Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

«OKRĄGŁY STÓŁ»

Слово Просвіти, №52 за 2007 рік

Nina HNATIUK Zdjęcie Jewhena BUKETA Kiedy szłam na posiedzenie „okrągłego stołu”, który zorganizowały Ministerstwo Kultury i Turystyki Ukrainy, Międzynarodowa Organizacja „Hromada Kobiet” oraz Kongres Ukraińskiej Inteligencji, a który odbywał się w auli Instytutu Sztuki, Folklorystyki i Etnologii im. M. T. Rylskiego, przypominały się słowa niezapomnianego mistrza sonetów i oktaw, niestrudzonego twórcy i troskliwego strażnika językowych skarbów narodu: Jak latorośl winorośli, Pielęgnujcie mowę. Pilnie i nieustannie Pielcie chwasty. Czyściejsza od łzy Niech ona będzie. Wiernie i posłusznie Niech ona za każdym razem służy wam, Choć i żyje swoim żywym życiem. Gdyby Maksym Tadejowycz żył do dziś, smutkowi i żalowi mistrza nie byłoby granic: i winnice wykarczowano, skwery, a nierzadko i żyzne pola zarosły chwastami, a i sama mowa tak zachwaszczona, że już nie czyściejsza od łzy, a często przypomina ścieki. I skąd oczekiwać troski o kulturę, duchowość, zachowanie językowej różnorodności, kiedy nierzadko najwyżsi państwowi urzędnicy ze swoich wszechmocnych trybun deklarują, że idea narodowa nie zadziałała, trzeba nadać status państwowego językowi rosyjskiemu, bo nasza ojczysta mowa wciąż staje im ością w gardle. W przestronnej sali zebrali się akademicy, kierownicy i wykładowcy uniwersytetów, instytutów, nauczyciele, pisarze, dziennikarze, wydawcy — wszyscy ci, których boli sytuacja językowa w młodym niepodległym państwie. „Język ukraiński w systemie wyższego i średniego wykształcenia Ukrainy” — taki był temat dyskusji. Posiedzenie otworzyła członkini Prezydium MO „Hromada Kobiet”, docent Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki Julia Sołod. Podkreśliła ona, że utrwalenie państwowości języka ukraińskiego i jego ochrona to prawo i obowiązek społeczeństwa obywatelskiego. Ale ponieważ państwo nasze jest młode, instytucje obywatelskie jeszcze nie wszędzie pracują z pełną siłą, poziom świadomości narodowej u znacznej części ludzi jest niski, dlatego, zważając na tak trudną sytuację w społeczeństwie, potrzebna jest uwaga wobec tych problemów ze strony państwa. Kwestia językowa musi niepokoić i zobowiązywać do pracy nie tylko naukowców, działaczy Proświty, przedstawicieli innych organizacji. To kwestia przede wszystkim bezpieczeństwa państwa. Bo jeśli prasa, radio, telewizja pracują w języku obcym, kiedy nawet w parlamencie kraju ze wszystkich tych, którzy reprezentują interesy państwa, nie brzmi język państwowy, to o jakim bezpieczeństwie mowa? Nie na darmo liderzy Rosji deklarują, że terytorium Rosji jest tam, gdzie panuje język rosyjski. Tutaj jest nad czym się zastanowić. Poeta, deputowany ludowy Ukrainy, przewodniczący Kongresu Ukraińskiej Inteligencji Iwan Dracz poświęcił swoje wystąpienie bogactwu i pięknu ojczystego języka. Rejestr słownikowy języka ukraińskiego liczy kilkaset tysięcy słów. Ile w tym językowym oceanie jest słów polisemicznych, które przypominają drogocenne perły! Na przykład znany ukraiński pisarz, więzień polityczny Ołeś Berdnyk nazwał swoją córkę Hromowycią. Myślano, że to imię związane jest z niebem, gromem. A okazało się, że hromowycia to drzazga z drzewa, spalonego przez piorun. Zatem musimy znać i chronić naszą mo-

s. 11 · strona oryginału ↗

ludność rosyjskojęzyczna nauczyła się tam języka rdzennego narodu i nie twierdzi, że jej prawa zostały naruszone. Zatem znajomość języka karmi ludzi. Tak powinno być również na Ukrainie. Metodyk przedszkola z osiedla typu miejskiego Czabany Łarysa Bukojemska skupiła swoją uwagę na temacie „Dzieciństwo przedszkolne: jeden język czy kilka?” Niektórzy zawężają rolę języka jedynie do środka komunikacji, tymczasem język to największe dziedzictwo kulturowe poprzednich pokoleń, kod genetyczny narodu, pamięć ludu. To on tworzy duchową przestrzeń narodu. Ukraiński należy do 30 języków o największej bazie demograficznej na świecie. Poza 10. artykułem Konstytucji Ukrainy nigdzie nie jest chronione prawo do wychowywania i nauczania przedszkolaków w języku ojczystym. Tak więc obowiązująca ustawa dawnej USRR o językach stanowi, że w przedszkolach rodzice sami określają język wychowania dzieci – rosyjski czy ukraiński. I choć ustawa nieistniejącej republiki obowiązuje do dziś, w tej placówce przedszkolnej Rejonu Kijowsko-Światoszyńskiego rodzice wiedzą: nauczanie i wychowanie odbywa się tu właśnie w języku ukraińskim. Bo właśnie do 7. roku życia dziecko opanowuje mowę, wtedy też kształtuje się charakter, sposób postrzegania świata. Rolę języka trudno tu przecenić. Dzieci zaan-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn