Strona · s. 14strona oryginału ↗
GRAFIKA KSIĄŻKOWA
Слово Просвіти, №52 за 2008 рік
Petro NESTERENKO, kandydat nauk o sztuce Na zaproszenie do udziału w wystawie odpowiedziało prawie pięćdziesięciu artystów nie tylko z Ukrainy, ale także z Federacji Rosyjskiej, Białorusi, Kazachstanu i Niemiec. Nadesłali półtorej setki oryginalnych prac, napełnionych potężną wewnętrzną energią, które jeszcze raz potwierdziły popularność ekslibrisu jako integralnego gatunku graficznego. Niektórzy z twórców — W. Harbuz, A. Pawłenko, A. Burtowyj z Kijowa, B. Hurman ze Lwowa — od dawna opracowują temat sakralnego pierwowzoru ziemskiej cywilizacji. Ich prace stały się ozdobą wystawy. W szczególności kijowianin Wołodymyr Harbuz przedstawił serię kolorowych linorytów „Kosmogonia narodu ukraińskiego”, wykonaną jeszcze w 1992 roku. Złota u Trypolan nie było. Na trypolskie znaleziska kiedyś prawie nie zwracano uwagi. Najciekawsze Wikientij Chwojka sprzedał znanym mecenasom Bohdanowi Chanence i Mykole Tereszczence. Teraz są one przechowywane w Narodowym Muzeum Historii Ukrainy. W 2003 roku w Talankach prosto z rąk archeologów skradziono cenne naczynie rytualne z IV—III tysiąclecia p.n.e., dawny „lornet”, jak nazywają go specjaliści. To naczynie rytualne, zgodnie z jedną z wersji, było przeznaczone do polewania ziemi, inna wersja, do której skłania się większość naukowców, polega na tym, że „lornet” to bębny rytualne. Na świecie znaleziono ich zaledwie dziesięć. Osobliwość talankowskiego „lorneta” polega na tym, że nie miał dna. Gigantyczne pięciometrowe rzeźbiarskie przedstawienie dekorowanego malowidłem „lorneta” wraz z czterema półtorametrowymi rzeźbami bogiń ustawiono w 2003 roku w skwerze Kultury Trypolskiej w mieście Rzyszczów w obwodzie kijowskim. Właśnie ten „lornet” z identyczną ornamentyką został wzięty za podstawę ekslibrisów Eleonory Gerszanowycz z niemieckiego miasta Norymbergi oraz Anatolija Ołeksiejewa z Czerkas. W obu przypadkach „lornet” obramowuje napis czcionkowy, który tworzy zamkniętą kompozycję. Ozdobą kilku dekorowanych kompozycji Wasyl Leonenko, 1948, Czernihów Pawła Szamy z obwodu rówieńskiego również stał się magiczny „lornet”. A w ekslibrisie Anatolija Bondara z Ługańska naczynie wraz z trypolskimi garnkami oddaje idylliczną scenę wiejskiego życia. Przedstawiciele kultury trypolskiej stworzyli rozwinięte rolnictwo, architekturę, sztukę plastyczną i użytkową. Podstawą rolnictwa był kult Byka i Radła, podarowanego przez Niebo. Czyż nie jego po mistrzowsku przedstawił w ekslibrisie Wasyl Leonenko z Czernihowa: w oddali figurka siewcy, za horyzontem wschodzi słońce. Podczas budowy osad Trypolanie używali miedzianych i kamiennych siekier. Etapy zmiany od kamiennej do współczesnej siekiery obserwujemy w innej kompozycji artysty. Jeszcze jeden ekslibris odtwarza dziecięcą zabawkę — glinianego byczka na kołach. Ciekawe, że te dzieła mają czterocyfrowe numery: 1195, 1197, 1198. Oznacza to, że mistrz pod względem liczby wykonanych ekslibrisów może pretendować do Księgi Rekordów Guinnessa. Pozostaje dodać, że wszystkie trzy ekslibrisy zaadresowano do O. Poliszczuka. Jaskrawy pierwowzór potęgi i słońca — krutorogi Byk — przyciąga
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
