Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ciąg dalszy artykułu «SŁOWO BEZ GRANIC», s. 12

SŁOWO BEZ GRANIC

Слово Просвіти, №52 за 2008 рік

Pomimo tego, że w Peru dzisiaj pojawia się problem dialogu różnych narodowości i wypracowania wspólnej tożsamości, to jednak do tej pory można zauważyć ogromną pogardę potomków konkwistadorów wobec rdzennej ludności. Już dawno nie widziałem takiego spojrzenia, pełnego pogardy, jakim wykształceni mieszkańcy Limy (potomkowie Europejczyków) mogą spotkać przedstawiciela społeczności andyjskiej. W Peru do tej pory nie zniknęła antagonistyczna niechęć, choć jest to paradoksalne. Podczas podróży nie mogłem pozbyć się myśli: skąd w Europie, obdarzonej rozumem i chrześcijańską moralnością, miłosierdziem, tyle agresji, która zniszczyła całą cywilizację? Skąd bierze się ta agresja? Czyżby przyczyną było złoto Inków? Przypomniały się słowa wielkiego gruzińskiego filozofa Meraba Mamardaszwilego, który w jednym z utworów napisał, że możecie obwiesić wszystkie ściany u siebie w domu sentencjami wielkich ludzi, ale one nic wam nie dadzą. Musicie być wewnętrznie gotowi na to, aby je przyjąć. W takim razie przyczyną agresji Europejczyków nie jest żądza złota, które było tylko stymulatorem. Skąd więc ta straszna siła, która starła z powierzchni planety cywilizację, posiadającą zdumiewające nawet według dzisiejszych miar technologie, osiągnęła niesłychany rozwój duchowy? Zdziwiło mnie też to, że twarze rdzennej ludności promieniują jakimś szczególnym światłem, w którym nie ma złości. Oni jakby przywykli do swojego podległego położenia, ale zachowali czystą duszę. Jeśli to ci, w których płynie krew Inków, to zapewne i imperium nie było wojownicze. Z tego wynika, że Europa, która bezsprzecznie ma wysoki poziom rozwoju duchowego, jawi się jako dwulicowy Janus. Z jakiegoś powodu przypomniały się niedawne wydarzenia w Gruzji, kiedy Rosja napadła na ten kraj. Jaka w tej sytuacji była reakcja Europy? Milczenie? Wyczekiwanie? Dlaczego Europa od razu nie „postawiła na miejscu” okrutnego zdobywcy, który chwycił za broń? Możliwe, że dlatego, iż Europa to Janus? Europa rzeczywiście jawi się z jednej strony jako ideał demokracji, a z drugiej, za nim stoją stulecia krwi i zniszczeń. Kraj Inków uznał Hołodomor w Ukrainie za akt ludobójstwa, natomiast, powiedzmy, Wielka Brytania do tej pory zwleka. DZIEŃ CZWARTY, KONFERENCYJNY Czwartego dnia mojego pobytu w Peru miałem wystąpić z referatem na konferencji. Po wędrówkach przestrzenią przyrody po Uniwersytet San Marcos cjonalnej nierealizacji i dążeniem do estetycznego samostwierdzenia, które kompensowałoby niepełność narodowego bytu, a z drugiej — uświadomieniem sobie siebie jako pełnoprawnej i ważnej części światowej kultury. Przypomniała się książka charkowskiego literaturoznawcy Ihora Orżyckiego „My — prawda i światło, zamienieni w kamień…”, która ujrzała światło dzienne w 2006 roku. To pierwsze i jedyne wydanie w języku ukraińskim, w którym mowa o literaturze peruwiańskiej. Ciekawe, czy są badania o literaturze ukraińskiej w Peru? Konferencja odbywała się na terenie dwóch uniwersytetów: Uniwersytetu San Marcos oraz Uniwersytetu Katolickiego. Pierwsza placówka edukacyjna — najstarsza w Peru, uważana za najbardziej prestiżową w kraju. Do niej jadą z całej Ameryki Łacińskiej, z Japonii i USA, Chin i Tajwanu. Uniwersytet zachwycił architekturą i ornamentalnością, o których wcześniej wiedziałem tylko z utworów Borgesa. Lustro, szachy, labirynt — wydaje się, że to te składniki postmodernistycznej literatury, które ona wchłonęła z Borgesa. Ale okazuje się, że takie odczytanie jest zubożone. Krytycy literaccy wyrzucali temu pisarzowi, że często zwraca się do ograniczonego kręgu symboli. W rzeczywistości Borges często ogrywał je nie dlatego, że nie zna innych, a dlatego, że właśnie one mają archetypową dla Latynoamerykanina naturę, zagłębioną w pradawne warstwy kultury. Uniwersytet San Marcos składa się z ogromnej liczby placów, połączonych wąskimi przejściami. Więc nigdy nie wiesz, dokąd trafisz po wyjściu, kto czeka na ciebie w tym miejscu. W centrum każdego placu — fontanna z lustrami. A na podłodze wszystko pomalowane tak, jakbyś stał na szachownicy. I już nie wiadomo, kto kieruje tobą w tym czasie i kto bawi się twoim życiem. Okazuje się, że szachowa symbolika ma pradawną historię. Te elementy przeniknęły do hiszpańskiej kultury latynoamerykańskiej… z kultury Inków. I nie przestajesz się dziwić: jak te symbole, obce dla zdobywców, zdobyły taką sławę! Na ile energetycznie potężną była kultura Inków, że zachowała siebie nawet po barbarzyńskim najeździe konkwistadorów! Swoją drogą, jednym z popularnych suwenirów, które można nabyć w Limie, są szachy: z jednej strony — wojsko Inków, a z drugiej — Hiszpanie. I kto wygra tym razem — nie wiadomo… Ale wróćmy do wystąpienia. Po referacie poproszono mnie o przeczytanie czegoś z literatury ukraińskiej (to ustalono wcześniej). Przeczytałem fragment „Przyczynnej” Tarasa Szewczenki w hiszpańskim przekładzie Leonida Hołocwana (w 2003 roku w domu wydawniczym „Wseswit” wydano przekład „Kobziarza” w języku hiszpańskim, który przygotował argentyński Peruwiański taniec narodowy

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn