Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

OŚLEPIAJĄCE ŚWIATŁO

Слово Просвіти, №52 за 2010 рік

— Pani Halino, jak Pani uważa, czy współczesna literatura ukraińska jest zdezorientowana, zmęczona, czy może ma jakieś „choroby”? Jak uratować półki księgarskie przed antyliteraturą? — Współczesna literatura ukraińska jest raczej zagubiona. A literatura, na której orientuje się wielu naszych pisarzy: komercyjnie udana i uboga w treść oraz formę, wypełniona pustym gadaniem „o niczym”, jest rzeczywiście chora. Gdyby u nas tłumaczono poważne książki, a nie bestsellery, których autorami są drugorzędni pisarze, byłby bodziec i jakaś poprzeczka kunsztu. Należę do pokolenia, które czytało czasopismo „Wseswit”, zachwycało się literaturą latynoamerykańską. Kultowymi książkami były dla nas zbiory „Współczesna nowela latynoamerykańska” i „Nowela amerykańska”. Niestety, narodowa odrębność nie jest obecnie ceniona na rynku książki. Ukazuje się książka, tłumaczą ją w tydzień, bo jest napisana „uniwersalnym” językiem. Znam mnóstwo recept na sukces, ale ten sukces trwa kilka tygodni. Nie trzeba przejmować się tym, że ktoś może zarobić na książce dużo pieniędzy, a bardziej myśleć o własnej duszy, żeby jej nie zgubić. Rozumiem, że młodsi pisarze będą uważać mnie za idiotkę, ale istnieje tylko jedna recepta na sukces: umieć robić swoje i kochać ludzi, dla których się pracuje. I mieć coś do powiedzenia. Każdy z nas ma coś do powiedzenia. Bardzo zła sytuacja jest z językiem. Czasami redaguję utwory młodych pisarzy i mam do czynienia z kalkami z rosyjskiego, a nie z żywym językiem ukraińskim. Mówią mi, niechby pisali po rosyjsku i nie męczyli się, ale oni i rosyjskiego nie znają. Nie znać żadnego języka i chcieć zostać pisarzem — nic z tego nie wyjdzie. Język to muzyka i ze złym słuchem nigdy nie nauczy się go doskonale. Przez trzydzieści lat w literaturze nauczyłam się na pierwszy rzut oka określać perspektywiczność pisarza: czy jest zdolny być biegaczem na długi dystans, czy opadnie z sił po dwóch-trzech książkach. Dobór naturalny. Szkoda tylko, że dusza będzie okaleczona. — Pani utwory „oddychają” tajemniczością, dziwią mistyczno-fantastycznym wypełnieniem. Skąd takie zamiłowanie do tajemniczego świata zaświatów? — Dla mnie to nie mistyka, a to, co czuję. Obecność duchów ziemi, powietrza, wody. Gdybym urodziła się w mieście, to tego by nie było. Lubię rozwiązywać tajemnice i nie rozwiązać ich do końca. Kiedy pisałam „Zaczarowaną”... W domu, do którego przyjeżdżam nie tak często, jak bym chciała, nikt teraz nie mieszka. Na nietkniętym podwórku ślady kocich i ptasich łapek. Zasłoniłam okna zasłonami, bo wiosną śnieg jest tak oślepiająco biały i tak niepożądany. Na ścianie nie wisi kalendarz. Nie pytam już nikogo, czy to już wiosna, czy jeszcze zima. To i tak widać. Moje słowa rzucają coraz więcej cienia. Więcej niż drzewa. Wycięto je wzdłuż trasy do wsi i teraz zimą śnieg zawiewa drogi tak, że one znikają. Moja studnia jest przepełniona wodą, która nikomu nie jest potrzebna. Każdy ma swoją studnię przy chacie. Nabieram tylko jedno wiadro. Pękło i sporo wody wycieka, póki niosę je do drzwi. Za miesiąc znów nabiorę wiadro czy dwa z tej pełnej studni. Świat zabiera ode mnie tylko słowa, całkiem niewiele słów. Cień zostaje dla mnie. Nadejdzie czas, kiedy będę istnieć tylko w cieniu swoich słów, niewidzialna dla innych. Dlatego staram się opowiedzieć o tym motylowi, który jesienią schował się w szafie wypełnionej odzieżą przeszłości: żywych i umarłych. Nie zabierzemy na tamten świat ani tej odzieży, ani tych studni przepełnionych wodą, bo są nam niepotrzebne.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn