem pisarki w mieście, w którym się urodziła, a także otwarcie i poświęcenie z tej okazji «Ukraińskiej świetlicy» w kompleksie hotelowym «Casa Alba», położonym w malowniczej podgórskiej okolicy gminy Vama, niedaleko miasta Gura Humorului. * * * 10 grudnia Państwowe Samorządy Ukraińców Węgier oraz Samorząd Ukraińców IX dzielnicy Budapesztu zorganizowały wydarzenie tematyczne poświęcone 150. rocznicy urodzin Iwana Franki. Wieczór zgromadził wielu znamienitych gości, przedstawicieli lokalnych organów samorządu ukraińskiego oraz członków ukraińskiej społeczności. W programie koncertowym wzięli udział artyści Towarzystwa Kultury Ukraińskiej, uczniowie Szkoły Niedzielnej, a także członkowie zespołu bandurzystek «Haliczanka» z Lwowa. Węgierscy Ukraińcy otrzymali w darze od uniwersytetu «Politechnika Lwowska» nowe, okazałe wydanie poezji Iwana Franki. * * * Tegoroczny cykl prezentacji Ukrainy w Niemczech, organizowany przez Związek Studentów Ukraińskich w Niemczech (SUSN), kończy wieczór ukraiński w Hanowerze. SUSN, jako ogólnoniemiecka organizacja studentów z Ukrainy, studiujących obecnie w szkołach wyższych Niemiec, zdecydował się tą akcją rozpocząć społeczne zbliżenie ze swoją ojczyzną. Przygotował Dmytro SŁAWOW, współkierownik UCIM przy MGOU „Czwarta Fala”, Wiedeń z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

PO RAZ PIERWSZY W HISTORII DYPLOMACJI — OFICJALNE PRZYJĘCIE DLA DZIECI!

A wszystko przez Mikołaja. W przeddzień jego święta Ambasada Ukrainy w Kanadzie specjalnie urządziła dla małych Ukraińców oficjalne przyjęcie. Dzieci w wieku od 2 do 9 lat, mieszkające w stolicy Kanady, po raz pierwszy miały okazję odwiedzić ukraińską placówkę dyplomatyczną. Nie wiadomo, kto cieszył się bardziej: dzieciaki czy gospodarz, niedawno mianowany Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny Ihor Ostasz — jednak mali goście opuścili ambasadę z prawdziwymi ukraińskimi prezentami i nagrodami, które otrzymywali za swoją wiedzę o Ukrainie czy opowieści o Mikołaju. Udało im się nawet ukradkiem podejrzeć przez okno prawdziwego Świętego Mikołaja z workiem na plecach. Tylko jedna chwila, ale to wystarczy, by na długo zapamiętać tajemniczego gościa i swoje odwiedziny w Ambasadzie. B. MALYNA, Kanada Do mikrofonu kolejka... Mikołajowi nie udało się pozostać niezauważonym...

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Oryginał po ukraińsku · tłumaczenie jest aktualizowane

НА ПЕРЕМИЛІВСЬКОМУ КАЛЕНДАРІ З’ЯВИЛОСЯ НОВЕ СВЯТО – ДЕНЬ БАТЬКА

Попри те, що в українському календарі практично на кожен день припадає якесь свято, мешканці села Перемилівка, що на Рівненщині, переконані: у ньому не вистачає ще одного. Принаймні у своєму місцевому календарі вони його записали і вже шостий рік поспіль відзначають. Це День батька. — Ідея щодо такого дійства, — говорить один із його ініціаторів, директор Перемилівської загальноосвітньої школи І—ІІ ступенів Марія Бриндецька, — виникла насамперед у діток. Бо якось вони, почувши відому мелодію “Батько і Чарівна музика скрипки заполонила серця учасників святкового дійства ПОДІЯ 20 грудня 2006 року на митному переході “Рава-Руська” пластуни Львова отримали від польських скаутів-харцерів Вифлеємський Вогонь Миру. Вогонь уже пройшов шлях із рук у руки через Австрію, Словаччину та Польщу, а тепер скаутську естафету за допомогою пластунів перейняла Україна. На митному переході представники найвищого керівництва ZНР (Союзу Польських Харцерів) передали Вогонь керівникам Національної скаутської організації України “Пласт”. Стоячи разом у традиційному скаутському колі, пластуни й карцери заспівали різдвяні пісні, пісні-символи Вифлеємського Вогню. Потім вітали одне одного, дарували сувеніри й фотографувалися. Того ж дня Вогонь привезли до Львова та передали на зберігання у КРИТИЧНО …Подивилися ми на наше життя-буття, стан української мови в рідному місті — і вирішили провести серйозну розмову на засіданні “круглого столу” “Утвердження української мови як державної в сферах суспільного життя міста Іллічівська: здобутки, проблеми”. Зустріч провели в міськвиконкомі. Крім просвітян, були представники влади, депутати, керівники підприємств, установ. Основними доповідачами з питань освіти, культури, засобів масової інформації, діловодства, мови реклами й вивісок були просвітяни. Цифри й факти прозвучали вражаючі: жодної газети в місті українською мовою, в кіосках не купиш газети рідною мовою, української літератури в бібліотеках міста — до 30 %, вивісок українською мовою — 28 %, ЗАГС працює російською, культурні, спортивні заходи, позашкільні установи ігнору- ТРАДИЦІЇ І НОВАТОРСТВО мати – два серця гарячі”, запитали мене: “Маріє Миколаївно, про свято матері ми знаємо, а коли свято батька?” Отож після цього подумалося: справді, чоловіки мають дві гарні пошанувальні дати – 6 грудня і 23 лютого, але тоді їх величають як захисників. А ось щодо “гарячого серця”, щодо батьківського оберегу родини, прихильності батьків до дітей, зрештою, їхньої самозреченості заради синів та дочок, — це окрема велична тема. Отож ми її вирішили втілити в реальність, започаткувавши День батька і провівши це свято наприкінці грудня шість років тому. Воно прижилося – і тепер це вже традиція. Не виняток і нинішній рік. Щоб перейняти досвід, на День батька, який пройшов у шкільному приміщенні (до речі, одному із найбільш довголітніх на теренах району – із 1913 року) в Перемилівці висадився поважний “десант” — практично усі директори навчальних закладів Млинівщини. І подивитися було на що. Зокрема на виставку предметів народно-прикладного мистецтва, виготовлених батьками й дітьми. За- Перемилівські батьки мають тепер “офіційні” подяки, які обіцяють зберігати “на видному місці” Щодо перемилівських батьків, то для них особливо приємним подарунком на завершення свята стали “дипломовані” подяки – за сумлінне виховання дітей, за активну участь у громадському житті, за безкорисливу допомогу школі, за мистецьку та духовну науку, за… Зрештою, таких “за” набрався не один десяток. І всі вони справедливі. І всі доречні для такого свята — День батька. — Побувавши на дійстві, до мене ніби повернулася молодість, — щиро зізнається найстарша мешканка Перемилівки Марія Санжар, активістка товариства “Просвіта” із 65-річним стажем. — Колись, ще за Польщі, батько водив мене на українські вистави. То було щось надзвичайно трепетне. А ще батько казав: “Все з душі може вивітритися, а ось мамина ласка та батькова наука – ніколи”. Справді так. І славна традиція у Перемилівці цю істину вкотре підтвердила. хват викликав оригінальний музей старовини, до створення якого також “приклали руку” батьки. А особливо талант перемилівчан проявився у мистецтві. Це засвідчили школярі, організувавши концертно-вітальну програму. Далі естафету перейняли імениті вихідці з сіл Перемилівської сільради, які прибули на свято з Рівного: композитор, заслужений працівник культури України Анатолій Андрухов і художник, голова Рівненської обласної організації Спілки художників України Феофан Бобрик. Їхні подарунки були зворушливі – дивовижний концерт оркестру народної музики “Древляни” і портрет Лесі Українки, на якому, зізнався автор картини, ще й фарби не встигли висохнути. Справжній подарунковий “букет” привіз до Перемилівки голова Млинівської районної ради Володимир Кислюк: книги, цукерки, футбольні м’ячі, музичний центр, касети з українськими старовинними і сучасними піснями. Євген ЦИМБАЛЮК z
Strona · s. 7strona oryginału ↗

GŁĘBOKIE ŹRÓDŁO TWÓRCZOŚCI

OSWIATOWE OSIĄGNIĘCIA Medal Sofii Rusowej oraz wspaniała statuetka z wizerunkiem skrzydlatej bogini z pochodnią w dłoniach — oto z czym powrócił ze stolicy Mychajło Wasylowycz Rożko, kierownik studia wokalnego „Promiń” Nowodniestrowskiego Domu Twórczości Dziecięcej, zwyciężając w Ogólnoukraińskim konkursie mistrzostwa pedagogicznego pracowników pozaszkolnych placówek oświatowych „Źródło twórczości”. W czerwcu tego roku zakończył się III etap zaoczny, komisja konkursowa wyłoniła zwycięzców w różnych kierunkach nominacji „Kierownik kółka”, wśród których był także M. Rożko. Złożono zaocznie dokumenty oraz treściwe opracowania metodyczne, scenariusze zajęć pozaszkolnych; materiały świadczące o osiągnięciach kółka na różnorodnych konkursach i festiwalach. W sierpniu 2006 roku podsumowano wyniki konkursu zaocznego. Według słów członków komitetu organizacyjnego L. Kowbasenko oraz L. Pawłowej (gazeta „Szkilnyj swit” nr 40 z 2006 r.), świadczyły one o obecności wielu utalentowanych pedagogów, którzy posiadają najnowsze metodyki wychowania twórczego rozwoju dzieci i pragną dzielić się własnymi osiągnięciami z kolegami. Spośród 164 uczestników najwięcej było kierowników kółek i sekcji o kierunku artystyczno-estetycznym — 26. Właśnie w tym artykule mowa o znanych zespołach artystycznych, wśród nich także o naszym studiu „Promiń” i jego kierowniku. „Wyjazd do stolicy — dzielił się wrażeniami Mychajło Wasylowycz — nie był łatwy, jednak interesujący, ponieważ każdy z nas musiał zademonstrować własne zdolności i wypracowania. Miło, że na podstawie złożonych materiałów już dobrze o nas wiedziano! Początkowo w 10-minutowym wystąpieniu przedstawiliśmy swoje credo pedagogiczne, miałem okazję zaprezentować także materiały ze swojego wieczoru autorskiego. Następnego dnia przez 25 minut zajęć z nieznaną publicznością (prawie 80 uczniów klas 6—10!) każdy demonstrował własny kierunek. Ja — metodykę uczenia się piosenki „Drogi” (miło, bo do moich wierszy — aut.). Trzygłos, który ostatecznie zabrzmiał, zadowolił moje wymagania i spodobał się jury. A następnego dnia zaproponowano nam improwizację pedagogiczną, co również było niezwykłe, ale całkiem interesujące”. Wręczenie nagród odbyło się w Ministerstwie Oświaty i Nauki, przy czym żaden z finalistów (zostało ich tylko 14 z różnych kierunków) nie znał wcześniejszych wyników dni konkursowych; ponadto konkurs nie przewidywał oglądania występów kolegów. Zatem chwila zwycięstwa stała się przyjemna i niezapomniana, gdyż medal Sofii Rusowej w systemie pozaszkolnym, zdobyty przez Mychajła Wasylowycza, jest pierwszym na Bukowinie. Materiały zbiorów M. Rożki „Rozkwit muzyki i słowa” (do wierszy bukowińskich artystów) oraz „Dar niewidzialnego ptaka” (wiersze I. Bahrijczuk) zainteresowały przedstawicieli kręgów artystycznych państwa, a także członków jury z Akademii Nauk Pedagogicznych. Mychajło Wasylowycz jest szczerze wdzięczny za wielkie wsparcie i pomoc w przygotowaniu materiałów wydziałowi oświaty (naczelnik N. Berezniczenko), Domowi Twórczości Dziecięcej (dyrektor T. Serewko), dyrektorowi KP „TRK „Na swojej fali” W. Copi, a także L. Bohian i innym rodzicom wychowanków studia za piękne materiały wideo, które trafnie ilustrowały proces twórczy. Najważniejsze, że twórczość tego pedagoga została prawdziwie doceniona, a na mapie Ogólnoukraińskiego konkursu nie zagubiła się mała wieś Łomaczynci oraz młode miasto Nowodniestrowsk, którego honorowym obywatelem został w tym roku. Inna BAHRIJCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

PLASTUNI PRZYWIEŹLI DO UKRAINY BETLEJEMSKIE ŚWIATŁO POKOJU

główne sobory Kościołów, które pobłogosławiły akcję — Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego, Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego oraz Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, a 24 grudnia, w przeddzień katolickiego Bożego Narodzenia, Światło z Betlejem przekazano również Ukraińskiemu Kościołowi Rzymskokatolickiemu. W Kijowie 21 grudnia plastuni przekazali Betlejemskie Światło Pokoju Ukraińskiemu Kościołowi Prawosławnemu Patriarchatu Kijowskiego w soborze św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach. 22 grudnia — parafianom Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego w Patriarchalnym Soborze Zmartwychwstania Pańskiego, a 24 grudnia przy pomniku świętego Włodzimierza plastuni przekazali Betlejemskie Światło Pokoju kijowskiej wspólnocie oraz przedstawicielom „Plastu” z centralnych, wschodnich i południowych regionów Ukrainy. Betlejemskie Światło Pokoju nieustannie płonie w Betlejem, w kościele wzniesionym w miejscu narodzin Jezusa Chrystusa. Pierwsza wzmianka o nim datowana jest na XII wiek. Wówczas jeden z uczestników wypraw krzyżowych przywiózł to Światło z Betlejem jako dar dla swojej rodziny i bliskich. W tym roku mija 20 lat, odkąd po raz pierwszy austriaccy skauci przywieźli Światło do Europy. Na Ukrainie, dla uczczenia tego wydarzenia, 24 grudnia plastuni zanieśli Betlejemskie Światło na najwyższą górę Ukrainy, Howerlę. 20 grudnia Betlejemskie Światło płonęło w rezydencji Papieża, Parlamencie Europejskim, licznych instytucjach państwowych i miastach Europy. Na Ukrainie Betlejemskie Światło jako symbol ciepła, pokoju, zgody i nadziei rozpowszechniają plastuni. Co roku w akcji bierze udział około 10 tys. plastunów, dołączają do niej także tysiące dzieci w setkach miast, miasteczek i wsi w całej Ukrainie. Symboliczne jest to, że ten symbol Pokoju, miłości i dobra dzieci przekazują dzieciom. Światłem z Betlejem zapalają świece w domu podczas Wigilii. Lina OSTAPCZUK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

NIE TYLKO BYĆ SYTYM…

…ją język państwowy. Miasto opanowała już także język angielski. „Prado”, „Graal”, „Robin Bobin”, „Verjé” — czymże te nazwy są lepsze od rodzimych, ukraińskich? Zatem dziś w Ukrainie trzeba przywracać sprawiedliwość, utwierdzać język ukraiński jako państwowy. Uczestnicy zebrania mówili o osiągnięciach, wyznaczali drogi przezwyciężania niedociągnięć. Wszyscy, którzy zabierali głos, zauważali znaczną poprawę ukraińskiego języka urzędowego w instytucjach, przedsiębiorstwach, placówkach oświatowych, zadowalające zaopatrzenie w literaturę informacyjną i komputery. Było czym sprawozdawać się kierownikowi wydziału edukacji W. H. Kuszniru. Jednak obecni zgłosili też niemało uwag: narusza się reżim językowy w szkołach i przedszkolach z ukraińskim językiem nauczania, nie prowadzi się lekcji ukrainoznawstwa, nauczanie i wychowanie w placówkach pozaszkolnych odbywa się w języku rosyjskim. Treściwe było wystąpienie H. Liszczuk, członkini Proświty, zastępczyni dyrektora liceum stoczniowego. Największym problemem nazwała wychowanie patriotyzmu wśród młodzieży: „Władze powinny uczyć ludzi być patriotami Ukrainy, być dumnymi ze swego ukraińskiego, sprzyjać jego rozwojowi wszędzie i zawsze. Najpierw duchowość — a wtedy wszystko inne przyjdzie!”. Opierając się na Konstytucji Ukrainy, ustawie Ukrainy „O językach”, zaleceniach parlamentarnych przesłuchań „O funkcjonowaniu języka ukraińskiego w Ukrainie”, państwowym programie rozwoju i funkcjonowania języka ukraińskiego na lata 2004—2010, decyzjach Sądu Konstytucyjnego, uczestnicy „okrągłego stołu” zatwierdzili Rekomendacje, które legną u podstaw miejskiego programu funkcjonowania języka ukraińskiego. Pod koniec obrad odczytano kilka wierszy z Uchwały Gabinetu Ministrów Ukrainy z 2 października 2003 r. „Ustanowienie odpowiedzialności za naruszenie ustawodawstwa o językach”. Szybko osiągnęlibyśmy wykonanie wszystkich programów, gdyby działał ten punkt. Bo, niestety, wielu kierowników czeka nie tylko na dekrety i paragrafy, lecz także na… kij. Zakończono zebranie mądrymi słowami Cz. Ajtmatowa: „Każdy naród chce być nie tylko syty, lecz także wieczny… Nieśmiertelność narodu — w jego języku”. Walentyna SYDORUK, przewodnicząca zrzeszenia „Proświty” im. T. Szewczenki, miasto Ilicziwsk z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

pracy (Polska) oraz Organizacja Społeczna „Hurt” (Ukraina) przeprowadziły konkurs na najlepsze materiały w ukraińskich mediach, poświęcone życiu współczesnej Polski. Laureatem został także Petro Antonenko, autor wielu publikacji o tematyce polskiej. W konkursie wyróżniono jego publikację „Czysta energetyka: komu ona u nas jest potrzebna?” (wydrukowano w numerze 51 gazety). prawa do zdobywania wykształcenia w języku państwowym. A po osławionych nielegalnych „dwujęzycznych” decyzjach rad lokalnych „Proświta” niezwłocznie zwracała się nie tylko do środków masowego przekazu, ale także do sądów i prokuratury. Nie mając czym nam zaprzeczyć, kierując się zamiast prawa „prawem telefonicznym”, politycznie zaangażowane sądy bezzasadnie przewlekają sprawy. Ale prawda jest po naszej stronie i my to udowodnimy! Jako osiągnięcie „Proświty” na Ługańszczyźnie należy odnotować udaną działalność twórczą zespołu kameralnego „Cantabile”, którego uczestnikami są proświcianie Jurij, Natalia i Iwan Kołomojcewowie oraz Serhij Terechow. Zespół w ciągu ostatniego roku odwiedził z występami obwód lwowski, obwód iwanofrankiwski, a także Moskwę i Petersburg, gdzie artyści mieli spotkania z Ukraińcami Rosji, którzy byli pod wrażeniem występów proświciańskiego zespołu z Ługańska. Proświcianie stale prowadzą propagandę ukraińskiej idei z anten radiowych i telewizyjnych. Znamienne, że kierownictwo firm telewizyjnych teraz samo zaprasza naszych aktywistów, którzy w sposób argumentowany i konsekwentny bronią swojego poglądu na problemy historyczne i współczesne, społeczne i narodowe, utrwalając na Ługańszczyźnie ukraińską prawdę. Szczerze życzymy wszystkim członkom i sympatykom „Proświty” na Ukrainie i poza jej granicami, aby nadal pozostawali wierni idei narodowej, zwyciężali jej przeciwników, zdobyli wszystko, co należy się narodowi ukraińskiemu w swojej Ojczyźnie! Niech sternicy „Proświty” na czele z Pawłem Mowczanem będą jeszcze bardziej zawzięci w bronieniu ukraińskich interesów, zwłaszcza na wschodzie i południu państwa! Życzymy wam wszystkim silnego kozackiego zdrowia, wielkiego szczęścia, niewyczerpanej energii, bezgranicznej miłości i wszelkich Bożych łask! NAJLEPSZE ŻYCZENIA WESOŁYCH ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

WYRÓŻNIENIA ZA PUBLIKACJE

Zastępca redaktora naszej gazety Petro Antonenko został laureatem dwóch ogólnoukraińskich konkursów dziennikarskich w 2006 roku za publikacje w „Słowie Proświty”. Narodowy Związek Dziennikarzy Ukrainy, Ogólnoukraińskie Centrum Edukacyjne Reform oraz ukraińsko-szwedzka firma „Tetra Pak Ukraina” przeprowadziły konkurs na najlepsze materiały w prasie, radiu i telewizji na tematy ekologii żywienia, czystości środowiska — problemy, które są dość dotkliwe dla Ukrainy. Nasz dziennikarz został jednym ze zwycięzców konkursu za publikację „Psychologia ekologii” (wydrukowaną w numerze 44 gazety). A Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej na Ukrainie, Centrum Współpracy Europejskiej... Wołodymyr SEMYSTIAHA, przewodniczący Ługańskiego Zjednoczenia Obwodowego: — Najszczersze noworoczne i bożonarodzeniowe życzenia ślemy wszystkim ukraińskim proświtianom z najbardziej wysuniętego na wschód obwodu Ukrainy — Ługańszczyzny! Mijający rok był trudny, pełen ogromnego dramatyzmu, ale jednocześnie — i jasnych nadziei na zwycięstwo ukraińskiej sprawy. Nieco udało się zrobić dla utwierdzenia ukraińskiej Ukrainy, jednak wiele zostało też stracone, a nawet przegrane. Ale, pomimo niepowodzeń, rok 2006 nie zasiał w duszach proświtian rozczarowania. Jeszcze wiosną w państwie odbyły się pierwsze uczciwe wybory od ostatnich dziesięciu lat. Ich naturalnym rezultatem stało się przekonujące zwycięstwo sił politycznych, które były siłą napędową Pomarańczowej Rewolucji. Ukraińcy mieli nadzieję, że wiosna 2006 roku stanie się wiosną dla narodu, czasem ogólnonarodowego przebudzenia i odrodzenia. Tak miało być i tak by było, gdyby nie… Ale tymczasowy rewanż biało-niebieskiej reakcji wcale nie spowodował zwątpienia i nie zrobił z nas „piecowych patriotów”. Ługańscy proświtianie są przekonani, że rok następny ma stać się decydującym w naszej wspólnej walce o Ukraińskie narodowe demokratyczne państwo prawa. Ługańskie zjednoczenie obwodowe „Proświty” w ciągu ostatniego roku znacząco zwiększyło swój wpływ dzięki niestrudzonej, ofiarnej pracy swoich aktywistów, skierowanej na bezwarunkowe zachowanie statusu języka ukraińskiego jako jedynego państwowego w naszym kraju. Zasługuje na szacunek i naśladowanie przykład ługańskiego studenta-proświtianina Serhija Melnyczuka, który przez sąd doprowadził do przywrócenia swojego konstytucyjnego

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

I SZCZĘŚCIA W NOWYM ROKU!

Mykoła KULCZYŃSKI, przewodniczący oddziału obwodowego w Połtawie, deputowany ludowy Rady Najwyższej: — Szczęścia i zdrowia wszystkim proświtarianom, wszystkim czytelnikom „Słowa Proświty” w Nowym Roku! Mimo ataku na wszystko, co ukraińskie, na naród ukraiński, rozpoczętego przez rząd koalicyjny i koalicyjną większość w Radzie Najwyższej Ukrainy, nie uda im się przekształcić państwa ukraińskiego w małorosyjską gubernię. Każdy z nas, śladem Iwana Franki, może powiedzieć: „Wierzę w siłę ducha twego powstania”, śladem Kobziarza: „Kłamiesz, ludobójco!”. Czeka nas więc niełatwy rok. Ale poradzimy sobie! Musimy zjednoczyć się wokół Prezydenta i jego działań, skierowanych na ochronę i zwycięstwo wartości demokratycznych oraz naszych odwiecznych dążeń narodowych. Kiedyś W. Owsijenko — wspaniały i szlachetny człowiek, długoletni więzień polityczny, powiedział mi, że zanim pojawiła się OUN-UPA, przez 60 lat pracowała „Proświta”. I dziś wiemy, że nasza praca oświatowa przyniesie narodowi ukraińskiemu wspaniałe owoce godności narodowej i honoru, zniszczy janczarstwo i zdradę. Niech więc w Nowym Roku nasza praca będzie jeszcze bardziej jakościowa i wytrwała. Jakkolwiek antyukraińska prasa połtawska (mamy taką) nie krytykowałaby corocznego festiwalu „Mazepa-fest”, nigdy nie zapomnę, jak na Polu Śpiewaczym obok Tarasa Kompaniczenki już po zakończeniu dnia kobziarskiego festiwalu, kiedy wyłączono już oświetlenie, zebrała się spora grupa młodzieży i do późnej nocy śpiewali razem z nim ukraińskie pieśni. Z różnorodnej działalności połtawskiej obwodowej „Proświty” festiwal sztuki jest bodaj naszym najbardziej udanym osiągnięciem. W przyszłym roku mamy jubileusz — 5 lat. Chciałoby się, aby społeczność oświatowa nas wsparła — pomysłami, przyjazdem do Połtawy, finansowo. Niestety, nie zdążyliśmy w tym roku zakończyć wydania albumu artystycznego wspaniałego, głęboko ukraińskiego artysty S. Hnojowego. Ukaże się on w styczniu-lutym 2007 roku, wtedy też planujemy przeprowadzić wystawę i sprzedaż jego obrazów w Kijowie. Uzyskane środki zostaną przeznaczone na budowę pomnika Iwana Mazepy w Połtawie. Na Ukrainie powinny stać pomniki wybitnych Ukraińców, a nie katów i zdrajców. Niech wszystkim nam nowo narodzone dzieciątko daje wiarę w triumf Bożej Prawdy, i Prawdy ludzkiej, i Prawdy naszej ukraińskiej. CHRYSTUS SIĘ RODZI! SŁAWCIE GO! Nina SZMURIKOWA-HAWRYLUK, przewodnicząca oddziału obwodowego w Chmielnickim: — Ten rok dla chmielnickiej „Proświty” jest szczególny: świętowaliśmy 100-lecie. Chciałoby się, aby kolejny przyniósł tylko zmiany na lepsze, dodał sił, by utrzymać się na powierzchni. Dbajcie o duchowość, nie zapominajcie o pięknie, poezji i muzyce, wszak życie jest tak ulotne! Sukcesów Wam! Leonid FIŁONOW, przewodniczący oddziału obwodowego w Winnicy: — Szanowni proświtarianie! Winnicki oddział obwodowy szczerze wita Was z okazji Bożego Narodzenia i Nowego 2007 roku! Twórczej Wam inspiracji, umiejętności niesienia naszych wartości duchowych do szerokiego ogółu, aby w pełni wypełnić swoją misję przed przyszłymi pokoleniami. Mijający rok najbardziej zapamiętał się uroczystą akademią z okazji 140. rocznicy urodzin Danyła Zabołotnego oraz turniejami intelektualnymi z okazji jubileuszu Iwana Franki. Wyprodukowaliśmy film wideo „Danyło Zabołotny”, dwie audycje telewizyjne z okazji jubileuszy Iwana Franki i Ołeha Czornohuza. Ołeksij SZEWCZENKO, przewodniczący oddziału obwodowego w Sumach: — W ostatnim czasie musimy walczyć z władzą. Poprzedni mer, socjalista, odebrał nasz lokal, a nowa lokalna biznes-elita BJuT, „Naszej Ukrainy” i Partii Regionów, która doszła do władzy, już dzieli naszą powierzchnię. Prawda, po raz pierwszy poczuliśmy, że KGB nie oddycha nam w kark. Walka więc trwa i nie wyobrażamy sobie, jak mogłoby być inaczej. Trudności dodają sił i z jeszcze większym pragnieniem rwiemy się do boju. Podkreślam: minie 50 czy 100 lat, a proświtarianie i tak zbudują w Sumach Ukraiński Dom! W nowym roku chcę, aby nasze szeregi zasiliły nowe osoby, aby więcej uwagi poświęcano pracy z młodzieżą, wykorzystywano nasze ustawodawstwo, choćby było ono „bezzębne”. Tak, u nas nieźle zaczęły działać komisje ds. przestrzegania ustawodawstwa językowego, w miejskiej działa kilku naszych proświtarian. Życzę proświtarianom, aby nie opuszczali rąk i pamiętali: jesteśmy niezwyciężeni! Swiatosław WASYL-CZUK, przewodniczący oddziału obwodowego w Żytomierzu: — Rok 2006 dla żytomierskiej „Proświty” okazał się nasycony. Wspólnie z władzami obwodowymi uroczyście obchodziliśmy dni szewczenkowskie, świętowaliśmy 15-lecie niepodległości. Przeprowadziliśmy konferencje naukowo-praktyczne: z okazji 150-lecia I. Franki, 15. rocznicy Ogólnoukraińskiego referendum, 85. rocznicy dnia tragedii bazarskiej — rozstrzelania przez bolszewików żołnierzy Ukraińskiej Republiki Ludowej, zorganizowaliśmy wyjazd do wsi Bazar — miejsca niezniszczalności ukraińskiego ducha i symbolu ofiarnej walki o państwo ukraińskie. W Dniu Wiedzy przeprowadziliśmy lekcję „Ja i Ukraina”, obejmując 30 placówek oświatowych. Czciliśmy pamięć ofiar Hołodomoru i represji politycznych: na Uniwersytecie Państwowym, gdzie działa potężna komórka, przeprowadziliśmy konferencję naukowo-praktyczną dla studentów pierwszego roku (na wydarzeniu było około 400 studentów); pracowaliśmy jako przewodnicy dla uczniów na wystawie objazdowej „Rozkołysane dzwony pamięci”, kiedy władza się wycofała… Przed nami nowe działania. Szczerze witam z okazji świąt noworocznych kolegów-proświtarian, wszystkich naszych zwolenników, a zwolennicy „Proświty” to zwolennicy państwowości Ukrainy, zwolennicy jej wielkiej przyszłości, dla których idea ukraińskiego niepodległego, samodzielnego, sobornego państwa dominuje, dla których te pojęcia są święte. Życzę wszystkim dobra, zdrowia, sukcesów, szczęścia, wzywam, by nie rozczarowywać się naszymi przekonaniami z powodu bezczynności władzy. Pamiętajcie: wodzowie przychodzą i odchodzą, a naród jest wieczny. Trzeba orientować się na naród, na najwyższe wartości: Ukrainę, język ukraiński, kulturę ukraińską — wszystko to, co czyniło, czyni i będzie czynić nas Ukraińcami. Niech więc spełnią się nasze najlepsze życzenia!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Rok 2006 okazał się dla Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” owocny. Oto tylko niektóre ślady naszej drogi: wydano fundamentalną książkę „Iwan Mazepa” Rostysława Radyszewskiego i Wołodymyra Swerbyhuza, uznaną w tym roku za jedną z najlepszych na targach książki we Lwowie, publicystykę Witalija Karpenki wysunięto do zdobycia Nagrody Narodowej, ujrzały światło dzienne spuścizna twórcza M. Maksymowicza, książka o życiu i działalności Symona Petlury autorstwa B. Doroszenki-Towmackiego, edukacyjno-rozrywkowe komputerowe programy w języku ukraińskim dla dzieci, multimedialne płyty kompaktowe i kasety audio o Tarasie Szewczence, „Mamina kołysanka”, kolędy, „Cudotwórca Mikołaj”, „Źródła”. Zakończono czteroodcinkowy film telewizyjny „Tajemnica Maestro” o życiu i twórczości genialnego kompozytora Maksyma Berezowskiego, trwa praca nad unikalnym filmem animowanym dla dzieci „Lis Mykyta”. „Proświta” przeprowadziła ogólnokrajowe święta, wydarzenia związane z upamiętnieniem wybitnych działaczy (Dni Szewczenkowskie, 150-lecie Iwana Franki), konkursy literacko-artystyczne, w szczególności „Cud kalinowy” imienia Dmytra Biłousa. Odbyły się prezentacje, „okrągłe stoły” oraz konferencje prasowe w obronie języka ukraińskiego w całej republice. Z inicjatywy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” przeprowadzono ogólnoukraińską akcję „Obrońmy Ukrainę!” i inne. Na tych fotografiach (Ołeksandra Łytwynenki oraz z archiwum „SP”) zatrzymano chwile z życia proświtańskiego. Konkurs dziecięco-młodzieżowy plakatu i rysunku patriotycznego „Paleta ukraińskiego słowa”. Obchody Dnia Ukraińskiego Piśmiennictwa i Języka. Występuje Roman Łubkiwski. Ogólnoukraińska Rada Narodowa „Obrońmy Ukrainę!”. Konkurs literacko-artystyczny „Cud kalinowy” imienia Dmytra Biłousa. Dyplom zwycięzcy. „Proświcie” — 138: Rada Główna. Wieczór literacko-artystyczny „Źródła Łesi” z okazji 135-lecia Łesi Ukrainki. „Opętana” w wykonaniu Łarysy Kadyrowej. Pikietowanie Administracji Prezydenta w Dniu Konstytucji pod hasłem „Obrońmy Ukrainę!” przeciwko zamachowi na język ukraiński.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Nasz czytelnik Ołeksandr Szepniwski, pasjonując się sztuką fotografii, postanowił stworzyć katalog ukraińskich pomników T. H. Szewczenki. Oczywiście, samemu nie jest to w jego mocy. Ale nadaje się to w pełni do wspólnego przedsięwzięcia. Drodzy czytelnicy „Słowa Proświty”! Przeprowadźmy razem fotorejd i omówmy ważny temat: „Stan miejsc pamięci Szewczenki na Ukrainie i za granicą”. Przesyłajcie fotografie i swoje przemyślenia na adres redakcji. Tą społeczną akcją włączamy się w proces przygotowań do 200-lecia urodzin ukraińskiego geniusza. Zdjęcie O. Szepniwskiego. Zdjęcie O. Szepniwskiego. Zdjęcie O. Szepniwskiego. Pomnik T. H. Szewczenki we wsi Tesłuhów w obwodzie rówieńskim. Pomnik T. H. Szewczenki we wsi Pidłużżia w obwodzie rówieńskim. Pomnik T. H. Szewczenki w mieście Fastów.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Datki

NA CERKIEW SZEWCZENKI Ciąg dalszy. Początek w numerach 8, 10, 14, 19, 22, 27, 35, 45 z 2006 r. oraz w latach 2003–2005. Dudkewycz Marija, Kijów 20,00; Szkoła Średnia wsi Ralówka, rejon sambirski, obwód lwowski (za pośrednictwem Kordiiaka M. W.) 100,00; Spółka z o.o. „Liol”, Lwów 50,00; Zespół Chotyńskiej CWS 1665,00; Sywa Olha, Cumań, obwód wołyński 100,00; Oddział frankowski Bohdanówka 100,00; Janenko M. I., Kijów 1050,00; Surgucko-kulturalno-oświatowe Towarzystwo „Ukraińska Rodzina” (za pośrednictwem Klimenki P. M.) 1900,00 Surgucko-kulturalno-oświatowe Towarzystwo „Ukraińska Rodzina”, Federacja Rosyjska (za pośrednictwem Klimenki P. M.) Abbasow Amil Osman-ogły 1000; Iwaskowa L. J. 1000; Lytwyn A. I. 1000; Czerniak J. S. 1000; Solomoszczuk D. M. 1000; Muha A. P. 2000; Pawlewycz A. A. 200; Chomenko N. M. 200; Burka W. H. 100; Solopenko O. H. 100; Haniuszczak M. W. 300; Fiszczuk L. B. 300; Fiszczuk O. M. 300; Jaremczuk S. P. 100; Jaremczuk P. P. 500; Dowhan O. M. 900. Razem: 1900 hrn T. H. SZEWCZENKO W MOIM ŻYCIU Książka „T. H. Szewczenko w moim życiu” jest poświęcona 160. rocznicy „Testamentu” Szewczenki. Zawiera wspomnienia i listy zaporoskich słuchaczy autorskiego programu znanego ukraińskiego pisarza, honorowego doktora Zaporoskiego Państwowego Uniwersytetu Narodowego Petra Rebra „Taras Szewczenko i Zaporoże”. Ten program emitowany jest od kilku lat w Zaporoskim Obwodowym Radiu, zyskał szeroki rozgłos i został wyróżniony nagrodą obwodowej administracji państwowej. Prowadzącemu audycji radiowej „Taras Szewczenko i Zaporoże” wyznawali swoje uczucia do Kobzarza. Mykoła Antoszczak — uczeń 8 klasy Berdiańskiej Szkoły Ogólnokształcącej nr 16 — starał się wyrazić siebie w rysunku i wierszu „Przez wieki”: Ty nasz geniuszu, skrzydła słoneczne, Słowami twoimi żyjemy. Miłość w twoim sercu płonęła Do ojczystej mowy aż do bólu. A były czołgista Hryhorij Łukicz Bojko wyznaje: „Szanowny Petro Pawłowiczu! Mam już 87 lat, a wciąż pamiętam ten cudowny utwór… Kilka dni temu, po Pana audycji, znów wziąłem do ręki „Kobzarza”. Przeczytałem wiersz „Za bajrakiem bajrak” i zastanowiłem się: który to hetman „sprzedał” się „w jarzmo chrześcijan”, a jeszcze Kozaków „wysłał, by poganiali”? O którym hetmanie jest mowa w tym wierszu? Może Pan wie, to proszę opowiedzieć mnie i wszystkim słuchaczom radia? Kilka słów o sobie. Jestem inwalidą drugiej grupy, byłym czołgistą. Przeżyłem trudne życie, ale Taras Hryhorowycz Szewczenko zawsze był dla mnie wzorem. Od niego uczyłem się kochać Ojczyznę, szanować rodzinną ziemię, służyć narodowi ojczystemu. I często myślałem: jakie szczęście, że Ukraina ma Szewczenkę!” Walentyna Iwaniwna Iwanienko z wsi Mała Biłozirka opowiedziała, jak Szewczenko uratował jej ojca. Ojciec, wyruszając na front, zabrał ze sobą „Kobzarza”. Służył jako zwiadowca, odznaczony wieloma orderami i medalami. I oto pewnego razu, podczas

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

ZAPORESCY WYZNAJĄ SIĘ KOBZARZOWI

W Zaporożu odbyło się uhonorowanie zwycięzców konkursu „T. H. Szewczenko w moim życiu”. Gorąco gratulowali im przewodniczący obwodowej telewizji i radia Anatolij Stawnyczyj, przewodniczący obwodowej organizacji Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Taras Szewczenko, przewodniczący obwodowej organizacji Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy Hryhorij Łyutyj i inni. Oprócz dyplomów honorowych uczestnicy konkursu otrzymali zestawy cennych książek, a także nowe wydanie „Kobzarza” T. Szewczenki. Jak poinformował Petro Rebro, wspomnienia zaporożan zostaną wydane osobną książką. Sponsorowanie tego przedsięwzięcia zadeklarowała znana firma ubezpieczeniowa „Oranta-Sicz” (przewodniczący zarządu — W. H. Petrowski). boju, u noho wlučyw faszyst. Ale kula probyła szynelu, Szewczenkiw „Kobzar” i zupynyłasia… Po wijni batko wczyw mene samé na cjomu frontowomu „Kobzari” j kazaw: „Szewczenko — mij spasytel!” Swoho czasu meni jak radioż urnalistowi, własskoru Ukrajinśkoho radio dowelosia hotuwaty materiały pro widkryttia pohruddia T. H. Szewczenku bila triećoho korpusu Zaporiźkoho Nacionalnoho universytetu. A zahalom u Zaporiźkij oblasti wstanowleno 15 pamjatnykiw Kobzarewi, jakyj widwidaw Zaporiżżia 1843 roku, a zhodom napysaw: „Na Chortyci u materi buduu dobre żyty”. Za danymy pasportystiw, na Zaporiżżi ponad sto moich zemlakiw majut prizwyszcze Szewczenko, a czymało z nych — szcze j zwuczne im’ja ta po batkowi — Taras Hryhorowycz. U mojij domiwci im’ja Batka nasznoji nacziji zwuczyt szczodnia ta szcze ne odyn raz. I ne tilky tomu, szczo my wsi w rodyni bezmeżno ljubymo Wełykoho Kobzarja, i ne tilky tomu, szczo moje pomeszkannia prykrasznaje czudownyj rusznyk iz wyszytym na njomu portretom poeta (robota widomoji majstrynji W. Charlowoji), a szcze j tomu, szczo nazwaly syna Tarasom. Ja obrav za profesiju żurnalistyku, jaka j podarywała meni nezabutni zustriczi z wydatnymy suczasnykamy — Olesem Honczarom, Borysom Olijnykom, Mykołoju Kucenkom. I tak wyjszło, szczo heroiem našoji rozmowy zny was same Szewczenko. Pryhadujeju, jak awtor „Soboru” — nezabutnij Oles Terentijowycz skazaw: — Kożen narod czytaje Szewczenka po-swojemu, ale kożen buwaje wrażenyj joho jasnowydinnjam, kożen wsmoktuje dusznoju joho wysokyj humanizm, spraws­nie brat­olubstwo i, zwyczajno, żahuczie prahnennia do woli. Szcze z molodych lit u mene, jak, mabutj, i w kożnoho ukrajinca, buło nepereborne bażannia pobuwaty na batkiwszczyni Wełykoho Kobzarja — na Czerkaszczyni. I os mij odnokasznyk Wasyl Kapysz, sam czerkaszczanyn, zaprosyw mene w mandriwku po szewczenkiwśkych mistach. Ja z radistju pohodywsia, i os my z Wasylem i joho družynoju Halynoju — w mistach, „jaki schodyw Taras malymy bosymy nohamy”. Azh duch zachopluwało: Moryncі, KerelIwka, Kaniw, Korsuń-Szewczenkiwśkyj, de żyw mij druh. A takoż Smiła, Żaszkiw, Subotiw, Szpola, Zolotonoszża, Zwenyhorodka. A potim buły Zelena Dibrowa, Horodyszcze, Wilszana… U seli Mlijiw nam rozpowily, szczo ce jichnij slawetnyj sadiwnyk Lewko Symyrenko dopomih T. Szewczenkowi wydaty „Kobzar” 1860 roku. Koly ż my jichały „żyhulamy” u Tarasowij Kereliwci, traptyłasia malenka pryhoda, jaka meni wydaje’tsia hłyboko symwolicznoju. Poperedu nas na welosypedi jichaw szkolar. Koly Wasyl chotiw joho obihnaty, chłopczysko dodaw szwydkosti. Tak my razom i prybuły w centr sela. Zupynylysia, rozhoworylysia zi szkolarem, zapytaly, jak joho zwaty, i počuly: — Jak zwaty? Taras Szewczenko. U nas tut usi chłopci — Tarasy, a diwczata — Kateryny j Oksany. — I z hordistju dodaw: — My tut usi — Szewczenky! …Wdoma mene zustrićaje dobrozyczlywym poglądom i błahosłowyt z rusznyka Wełykyj Taras. Jak chočetsia, szczob my z wamy, czytaczu, duchowno muznijemo, krasywisznijemo, bahatszajemo i maly pravo, jak toj szkolar iz Kerelowky, skazaty: „My tut usi — Szewczenky!” Hryhorij Macehora — chudożnyk, zasłużenyj dijacz mystectw Ukrajiny, wże wkotre zapytuje: „De ż pamjatnyk Wełykomu Kobzarewi u Zaporiżżi?” Mosty, stadiony, fontany… Misto „prykrasznaje” tak zwanymy pamjatnykamy, jaki azh niak ne można nazwaty tworamy mystectwa. Na wse ce zaporiźka włada znachodyt nemali koszty. A oś na sporudżennia pamjatnyka T. H. Szewczenkowi koštiw nemaje. Tomu wony nawjazuju ideju stworennia takoji sobi parkowoji fihurky, statujetky Szewczenka. Tobto, namahajutsia zwesty zadum nanebyk. U centri Moskwy, w Kyjewi, w Charkowi, w Kanewi wyśokjat monumentalni pamjatnyky T. Szewczenkowi, w jakych wtiliano obraz poeta-henija, borcia za wolju i slawu Ukrajiny. A w Zaporiżży dehto proponuje postawyty, daruujte, lialku, a ne pamjatnyk. Ce robytsiaswidomo, aby spravu zahnaty w kut, a może, j zowsim „pochowaty” cju ideju. Ja perekonanyj, szczo w Zaporiżży powynen stojaty pamjatnyk, za chudożnim riwnem ne nyżczyj pamjatnyka poetowi w m. Charkowi. U njomu maje buty wtiliano duch „Zapowitu” Tarasa, a takoż mohutnij duch zaporozkoho kozactwa, ospiwanoho poetom. Pamjatnyk, postat T. Szewczenka powynni wykonuwatysia u tradycijnomu klasycznomu styli i, zwyczajno, u bronzi j hranyti. Dla cioho treba prowodyty konkursy na krasznyj proekt pamjatnyka ne kelijno, ne w mistsewych ramkach, a u wseukrajinśkomu masszabi. Ale, dumaju, ce stanetsia lyše todi, koly bilia kerma włady u Zaporiżży budut swidomi ukrajinci, patrioty swojeji nacziji. Rodom — kozak, duchom — zaporożec, — stwerdżuje P. Rebro pislia wychodu knyżky „T. H. Szewczenko i Zaporiżżia”. — Pracjujuczy nad knyżkoju, ja perežyw bahato wysokych, majże swiatych, chwylyn, — howoryt našyj widomyj krajanyn. — Najmenşe widkryttia nasnażuwało mene, klykało do poszukiw. Buło j nejabjakeż zdywuwannia, majże obureennia: szewczenkoznawciw sotni, a czy ne najhrandiozniszża tema — „Szewczenko i Zaporiżżia” — małodoslidžena. Rodowid Wełykoho Kobzarja — mowby za simoma zamkamy. Nawit „Szewczenkiwśkyj słownyk” (u dwoch tomach) pro kozaćke pochodżennia poeta mowyt miżcz inszym. Uże ne kažu pro desiatky monohrafij, de pro „zaporozstwo” T. Szewczenka (je takyj termin u awtora „Kobzarja”) — żodnoji zhadky. Odne slowo, Szewczenko duchom — zaporożec. — A rodom? — I rodom win kozak. Koriennia Szewczenkowoho rodu (i po liniji batka, i po liniji materi) syahaje w Zaporiźku Siczi. Czy ne najawtorytetniisze swidczennia pro ce — poriwnjano nedawnje powidomlennia prawnuka poeta D. Krasyćkoho ta prawnuczky L. Krasyćkoji, opublikowane w „Literaturnij Ukrajini” pid nazwoju „Hiłky szewczenkowoho rodu”. Naszczadky T. Szewczenka rozpowidajut, szczo joho predok buw sicowykom, służyw u Czyhyryns'komu połku, bratw uczastj u bytwi pid Żowtymy Wodamy… Ne menszż cikawe doslidžennia necżodawno opublikuwaw pysmennyk S. Puszyk: wyjawlajetsia, szczo praddid poeta (po liniji materi) woewaw na Zaporiźkij Siczi, buw uczasnykom Kolijiwszczyny, proslawywsia na Zakarpatti jak pobratym lehendarnoho Oleksy Dowbusza. Z ohljadu na skazane, słowa M. Ohariowa „Ukrajina prokynułasia u Szewczenkowi” potrebuju utoczniennia: „Zaporożżia prokynuło sia w Szewczenkowi”. Zi storinok „Kobzarja” na wes switet zjajaw kozaćka dusza — szczyra i szczedra, wilna i prawdywa, nižna i mużnia, wesela i smutna, dowirlywa i mrijlywa, ljublacza i strazdanna, nepokirna, a czasom, nide prawdy dity, j hrizna. Najszczyryszе pro naszi kroky do Szewczenka skazaw profesor Zaporiźkoho nacionalnoho universytetu, doktor filołohiczenych nauk, akademik Akademiji nauk wyszczoji szkoły Ukrajiny, czlen Nacionalnoji spilky pysmennykiw Ukrajiny Wiktor Antonowycz Czabanenko: — Zachoplennia Szewczenkom u mene zrostało w miru toho, jak mojim ocham i mojemu dytiaczomu rozumowi widkrywalasia nawkolyszńa dijsnist. Use w cijij dijsnosti ja ocinjuwaw i spryjmaw czerez pryzmu Szewczenkowych idealiw. Wiaczesław DRYHAJŁO, zasłużony dziennikarz Ukrainy z

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

«I W WIECZNEJ ZMARZLINIE SKŁADALIŚMY DUSZE MY...»

LOS Iwan Bahrianyj Iwan Bahrianyj zaczął publikować jako dwudziestolatek. Jedna z jego pierwszych poezji „Przy porohach Dniepru” ukazała się w 1927 roku w czasopiśmie „Wseswit”. W tym samym 1927 roku napisał także poezję „Cień”, wydrukowaną dwie dekady później na emigracji w zbiorze „Złoty bumerang”. Nad Kodakiem zawisła noc w zadumie, I w klekocie wody rozbił się srebrny dysk… To wrzawa?.. Czy krzyk?.. To tylko powstania szumy. A na górze — przecinając echa — Majaczy szary palec-obelisk. Kto z nas nie zna tego palca-obelisku na miejscu twierdzy Kodak na południe od Siczysława? Spotkanie z porohami, z twierdzą Kodacką dało wiele do przemyśleń młodemu poecie. W wielkim wierszu — masa nieoczekiwanych obrazów artystycznych i ciekawych odkryć. Zatem wyobraźmy sobie: na dole wiruje pierwszy z porohów Dnieprowych — Kodacki, a u góry ów palec-obelisk. Zatem słowo poecie: TENDENCJE — Jeszcze do niedawna mieliśmy sytuację, kiedy ludzie nie chodzili do księgarni po ukraińską książkę, a 95 % istniejących księgarni nie traktowało jej jako towaru. Jaka jest sytuacja dzisiaj: spadek czy wzrost popytu na ukraińską książkę? Przecież w Ukrainie na jedną osobę na rynku książkowym przypada 47 książek w języku rosyjskim i tylko jedna — w ukraińskim, a w ciągu roku na jedną osobę wydaje się tylko 0,3 książki, natomiast w Rosji — 4, w Polsce — około 12. — Dzisiaj o spadku na ukraińskim rynku książkowym już nie ma mowy. Chociaż nam jeszcze daleko do poziomu rynku rosyjskiego czy europejskiego. Ale w ciągu ostatnich pięciu lat popyt na ukraińską książkę wyraźnie wzrósł. I na rynku są już konkretne propozycje. Pojawia się wiele ciekawych tematów, utalentowanych autorów, którzy zasługują na uwagę i na to, by ich czytano. I cieszy, że z każdym rokiem księgarnie odwiedza wielu młodych ludzi, których przyciąga, powiedzmy, modernizm. Młodzi czytelnicy interesują się literaturą klasyczną, rośnie zainteresowanie ukraińską klasyką. Obecnie nieco mniejszy jest popyt na wydania poetyckie. — Dlaczego? — Najwyraźniej brakuje podstawowej wiedzy. Przecież poezja to bardziej subtelny poziom percepcji niż zwykłe czytadło. — Kto z pisarzy-klasyków cieszy się popularnością u współczesnego czytelnika? — Dzisiaj zauważalne jest duże zainteresowanie twórczością J. Fedkowycza. Zawsze jest popyt na książki I. Franki. Minimum raz w roku jest kupiec na pełny zbiór jego utworów. Interesują się twórczością pisarzy Rozstrzelanego Odrodzenia. I to naturalne, przecież przez długi czas nie było wolnego dostępu do ich utworów, a to cały pokład nie tylko literatury ukraińskiej, ale i kulturalno-politycznego życia kraju. Nasi ludzie dzisiaj pragną znać historię swojego państwa nie tylko z podręczników, ale i z twórczości pisarzy, którzy żyli i tworzyli wtedy w Ukrainie oraz w naszym Odcięte, odrąbane dłonie, Blade takie — tutaj… tutaj… — Płyną i kręcą się w szalonym wyścigu… Dynastia rosyjskich faraonów Dostojnym palcem wskazuje na bunt wody. Wiersz młodego poety stał się głęboką refleksją nad losem Ukrainy. I to, że natchnął go do tego nasz historyczny Kodak (który niemal zlał się ze współczesnym Dniepropetrowskiem), — nie jest przypadkowe. Tutaj, na porohy, do 1932 roku regularnie jeździło, niczym na pielgrzymkę, wielu ukraińskich mistrzów pięknego pisania. Dla większości porohy były symbolem niepokorności narodu. Dlatego zniknięcie porohów odbierano jako dramat. Naprzeciw Kodaka — rodzinna wieś Wałeriana Pidmohylnego, faktycznego lidera organizacji literackiej „Lanka” (później „MARS”). Czy nie najmłodszym w „Lance” był Iwan Bahrianyj. Oni razem objeździli niemal całą Ukrainę. Ich pobratymiec Borys Antonenko-Dawydowycz wiele lat później w liście do Dmytra Nytczenki wspominał jeden epizod z początku lat 30. (wymieniał rok 1933, ale Bahrianyj został aresztowany w 1932 roku, zatem było to nie w 1933, a wcześniej). Tak więc oni we czterech stali się uczestnikami „rowerowej podróży po Ukrainie z Pidmohylnym i Tenetą, a w Ochtyrce dołączył do nas jeszcze znany Panu Łozowjaha Iwan (czyli Bahrianyj — M. Cz.), który w tym celu w jeden dzień nauczył się jeździć na rowerze i desperacko ruszył w tak ryzykowną dla niego podróż”. W następnym liście Antonenko-Dawydowycz dodał, że trasa z udziałem Bahrianego wiodła wtedy przez Baturyn, Głuchów, Hadziacz, Ochtyrkę i Dykańkę. „To była niezwykle ciekawa, nasycona wieloma wrażeniami wyprawa, która we wszystkich szczegółach pozostała w pamięci na całe życie”, — wspominał trzydzieści lat później Antonenko-Dawydowycz. Tak, wędrówki po rodzinnej ziemi (a Pidmohylny często przywoził tutaj i swoich przyjaciół), odkrywanie kontynentu Ukrainy jeszcze mocniej utwierdzały młodych pisarzy w patriotycznych uczuciach. Pisał przecież ich pobratymiec Jewhen Płużnyk: Dla mnie zaś dosyć, pewnie, do zgonu — Kilku guberni czy okręgów teraz, Co na ziemi stanowią Ukrainę — USRR. Bo co mi ta sława hałaśliwa O wszystkich cudach za siedmioma morzami, Kiedy ja dotąd i małego cudu — Ziemi swojej jeszcze nie zrozumiałem. Lecz poznawanie rodzinnej ziemi dla Bahrianego urwało się zbyt wcześnie: już w wieku 26 lat został zesłany na Daleki Wschód. W nieprzebytych Syberiach spotyka zraniona dusza poety innego młodego poetę-zesłańca Mychajła Pronczenkę. Obaj wyszli z szynela Chwylowego. Tylko strzał w skroń Chwylowego (1933) był akurat pomiędzy wyrokami dla obu: Bahrianyj aresztowany w 1932, a Pronczenko w 1934 roku. W biografiach Bahrianego i Pronczenki wiele wspólnego. Nie będę wyliczał tych paraleli, ale jedną istotną tezę wyrażę. Jeśli Bahrianyj w prozie jest odkrywcą tematu GUŁAG-u, to pozwolę sobie Pronczenkę nazwać takim samym pionierem w poezji. Jego przeważnie GUŁAG-owski zbiór „Kobza” wyjdzie w Krzywym Rogu już w listopadzie 1941 roku. Na zesłaniu Bahrianyj i Pronczenko swoich poezji nie zapisywali, a zapamiętywali. Wiersze zaś ich, zgodnie z szewczenkowską tradycją, były „za cholewą”, niebezpieczne, za nie dodawano wyroku. Pod ich poezjami stoją te same oznaczenia geograficzne — Chabarowsk, Władywostok. A u Pronczenki — jeszcze Chychcyr i Tachtamygda… Młodzi poeci-zesłańcy czytają sobie nawzajem swoje poezje. Mają w nich tak wiele wspólnego, gdzie wszystko oddycha miłością do matki, do Ukrainy… U Bahrianego rodzą się wersy: Jak krzyk z mogił Peczory. Jak jęki z Kołymy. Wśród nędzy i smutku Na świat rodziliśmy się my. A Mychajło Pronczenko w imieniu niszczonego ukraiństwa wykuwał swoje klasyczne wersy: I gdzie nas nie było — i w Kotłasie, i w Tygdzie, I za Bajkałem też, i w zamieciach Kołymy, — Wszędzie nasze łzy, niczym rosy dojrzewały. I w wiecznej zmarzlinie składaliśmy dusze my… Mychajło Pronczenko przeszedł „pół ziemi” (jego określenie), tajgę ussuryjską, pił wodę Burei i Zei… Doświadczył wielkiego smutku i cierpienia. Żonę zmuszono, by wyrzekła się go jako wroga ludu. Przy wyrębie lasu poecie zmiażdżyło nogę. Ratowała go życiodajna woda poezji. I wiara w Ukrainę. A także dobre słowo Iwana Bahrianeja. Mieszkał w Australii wspaniały pisarz z tego samego pokolenia, Dmytro Nytczenko. Uratował on przed zniszczeniem książki Bahrianeja i Pronczenki, wywożąc je na Zachód. Korespondował z nim Iwan Pawłowycz i wypożyczał od Nytczenki własne utwory do wznowienia na emigracji — tę samą „Skelkę” oraz „Ave Maria”. W 1948 roku w Niemczech, w wydawnictwie „Prometej”, Bahrianyj wyda powieść-szopkę „Rozgrom”. Znajduje się w niej wzruszająca dedykacja: „Świetlanej pamięci poety i towarzysza Mychajła Pronczenki, który za ukraińską ideę przeszedł przez bolszewickie więzienia i obozy koncentracyjne i nie złamał się, a wreszcie został rozstrzelany w Krzywym Rogu przez gestapowskich pachołków w 1943 roku, — ten utwór o tragedii pokolenia dedykuję. Autor”. Bahrianejowi poszczęściło się bardziej niż Pronczence: nie zginął podczas wojny. Wyrwał się do wolnego świata, aby opowiedzieć mu o tym, co przeżył w sowieckim raju. My natomiast nie znamy nawet miejsca wiecznego spoczynku Pronczenki: naziści rozstrzelali go wraz z innymi krzyworoskimi nacjonalistami i zrzucili ciała do szybu jednej z kopalń. W 1942 roku Pronczenko napisze tak: Nie trzeba nam niczego od życia, Ani zaszczytów, ani pieniędzy, ani sławy. Jedynie Państwa trzeba powrotu — Świętego Ukraińskiego Państwa. Marzenie poety jakby się spełniło. Ale prokuratura obwodu dniepropetrowskiego odmawia rehabilitacji Mychajła Pronczenki, skazanego w dalekim 1935 roku. Mykoła CZABAN, m. Dniepr

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

«CZERNIOWCE ODZYSKAJĄ SŁAWĘ EUROPEJSKIEGO MIASTA, GDZIE KSIĘGARNI JEST WIĘCEJ NIŻ KAWIARNI»

Jest tego pewna dyrektor czerniowieckiej księgarni „Bukinist” Maryna Libanowa. Sklep stał się przystanią dla tych, którzy szanują słowo, interesują się nowościami i rzadkimi wydaniami. Niektórzy odwiedzający przychodzą do księgarni wieczorem, aby posiedzieć i omówić problemy związane nie tylko z procesem literackim czy wydawniczym… Pracownicy sklepu nie odmawiają gościom, ani sobie, przyjemności z rozmowy. Zespół „Bukinista” aktywnie popularyzuje i sprzedaje ukraińską książkę. O sytuacji na rynku księgarskim rozmawiamy z Maryną LIBANOWĄ. w bukowińskim kraju. I okazuje się, że ludzie, którzy tworzyli w tamtym czasie, żyli tymi samymi problemami i nadziejami, co my dzisiaj. — Twórczość których współczesnych ukraińskich pisarzy cieszy się największym popytem? — Dzisiaj bardzo modnym pisarzem jest Lubko Deresz, który wyróżnia się spośród innych swoim gatunkiem. Ukazały się już cztery jego książki, które bardzo dobrze się sprzedają. Popularna jest też Irena Karpa. Również wśród popularnych autorów jest nasza Chrystia Wenhreniuk (we Lwowie na Forum Wydawców wydawnictwo „Księga XXI wieku” zorganizowało jej sesję autografów). Czytają mistrzów modernizmu: Andruchowycza, Prochaśkę, Izdryka, Kożelankę. Jest popyt na książki Oksany Zabużko, Marii Matios, Jurija Wynnyczuka, Jurka Pokalczuka, Iren Rozdobudko, Jewhenii Kononenko, Maryny Hrymycz. — Czy dzisiaj wśród ukraińskich literatów jest już godna konkurencja dla takich rosyjskich autorek jak Doncowa czy Marinina? — To już nawet nie podlega dyskusji. Myślę, że to jeszcze nie ta konkurencja, ponieważ książki Doncowej obeszły nie tylko Rosję, Białoruś, Ukrainę, ale wyszły też na europejski rynek książki: dwa lata temu we Frankfurcie miała sesję autografów. A to oznacza, że czytają ją już w języku niemieckim. Chociaż, moim zdaniem, to tymczasowa psychoza masowa. Wierzę, że ona minie, i widzę, że ażyotaż mija. Obecnie masowo przynoszą nam książki Doncowej ci ludzie, którzy jeszcze kilka lat temu biegali za każdą jej nowością, zbierając je do swoich bibliotek. Jeśli chodzi o Marininę, to jej książkami jeszcze okresowo się interesują. Dlatego być może za wcześnie mówić o tym, że nasze pisarki są już gotowe konkurować w masowości wydawniczej, ale dla ukraińskiego rynku to mimo wszystko zwycięstwo. — Co przeszkadza ukraińskim pisarzom w osiągnięciu takiej masowości? — Obecnie na Ukrainie czytają w równym stopniu w językach ukraińskim i rosyjskim. I jest mi miło, kiedy ludzie nie widzą różnicy, w jakim języku czytać. Ale właśnie dlatego, że dzisiaj jesteśmy zawężeni do jednego języka, nie znają nas. Jednak aby o ukraińskich autorach wiedziano na świecie, ich utwory muszą być tam czytane. Rozumiem, że utwory Andruchowycza są interesujące dla wszystkich właśnie dlatego, że zostały przetłumaczone na kilka języków. Lubko Deresz jest modny nie tylko na Ukrainie, ale i na Zachodzie, bo czytają go obecnie w Niemczech i Polsce. Oksanę Zabużko czytają w językach angielskim, czeskim i rosyjskim. — Czy książka zajmuje dzisiaj czołowe miejsce w naszym życiu? — Dużo rozmawiam z młodymi ludźmi i zgadzają się oni, że czytanie z komputera nie jest tak Maryna Libanowa z pisarzem Wasylem Kożelanką przyjemne i nie tak interesujące, jak czytanie książki. Pomimo komputeryzacji, przyjemności z czytania nie można porównać z niczym innym. I nie jest tajemnicą: ludzie, którzy czytają mało, okradają samych siebie. A nauczyć dziecko czytać i czerpać z tego przyjemność — to zadanie rodziny i szkoły, a nie księgarni. — Czy poradzi sobie z tym zadaniem współczesna szkoła? — Szkoła uczy dzieci czytać, ale wybierać lub orientować się w literaturze nie uczy. — Czy nasza mentalność wpływa na rozwój handlu książkami? — Pomimo naszego powolnego i wyważonego stosunku do kupowania czegoś nowego, w tym także nowej książki, liczba księgarni w Czerniowcach rośnie. I dzisiaj w centrum naszego miasta niemal na każdym rogu możemy natknąć się na księgarnię. Świadczy to tylko o jednym: wkrótce Czerniowce odzyskają sławę europejskiego miasta, gdzie księgarni jest więcej niż kawiarni. I wspieranie wizerunku naszego miasta, które czyta, to zadanie nie tylko księgarni, ale wszystkich czerniowczan. — Kto dzisiaj odwiedza księgarnię? — Nasza praca jest w pewnym stopniu twórcza, bo to przede wszystkim praca z klientem, a więc — z ludźmi. Dlatego głównym zadaniem naszego zespołu jest pomóc każdemu kupującemu znaleźć swoją literaturę, tak aby każdy z kupujących czuł, że pracujesz tylko z nim, i aby chciał ponownie przyjść do naszego sklepu. A do księgarni dzisiaj nie zaglądają przypadkowi ludzie. Nasz klient jest wyjątkowy. Prawie nigdy się nie spieszy. Może spędzić w sklepie pewien czas. Mamy na przykład czytelników-kupujących, którzy przychodzą rano, a idą do domu w porze obiadowej. Maria WYSZNEWŚKA, m. Czerniowce

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

SPOJRZENIE pod łukami mostów i podczas spacerów w świetle księżyca poetów i zakochanych. Ale zagraniczni turyści mówią, że w żadnej stolicy nie widzieli tylu pięknych, pełnych duchowości twarzy, co w Kijowie. Maski można więc tworzyć zarówno z jedwabiu, jak i z czekolady, podobnie jak wizerunki polityków i ich marki za pośrednictwem telewizji. Ale każdy z nas wierzy tylko prawdziwemu obliczu, jego szczerości. Jest więc prawdziwe oblicze mojego narodu, które nigdy nie kojarzy mi się z nadmiernie pełnokrwistymi portretami parlamentarzystów. Widzę oblicze mijającego roku: w delikatnych rysach prawdziwego ukraińskiego tytana-inteligenta Iwana Dziuby, w jasnych oczach utalentowanego artysty i kronikarza swojego pokolenia represjonowanych twórców Hennadija Połowego, który obchodzi swój jubileusz w niedostatku i niemal w zapomnieniu, w obliczach tej twórczej inteligencji, która mimo wszystkich prób deptania ukraińskiej kultury ciężkimi butami oblężenia językowego, cynizmu urzędników z ich uchwałami o podwyższeniu czynszu za pracownie artystyczne, najbardziej żałosną emeryturą dla członków związków twórczych, wszczepianiem masowej kultury, wciąż tworzy sztukę trzeciego tysiąclecia w ciasnych pracowniach, a częściej bez nich, we własnej kuchni, i pisze obrazy, powieści i teksty poetyckie. Nieuwieńczeni wawrzynowymi wieńcami (nie mamy tyle gajów laurowych), ale z RENESANSOWYMI obliczami — ukraińscy artyści! Jasnego nieba wam w Nowym Roku! Stronę przygotowała Walentyna DAWYDENKO

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

ŻYCIE PO KARNAWALE

DOBROCZYNNOŚĆ Znani ukraińscy i zagraniczni artyści oraz projektanci stworzyli 48 masek karnawałowych, inspirując się słynnym karnawałem weneckim. Dzieła zostały wystawione w Małej Sali Ukraińskiego Domu, a po kilku dniach odbył się bal maskowy z aukcją charytatywną. Sprzedano 15 masek, pozostałe znalazły swoich właścicieli dzięki biletom loteryjnym. W informacji rozpowszechnionej dla prasy zaznaczono: „Dmytro Potiechow nabył dwie maski: od Ołeksandra Rojtburda za 2500 dolarów oraz Ili Czyczkana pod tytułem „Ewolucja” — za 4500 dolarów. Oprócz tego Ałła Potiechowa nabyła podczas losowania maskę „PRIMA-VARA” (od red. — nazwa zgodnie z autorską pisownią) Ołeha Tistola. Najdroższą okazała się maska Oksany Maś „Zarządzanie wolnością”, za którą zapłacono 15 tysięcy dolarów. Jeszcze jedna „Czarodziejska maska” w komplecie z suknią od projektantki Ołeny Hołeć została sprzedana za 8 tysięcy dolarów. Najaktywniejszy uczestnik aukcji, który przedstawił się jako Eduard, nabył trzy maski za 11500 dolarów od autorów Ołeksandry Żumajłowej-Dmytrowskiej, Wiktora Anisimowa i Żeni Hurjewa”. Ostatnie imię — to najmłodszy uczestnik aukcji, dziewięcioletni Żenia, student Kijowskiej Dziecięcej Akademii Sztuk, który stworzył maskę „Simpsonowie”. Łącznie w ciągu wieczoru zebrano 109 tysięcy dolarów, które zostaną przeznaczone na zakup autobusu, ozdobionego wizerunkami aukcyjnych masek i marką organizatorów wystawy „GALLERY Masek”, dla dzieci chorych na autyzm z internatu „Szkoła życia”. Pozostałe środki przeznaczono na program charytatywny dla 36 placówek dziecięcych, które znajdują się pod patronatem uczestników projektu — Klubu Kobiet Biznesu MODUS VIVENDI. Tradycja akcji charytatywnych w dniach przedświątecznych i bożonarodzeniowych ma zaświadczać o poziomie kultury duchowej społeczeństwa. O takich projektach było głośno w prasie, choć z zadziwiającym zakresem. Wszyscy zbierali po pięć hrywien na szpital dziecięcy przyszłości, a jednocześnie ktoś z milionerów podarował superauto gwieździe estrady. Sceptyczne spojrzenie naszych kolegów-dziennikarzy, którzy obserwowali aukcję masek i zauważyli zabawę bogatych nabywców, dla których nie miało większego znaczenia, ile tysięcy wyłożyć za autorskie dzieło, właściwie nie umniejsza znaczenia akcji, jedynie wyznacza problem: czy możliwa jest konkretna, adresowa dobroczynność dla poszkodowanych w naszym zrujnowanym społeczeństwie? „Czasy się nie zmieniają” — skomentowali tę tezę moi przyjaciele, kijowscy artyści, przypominając znany epizod z historii. W. Wasniecow, widząc, jak na jarmarku niżnonowogrodzkim podpici kupcy garściami sypali pieniądze tańczącym Cygankom, podstawił i swój kapelusz, bo zbierał tam na budowę Soboru Włodzimierskiego w Kijowie. Kupcy skrzywili się i rzucili jakieś drobniaki. PREZENTUJEMY! Unikalne autorskie kartki już od wielu lat z okazji Nowego Roku tworzy znany ukraiński artysta Mykoła Hroch. Naturalnie, techniki graficzne pozwalają na wykonanie kilku egzemplarzy, ale to tylko dla bliskich i najdroższych przyjaciół. W swoje małe dzieła sztuki mistrz zawsze wkłada ideę do odczytania, symbolikę świąt zimowych i obraz Nowego Roku, jakim widzi go sam artysta. Tę galerię niepowtarzalnych kartek noworocznych, stworzonych w różnych latach, autor po raz pierwszy prezentuje właśnie w naszym wydaniu. Na pytanie, jakim widzi rok 2007, odpowiedział: „Zawsze z optymizmem patrzę w przyszłość, proces ewolucyjny jest nieustanny, na miejsce starego przychodzi nowe i od nas wiele zależy, jaką energią, jakimi pozytywnymi obrazami i czynami wypełnimy wszystkie wydarzenia. Życzę więc wszystkim czytelnikom gazety czystej, jasno-słonecznej przestrzeni w myślach, marzeniach, przedsięwzięciach. I niech spełni się wszystko, co najdoskonalsze!”. Obecnie czekamy na siódmy rok trzeciego tysiąclecia i mamy nadzieję na ewolucję nie tylko intelektualną we współczesnym technospołeczeństwie, ale przede wszystkim duchową. Podczas trwania wystawy masek do organizatorów projektu charytatywnego zwrócono się z prośbą o pomoc dla kijowianki Bohdany Honczarenko, notabene studentki Kijowskiej Dziecięcej Akademii Sztuk, skąd pochodzi również najmłodszy uczestnik wystawy „GALLERY Masek”. Dziewczynka już czwarty miesiąc przebywała na oddziale intensywnej terapii centrum oparzeń 2. szpitala klinicznego po strasznym wydarzeniu na początku września, kiedy zwyrodnialcy chlusnęli jej w twarz kwasem. Bohdana przeszła już kosztowne, długotrwałe leczenie, ale w najbliższym półroczu potrzebne są liczne operacje zarówno chirurgii plastycznej, jak i narządów wewnętrznych. Chodzi o pilne i kosztowne interwencje operacyjne. W tym czasie wiele osób odpowiedziało na jej nieszczęście, wykładowcy Kijowskiej Dziecięcej Akademii Sztuk oddawali krew w pierwszych dniach, gdy stan dziewczynki był krytyczny, i zbierali środki. Swoje niewielkie datki złożyły zupełnie nieznajome osoby, które dowiedziały się o nieszczęściu rodziny z prasy, odpowiedziały poszczególne organizacje i instytucje. Ale dopóki szukają przestępców, rodzina zmuszona jest samodzielnie szukać pieniędzy, aby ratować zdrowie czternastoletniej dziewczynki, która przeżywa niewyobrażalne cierpienia. Więc w żaden sposób nie mącąc wesołego karnawałowego nastroju akcji „GALLERY Masek”, myślę, że piękny autobus, ozdobiony marką, będzie wspaniałym prezentem dla dzieci, ale jeszcze cenniejszy byłby dla nas wszystkich pierwszy uśmiech Bohdanoczki Honczarenko. Społeczeństwo, które nie jest w stanie ochronić swoich dzieci przed złem, przynajmniej powinno ratować je z nieszczęścia. W każdym razie kierownictwo Klubu Kobiet Biznesu MODUS VIVENDI na prośbę o pomoc poinformowało, że ich lekarz zbada sytuację i potem zostanie podjęta decyzja.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Maski, obrazy, oblicza

Można je tworzyć z najbardziej nieoczekiwanych materiałów, a także z równie nieoczekiwaną treścią idei. Maski z białej czekolady, z ciasta, z zbrojenia, z jedwabiu i lnianych nici, nawet ze skóry pytona czy z pociętych tekstów nutowych (partio Zielonych i obrońcy duchowych skarbów, ocknijcie się!). Ale żeby maska powstała z osiemnastu tysięcy guzików i 5 emblematów Mercedesa, z kierownicą sportową i dźwignią zmiany biegów! Oczywiście, to maska-rzeźba. Wystawa „GALLERI Masok”, która skłania do refleksji. Nasi artyści potrafią stworzyć najpiękniejsze maski, takie jak na Weneckim Karnawale, ale tam mamy do czynienia z ogólnym świątecznym tłumem, radosnym nastrojem całego narodu pod zabawnymi maskami, u nas natomiast są to prywatne, elitarne bale dla osób VIP. Choć organizatorzy być może to rozumieją: dla wszystkich zabraknie nie tylko miejsca, przede wszystkim potrzebna jest beztroska, wesoła atmosfera. Tymczasem nastrój narodu nie jest karnawałowy. A mimo to mówię sobie: trzeba opowiedzieć o maskach, tym bardziej że artystka Tetiana Kravtsova stworzyła maskę „Nocy Wenecji”, a litewski artysta Sigitas Staniunas — „Maskę Kijowa”. Bo niepowtarzalne kijowskie wieczory zachwycają wyobraźnię naszych gości nie mniej niż noce Wenecji z jej romantycznymi białymi

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

ŚWIĄTECZNE ŻYCZENIA

“Byłam poruszona jednym epizodem w filmie o Paganinim, kiedy wychodzi on na próg swojego domu we Włoszech, a przed nim rozpościera się ogromne pole kwitnących tulipanów. Chciałabym, abyśmy przekształcili naszą ziemię w kwitnącą i prawdziwą ojczyznę dla całego narodu. Życzę czytelnikom gazety wiary i spełnienia dobrych zamierzeń”. Baletmistrzyni, zasłużona artystka Ukrainy Aniko Rechwiaszwili. Wywiad z nią przeczytają Państwo w numerze 1 gazety z 2007 roku.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

MALOWNICZE ŚNIEGI O SMAKU DZIECIŃSTWA

JUBILEUSZ — Te płótna malowałem, kiedy był prawdziwy śnieg — mówi artysta. — Przecież często bywam w miejscach mojego dzieciństwa, to miasto Jarosław nad Wołgą, w dawnych czasach, można powiedzieć, obrzeża Rusi Kijowskiej. Nawiasem mówiąc, okoliczne wsie mają nazwy „Mikołaj mokry”, „Mikołaj wysoki”, do szkoły chodziliśmy na Górę Mikołajową, więc czy trzeba się dziwić, że ochrzczono mnie w Dniu Świętego Mikołaja i dano mi to imię. Więc kolory zimowych świąt, biały puszysty śnieg, który aż dzwoni na mrozie, — to od razu zapach dzieciństwa, jakaś intryga, gra, właśnie te prace są związane ze wspomnieniami, to przeżyte, drogie, ulubione. Pragnę wykonać część prac tam, w naturze, a wracam do pracowni i pod wpływem tego nastroju kontynuuję malowanie całej serii obrazów. — Ale przecież w rzeczywistości śnieg nie jest biały, on jest albo czerwony, albo niebieski, zielony… — Tak, mieni się wszystkimi kolorami tęczy, jeśli w taką OSOBOWOŚĆ — Gdzie minęło Pana wczesne dzieciństwo? — W osadzie Werchowyna, w Karpatach. Obecnie mieszkam w Iwano-Frankiwsku. A w góry jadę na święto fotografowania. — Jak to? — 20 kg ekwipunku i co najmniej 10 kg sprzętu fotograficznego w plecaku i — na górę Petros 2020 m wysokości. Celem wyprawy jest powłóczenie się po zboczach góry, zobaczenie tam ulubionego uroczyska Cerkiew. Jest ono pokryte wielkimi głazami o dziwnych kształtach, wielkości budowli cerkiewnej. A jeszcze są tu najstarsze lasy świerkowe. — Kiedy pierwszy raz wziął Pan do ręki aparat fotograficzny? — Jakoś jako chłopiec pożyczyłem od przyjaciela kieszonkową kamerę. Na nią fotografowie mówią „małpka”. I stało się to, co prędzej czy później zdarza się każdemu turyście. Rozumie on, że chwila, którą się zachwyca, umrze za kilka sekund. Wtedy chwytasz za aparat, żeby przekazać innym ludziom ten moment. Inaczej nigdy nie będą wiedzieli, że coś takiego jest, że to w ogóle możliwe. — Aparat fotograficzny jest do tego zdolny? — Żeby utrwalić dla innych swój moment zachwytu, przetestowałem wiele sprzętu fotograficznego. Powstało pytanie o jakość. Tak zaczął się trudny, ale prawdziwy etap mojego kształtowania się jako fotografa. ...Północ. Ścieżka wyprowadza na zabłoconą drogę. Czterdzieści minut marszu i dotrę do jednego niedokończonego domku bez okien i drzwi, gdzie będzie można kilka godzin pospać. W górach takie chatki — „zimówki” stawia się dla przechodniów. Nagle spomiędzy drzew pojawia się para zielonych oczu. Odbijają się w świetle mojej latarki. Staram się czuć nieustraszonym poszukiwaczem przygód. A może to wcale nie wilk, nie ryś, a po prostu zdziczały kot… Zwierzę niby niegroźne, ale rozeznaj się w takiej ciemności. Kiedyś w dzieciństwie, błąkając się samowolnie po lasach, natknąłem się na niedźwiedzia. Było to wczesną wiosną, niedźwiedź dopiero się obudził, wyszedł z gawry — chudy, chwiejący się, skóra wisi płatami. A mimo to od aktywną słoneczną porę. Kiedyś były inne zimy… — O, znana postać: za czasów naszej młodości i zimy były piękniejsze… — Nie, naprawdę, były bardziej mroźne, mrozy i 30, i 40 stopni, w taki ziąb dzieci nie chodziły do szkoły. Jednak to nie oznaczało, że nie jeździliśmy na nartach i nie spacerowaliśmy cały dzień. Kiedy jeździsz na łyżwach czy na nartach, tarzasz się w śniegu — to bajka. — I śnieg po cichu próbowaliście, i lodowe sople… — Oczywiście, wszystko to przeszliśmy, jak wszystkie normalne dzieci, i nie chorowaliśmy od tego. Więc śnieg rzeczywiście wieczorem jest różowy, fioletowy, bliżej nocy jest niebieski — to właśnie nazywa się Malarstwo! To bardzo złożone pojęcie, w którym nie może się rozeznać nikt: ani artyści, ani historycy sztuki. Ale kiedy idziesz Andrijewskim Zjazdem, słyszysz od ludzi: „Ja chcę kupić malarstwo”. A ja pytam: „Przepraszam, a co to jest malarstwo?” — „No, co Pan, nie wie Pan, nie jest Pan artystą? Malarstwo — to płótno, olej. To już malarstwo”. Ja mówię: „Płótno sprzedaje się w sklepie z tkaninami, a olej w sklepie spożywczym. Ale jak stworzyć z tego malarstwo?” Wszyscy wiedzą, tylko artysta, zaczynając każdy nowy obraz, cierpi, bo tego nie wie. — Jak więc wyjaśnia Pan takie wysokie materie swoim wychowankom — studentom dziecięcej akademii? — Z nimi rozmawiamy na poważne tematy, od tego samego rysunku, koloru, nasze dzieci od pierwszych lat nauki już wiedzą, co to jest koloryt, kompozycja, wykonują zadania na zadany temat. Nie mówiąc o tym, że opanowują wszystkie techniki graficzne. I zachwycam się ich osiągnięciami. Oto i na otwarciu mojej wystawy były pewne poważne osobistości, których nawet nie poznasz, bo już wzrostu pod dwa metry, moi absolwenci, uczą się w Akademii Sztuk Pięknych na pierwszym roku, wszyscy czują się superartystami. I bardzo przyjemnie na nich patrzeć, poważnych, pięknych, utalentowanych. Oni rosną w twórczości, i zawsze uczeń powinien przerosnąć nauczyciela. — Więc Pan, jako prawdziwy Mikołaj, podarował w tym dniu swoim uczniom i wszystkim chętnym przyjemność widzenia prawdziwej zimy w malarskim wykonaniu. — A co artysta jeszcze może podarować? Oto ja w swój jubileusz podarowałem sobie to święto — otwarcie wystawy, a więc i wszystkim, którzy przyjdą ją obejrzeć. Dlatego i w Nowym Roku chcę życzyć czytelnikom gazety, żeby widzieli piękno śniegów ze wszystkimi kolorami tęczy, odkrywali malarstwo naszej przyrody i dobre malarstwo na wystawach artystów, tylko żeby ci mieli gdzie je malować i wystawiać. Bo olej można kupić w każdym sklepie spożywczym, a oto prawdziwe Malarstwo… Walentyna DAWIDENKO z Artyści malują zimowe pejzaże nawet wtedy, kiedy śniegu nie ma. Ale przede wszystkim dzieciom chce się okna, przez które widać wesołe zimowe święta z sankami, bałwanami, muzyką zamieci. Właśnie takie okno na prawdziwą zimę otwiera jubileuszowa wystawa kijowskiego artysty Mykoły Sokołowa w Kijowskiej Dziecięcej Akademii Sztuk.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

FOTOGRAF FORMATU PANORAMICZNEGO

Na kijowskiej wystawie w galerii fotograficznej „Kamera” Ihora Hajdaja zebrali się nie tylko fotoplastycy, ale i koneserzy fotografii artystycznej. Wielkoformatowe zdjęcia pejzaży młodego mistrza z Iwano-Frankiwska, Romana Mychajluka, zachwycały plastycznością i szczegółowością obrazu. Fotografie wykonano w trudnych warunkach oświetleniowych, a co najważniejsze — za pomocą własnoręcznie wykonanego, swoistego aparatu. Technika cyfrowa nie może stanowić dla niego konkurencji. nagłego przerażenia u mnie, małego, nogi zdrętwiały… Przekraczam próg „zimówki” z wdzięcznością dla ludzi, którzy ją tutaj skonstruowali. Wchodzę do śpiwora z myślą: „U fotografów noce są krótkie…” — I etap przełomowy? — Bardzo ważnym etapem dla mnie było przejście na szeroką błonę. Dlatego że najlepsze systemy, które pracują na błonie standardowego formatu, nawet najlepszej dla pejzażu, takiej jak slajdowa „Fuji-Velvia”, dają dobrą jakość. Ale to tylko dopóty, dopóki nie porównasz ich z dobrym zdjęciem zrobionym na szerokiej błonie. Wtedy rozumiesz, że wąska błona nie jest narzędziem do fotografowania pejzażu. To reporterski wynalazek, jakim był na początku, takim i pozostaje. Z braku środków nie mogłem kupić profesjonalnej aparatury, dlatego początkowo fotografowałem skomplikowanymi aparatami z czasów II wojny światowej: „Moskwa”, „Iskra”. Z czasem zacząłem rozumieć, że używanie starej, na wpół martwej aparatury jest niepoważne, kiedy wydaje się ogromny wysiłek na sam proces fotografowania, po kilkaset dolarów na jedną wyprawę w góry. Szkoda, że utracone momenty nigdy się nie powtórzą. Od dawna nosiłem się z pomysłami dotyczącymi wykonania własnego sprzętu. Do tego popychał mnie brak pieniędzy i chęć wynalezienia czegoś własnego. Zrobiłem pierwszy aparat fotograficzny, potem drugi, trzeci… Wśród nich pojawiły się dość ciekawe modele do fotografii panoramicznej. Tak bardzo pochłonęło mnie widzenie pejzażu w formacie panoramicznym, że praktycznie od tamtej pory wszystkie tematy fotografuję swoim własnoręcznie wykonanym aparatem. Te zdjęcia, które były na mojej kijowskiej wystawie w galerii fotograficznej Ihora Hajdaja „Kamera”, zrobione są w tym duchu. Nie wiem, jak mam Ihorowi podziękować za tę wystawę. Chyba będę czynił dobro innym, aby go na świecie nie ubywało. …Świta. Przez noc mój pagórek zamienił się w wyspę, o którą rozbijają się fale mgły, która zalała świat. Świerki to pojawiają się, to znów znikają w szarej mgle. Z doświadczenia wiem, że z pierwszymi promieniami słońca mgła pełznie w górę i zaleje szczyty, którymi teraz idę. Moim zadaniem jest zdążyć wykonać kilka kadrów właśnie w tym przełomowym momencie walki światła i ciemności. Bo pasma mgły lada chwila zaczną spływać wąwozami, pokrywając połoniny, lasy, potoki. Może uda mi się uzyskać zdjęcie-marzenie! Jeśli zdołam w tych krótkich chwilach „złapać światło”, znaleźć pierwszy plan, związać z krajobrazem, wydzielić centrum znaczeniowe… Rozkładam aparaturę, ustawiam statyw… Próba złapania krótkiej chwili wieczności świata. Na moim statywie jest coś dziwnego. Ta skrzynka nikogo nie zdziwiłaby na początku ubiegłego wieku. Tak, to ten sam „aparat z harmonijką”, z którego powinna wylecieć ptaszyna. Prawda, fasada mojego aparatu ma obiektyw wielowarstwowy. Jeśli moment został złapany — start!.. Pejzażysta to przede wszystkim wielka cierpliwość. Szybkość fotografowania nie jest dla niego najważniejsza, tutaj ważniejsza jest jakość. Przy górskim strumieniu można przesiedzieć do ośmiu godzin, aby uchwycić zbieg momentów świetlnych i technicznych dla zdjęcia panoramicznego. Zresztą, mojej kamery do kieszeni na szczyt góry nie zabierzesz. — Taką kamerę-skrzynkę sam Pan zrobił? — Sam. Ukończyłem wydział grafiki artystycznej na uniwersytecie. Mam trzydzieści trzy lata. Zawsze jestem fotografem. A jeśli chodzi o kamerę-skrzynkę, to jest ona prymitywna w swojej konstrukcji. W obiektywie mieści się cała mechanika. Warto kupić firmowy obiektyw, a skrzynkę nietrudno wykonać. — Czy takie aparaty, jak Pana, mają inni fotografowie? — Odpowiednika mojego nie ma, bo przez lata poszukiwań ulepszyłem go na swój sposób. Wywiad przeprowadziła Marija WŁAD

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

«MADEMOISELLE, SANS GRAMME, SANS...»

REFLEKSJE NA TEMAT — Paryż to miasto niepozorne i nie najdroższa stolica Europy. Przytulne i zamieszkane. Czy w centrum, czy na obrzeżach — to miasto dla wszystkich. Nie czuć tam podziału na bogatych i biednych. Jakby wcielono w życie hasło komunistycznych wodzów: wszystko dla człowieka, wszystko dla jego dobra. — Niedawno Paryżem wstrząsnęły uliczne zamieszki… Wychwycone przez kamerę telewizyjną pochodnie samochodów, tłumy buntowników… Megapolis przypominało wulkan przed wybuchem… Wszystko ucichło? — Opowiadano mi o przebiegu tych wydarzeń. Media preparowały je jako apokalipsę. Ten bunt nie był zjawiskiem masowym… Pojedyncze ekscesy w poszczególnych dzielnicach. W większości skoncentrowane na przedmieściach Paryża — w miasteczku Saint-Denis, gdzie mieszkają arabscy i afrykańscy emigranci. Zresztą ten akt nieposłuszeństwa nie jest bezprzyczynowy. Młodym emigrantom, którzy legalnie mieszkają we Francji, wszędzie odmawiano zatrudnienia. Wystarczyło tylko powiedzieć, że jest się z Maghrebu czy Algierii… Od tego wszystko się zaczęło. Ale w Paryżu ciągle się buntują. Podczas mojego pobytu były zamieszki w samym centrum miasta. Strajkowali strażacy. Było ich prawie piętnaście tysięcy. Zgodnie z nowym ustawodawstwem wiek emerytalny we Francji wydłużono o kolejne 5 lat. Pracowników straży pożarnej, którzy mieli przyzwoity staż pracy, to nie urządzało. Była nawet bójka, ranni… Słowem, jaskrawy dowód na to, że we Francji istnieje takie zjawisko jak demokracja… — Niby u nas też… — Demokracja „po naszemu” — to kiedy naród w wyborach przekazuje władzę poszczególnym ludziom, a poszczególni ludzie w jego imieniu rządzą… We Francji jest taki sam system, ale… Francuzi dobrze wiedzą: jeśli nie kontrolować ludzi, których wybrali, ci ludzie zaczną pracować na siebie… Dlatego istnieje tam takie pojęcie jak bezpośrednie działanie, czyli bezpośredni nacisk na władzę. Francuzi są bardzo elastyczni i mobilni, jeśli chodzi o naruszanie ich praw. Tam nie czekają, a żądają, by władza spełniała swoje obietnice. Idea Trockiego o permanentnej rewolucji, moim zdaniem, jest słuszna. Należy zawsze kontrolować władzę. Mimo wszystko Francuzi są bardzo spokojni. Ani razu nie widziałem pijanych czy chuliganów. Nawet wtedy, gdy wracałem późno z niezbyt szanowanych dzielnic. — Trudno uwierzyć, że w Paryżu nie piją… — Myślę, że 99% Francuzów pije wytrawne czerwone wino. Dla mnie zaś napój, w którym jest mniej niż czterdzieści stopni, jest nie do przyjęcia. Pamiętam, zmęczony lotem z Kijowa, wszedłem do baru. Zamówiłem sto gramów koniaku. Nalali mi ledwie na dno i wrzucili pół szklanki lodu. Mówię: „Mademoiselle, sans gramme, sans…” Było tam tłoczno: ktoś grał w lotto, inni rozmawiali, palili… Wypiłem, zamówiłem jeszcze. I wtedy nastała cisza… Patrzyli na mnie jak na człowieka, który połyka kobrę. Dla nas to śmieszna „miarka”, ale Francuzi prawie nie piją mocnych alkoholi. Ukraińcy-emigranci również bardzo szybko przyzwyczajają się do win wytrawnych. We Francji zrozumiałem, że państwo może być użyteczne. Francuzi patrzą na władzę jak na psa, który powinien pilnować domu. U nas wszystko na odwrót. To tak samo, jakby mój pies osadził mnie w budzie, a sam mieszkał w moim domu. Jadł przy moim stole, spał w moim łóżku. Czyli państwo pracuje dla deputowanych i zamożnych ludzi. Takich wyjątkowych w Ukrainie uzbiera się z pięć tysięcy. Resztę wyzyskuje zgodnie ze wszystkimi tradycjami faszystowsko-komunistycznego systemu. — Oto mówisz Francuzi to, Francuzi tamto… Ale przecież jest tam spora część emigrantów. Na ile przejmują tradycję europejskiej demokracji? — Emigrantów jest tam rzeczywiście dużo. Afrykańczycy zarabiają na chleb głównie pracą fizyczną. Szybko i jakościowo integrują się Chińczycy. Oni uparcie starają się zdobyć wyższe wykształcenie, bardzo szybko uczą się języka i faktycznie wspinają się po drabinie społecznej. Przetłumaczyłem z francuskiego chińskiego pisarza Dai Sijie. Jego powieść „Balzac i mała chińska krawcowa” we Francji stała się bestsellerem. — Czy zagrożeniem dla języka narodowego jest taka liczba emigrantów? — Rozmawiałem z różnymi ludźmi: Hindusami, Arabami. Wszyscy znają francuski. Kroku nie zrobisz, jeśli nie znasz języka. Tam nie rozmawiają po rosyjsku. Dobrze, jeśli dziesięć procent w ogóle słyszało o jego istnieniu. Po angielsku nie rozmawiają z zasady. Tak się złożyło historycznie. Natomiast francuskie prawa wymagają szacunku do swojego języka. Jeśli urzędnik w telewizji czy radiu wtrąci gdzieś angielskie słowo, to może zapłacić słony mandat. Około 2 tysięcy euro za zaśmiecanie języka narodowego. Oto zapłać tę sumę i spokojnie mów zamiast nastolatek — teenager… — To już jakieś purystyczne namiętności… — To nie namiętności. Po II wojnie światowej na tych terenach język angielski stał się dominujący. Był zalew amerykańskich filmów i kryminałów. Swoich autorów nie drukowano. A potem pojawił się Albert Simonin. W tłumaczeniu jego książka nazywałaby się „Nie dotykaj mojej zdobyczy”. Stała się tak popularna we Francji, że sprowokowała przełom w świadomości. Przede wszystkim w mózgach wydawców. Zaczęli aktywnie wydawać francuskich pisarzy. Doszło do swoistego odrodzenia i proces literacki zaczął krążyć pełnokrwiście. Francuski rząd i dzisiaj udoskonala prawa i wspiera język narodowy. — Czy takie pojęcie jak globalizacja niepokoi francuskich obywateli? — Właściwie ochrona języka to już przeciwdziałanie globalizacji. Tutaj można wpisać także wspieranie francuskiej kinematografii i literatury. Są specjalne programy państwowe. Nawet jeśli pisarz mieszka gdzieś w Surinamie, zdołają go zachęcić: byle tylko pisał po francusku. W Narodowym Centrum Książki wspierają frankofońskie tłumaczenia. Wszystkie te drogie i kosztowne rzeczy finansuje państwo. W świadomości przeciętnego Ukraińca pisarz pozostaje leniem. Mówiąc, że skrobie papier, by nie pracować… W Europie zawód pisarza jest potrzebny. W szczególności poczułem jego ważność, gdy byłem w Salonie Książki Dziecięcej. Przeglądając różnorodne katalogi, mimochodem zauważałem wiele ogłoszeń. Było tam mowa, że takie czy inne wydawnictwo zaprasza do współpracy pisarza… We Francji potrzebni są tłumacze z różnych języków. Oni, jak to mówimy u nas, są poszukiwani. Dobry. REFLEKSJA Na tym można by postawić kropkę. Gdyby nie uczucie, że czegoś brakuje… Jakiegoś wątku, noweli — listka z kapuścianego eposu, wyhodowanego w „brzuchu” Paryża… Można daleko zajść, jeśli nie zatrzymać się na historii z ukraińskim posmakiem. Naszych ludzi i tam jest wielu. Każdy mógłby opowiedzieć swoją przygodę. Wesoło, smutno, banalnie, utalentowanie… Leonid Kononowycz o niełatwym losie zarobkowiczów nie rozgadywał się za wiele. Zauważył jedynie, że wiedzie się naszym ludziom różnie. Dobrze, gdy jest praca i możliwość odłożenia grosza… A jeśli nie ma? Wtedy, wiecie, nie do sztuki… Choć czasem i Luwr może się przydać. Zwłaszcza fontanna na jego dziedzińcu… Chcecie wierzcie, chcecie nie, ale przyszła komuś do głowy oryginalna myśl: hodować w luwrowskiej fontannie karpie. A może i nie przyszła… Może ryba jakoś sama się zrodziła. Nie hodujemy przecież specjalnie pająków czy much… Nie wspominając w modlitwach karaluchów… W fontannie osiedliły się karpie, dużo karpi. Pewien człowiek, nazwijmy go Piotrem, dowiedział się o tym. I przyzwyczaił się wieczorami na ryby… I tak się wprawił, że już nawet wędka nie była mu potrzebna: łapał ryby rękami. Może w Dniestrze czy (Zdjęcie O. Łytwynenki) Suli nigdy by nawet nie spróbował, a tu… Talent rybaka się ujawnił. Pewnego wieczoru Petro tak się zapamiętał, że nie zauważył, jak ktoś dotknął go w ramię: „Monsieur, co pan tu robi?”. Patrzy mężczyzna, a za plecami francuska gwardia ochrony… A, mówi, ryby łowię. Jak? A tak: raz — i karp już w dłoniach. Och, jakże zdziwili się francuscy gwardziści… Ryba w fontannie… rękami rybę? Poklepali Petra po ramieniu i pozwolili kontynuować połów. Taka oto piękna historia o Petrze, Luwrze i rybie. Jestem świadoma tego, że tę historię można opowiadać na różne sposoby. Zmieniając akcent, można malować obraz strasznej biedy naszego ludu, który z głodu doszedł już do ostateczności. Koniecznie jęknąć, opowiadając, jak bardzo wychudzoną twarz miał Petro i jaka zasmarkana chusteczka wystawała mu z kieszeni… Można w ogóle puścić wodze fantazji i, wpadając w surrealistyczne koryto, stworzyć własną narrację. Asocjacyjną: Łowisz ryby? Łowisz w dziurawy podbierak łuskę. A wy łowicie ryby czy wiatr? My — ryby, ryby… wichurę… Tłustą, z miękkimi wargami, które mlaskają-wypraszają łyk wody. Ale ona się dusi, my tracimy ją… Nie żal. Siebie żal, „ko-ko-ko” — niech będzie chociaż proste jajeczko. Złote już potem, po śmierci. Przesuń się w inny kąt pokoju, garb pleców weź w ramkę… I uśmiechnij się, uśmiechaj… Cheese, uwaga, z pleśnią. Czy tu wyssano całe powietrze? Nie, tylko wyniesiono meble. Nawet dwunożne krzesełko. A ileż ono miało nóg? Trzy… Dlatego wydaje się, że jest mało powietrza, a jest go za dużo. O, to nie próżnia. To akwarium! Będziemy płynąć-płynąć, wytyczać ścieżki kurzu, przyklejać się nosem do zamurowanego okna. Jak kotiki morskie… Mru-mru-mru… Mru stopnieje od naszego gorącego oddechu i wypłyniemy w ocean. Ależ ja nie umiem pływać. A taboretu za mało? Myślisz, dokąd go wyniesiono? W ocean, kochany, w ocean… Stronę przygotowała Uliana HLIBCZUK. Megapolis, niczym kapusta, ubiera się w coraz to nowe legendy. Zwłaszcza Paryż, do którego z całego świata zjeżdżają ci, którzy pragną zmienić swoje życie. Dla poszukiwaczy lepszego losu to miasto jest „terra incognita”, którą postanowili „zasiedlić”. Komórka po komórce, kwartał po kwartale mimowolnie uzupełniają mit megapolis nowymi historiami. Aby głębiej poznać Paryż, pisarz Łeonid Kononowycz starał się wykorzystywać wszystkie swoje sześć „legalnych” zmysłów. Chodził po jego bruku, słuchał opowieści prostych ludzi… Kolor, zapach, tło dźwiękowe… Patrzył i zapamiętywał. — Francuski filolog — człowiek zamożny. — Kogoś z naszych pisarzy przetłumaczono na francuski? — Któż to wie. Po pierwsze, to zupełnie inna specyfika: tłumaczenie z ojczystego na francuski. Inny poziom wiedzy filologicznej. Zresztą nie wszystko jest takie proste. Trzeba stale jeździć na różnorodne targi książki, nawiązywać osobiste kontakty. Czy przy naszym majątku jest to możliwe? — Wszystko, o czym opowiadasz, to pozytywne doświadczenie. Możliwe, że nawet nieco powierzchowne… — To doświadczenie pierwszego wrażenia. Problemy, bez wątpienia, istnieją. Emigranci, przestępczość… Ale jest kulturowe doświadczenie państwa, które wypracowywano przez stulecia. Dlatego nierealne jest, aby Ukraina po 20 latach stała się państwem europejskim. Pięćset lat potrzeba… Rzecz w tym, że człowieka we Francji cenią. Jeśli należysz do rodzaju ludzkiego, to już zasługujesz na szacunek. Dlaczego przyjmują wszystkich afrykańskich emigrantów? Dlatego, że uważają ich za równych sobie. Oto przyjechał był Żyrinowski do Paryża i pozwolił sobie na żart o tym, że Paryż to stolica Afryki. Niedługo potem otrzymał od przedstawiciela rządu „prośbę” o opuszczenie Francji za niepoprawne wypowiedzi, które prowokują rasową nietolerancję… Co tu dużo mówić… Dobrze we Francji… „Święto, które jest zawsze z tobą”… — Na tyle dobrze, że zostałbyś tam? — Nie, oczywiście. Chcę żyć w takim miejscu, żeby dookoła były tylko pola i było widać, jak wschodzi i zachodzi słońce… We Francji tego nie zobaczysz. Bardzo zaludniony i głośny kraj. Choć nawet nie mieszkałem w Paryżu, a w miasteczku Sarcelles-Saint-Brice. To kilka przystanków kolejką od stolicy. W tym miasteczku jest Towarzystwo Naukowe im. T. H. Szewczenki. We Francji po wojnie odrodził je wybitny działacz polityczny Wołodymyr Kubijowycz. Człowiek, który całe życie pracował dla Ukrainy. Podczas niemieckiej okupacji bronił interesów Ukraińców przed niemiecką władzą okupacyjną… — A jakie miał do tego uprawnienia? — Kubijowycz wtedy kierował Ukraińskim Komitetem Pomocowym. Miał osobiste kontakty z niektórymi wpływowymi figurami niemieckiego politycznego świata. Pracował nad powrotem ukraińskich ostarbeiterów na Ojczyznę. Oprócz tego Kubijowycz był zamieszany w stworzenie dywizji „SS-Galizien”. Właściwie Ukraińcy mieli swój interes, kiedy tworzyli tę dywizję w systemie Wehrmachtu. Wiedzieli, że prędzej czy później, ale Niemcy ustąpią. Wtedy dywizja „SS-Galizien” miałaby stać się częścią ukraińskich sił zbrojnych. Z tego nic nie wyszło… Kubijowycz po wojnie przeprowadził się do Francji. Z jego wspomnień wiadomo, że na prośbę kardynała Josyfa Slipyja Watykan zakupił dla Towarzystwa Naukowego im. T. H. Szewczenki zamek pod Paryżem. Pałac ma prawie czterysta lat, tam jeszcze król przyjeżdżał polować na kaczki. Tam jest bardzo skomplikowana podwójna piwnica. Jest także podziemne przejście. Z merostwa w Sarcelles przychodzili je badać. Półtora kilometra przeszli i zatrzymali się. Dalej było zawalone: zawaliło się sklepienie. W tym zamku Kubijowycz pracował. Całe swoje życie poświęcił stworzeniu Encyklopedii ukrainoznawstwa. Pozostały jego archiwa. Ich jeszcze nikt nawet nie przeglądał. W bibliotece Towarzystwa im. T. H. Szewczenki są unikalne książki. Ale pieniędzy na utrzymanie nie ma. Przewodniczy towarzystwu Arkadij Żukowśkyj — człowiek już w podeszłym wieku. Proponował ukraińskiemu państwu wzięcie tego zamku na utrzymanie. Oczywiście pod warunkiem, że Towarzystwo nadal będzie pracować. Z tą sytuacją zapoznany jest i ukraiński ambasador we Francji, i inni nasi dostojnicy w Ministerstwie Kultury. Prośbę Żukowśkiego przekierowano do Akademii Nauk Ukrainy. Akademia wysłała odpowiedź Żukowśkiemu, że nie mają środków na utrzymanie zamku. Tak to właśnie pozostaje… — Ale przecież kupić taki pałac we Francji kosztuje miliony! — A tutaj za darmo oferują… Swoją drogą, ukraińskiej własności we Francji jest niemało. Niestety, nasi rodacy nie potrafią jej godnie utrzymać. Na przykład jest ziemia w Ardenach. Tam u naszej społeczności dzierżawią ją muzułmanie. Dla wypoczynku… Ależ my moglibyśmy sami zorganizować obóz pracy i wypoczynku dla Ukraińców. Oczywiście wszystko to wymaga nakładów kapitałowych. Ale czyż do naszych możnowładców się dokukasz? Jeśli oni wyrywają sobie nawzajem fabryki i zakłady, to czyż potrzebny im Sarcelles czy Ardeny?

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

bardzo dużo słowików. Dlatego nagrywałam się ze słowikami. Pisaliśmy w świątyniach, w Odeskim Teatrze Operowym. Zapamiętałam wyjazd do Krzemieńca, gdzie znajduje się cmentarz kozacki. Pochowano tam pięciu kobziarzy-charakterników. Na ich grobach leżą kamienne bandury. Tam również poczuliśmy szczególną energię. Oprócz nagrań prowadziliśmy także warsztaty. W tym samym Krzemieńcu, do którego trafiliśmy dzięki lekkiej ręce Ołeksandra Smyka, popracowaliśmy z miejscowymi zespołami twórczymi. — Niedawno spróbowałaś swoich sił jako producentka… — Razem z Ołeksandrem Potomkinem, który był producentem dźwięku i reżyserem dźwięku, nagraliśmy kilka albumów Ołeksandra Smyka — znanego barda i naszego dobrego przyjaciela. Przedmiotem szczególnej dumy jest dla mnie płyta Wasyla Żdankina „Objawienie”. To była niełatwa praca. Wszak przez dziesięć lat Wasyl publicznie nie występował, trzeba go było namówić do dokonania tych nagrań. Ale jestem przekonana, że taka muzyka jest teraz ludziom niezbędnie potrzebna i że zrobiliśmy dobrą rzecz. — Przed realizacją projektu a cappella słuchacze będą mogli otrzymać nowy zbiór twoich piosenek? — Niedawno ukazała się moja płyta „To moja i twoja Ukraina”. Dedykuję ją Kostiantynowi Janowskiemu — kompozytorowi, z którym pracowałam jeszcze od dzieciństwa, pół roku temu odszedł z życia. Był niezwykle utalentowanym człowiekiem, nieprzypadkowo włączyłam do płyty jego piosenki „Świeca”, „Kalinowe wyspy”, „Idę do was”. — Wróćmy do twojego globalnego albumu a cappella. Nagrałaś kolosalną ilość materiału. Według jakiej zasady dobierasz utwory, a potem je wydajesz? — W każdym z miejsc nagrywaliśmy 20—30 piosenek. Na płytę wybierzemy tylko jedną — najlepszą, tę, która najlepiej oddaje nastrój, atmosferę poszczególnego miejsca. Jednak równolegle zamierzamy wydać album multimedialny, na którym utrwalimy wszystkie informacje, włącznie ze zdjęciami, opisami, nagraniem wideo. — Jakim był dla ciebie rok 2006? — Rok był prawdziwie pracowity, ważny dla mnie. Odeszłam od estradowych i show-biznesowych standardów. Wydaje mi się, że wewnętrznie dorosłam. Ołeksandr JEWTUSZENKO Ołeksandr BAKUMENKO, m. Kijów Ukrainy”, w którym wydrukowano utwory Mykoły Synhajiwskiego. Burzę oklasków wywołał występ artysty ludowego Ukrainy Anatolija Palamarenki, który przeczytał utwory nauczyciela i ucznia, najpierw „Obrazy jarmarczne” Ostapa Wyszni, a potem wiersze Mykoły Synhajiwskiego. Artysta ludowy Ukrainy Ołeksandr Wasylenko, jak zawsze, z wielkim sukcesem wykonał piosenki obecnych na sali kompozytorów Ołeksandra Kusznariowa oraz Mychajła Katryczka do wierszy Synhajiwskiego: „Woda po kamieniu” oraz „Zawieja”. Zapamiętano występy zespołów „Prolisok” kijowskiego kolegium pedagogicznego oraz zespołu „Suzirja lir” uniwersytetu pedagogicznego imienia M. Drahomanowa pod kierownictwem Wałentyna i Wiktorii Kasjanowych. Wyrazistym wykonaniem żartobliwych i huculskich piosenek „Karpackie dzwony”, „Oj ty, kumie…”, „Rzeka nasza Limnycia” do wierszy Synhajiwskiego zachwycił wszystkich obecnych śpiewak i kompozytor, zasłużony artysta Ukrainy Wasyl Wołoszczuk. Premierę pięknej piosenki „Przychylyś do lubowi” do muzyki kompozytora Ołeksandra Łysynczuka przedstawiła młoda Marta Spiżenko. Program koncertowy jubileuszowego wieczoru kończył akademicki zespół wokalno-choreograficzny „Ukrajinoczka” pod kierownictwem artysty ludowego Ukrainy Witalija Juchymenki suitą wokalno-choreograficzną do wierszy Mykoły Synhajiwskiego „My dziewczęta z Ukrainy”. Wielki jubileuszowy wieczór zakończył się powitaniem od mera Kijowa Łeonida Czernoweckiego. Prawdziwie piosenki Mykoły Synhajiwskiego z miłością śpiewa naród, czasami nawet nie znając imienia poety. Piosenki stają się ludowymi, a to chyba najwyższe uznanie dla każdego artysty. Nie na darmo jeden z licznych jego zbiorów poetyckich tak właśnie się nazywa „Ja rodem z pieśni”. To wyznanie autora w miłości do trudnego, ale tak wdzięcznego gatunku, jakim jest dla wielbicieli ukraińskiego słowa nasza ojczysta pieśń.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

AKAPELLOWY WSZECHŚWIAT IRYNY SZYNKARUK

W wieku czternastu lat zdobyła pierwsze miejsce w nominacji „pop” na „Czerwonej Rucie-93” w Doniecku. Wtedy Iryna podzieliła pierwsze miejsce z Ołeksandrem Ponomariowem. W tym samym 1993 roku zdobywa Grand Prix festiwalu „Białostockie Malwy” (Polska) i przez pewien czas odbywa staż jako piosenkarka w Warszawskim Teatrze Operetki. Ale jej najważniejszym zwycięstwem stała się specjalna nagroda „Fidof” na międzynarodowym festiwalu „Głos Azji”, gdzie piosenka Ołeksandra Chodorkowskiego „Misiacznyj oberih” została uznana za najlepszą. Piosenkarka wydaje albumy „P’jata pora roku”, „Krok do lita”, „Ja — nacze ptycia”, „Idu do Was”. Bez wątpienia jej rozwojowi maksymalnie sprzyjał ojciec — znany działacz kultury, bard, pisarz i pedagog Wołodymyr Szynkaruk. Dziś gościem naszej redakcji jest piosenkarka Iryna SZYNKARUK. żyło wewnętrzne olśnienie. Właśnie tam zdecydowaliśmy nagrywać mój głos w takich miejscach, które mają swoistą akustykę, niezwykłą energetykę. Rozumieliśmy, że to proces niezwykle skomplikowany i bardzo długi. Ale, jak to mówią, oczy się boją, a ręce robią… Zaczęliśmy to robić i powoli wciągnęliśmy się w poszukiwania, wyjazdy, pracę. Przez dwa lata dowiedziałam się tyle o Ukrainie, o śpiewie a cappella i muzyce ludowej. — Jaka informacja jest dla Ciebie najcenniejsza? — Trudno to wyjaśnić słowami, to trzeba poczuć. Kiedy ludzie przychodzą na Twój koncert, dostrajają się do Twojego rytmu, do Twojej energii. Kiedy natomiast sam przyjeżdżasz na ich miejsce pracy, trafiasz w ich rytm, w ich życiową atmosferę, dopiero wtedy naprawdę ich poznajesz. Nasze wyjazdy, nagrania dały mi możliwość poczuć ludzi w różnych zakątkach Ukrainy, pomogły zrozumieć te miejsca. Na przykład w muzeum Szewczenki byłam dziesiątki razy i niby Zdjęcie O. Łytwynenki wszystko wiedziałam o jego życiu i twórczości. Ale kiedy przyjechałam tam z zespołem, pośpiewałam, pobyłam tam sam na sam z eksponatami, to po powrocie do domu zrozumiałam, że odkryłam dla siebie Szewczenkę. Zaczęłam czytać „Kobziarza” inaczej. Każdy wyjazd miał taki efekt. — Który z tych wyjazdów zapamiętałaś najbardziej? — Pierwsze nagrania zrealizowaliśmy na Bożej Górze. Było bardzo niezwykle, było zimno. Ale tylko zaczynałam śpiewać, od razu przylatywały ptaki i próbowały śpiewać razem ze mną. Każde miejsce zostawiało po sobie jakąś historię. Tak było w kijowskich zakładach „Awiant”, gdzie śpiewałam pod skrzydłami „Rusłana”, tak było na Zaporoskiej Elektrowni Wodnej, gdzie nagrywaliśmy w szybie technicznym. Bardzo ciekawie pracowało się w piwnicach winnych „Massandry”, na płaskowyżu góry Karani-Kaba w Czarnej Jaskini na Krymie. Jest niezwykle piękne miejsce pod Kaniowem — „Koroliwska krynyczka”, tam

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

ŚWIĄTECZNE PRZEPISY OD PIOSENKARKI

PORTRET — Wiadomo, że ostatnie dwa lata ze swoim aranżerem i producentem muzycznym Ołeksandrem Potomkinem pracujesz nad projektem, który nie ma odpowiedników ani w Ukrainie, ani na świecie. Nagrywacie ludowe pieśni a cappella w najbardziej nieoczekiwanych miejscach kraju, które mają własną szczególną akustykę i energię. Opowiedz o tym projekcie dokładniej. — Kiedy rejestrowaliśmy nasz projekt w Agencji Praw Autorskich, dowiedzieliśmy się, że czegoś podobnego na świecie jeszcze nikt nie robił. Pomysł zrodził się kilka lat temu podczas odwiedzin Bożej Góry, która znajduje się między Krzemieńcem a Poczajowem. Boża Góra to miejsce prawdziwego pielgrzymowania, tam, według legendy, odnotowano objawienie Matki Bożej. To naprawdę miejsce z jakąś zdumiewającą energią. Rzecz w tym, że pomysł stworzenia albumu a cappella istniał wcześniej, nawet próbowaliśmy go nagrywać w różnych studiach, ale przez cały czas rezultat mnie nie zadowalał, ponieważ „kolor” dźwięku był jednakowy. Dlatego ten projekt odłożyliśmy. I właśnie na Bożej Górze prze- Iryna Szynkaruk umie i lubi gotować. Wśród noworocznych potraw na jej stole przeważają grzybowe. Jej bliscy lubią zbierać grzyby, znają grzybowe miejsca, a zatem w domu zawsze jest ich dużo. Iryna lubi sałatkę z mleczajów z czosnkiem i śmietaną, a także duszoną zieleń. Preferuje szpinak, przyprawiony serem i jajkami. Ale najbardziej do gustu przypadła jej huculska kasza — banosz. Jest to kasza kukurydziana, którą gotuje się na śmietanie, ładnie miesza, uciera, aby nie było grudek. Dodaje się podsmażone skwarki lub grzyby. Po raz pierwszy Iryna spróbowała jej na Iwano-Frankowszczyźnie, kiedy gościła u Stepana Puszyka. Banosz to potrawa bardzo smaczna i pożywna. Na Wigilię Iryna obowiązkowo przygotowuje kutię, a na świątecznym stole musi być dwanaście potraw. W święta Bożego Narodzenia Iryna będzie śpiewać na Majdanie. Zatem czasu ma niewiele, ale wszystkie potrawy obiecuje przygotować. Oczywiście, na radość swoim bliskim, przyjaciołom, sąsiadom i gościom. JUBILEUSZ 16 grudnia z okazji 70-lecia zasłużonego działacza sztuki Ukrainy, laureata wielu ogólnoukraińskich i międzynarodowych nagród, znanego poety-piosenkopisarza Mykoły Syngajiwskiego w Kijowskim Domu Oficerów odbył się jubileuszowy wieczór literacko-artystyczny. Nie wszystkim chętnym udało się trafić do przepełnionej sali koncertowej na spotkanie twórcze ze znanym pisarzem, gdzie panowało święto ukraińskiego śpiewnego słowa. Takie komplety na wieczorach poezji przypomniały lata 60.—70. ubiegłego wieku, kiedy ukraińska poezja oraz ukraińska pieśń gromadziły wielotysięczne audytoria i cieszyły się światowym autorytetem. Takie nostalgiczne wrażenie obala opinię niektórych współczesnych „literaturoznawców”, jakoby dzisiaj poezja nie była potrzebna narodowi. Prawdziwa poezja w każdych czasach była szanowana przez Ukraińców i od wieków cieszy się wielkim powodzeniem u naszego śpiewnego narodu, dla którego pieśń jest kodem genetycznym narodu. Można było się o tym przekonać na wieczorze twórczym Mykoły Syngajiwskiego. Jubileuszowy wieczór otworzyło trio wokalne „Łybid” słynną pieśnią kompozytora Wołodymyra Wermenycza do wierszy Mykoły Syngajiwskiego „Czornobrywci nasijała maty…” Nawiasem mówiąc, w dorobku twórczym Syngajiwskiego jest ponad pięćset pieśni, napisanych we współautorstwie z wieloma znanymi ukraińskimi kompozytorami, w szczególności z Kłymentijem Dominczynem, Ihorem Szamo, Witalijem i Arkadijem Filipenkami, Wasylem Wołoszczukiem, Ołeksandrem Zujewem, Leonidem Popernackim… Ale z wielu melodii, napisanych przez kompozytorów do wierszy Syngajiwskiego, właśnie „Czornobrywci” jako pierwsze znalazły drogę do ludzkich serc. I stała się jego matczyna pieśń wieczną gwiazdą, „gwiazdą zwiastującą, maminą pieśnią”, która ponad czterdzieści lat przejmująco brzmi na ukraińskim nieboskłonie, zwraca-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Z PIEŚNI

…nawiązując do naszych matek. Przerobili ją już remikserzy na współczesny lad, na estradzie zaaranżowana jest po nowoczesnemu, a jej aktualność jest całkowicie bezsporna. Można wymienić także inne piosenki na wiersze Mykoły Syngajiwskiego, które zyskały popularność wśród ludzi: „Rozległo się nasze pole”, „Bezśmiertnik”, „Polisianoczka”, „Od serca do serca”, „W kraju dzieciństwa”, „Słońce w dłoniach”, „Ręczniki”, „Przelatywały gęsi”, „Zorepad”, „Ukrainо, zorzo moja”, „W okna zaglądają Karpaty” i inne. Ale piosenka „Nasiała matka barwinków…” stała się requiem Mykoły Syngajiwskiego nie tylko dla jego matki Uljany, lecz także dla wszystkich naszych pracowitych matek. Dziś, wspominając swoją mamusię, pojawiła się nowa piosenka „Z pamięci lat” do muzyki kompozytora Andrija Bohomolnego, której premiera z powodzeniem odbyła się na jubileuszowym wieczorze w wykonaniu popularnego zespołu „Kobza”; solista — zasłużony artysta Ukrainy Mykoła Prawdywyj: Skrawek ziemi koło chaty i sad z barwinkami… Mówi zasmucona matka: — Lat nie cofniesz z powrotem. Jesień moja już późna, marznę coraz bardziej nawet w cieple… Może zostanie piosenka, jak dusza na ziemi… Zespół „Kobza” wykonał także piosenkę „Czółenko” kompozytora Leonida Popernackiego na wiersz Mykoły Syngajiwskiego, z którą został w tym roku laureatem festiwalu „Szlagier roku”. Zasłużony artysta Ukrainy Pawło Mriežuk przedstawił piosenkę „Źródło” Leonida Popernackiego na wiersz Mykoły Syngajiwskiego. A potem jubilat opowiedział o swoim poetyckim źródle, o sobie i swojej twórczości. Podsumowując swój występ, poeta powiedział: „Moje życie bez pieśni — to nie życie. Bez niej siebie nie wyobrażam. Moja dusza to dziecko melodii, dlatego zawsze śpiewam duszą. Cała moja biografia jest właśnie w piosenkach, w książkach. I nie tylko data urodzenia, szkoła, praca. W poezji zawarta jest moja duchowa, obywatelska spowiedź. Poczucie ludzkiej godności, piękna i sprawiedliwości to pierwotne źródła literatury, a zwłaszcza poezji. Poezja jest zawsze wezwaniem. Walką dobra ze złem. Przenika ją jedna wiara w to, że dobro zwycięży i życie stanie się lepsze. Właśnie ta wiara natchnia poetę i jego słowo”. Następnie ludowy artysta Ukrainy Wiktor Szportko powitał jubilata piosenką „Dzień urodzin” do muzyki kompozytora Michaiła Katryczka. Serdecznym słowem zwrócił się do swojego pobratymca zasłużony działacz nauki i techniki Ukrainy, doktor nauk medycznych, akademik Akademii Nauk Medycznych Ukrainy Fedir Tyszko, odczytując własne wiersze poświęcone jubilatowi. W imieniu przewodniczącego Rady Najwyższej Ukrainy Ołeksandra Moroza jego pomocnik, znany poeta Mychajło Szewczenko, odczytał jubilatowi życzenia i wręczył almanach poetycki z serii „Biblioteka Ludowa Ukr-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

Najpiękniejsza i najbardziej czarująca, najstarsza i najbardziej tajemnicza choinka noworoczna rośnie na chronionych terenach ukraińskich Karpat. Uosobieniem choinki noworocznej na Ukrainie od niepamiętnych czasów był świerk pospolity, czyli po tutejszemu, po karpacku — smereka. Jak legendarna szarotka alpejska czy „szowkowa kosycia”, która rośnie na niedostępnych urwiskach, stromych skałach wysoko w górach i jest dostępna tylko dla dumnych i odważnych huculskich młodzieńców, tak i smukła karpacka piękność-smereczka zaplata swoje długie dziewczęce warkocze-gałęzie i stroi kolczaste rzęsy-igiełki w wysokogórskim pasie, wzlatując aż na ponad tysiąc metrów nad poziomem morza. Lecz w porównaniu z ginącą, wpisaną do „Czerwonej księgi” szarotką, smereki w Karpatach Bóg zachował. I każda jedna od drugiej piękniejsza: wysokie, eleganckie, proste jak struna — wabią, oczarowują, zwłaszcza zimą, pod Nowy Rok. Niektóre olbrzymie smereki mają wysokość 50 m i średnicę pnia do 1,6 m. Szczególnie dużo świerkowych lasów (smereczników) znajduje się na Czarnohorze — najwyższym paśmie górskim, gdzie chmury przecina sześć szczytów o wysokości ponad 2000 m, a najwyższa wśród nich jest Howerla, 2061 m. Czarnohora jest obecnie obszarem chronionym, to terytorium Karpackiego Parku Narodowego (m. Jaremcze) oraz rezerwatu biosfery (m. Rachów). I cały południowy stok góry Howerli to gęste, dziewicze lasy. Lecz nie tylko świerk czy smereka od dawnych czasów były na Ukrainie nieodłącznym atrybutem nadejścia Nowego Roku. Szmaragdowymi szatami na białej górskiej kołdrze w trzaskające mrozy błyszczą strojne i dostojne jodły, które ze względu na jasnoszary kolor pnia nazywa się białymi. Rosną one w prastarych drzewostanach, czyli w puszczach, osiągając do 60 m wysokości i 2 m średnicy. Korona jodły jest stożkowata, gęsta i pokrywa pień czasem aż do powierzchni gruntu. Kora jest delikatna i gładka w dotyku, ale z wiekiem szorstnieje. Igiełki jodły są delikatne, dłuższe i jaśniejsze od świerkowych, z dwoma jasnymi liniami-paskami na dolnej stronie. I są bardziej wytrzymałe niż u świerka. Przetrwają wszystkie święta noworoczne i bożonarodzeniowe i nie opadną! A w naturalnych miejscach występowania utrzymują się na gałęziach ponad 10 lat. Szczególnie interesujące pod względem typologicznym jest uroczysko Jałynkuwatyj w Ugolsko-Szyrokołużańskim (dorzecza rzek Wielka i Mała Ugolka, wieś Szyrokyj Łuh) oddziale Karpackiego Rezerwatu Biosfery w obwodzie zakarpackim. Tutaj na wysokości 800-900 m zachowały się czyste reliktowe drzewostany jodłowe. Wyspowe skupiska tych ciemnoiglastych gatunków stanowią nie lada zainteresowanie naukowe dla badania historycznej przeszłości karpackich lasów. Niezwykłe, bajkowe i tajemnicze — można sobie tylko wyobrazić — spotkanie Nowego Roku w takim lesie. A do tego w obecności najdzikszego w tutejszych stronach głuszca karpackiego, który zamieszkuje i gnieździ się w pasie jodłowych rzadkościanych lasów i sosnowych zarośli — razem z cietrzewiem, dzięciołem trójpalczastym itp. Zalecą tutaj także czerwonopierśne gile, krzyżodzioby, mysikróliki, orzechówki. Noworoczną noc ozdobi też karpacka wiewiórka. To sympatyczne rdzenne zwierzątko ma specyficzne ubarwienie futra: latem jest czarne, zimą — ciemnoszare. Może wbiec na polanę czy na zaśnieżoną połoninę zezowaty zając szarak. Rośnie w Karpatach także swój cedr — a dokładniej sosna limba, która również może być choinką noworoczną. W szczególności znane jest chronione uroczysko „Kedrowatyj” w Bystrzyckim oddziale Karpackiego Parku Narodowego o powierzchni 1495 ha. Jest to najbardziej wysunięte na wschód naturalne miejsce występowania sosny limby. Tutaj przyjęła się ona na całkowicie kamienistym stoku na wysokości 1410—1470 m. W rezerwacie przyrody „Gorgany” (rejon nadwórniański obwodu iwanofrankiwskiego) cedr karpacki (razem ze świerkiem w związku!) tworzy świerkowo-cedrowe bory. W szczególności w uroczysku Dżurdży, wśród kamiennych rumowisk, które po miejscowemu nazywają się gregotami. Stąd też nazwa gór — Gorgany — najbardziej skalistych i trudno dostępnych w Karpatach. Cedr europejski, czyli cedryna, jak ten gatunek nazywają miejscowi mieszkańcy, może tworzyć całe zarośla — tak zwane cedrzyska. I żyje to reliktowe drzewo długo — 500-600 lat. Lasy z sosny limby są głównym obiektem ochrony tego rezerwatu. Jeszcze w 1935 roku w dorzeczu rzeki Łomnica na powierzchni 255 ha został utworzony rezerwat cedrowy, a w 1936 roku — Ukraiński Park Przyrody o powierzchni do 1800 ha. I przez kogo, jak myślicie? — przez metropolitę Andrzeja Szeptyckiego, który szczerze głosił naukę chrześcijańską i stosunek człowieka do przyrody, którego istotą jest to, że człowiek dla przebaczenia za swój grzech pierworodny powinien wznieść przyrodę do piękna i dziewiczości Ogrodu Eden. Ale „siwobrodym” drzewem iglastym Karpat, które kiedyś zdobiło noworoczne pałace zamków królewskich, jest cis pospolity. To drzewo-relikt, które niestety obecnie wymiera, jeszcze z neogeńskiego okresu geologicznego — 13—15 mln lat temu. Cis pospolity to bardzo rzadka roślina, która rośnie w warunkach naturalnych głównie w Karpatach. Chociaż jego ojczyzną były południowe rejony dzisiejszej Ukrainy, w szczególności górski Krym (gdzie rośnie do dziś). Na swojej praojczyźnie cis osiąga wysokość 28 m, a średnicę do 1,5 m. Korona u cisa jest gęsta, często wielowierzchołkowa. Kora gładka, cienka, czerwonobrunatna, z wiekiem łuszczy się płatami. Igliwie o długości do 2,5 cm, z wierzchu ciemnozielone, od spodu — jasnozielone, błyszczące. Nawet ścięte utrzymuje się aż 6—8 lat, ale nie daj Boże sięgać po to drzewo! Rośnie ono bardzo powoli. Dlatego też odnawia się problematycznie — jako relikt nie przyjmuje naszych „temp” cywilizacji, przywykło do odcinków czasu mierzonych milionami lat. A wiek każdego drzewa — 3000—4000 lat! Owocuje cis pospolity na otwartych miejscach dopiero po trzydziestce, a w nasadzeniach — nawet po 70 latach, a to i później. Szyszek cis nie ma, zamiast nich są piękne, czerwonego koloru szyszkojagody, zauważcie — trujące, za to lecznicze. Człowiek zdołał wykorzystać go do zazieleniania miast (oswoił!), wyrabia z niego meble („czerwone drzewo”, tak jeszcze nazywają cis), bo ma bardzo piękną teksturę drewna. Drewno cisowe jest twarde, ciężkie, trwałe, nie gnije („niegniotliwe drzewo”). W Karpatach rośnie w kilku miejscach. Pierwsze — Kniażdwirski rezerwat botaniczny na Iwanofrankiwszczyźnie, w rejonie kołomyjskim koło wsi Kniażyj Dwir (leśnictwo Peczeniżyńskie). Tutaj na powierzchni 280 ha rośnie jeszcze 22800 zachowanych drzew cisowych o średnicy ponad 30 cm. Smutne, ale to fakt, że cis pospolity trafił do Czerwonej księ- W rezerwacie „Sadky” można spotkać rzadkie zjawisko, gdy świerk swoimi dolnymi gałęziami ściele niczym narzutą gołe, sypkie kamienie i stwarza warunki dla pojawienia się flory i fauny Ukrainy 1994 r. Tam zapisano jeszcze 541 podobnych mu biedaków! Drugim znaczącym, po rezerwacie Kniażdwirskim, jest Uholski ośrodek cisa jagodowego na Zakarpaciu. Jest to terytorium Karpackiego Rezerwatu Biosfery. Na trudno dostępnych skalistych zboczach pod okapem lasu, na powierzchni około 10 ha, zachowało się tu prawie 1500 okazów cisa. A na chłodnym północnym zboczu Czarnohory do tej pory znane jest tylko jedno miejsce naturalnego wzrostu cisa pospolitego: samotny wysoki krzew w dolinie potoku Wojtuł. Smutno, nawet w przeddzień świąt noworocznych. Jednak trzeba pamiętać, że ludzi na świecie stało się dużo — 6,5 mld, a w połowie XVIII w. było tylko 700 mln. Na stworzenie jednego gatunku biologicznego (tego samego cisa) Natura i Bóg zużywają 15—16 tys. lat. Zrozumiałe, że wszystkim chce się żyć jak najlepiej. A naszym wnukom i prawnukom życzymy, aby żyli nie gorzej, a lepiej niż my. Egzamin przed wiecznością — to egzamin przed przyszłością tych, którzy przyjdą po nas. Nawet jeśli cis jagodowy wymiera z przyczyn naturalnych (zmiana klimatu), to czyż człowiek nie dołożył starań do tego naturalno-antropogenicznego kataklizmu? Ale czy tylko cis (wieczne drzewo, „żelazne drzewo”, jak to go nie nazywano) znika?.. Lasów na Ukrainie pozostało 15,6 % ogólnej powierzchni. W krajach europejskich, nawet bardziej gospodarnych (Francja, Niemcy, Włochy), ta liczba wynosi 20—25 %. A w Karpatach las — główny zasób, zajmuje mniej niż połowę powierzchni, a powinno być 60—65 %. Drugim po Karpatach regionem leśnym na Ukrainie jest Polesie. Tylko tam z drzew iglastych już całkowicie przeważa sosna. My dawno przyzwyczailiśmy się widzieć ją w roli choinek noworocznych. Tylko do jeziora Ostrowiańskiego, które leży pośrodku Szackiego Pojezierza na Wołyniu, dochodzi południowy kraniec zwartego zasięgu świerka pospolitego. I na koniec. Zimowe krajobrazy górsko-dolinne, lazurowe kopuły majestatycznych szczytów, czyste powietrze, gęste lasy buczyn i ciemnych świerczyn, wąskie doliny burzliwych kryształowych rzek, drewniane cerkwie, pełne życia ukraińskie kolędy przy choince noworocznej, w których jest tak dużo poezji i piękna, zapadają w pamięć, a w Ukraińskich Karpatach stają się niepowtarzalne na całe życie. Więc przyjeżdżajcie, szanowne towarzystwo, na święta noworoczne i bożonarodzeniowe do naszych narodowych parków przyrodniczych: Karpackiego (Jaremcze), „Synewyr” (Międzygórze), „Wyżnicki” (Berehomet), „Huculszczyzna” (Kosów), „Użański” (Wielki Berezny), „Galicki” (Halicz), „Skolskie Beskidy” (Skole), „Jaworowski” (Iwano-Frankowe), „Szacki” (Szack) i in., które są zobowiązane zorganizować u siebie rekreacyjne zimowe wydarzenia w głęboko ludowych, starodawnych ukraińskich tradycjach. Aby wzrastał i krzepł nasz ukraiński duch! Wołodymyr HETMAN, główny specjalista Państwowej Służby Spraw Rezerwatowych Ministerstwa Ochrony Środowiska Ukrainy. P. S. Choinki noworoczne trzeba uprawiać i obecnie się to robi, zwłaszcza w rezerwacie przyrody „Gorgany” (oczywiście w limitowanych granicach). A jeśli zdecydujecie się u siebie w domu postawić sztuczne drzewko świerkowe, to dziękujemy wam za to, że uratowaliście niepowtarzalne zielone życie! Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne KW nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN. Redaktor naczelny Lubow HOŁOTA. Kolegium redakcyjne: Lubow HOŁOTA, Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Anatolij POHRIBNYJ, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK. Pierwszy zastępca redaktora naczelnego Ołeksander SZOKAŁO 279-49-47. Zastępca redaktora naczelnego Petro ANTONENKO 279-49-47. Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natalia SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks). Sekretarz odpowiedzialny Iryna SZEWCZUK 278-63-69. Dział literatury: Ulana HLIBCZUK 270-55-57. Dział kultury: Wałentyna DAWŁDENKO 270-55-57. Korespondent specjalny działu kultury: Ołeksandr JEWTUSZENKO 279-39-55. Dział pracy oświatowej: Olha SKRYPKINA 270-55-57. Dział korekty: Tetiana SZCZERBAK, Iryna STELMACH 278-63-69. Skład komputerowy: Iryna SZEWCZUK, Ołeh BESSKYJ 278-63-69. Księgowość: 279-41-46. Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10B, m. Kijów, 01001. E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.com.ua Indeks gazety „Słowo Proświty” — 30617. Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w kombinacie „Presa Ukrainy” w środę. Zam. nr 3301252. Nakład — 8000. Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Przy korzystaniu z naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. Cena prenumeraty, uwzględniając usługi pocztowe: na miesiąc — 3,38 hrywny, na 3 miesiące — 9,89 hrywny.

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn