Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

SERCE ODDANE PIEŚNI «BOTAKE» W KSIĘGARNI «JE»

Слово Просвіти, №52 за 2010 рік

Oksana CHOROZOWA, pracownik naukowy działu CDAMLM Ukrainy „Literacko-artystyczne Pliuty” Platon Majboroda należy do plejady niezapomnianych. Bezgraniczna miłość do pieśni ludowej pozwoliła mu stworzyć pieśni-klejnoty, które iskrzą się i mienią tęczowymi barwami. Zgodnie z dobrą tradycją, w dniu urodzin wybitnego ukraińskiego kompozytora wspominają go w Centralnym Państwowym Archiwum-Muzeum Literatury i Sztuki Ukrainy jego wielbiciele, śpiewacy operowi, historycy sztuki, uczniowie szkół muzycznych, pisarze, krewni i przyjaciele. Wieczór literacko-muzyczny pamięci „Platon Majboroda — serce oddane pieśni” został zorganizowany przez pracowników naukowych działu CDAMLM „Literacko-artystyczne Pliuty” na czele z jego kierownikiem Serhijem Rudenkiem przy wsparciu Międzynarodowej Fundacji „Twórczość”. Częścią literacką opiekował się Mykoła Som, poeta-pieśniarz, laureat literackich nagród im. W. Sosiury, D. Nytczenki, O. Hirnyka oraz Międzynarodowej Fundacji im. Tarasa Szewczenki. Mykoła Danyłowycz podzielił się swoimi wspomnieniami o Platonie Majborodzie, którego znał osobiście. Lejtmotywem była miłość do pieśni ludowej, którą zaszczepiła Platonowi matka. Czarujące melodie brzmiały nad wsią Pełechiwszczyzną na Połtawszczyźnie, gdzie urodzili się bracia Platon i Heorhij Majborodowie, inspirując ich i dodając im sił swoją życiodajną duchową mocą. Przeszedłszy straszne drogi wojny, Platon Majboroda z sukcesem ukończył konserwatorium w Kijowie (w 1947 r. w klasie kompozycji u L. Rewuckiego). Stworzył wiele pięknych pieśni i innych utworów muzycznych. Od 1968 roku ludowy artysta Ukraińskiej SRR, od 1979 roku — ludowy artysta ZSRR. Komu nie są znane pieśni „Białe kasztany”, „Kijowski walc”, „Kołchozowy walc”, napisane w twórczej współpracy z ukraińskim poetą Andrijem Malyszkiem? Platon Majboroda jest autorem muzyki do ośmiu filmów fabularnych i dwóch dokumentalnych. Wspomnijmy „Dolinę niebieskich skał” i delikatną, marzycielską pieśń „Pójdziemy, gdzie trawy pochylone”. A „Pieśń o ręczniku” z filmu „Lata młode” stała się najulubieńszą pieśnią milionów ludzi. „Pieśń o ręczniku” — jak zaznacza poeta-akademik Borys Illicz Olijnyk, Hanna TEREHUB, NaUKMA Magazyny Narodowego Muzeum Sztuki Ukrainy skrywają mnóstwo unikalnych arcydzieł sztuki, wśród których szczególne miejsce zajmują prace artystów awangardowych, w swoim czasie „niepożądanych” dla jedynie słusznej radzieckiej ideologii. Obecnie represjonowani i zapomniani mistrzowie są odkrywani na nowo. Chociaż gdyby w swoim czasie badacz Dmytro Horbaczow nie zaangażował się w zbieranie i należyte przechowywanie dzieł Marka Epsztejna, zostałyby one rozproszone, rozkradzione i bezpowrotnie utracone. Chyba po raz pierwszy w czasach już niepodległej Ukrainy prace Marka Epsztejna zostały wyeksponowane na wystawie, która odbyła się w 2007 roku w Narodowym Muzeum Sztuki Ukrainy, gdzie zaprezentowano dzieła graficzne niemal wszystkich artystów należących do „Kultur-Ligi”. Obecnie ten artysta powrócił do Kijowa — miasta swoich najwyższych artystycznych wzlotów. Tegoroczna wystawa prezentuje 122 dzieła artysty różnych gatunków i okresów, przechowywane w kolekcjach prywatnych i muzealnych. Mało kto wie, że Marek Epsztejn jest młodszym współczesnym tak znanych artystów-kubistów, jak Pablo Picasso, Fernand Léger, Kazimierz Malewicz, Marcel Duchamp, Stuart Davis. M. Epsztejnowi udało się uczyć i tworzyć w unikalnej atmosferze artystycznej, otwartej na nowoczesne europejskie i typowo lokalne powiewy oraz tendencje. Był to czas, którego ducha tworzyli Ołeksandr Archypenko i Pablo Picasso, Ołeksandr Bohomazow i Heorhij Narbut, Georges Braque, Juan Gris, Fernand Léger oraz wielu innych, mniej znanych kubofuturystów. W 1918 roku, kończąc Kijowską Szkołę Artystyczną, Marek Epsztejn organicznie włączył się do nurtu, który tworzył oprawę sceniczną dla słynnego Teatru Kameralnego A. Tairowa w Moskwie. Marek Epsztejn projektował scenografie w teatrach żydowskich Kijowa, Charkowa, Czernihowa, Odessy. Do naszych czasów zachowały się dwie serie szkiców do spektakli „Zwaj Kuni Lemlech” i „Rystokratn”. Nieobce były Markowi Epsztejnowi malarstwo olejne i rzeźba. W latach 20. XX wieku mistrz stworzył niemało prac plastycznych, które zdobiły Kijów, jednak żadnej z nich nie było dane przetrwać do naszych czasów. Na pamiątkę po nich pozostały jedynie czarno-białe zdjęcia, które na wystawie wyeksponowano obok prac graficznych mistrza. W kolekcji Narodowego Muzeum Sztuki Ukrainy znajduje się ponad 50 prac malarskich M. Epsztejna. Co ciekawe, większość z nich dotąd nigdzie nie była eksponowana. Obecnie do Ukraińców powracają zapomniane nazwiska, przemilczane dzieła geniuszy światowego formatu. Wystawa dzieł Marka Epsztejna, tego „kijowskiego Picassa”, trwa. Wreszcie mistrz powrócił do domu… Ulana WOLYKOWSKA Niedawno odbyła się prezentacja książki Tarasa Prochaśki „BotakE”, której pojawienie się było długo wyczekiwanym wydarzeniem. Księgarnia „Je” po prostu nie mogła pomieścić wszystkich chętnych do spotkania z autorem. Jednym słowem — komplet! Taras Prochaśko, jak zawsze, uważny, rozsądny i szczery. Dlatego prezentacja po kilku minutach przerodziła się w swobodny dialog z publicznością. „Ta książka przypomina mi pewne dziwne narzędzie — nie szczędząc skojarzeń dzielił się przemyśleniami Taras Prochaśko. — To taka długa żerdź z czterema hakami na końcu, której przeznaczeniem jest wyciąganie wiadra ze studni, jeśli zerwie się łańcuch. Wydawałoby się, co to za sposób życia, kiedy z góry wiesz, że od czasu do czasu zerwie ci się łańcuch i wiadro wpadnie, ale takie jest życie, botakE… Chcę, żeby to, co piszę, było jak to narzędzie, a te haki-teksty wyciągały u czytelników jakieś analogie z przeszłości, wspomnienia. Dlatego pisanie tych zdań celowo nie jest łagodne, a haczykowate… Są tu z góry niezdarne frazy, są frazy zbyt ciężkie, z kilkoma zwrotami, są frazy, które okazują się puste. Wszystkie te zabiegi miałyby pracować na wyciąganie wiadra ze swojej studni wspomnień…” Zachwyca wykwintność książki: okładka w ciepłych karmelowych odcieniach, przewracając którą, chce się czuć smak każdej myśli — od przedmowy i dalej, strona po stronie… Do wydania weszły najlepsze utwory pisarza, napisane w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Około 30% krótkiej prozy zamieszczonej w książce to teksty nowe. Wszystkie teksty układają się w ciągły łańcuch pewnego sposobu widzenia, rozumienia, myślenia. „Wyobraźcie sobie jakikolwiek dom z dobrze uformowanej ulicy — dom przy domu… Kiedy stoi w rzędzie fasad, to czuje się brzmienie zespołu. Coś podobnego ma ta książka. Każdy z tych krótkich tekstów postawiony jest w jakiś rząd”. Na wieczorze Taras Prochaśko wyraził opinię, że we współczesnej literaturze brakuje dziadkowego słowa, do którego nie byłby utracony interes, bo świadomość społeczna szuka przeważnie „fajnego ciała i żwawych młodych myśli”. „Chciałbym spróbować, jak się pisze, kiedy czujesz się starzejącym się dziadkiem, i co najważniejsze — bardzo chciałbym, żeby w naszym świecie książkowym pojawił się ten obraz”. Autor podzielił się tym, że marzy o napisaniu wielkiej książki o historii, geografii historycznej na przykładzie swojej rodziny. „Wszystko napisane — to nie jest najważniejsze, a to, co najważniejsze, jeszcze na mnie czeka, póki nie dojrzeję do tego. Takie jest moje odczucie”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn