Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

HALYNA PAHUTIAK: ««WIELE KSIĄŻEK, WIELE KOTÓW — TO MOJE KRÓLESTWO»»

Слово Просвіти, №52 за 2010 рік

Przyszły rok jest pod znakiem kota — tak uważają Wietnamczycy. Kto może lepiej opowiedzieć o tych zwierzętach, jeśli nie najbardziej tajemnicza pisarka Halyna PAHUTIAK, dla której najdroższe w życiu są „córeczka, koty i książki”… Zatem w przededniu noworocznych świąt pani Halyna podzieliła się przemyśleniami na temat współczesnej literatury ukraińskiej, własnej twórczości… Nie obyło się tu także bez kotów… wanych muzyków”, to rozwiązywała tajemnicę, zwracając się do pieśni ludowych. Rozumiecie, jest rzeka Dunaj w rzeczywistości, a jest rzeka Dunaj, za którą jest inny świat, pozagrobowy, gdzie nie ma ani radości, ani smutku. Jak w pieśniach „Czerwona róża trojaka”, „Oj w gaju, nad Dunajem”. Zza Dunaju się nie wraca. To jak rzeka Styks, czy Leta, albo Acheron. Potem znalazłam potwierdzenie tego w pracach naukowych, niestety, nieukraińskich uczonych. Albo celtycka mitologia w światopoglądzie Ukraińców. Nazwa mojej wsi Uriz pochodzi od celtyckiej runy „uruz”, która oznacza bramę. Dwie góry tworzą bramę, przez którą kiedyś przebiegał przez Karpaty Wielki szlak solny. Cieszę się z takich małych odkryć. Mój Pan w czarnym kostiumie z błyszczącymi guzikami — to nie diabeł, a typowy elf. Czarne, białe byki, chłopak ze świecą, kareta, cerkiew, w której odprawia się nabożeństwa w nocy — znam mnóstwo historii i znajduję potwierdzenie tych wizji w demonologii nie tylko ukraińskiej, ale i światowej. W „Królestwie” wymyśliłam inne istoty: śliniaki, pleśniaki, zjadacze. Ale wymyśliłam je według tej zasady, z której korzystali nasi przodkowie: personifikacji właściwości przyrodniczych… Fascynują mnie takie rzeczy, bo uwalniają od automatyzmu. Są ludzie-rośliny, są ludzie-zwierzęta, a są ludzie-maszyny. Społeczeństwo chce przemienić nas wszystkich w maszyny dla porządku. Ale harmonia jest wyższa niż porządek. — Stale znajduje się Pani w opozycji do realiów teraźniejszości, twierdząc „Tak jest, ale tak nie powinno być”, a także wcielając zasadę „oświeconego serca”. Dlaczego wybrała Pani właśnie takie zasady? — Jestem nonkonformistką i nigdy nie szłam wbrew własnej naturze. Zabijać zwierzęta, naruszać prawa człowieka, żyć według zasady „po mnie choćby potop” — nie mogę tego przyjąć. Moje serce nie może się z tym pogodzić, wyprzeć ze świadomości tego, że żyję w świecie, który sam siebie niszczy. Powódź zaczyna się, gdy spadnie zbędna kropla deszczu. A deszcz pada i pada… Ludzie po prostu wolą o tym nie myśleć, tak jak nie myśleli kiedyś Rzymianie czy jeszcze wcześniej Hellenowie. Gromadzenie błędów prowadzi do zniszczenia i powstania martwej strefy. Tak już było nie raz. Obserwujemy teraz, jak umiera filozofia, podupada religia i wyradza się sztuka. Dlatego, że ona przestała być terytorium humanizmu. Przyszłość nie istnieje, bo wyciągnięto z niej wszystko, co można było wyciągnąć. — Kilka słów o najważniejszym — triadzie, na której bazuje Pani życie i twórczość — córeczka, książki i koty… — Wiele książek, wiele kotów — to moje Królestwo. I księżniczką w nim jest moja córka Łada. Ale dziecko — „to gość w domu”, i z tym rodzice muszą się pogodzić. Dziecko musi przejść własną drogę. I nie wszystko jest tak spokojnie w moim domu. Koty stale wyrządzają mi szkody, dokuczają, ale nauczyły mnie tolerancji i cierpliwości. Jak zresztą i moja córka. Bardzo wiele się od niej nauczyłam. Ona jest z pokolenia „indigo”, i kiedy spotykam inne dzieci indigo, to się cieszę, bo one na pewno zmienią świat. — „Kto nie kocha kotów, ten nie może być przyjacielem” — mówi Pani. Pewnie Pani ulubieńcy nieustannie „podyktowują” pomysły przyszłych utworów? Na przykład „Sławnych kotów Królestwa”… — Mam czworo kotów: dwie kotki i dwa kocury. Psy tak samo bardzo kocham. Są wspaniałymi towarzyszami. Ale ten, kto ma psa, przyzwyczaił się patrzeć na niego z góry. Koty natomiast wolą wyjść wyżej. Ich credo: „Ja chcę!”. A u psów: „A można?”. Oprócz tego, psy niczego nie wymagają za swoją miłość i oddanie, a koty oddają tyle, ile otrzymują. Dlatego człowiekowi bardzo potrzebne jest obcowanie z takimi istotami. I jednocześnie koty są takie wrażliwe, delikatne, tajemnicze. Nie są skłonne do konformizmu… „Sławne koty Królestwa” — to dodatek do wznowienia „Księgonoszy z Królestwa”. To siedem historii, napisanych w różnym stylu. Coś podobnego robił Tolkien, żeby nie pisać kontynuacji powieści, jak to robiła Elizabeth Rowling. Trochę powiązane z fabułą, albo i nie. Teraz piszę jeszcze historie o ogrodnikach-przelotkach. Starałam się pisać o kotach prawdę, a nie robić z nich ludzi w kociej skórze. One u mnie, co prawda, rozmawiają, kiedy mają na to ochotę. Ale i moje koty też rozmawiają, zwłaszcza najmłodszy Macintosh. Najczęściej słyszę od niego „Chcę!” i „Nie widzisz, że Sywołap znowu wyczyścił moją miskę? Daj jeszcze!”. — Jak Pani uważa, czy Pani kotki wpłynęły na charakter i upodobania swojej „kociej mamy”? Może przypomni Pani kuriozalne historie ze swojego życia i życia puszystych przyjaciół? — Koty wpływają na mój rozkład dnia. Już o 8. godzinie Sywołap zaczyna basem ryczeć za drzwiami. Czas, kiedy je karmię, pilnują, a jeśli spóźnię się choćby o 5 minut, delegują kogoś, żeby przypomniał. Jestem zmuszona wychodzić po jedzenie dla nich, nawet kiedy jestem chora. Wytrzymać wyrzut w kocich oczach — rzecz niemożliwa. Kasia nie miauczy, a bije łapami w drzwi. Diana, najstarsza, nie wchodzi przez balkon, a czeka, aż wyjdę, obejdę dom i zawołam ją z piwnicy. Czasami podchodzi pod drzwi klatki schodowej i sąsiedzi do mnie dzwonią. Makintosz przypomina psa Pawłowa. Jak tylko wchodzę do kuchni, wskakuje na lodówkę i gestami pokazuje, że czas ją otwierać. Stłuczone naczynia, połamane doniczki, podrapane meble — to nieuniknione. Kot to nie miękka zabawka i nie poduszka. Najzabawniejsza historia była, kiedy moja Diana, którą w domu prześladowała szczurzyca Lalusia, przyniosła do domu żywego szczurka, tylko piwnicznego, i położyła mi na łóżku. Już położyłam się spać. Zrobiło mi się żal zwierzątka i wygoniłam kotkę za drzwi. Jednak szczurek nie kwapił się opuszczać mojego pokoju, biegał w kółko. Diana w tym czasie miauczała za drzwiami. Zrozumiała, że ją oszukano. W końcu szczurek schował się na balkonie wśród desek. Położyłam mu sera, żeby wyszedł i zszedł z mojego balkonu. Rano Diana siedziała w kwietniku i pilnowała, kiedy ten zacznie zeskakiwać. Historia skończyła się dobrze. Szczurek jednak uciekł. Po tym Diana przynosiła tylko martwe szczury. Kładła je na dywanie, mruczała do nich i wylizywała, jakby przepraszała. — Jakich ciekawostek oczekiwać od najbardziej tajemniczej pisarki w przyszłym roku? I czego sama Pani oczekuje? — Nowa powieść ukaże się w wydawnictwie „Jarosławiw Wał”, da Bóg. W „Prywatnej kolekcji” Wasyla Habora oba „Pisarze”. Tak marzyłam, żeby te dwie powieści ukazały się pod jedną okładką. „Księgonosze” w „Tezie”. Ale świat jest tak niepewny, że niczego nie można zagwarantować. A dlatego nigdy nie pokładam nadziei w nowym roku. Życzenia nie spełniają się, kiedy przeceniasz własne siły. Ale pisać będę. Mam dwa projekty, które chcę zrealizować w pierwszej kolejności. I gdybym musiała jednak wypowiadać życzenie, poprosiłabym o trochę więcej czasu na twórczość… Pytała Ulana WOLYKOWSKA

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn