Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

GŁĘBIE PAMIĘCI NARODU

Слово Просвіти, №52 за 2007 рік

Iryna KOWAL-FUCHYŁO Bóg się narodził w mieście Betlejem w stajence, Nim się cieszą wszyscy Ukraińcy na ziemi /…/ My przyszliśmy do Ciebie, by życie oddać za naród I za tych, co pomarli we Wschodniej Ukrainie z głodu… Kolęda ludowa Hołodomor narodu ukraińskiego lat 1932—1933 — to niesłychana w historii ludzkości akcja niszczenia ludzi. To ludobójstwo naszego narodu — to nie tylko miliony niewinnie zabitych męczenników, to podważona ukraińska tożsamość, zniszczenie wsi jako ostoi narodu, zasiany strach w sercach i podświadomości na kilka pokoleń w przód. Oto dlaczego badania nad Hołodomorem, zbieranie świadectw ludzi mających związek z tą tragedią, a zwłaszcza naocznych świadków, są zawsze aktualne i niezwykle potrzebne. Wśród tych, którzy poświęcili tej sprawie wiele czasu, są Natalia Mohylewska i Melania Trypileć. Kobiety te zebrały niemało dokumentów archiwalnych, wspomnień, świadectw naocznych świadków hołodomorów i represji na terenach rejonu bohoduchowskiego w obwodzie charkowskim. Są to tak zwane małe historie rodzin i pojedynczych ludzi, które składają się na ogólną historię tragedii ukraińskiego chłopstwa w czasach stalinizmu. Proponowane materiały opowiadają o rodzinach wielu wsi słobożańskich, w szczególności Kobryni Iwani, Zabrody, Winnyćki Iwani, Pawliwka, Iwano-Szejczyne, Sinne, Kurczyk, Krysyne, Petropawliwka i innych. W opowieściach z pierwszej ręki zawsze uderza prawdziwość i bezpośredniość, która przejawia się w pozornie drugorzędnych szczegółach, które przekonują o autentyczności świadectw. Czytamy świadectwo M. H. Myseckiej, urodzonej we wsi Huta: “Za naszą wsią rosły ślazówki — chwast z okrągłymi listkami, pod którymi zawiązywały się tęgie zielone jagódki. My, dzieci, paśliśmy się na tych ślazówkach. Jagódki z nich były śliskie i wstrętne, a mimo to były pożywieniem”. Tak udało się przeżyć kilkorgu dzieciom. Z opowieści Niny Kramarenko, którą zapisała jej wnuczka, obecnie obywatelka amerykańska Lada Roma Pastuszak, dowiadujemy się, że jej rodzinie udało się przeżyć dzięki ukrytemu w lesie ziarnu. Wielu ludzi próbowało ukryć ziarno w ziemi, ale swoje schowki robili nieopatrznie w ogrodzie lub sadzie, nie domyślając się, że całą ziemię wokół domostwa przekłują metalowymi prętami i odkryją zakopane. Oto jak prosto i głęboko opisuje życie chłopskie Nina Kramarenko: “Chłopi od życia wiele nie wymagali. Cieszyli się przyrodą, kochali swoją ziemię, kochali pracę. Żyło nam się wesoło, a nieszczęście jeszcze przyjdzie. Przyjdą wielkie zmiany, niesłychane na świecie”. W książce utrwalono ważne świadectwa o powstaniach chłopskich. Ludzie oburzali się, buntowali od początku władzy radzieckiej, ale robili to bardzo cywilizowanie — próbowali porozumieć się z mierniczymi i innymi przedstawicielami władzy. W latach 30. nikt jeszcze nie przypuszczał, co wkrótce się stanie, nie wierzyli, że wszystkich chcą wybić w tak nieludzki sposób. Najcenniejszym materiałem książki są dane archiwalne z Urzędu Stanu Cywilnego w Bohoduchowie, opracowane przez Mykołę Semenowycza Bielajewa, obecnie nieżyjącego już badacza hołodomoru na Bohoduchowszczyźnie. Sporządził on listy ofiar hołodomoru w Bohoduchowie i okolicznych wsiach. Imiona ułożono chronologicznie. Okazuje się, że najwięcej ludzi zmarło w maju 1933 roku. Wydawało się, że w takim czasie można już jakoś przetrwać na nowych korzonkach, ale “ludzie nadal umierali, niektórych nie ratowało już nawet ziarno nowych zbiorów, bo wycieńczenie przekroczyło niebezpieczną granicę”. Może ktoś zapyta, po co poruszać straszną przeszłość? Odpowiem: żeby zrozumieć, dlaczego jesteśmy tacy, żeby pokazać, jak zamordowany i wyzuty z majątku był nasz wielce doświadczony naród, w jakich trudnych warunkach budował “świetlaną przyszłość”. I nie ma nic przypadkowego w tym, że nasz kraj znalazł się w tak trudnym położeniu”. Przymusowa praca, tortury i śmierć nie mogą przynieść szczęścia.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn