Strona · s. 5strona oryginału ↗
TULCZYNIE! CAŁY W HISTORII ISKRZYSZ SIĘ!
Слово Просвіти, №52 за 2008 рік
Tak powiedział o naszym miasteczku Pawło Tyczyna. W zeszłym roku Tulczyn obchodził 400-lecie. Miasto odwiedzał Iwan Kotlarewski, tu mieszkał i tworzył Mykoła Leontowycz. To ośrodek Południowego Towarzystwa Dekabrystów, którym kierował Pestel. Niestety, historia naszego miasta została napisana według imperialnych kanonów, na sfałszowanych faktach wychowano nie jedno pokolenie. Po pierwsze, Aleksander Suworow, którego biografia jest szeroko przedstawiona w przewodnikach, w muzeach, któremu wzniesiono pomnik w centrum miasta, został tu skierowany na stanowisko głównodowodzącego 2. armii rosyjskiej, którą utrzymywano nie po to, by chronić południe Imperium Rosyjskiego przed Turkami, jak się opowiada, lecz by tłumić powstania chłopskie, gdyby takie wybuchały. Po drugie, Aleksander Puszkin jeździł do Tulczyna nie tylko po to, by spotkać się z Pestelem, ale także na randki ze swoją kochanką Zofią Kisielewą-Potocką, której zadedykował poemat „Fontanna Bachczysaraju” oraz wiersze liryczne. Pałac hrabiego Potockiego wreszcie zaczęto odbudowywać. O tym wspominam w swojej poemie „Słowo o Tulczynie”:
I dawne miasto jakby się umyło,
To jasny dzień jego nadszedł.
A jeszcze cieszy, że pojawiło się
Tu wiele nowych budowli.
Uśmiechnął się, zafrasowany latami,
Dwór. I nie bez powodu.
Zrzuca „starego Adama”
W jubileuszowym roku nasz Tulczyn.
Po trzecie, o Hryhoriju Kotowskim i Ionie Jakirze trzeba mówić raczej nie jak o bohaterach, lecz jak o marodersach. Hryhorij Kotowski przed służbą w Armii Czerwonej rabował banki, a pieniądze wydawał na utrzymanie partii lewicowych eserowców, potem partii bolszewików, do której się przyłączył. Iona Jakir i jego pomocnicy bardziej rabowali ludność cywilną, niż walczyli. Sam zaś Iona Emmanuiłowicz podczas przymusowej kolektywizacji kierował oddziałami karnymi. Czy w niewielkim centrum rejonowym były potrzebne koszary wojskowe z czasów suworowskich, w których mieszkali żołnierze? Służyli tu chłopcy z Rosji, wielu z nich po służbie zostawało. A Ukraińcy służyli w Rosji. Zatem ci, którzy służyli w Tulczynie, rusyfikowali Ukraińców, a Ukraińcy w Rosji sami się rusyfikowali. W ten sposób realizowano breżniewsko-susłowski program tworzenia jednolitego państwa rosyjskiego, zamieszkanego przez naród bez narodowości. Nad obaleniem fałszywej historii muszą pracować tulczyńscy prosvitianie. A także opowiadać ludziom o Hołodomorze i represjach. Tu napotykamy szalony opór przedstawicieli Partii Regionów, komunistów i socjalistów, którzy zaprzeczają faktowi ludobójstwa narodu ukraińskiego. Są tacy nawet wśród nauczycieli. Mama opowiadała mi, że w naszej rodzinie z głodu zmarło dwoje dzieci. Ja sam przeżyłem głód w latach 1946–1947, więc wiem, czym to jest. Gdyby mama nie pojechała na Zachodnią Ukrainę i nie przywiozła produktów, rodzina nie przeżyłaby tych lat. Wtedy na Zachodnią Ukrainę ze Wschodniej jeździły dziesiątki tysięcy ludzi. A o pomniku Lenina, który stoi w Żmerynce na dworcu kolejowym, nawet ułożono anegdotę: „Lenin pokazuje ręką: do Zachodniej po mąkę!” W przededniu rozpatrywania przez Radę Najwyższą kwestii Hołodomoru w latach 1932–1933 omawiano ją na miejscach, w tym w naszej administracji rejonowej, gdzie byli przedstawiciele partii politycznych, mediów z wielu rejonów Winnicczyzny. Większość głosowała za uznaniem Hołodomoru ludobójstwem, jednak liderzy Partii Regionów i socjalistów Ołeksij Nikitin i Walerij Tokariew na znak protestu opuścili salę. Z przedstawicielami antyukraińskich partii Tulczyńska „Proświta” prowadzi nieustanną walkę na łamach lokalnej prasy i w radiu. Pomagają nam deputowani rejonowej i miejskiej rady z ramienia „Naszej Ukrainy” oraz literacko-artystyczne zrzeszenie „Oberih”.
Stanisław ZACHARCZUK, przewodniczący Tulczyńskiego Oddziału Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, weteran pracy pedagogicznej, obwód winnicki
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
