Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

KIJOWSKI PICASSO

Слово Просвіти, №52 за 2010 рік

Niedawno w Narodowym Muzeum Sztuki Ukrainy, przy wsparciu Centrum Badań nad Historią i Kulturą Żydów Europy Wschodniej NaUKMA oraz Muzeum Sztuki Teatralnej, Muzycznej i Filmowej Ukrainy, otwarto wystawę „Mark Epstein. Powrót mistrza”. nurtu postępowych inicjatyw życia artystycznego tamtych czasów. Zaczął uczęszczać do pracowni artystycznej Aleksandry Ekster, która jako jedna z pierwszych zapoznała kijowskich artystów ze sztuką awangardową. Artystka stała się wychowawczynią całej plejady wybitnych malarzy: Dawida Burluka, Wadyma Mellera, Josefa Czajkowa, Salomona Nikritina, Sary Szor, Issachara-Bera Rybaka i innych. Ta znajomość stała się dla Marka Epsteina brzemienna w skutki — swoje pierwsze szeroko znane dzieła graficzne stworzył właśnie w stylu kubizmu. Mowa o jego pracach wykonanych tuszem i piórkiem: „Rodzina”, „Dwoje”, „Krawiec”, „Wiolonczelista”. Fabuły wielofigurowych kompozycji Epsteina, stworzonych na początku lat 20. XX wieku, trudno analizować: przeważa w nich nie akcja, a współobecność postaci. Autorski styl Marka Epsteina jest interesujący i atrakcyjny tym, że mistrz nie rezygnuje całkowicie z „literackości”, by tylko poćwiczyć w poszukiwaniach nowej linii i formy. W jego dziełach połączono analityczną metodę kubizmu z dążeniem do fabularności. Sztukę awangardową odbiera się trudno. Dość często jej dziwaczny i piękny świat pozostaje zamknięty dla przeciętnego widza. Dzieła Pabla Picassa i Juana Grisa zachwycają kunsztem wykonania, jednak czy wielu jest takich, którzy naprawdę rozumieją ich głębię i tragizm? Wielu może powiedzieć, że wieje od nich chłodem mechaniczności. Obrazy graficzne w stylu kubizmu, stworzone przez Marka Epsteina, nie pozostawiają widza obojętnym i zdystansowanym: wieje od nich ciepłem i dynamiką, dramatyzmem uchwyconych w przekątnych i łukach momentów ludzkiego życia. Czyż nie w tym kryje się nieodseparowany od głębokiego humanizmu twórczy geniusz tego mistrza? W połowie lat 20. XX wieku Mark Epstein zwraca się ku zupełnie nowej tematyce, ucieleśniając typowe wizerunki małomiasteczkowych żydowskich rzemieślników. Artysta ucieka się do syntezy umownej geometryzacji form i całkowicie realistycznej maniery przedstawiania postaci. M. Epstein w serii dzieł graficznych utrwala i uwiecznia świat sztetla — niewielkiego żydowskiego miasteczka, które zniknęło wraz z nadejściem nowego porządku świata na początku XX wieku. Pod koniec lat 20. XX wieku M. Epstein stworzył ponad 100 kompozycji sztalugowych, w których przedstawiał żydowskich przesiedleńców-kolonistów. Przede wszystkim warto wspomnieć o pracach „Stary rybak”, „Powrót z pola”, „Chłop”, „Kobieta karmiąca kozę”, „Ciężarowcy”, „Cyrkówka z odważnikami”. Mistrz hiperbolizuje cielesność, obdarza bohaterów witalnością oraz pierwotnym, archaicznym pięknem. Mark Epstein to nie tylko utalentowany grafik i malarz, ale także utalentowany scenograf. Najwyraźniej nie obyło się tutaj bez wpływu Aleksandry Eks-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn