Strona · s. 11strona oryginału ↗
STAŁA SIĘ JĘZYKIEM DUSZY
Слово Просвіти, №52 за 2007 рік
kulturalnych, myślących, warto we wszystkich uczelniach wyższych wprowadzić kurs współczesnego języka ukraińskiego. Taki kurs został opracowany, ale urzędnicy ministerialni nie wdrażają go, motywując to brakiem środków. Nie możemy dopuścić, aby specjalista z dyplomem uczelni wyższej porozumiewał się surżykiem, językiem małomiasteczkowego przekupnia czy wiejskiego brygadzisty. Przypomnijmy słowa Sokratesa: „Powiedz coś, abym cię zobaczył”. Profesor Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki, zastępca przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Ołeksandr Ponomariw podkreślił wychowawczą rolę języka ukraińskiego w procesie nauczania. Warto tu przypomnieć wypowiedź M. Hruszewskiego: „Wszelkie kwestie ukraińskie, które są bez języka, zbudowane są na piasku”. Liczni zdobywcy pragnęli pozbawić nasz naród nie tylko własnego terytorium, ale i języka. W byłym Związku nie odważano się twierdzić, że języka ukraińskiego nie ma, ale zawężono sferę jego użycia. System wziął z utworów T. Szewczenki, I. Franki, Łesi Ukrainki i innych wybitnych mistrzów słowa to, co było mu potrzebne, usuwając z ich dorobku to, co nie pasowało. Trzeba podkreślić, że język ukraiński nigdy nie wyszedł z użycia na Ukrainie, zawsze był duchowym kręgosłupem narodu. Po ogłoszeniu niepodległości język powinien był rozkwitać, obejmować wszystkie sfery życia, ale ten proces z wiadomych przyczyn wyhamował. Narzucono nam ideę dwujęzyczności. A jeśli język się nie rozwija, to obniża się intelekt. Wielu Ukraińców do dziś posługuje się językiem moskiewskim, żyje według duchowego czasu moskiewskiego, dlatego są albo agresywni, albo obojętni na wszystko. Czy nie dlatego, żyjąc bez ukraińskiej książki, w obcojęzycznej przestrzeni informacyjnej, ludzie nierzadko dobrowolnie rezygnują ze swojego, samoasymilują się? Gdzie to słyszano, żeby nauczyciele i wykładowcy na zajęciach porozumiewali się po ukraińsku, a na przerwach — po rosyjsku? Takich nauczycieli nie powinno być w placówkach oświatowych. Na całym świecie nie zobaczycie dwóch Francuzów, dwóch Niemców, dwóch Portugalczyków czy Polaków, którzy nie rozmawialiby przy spotkaniu w języku ojczystym. A u nas to na każdym kroku. Dyrektor kijowskiego gimnazjum nr 30 „Ekonad” („Ekonomiczna nadzieja”) Lilija Dońska zaproponowała obecnym omówienie ciekawego tematu — „Język ukraiński we współczesnej szkole stołecznej jako środek kształtowania światopoglądu narodowego”. Do gimnazjum w większości przychodzą dzieci z rodzin rosyjskojęzycznych, ale tutaj włącza się je w język państwowy i kulturę. To nie jest proste. I zespół pedagogiczny robi wszystko, aby dzieci przekonały się: język ukraiński jest piękny i bogaty, porozumiewanie się nim jest prestiżowe. Właśnie temu celowi podporządkowane są wszystkie działania dydaktyczno-wychowawcze. W gimnazjum jest 800 uczniów. Każda klasa bierze udział w akcji „Moja Ukraina na świecie jest jedyna”. Każda klasa wybrała sobie jeden obwód Ukrainy i studiuje jego gospodarkę, kulturę, osobliwości językowe. Opracowano także projekt „Być kijowianinem — szczęście i zaszczyt”. Uczniowskie centrum „Dywosłowo” zawarło umowę z muzeami Kijowa: dzieci odwiedzają te placówki kultury, rozmawiają z ekspertami historii, archeologii, sztuki, wzbogacają swoją wiedzę, a jednocześnie i język. Lilija Dońska wezwała do optymizmu — mniej narzekać na niepowodzenia, a więcej przekonywać dzieci o tym, że życie na Ukrainie i bycie Ukraińcem to wysoki zaszczyt, że naszą młodzież czeka wielka przyszłość. Nie można dopuszczać, aby narzucano nam wieczny smutek, żałobę, poczucie niższości. Musimy nieść w swoich duszach wielkość, piękno, wiarę. Kandydat nauk technicznych, docent Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu Ekonomicznego im. W. Hetmana, przewodnicząca sekretariatu MO „Żeńska Wspólnota” Tamara Romaniuk opowiedziała o tym, że przeprowadzono ankietę wśród studentów 70 uczelni wyższych w Kijowie, Lwowie, Czerniowcach, Winnicy i innych miastach. Studenci mieli powiedzieć, w jakim języku się uczą, odpowiadają na zajęciach, porozumiewają się w towarzystwie. Opracowawszy kilka tysięcy ankiet, doszli do wniosku: 77 procent studentów uczy się w języku ukraińskim, odpowiada po ukraińsku na zajęciach — 80 procent; prace kursowe przygotowuje po ukraińsku — 99 procent; 97 procent chciałoby porozumiewać się w swoim środowisku w języku ukraińskim, 3 — po rosyjsku. W środowisku młodzieżowym studenci porozumiewają się po ukraińsku — 30 procent, częściowo po ukraińsku — 5, po rosyjsku — 59. Na pytanie, jaką ukraińską książkę przeczytali niedawno, mamy odpowiedzi: wiersze Łiny Kostenko, „Wierni” J. Janowskiego, „Żółty książę” W. Barki, prozę L. Deresza. Niektórzy otwarcie przyznali, że ostatni raz książki czytali jeszcze w szkole. Takie odpowiedzi na ankiety powinny skłonić wykładowców do aktywniejszej pracy nad estetycznym wychowaniem młodzieży, wpajaniem młodzieńcom i dziewczętom miłości do ojczystego słowa, dążenia nie tylko do wiedzy, ale i do dumy z osiągnięć kultury swojego narodu. Kandydat nauk historycznych, profesor, prorektor ds. wychowawczych Kijowskiego Uniwersytetu Stosunków Rynkowych Nina Poda w wystąpieniu „Język ojczysty jako środek kształtowania świadomej osobowości państwa” zacytowała niesławne słowa żony Prezydenta Rosji L. Putinej: „Granice Rosji kończą się na granicach języka rosyjskiego”. Niepokoi także fakt, że wśród 450 deputowanych ukraińskiego parlamentu tylko 35 jest z narodowości Ukraińcami. To w jakim państwie żyjemy? Skrajnie potrzebne jest, aby podczas przyjmowania do pracy w urzędach państwowych kandydaci na stanowiska zdawali egzaminy z historii Ukrainy i języka ukraińskiego. Odpowiednie egzaminy powinni zdawać obcokrajowcy, otrzymując obywatelstwo. Warto tutaj przejąć doświadczenie chociażby państw bałtyckich. Aby mieć pracę i określony status w państwach narodowych, w pracy „okrągłego stołu” aktywny udział wzięli naukowcy, pedagodzy, działacze społeczni.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
