Strona · s. 3strona oryginału ↗
Jurij HNATKEWYCZ: «OLIGARCHOM PRZYPADŁY PIENIĄDZE, NARODOWI — PROBLEMY»
Слово Просвіти, №52 за 2010 рік
Na pytania „Słowa Proświty” odpowiada poseł do Rady Najwyższej Ukrainy (frakcja BJuT), znany działacz polityczny i społeczny, członek Rady Głównej Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” Jurij GNATKIEWYCZ. Rozmawiamy w sali szpitala klinicznego „Feofanija”, dokąd Jurija Gnatkiewycza przywiozło pogotowie prosto z parlamentu po pobiciu, którego 16 grudnia dopuścili się tam regionałowie. W wyniku brutalnego pobicia poseł z sali obrad trafił na oddział reanimacji.
— Jurij Wasylowyczu, jak się pan teraz czuje? — Jak można się czuć na oddziale kardiologicznym szpitala? Lekarze uratowali mi życie, ale leczenie będzie długie. — Tak oto kończy się dla Pana osobiście, i dla naszego kraju, 2010-y: burda w parlamencie stała się symbolem odchodzącego roku. Co ten rok oznacza dla naszej ojczyzny? — Rok 2010 jest znaczący, przełomowy w sensie politycznym dla Ukrainy. Zaraz po proklamowaniu niepodległości na Ukrainie nieustannie trwał permanentny konflikt. I rozwijał się wokół dwóch sprzeczności, które nie zostały rozwiązane. Pierwsza sprzeczność polega na tym, że Ukraina przez 70 lat była tak zwanym państwem socjalistycznym z ogólnopaństwową własnością. Całą ludową własność rozkradziono, a narodowi nie zostawiono niczego, poza problemami. Ludzie, którzy nie wbili ani jednego gwoździa, już mieli zakłady, fabryki, filie, a inni pozostali w nędzy. To była ogromna sprzeczność społeczna. I jeśli do 2010 roku jeszcze toczyła się jakaś walka o rozwiązanie tego konfliktu między biednymi a bogatymi, między kapitałem a brakiem pieniędzy, to zwycięstwo Janukowycza zamknęło tę kwestię. Można powiedzieć tak: naród się z tym pogodził — no cóż, niech już tak będzie. Proszę spojrzeć, jak zgodnie wyzyskiwane masy pracujące głosują za swoimi wyzyskiwaczami. Szczególnie na Wschodzie. Dla nich to nie jest po prostu ten, kto ograbił Donbas, lecz ten, kto kraj „doprowadził do niebywałych wyżyn i daje ludziom pracę”. I na tym tle do władzy doszedł kapitał. — Jaki jest „wykaz osiągnięć” tej władzy? — Co widzimy w ciągu ostatnich 10 miesięcy, jakie kroki podjęła władza? Odmowa przeliczenia głosów, to, jak przygotowywali ustawę o wyborach lokalnych, ukierunkowaną na monopolizację władzy. Jak usiedli na gardle Konstytucyjnemu Sądowi, który wcześniej stwierdzał: nie wolno przechodzić z frakcji do frakcji, opuszczać frakcji, bo ludzie głosowali za określonym stanowiskiem. Konstytucyjny Sąd, rzecz jasna, po telefonie od Janukowycza orzekł, że można otworzyć ścieżkę dla „tuszek”, że można przechodzić z frakcji do frakcji. Wybrano prezydenta, choć z dużym naciągiem. Bo gdyby wszystko było uczciwie, prezydentem byłaby Tymoszenko. Gdyby przeliczono głosy, nie agitowaliby moskiewscy popi, nie chodziliby agitatorzy po domach, dając po 80 hrywien, nie zastraszano by biznesmenów. Ale prezydentem został Janukowycz. Dalej. Jest frakcja w parlamencie, którą niedawno kierowałeś, są sojusznicy, choćby i kupieni — komuniści, Blok Łytwyna. Ale brakuje głosów do większości. To oznacza, że trzeba szukać kompromisu z frakcjami BJuT i NU-NS. Ale oni na to nie poszli. Jeśli koalicja się nie składa, co robią w Europie? Przeprowadzają przedterminowe wybory. Ale Janukowycz zdecydował: po co te wybory, skoro jest Konstytucyjny Sąd. Potem za pośrednictwem tego samego Sądu zmieniają Konstytucję i prezydent otrzymuje takie uprawnienia, że sam nawet nie wie, co z nimi robić. Na Ukrainie panuje władza, którą charakteryzuje kryminalny chwyt. I nie ma w tym nic dziwnego, bo do władzy doszedł nie Janukowycz — do władzy doszedł donecki kapitał, który za nim stoi, a to jest kapitał kryminalny. Wszystko tam pochodzi z kradzieży. Naperstkowcy, którzy wcześniej stawiali na hrywny, poszli do zakładów i fabryk. Przecież pamiętacie, ilu młodych biznesmenów zabito na Donbasie. Tego kapitału nie powstrzymała ani moralność, ani religia, ani prawo. Ta nowa władza działa pewnie siebie i szybko, czując w sobie siłę. I drugi aspekt konfliktu w państwie. Jak dokładnie Azarow i Janukowycz tworzyli rząd? Spójrzmy na jego skład narodowościowy. Nawet za władzy radzieckiej komuniści stawiali na czele republiki pierwszego sekretarza partii komunistycznej, pierwszą osobę reprezentującą naród. Na Ukrainie byli to Szczerbycki, Szelest, Iwaszko, na Białorusi — Maszerow, w Gruzji — Szewarnadze. A drugą i trzecią osobą był protegowany Moskwy. A co jest teraz? Nie sądzę, żeby ktoś mnie oskarżył o ksenofobię, ale proszę spojrzeć. Prezydent — nie Ukrainiec, w połowie Białorusin, w połowie Rosjanin. Premier Azarow — nawet dokładnie nie wiadomo, jakiej jest narodowości. Pierwszy wicepremier Kluiew — nie Ukrainiec. Dwie osoby, które kierowały blokiem gospodarczym, Cuszko i Tihipko, to dwaj Mołdawianie. I oni prowadzili gospodarkę Ukrainy. Komu powierzono blok humanitarny? Kolesnikowowi i Tabacznykowi. To oni wyznaczają całą politykę humanitarną Ukrainy. Kolesnikow nazwał nas „nacjonalistyczną nieczystą siłą”, Tabacznyk w ogóle nie bardzo uznaje fakt istnienia narodu ukraińskiego. Jak więc można scharakteryzować ten rząd? Istnieje zatem także sprzeczność narodowa. I jeśli nawet nasza elita w pewnym stopniu się z tym pogodziła, to na Ukrainie od wieków toczy się walka o świadomość narodową. I to i tak musi jakoś pęknąć, rozwiązać się: zbyt bezczelnie i otwarcie prowadzą walkę z ukraińskością. Dlatego walka z antyukraińskością będzie. I oto pod koniec 2010 roku doszliśmy do szczytu tej walki. Dopóki nie rzucili się na nas z krzesłami i pięściami, nie wszyscy to jeszcze rozumieli, ale teraz ludzie wyraźnie mówią: to bandyci. Włożyli europejskie garnitury, krawaty, ale w duszy są bandytami, nienawidzą wszystkiego, co ukraińskie. — Co doprowadziło do takiej sytuacji? — To wynik walki, kłótni między sobą nacjonalno-patriotów: sami się pokonali. Teraz nie chcą się zjednoczyć. Ale miejmy nadzieję, że Bóg ich opamięta, albo sam naród. Myślę, że gdyby władza wprowadziła nową ustawę o językach, byłby nowy Majdan. I nie taki jak przedsiębiorczy. Bo jest wystarczająco wielu Ukraińców zdolnych obronić język. — Jest obrona interesów narodowych, a jest ich zdrada. Czy w tym roku nie było przypadkiem zdrady interesów narodowych, i to niejednokrotnej? — Zdrada bywa różna, może być demonstracyjna i wymuszona. Wiemy, dlaczego przegrała Pomarańczowa rewolucja. Nie dlatego, że nie pogodzili się między sobą Julia Tymoszenko i Wiktor Juszczenko. To tylko to, co na powierzchni. W rzeczywistości zjednoczyli się oligarchowie, kapitał. Bo jeśli trzeba było ruszyć zakłady i fabryki, skradzione przez donieckich, to logicznie byłoby ruszyć także przedsiębiorstwa,
skradzione przez „pomarańczowych”, począwszy od tego samego Poroszenki. Zasadniczo doszło do zmowy pomarańczowego i biało-błękitnego kapitału. Ukraiński pomarańczowy kapitał poszedł na układ, aby zachować swoje majątki. Spójrzcie, co dzieje się we frakcjach BJuT i NU-NS. Kiedy już donieckiemu kapitałowi udało się opanować sytuację i wszędzie po ministerstwach i resortach rozstawił swoich „obserwatorów”, przypomnijmy sobie, jak zaczęła się sypać frakcja BJuT: Buriak, Wasadze… Albo niebiedny człowiek, właściciel „Obołoni” Słobodian. Dawny członek Ruchu, obecnie w UNP, zastępca Kostenki. Ale jak tylko go przycisnęli, poszedł do koalicji i zaczął głosować wspólnie z regionałami. U nas nie ma prawdziwej ukraińskiej burżuazji. Wymieńcie pierwszą dziesiątkę naszych biznesmenów, począwszy od Tatara Achmetowa. Gdyby u nas, oprócz Słobodiana, było jeszcze z dziesięciu takich potężnych ukraińskich biznesmenów, łatwiej byłoby się utrzymać. Ale, ku ogromnemu żalowi, jest ich za mało. Powiedzcie, czy niepatriotycznym biznesmenom drogie są ukraiński język, kultura, tradycje, wiara? Oni nie inwestują pieniędzy w rozwój gospodarki, lecz wywożą je do offshore’ów. Swego czasu udowadnialiśmy, kto jest większym patriotą. Chmara rozbijał Partię Republikańską. My tworzyliśmy partie, a oni tworzyli banki, przejmowali zakłady, fabryki. — Pytanie do Pana jako znanego parlamentarzysty, deputowanego Rady Najwyższej kilku kadencji. Jak zbudować w Ukrainie prawdziwy parlamentaryzm, prawdziwą demokrację parlamentarną? Oczywiście, po takiej bijatyce w murach Rady trudno o tym mówić, ale trzeba. — Dużo się mówi, jak dziś pokonać kryzys parlamentarny? A ja pytam: czym jest kryzys parlamentarny? Czy to sytuacja, która powstała po tej bijatyce? Ale o ile pamiętam, trwa nieustanny kryzys parlamentarny, nawet gdy deputowani siedzą cicho i za coś głosują. Kiedy spiker ogłasza, że na sali „zarejestrowano 386 osób”, a na sali siedzi stu, to czy to nie kryzys? A gdzie reszta? Zajmują się własnym biznesem. Choć w Konstytucji i w statusie posła zapisano, że deputowany ma pracować na stałej podstawie, czyli stale przebywać w parlamencie, gdzie leży jego książeczka pracy. Ale jeśli deputowany Achmetow, którego książeczka pracy też jest w parlamencie, chyba od roku w ogóle tu nie był, to czy to normalne? Parlament sam nie wykonuje uchwalonych przez siebie ustaw. Czy to nie kryzys? Kilka miesięcy temu wniosłem projekt ustawy o zmianie ustawy o Regulaminie Rady Najwyższej w celu wypełniania przez deputowanych prawa pracy. Zaznaczyłem, że wszyscy deputowani są urzędnikami państwowymi pierwszej rangi i wszyscy powinni chodzić do pracy. Jeśli tego się nie robi, to po co takie ustawy, jak obecnie, albo po co tacy deputowani? Słyszałem już, że ci deputowani, którzy nie chodzą na posiedzenia, płacą pieniądze tym, którzy zaznaczają, że są obecni. To już korupcja. Proponowałem wpisać do ustawy przepisy o rejestracji deputowanych na posiedzeniu, o tym, by deputowany 2—3 razy w roku składał oświadczenie o dochodach, a nie raz w roku. Na to otrzymałem negatywną odpowiedź w parlamencie, z napisem, że Kodeks pracy na deputowanych nie rozciąga się. A to, że naród nie wierzy parlamentowi — czy to nie kryzys? Dlatego, aby go pokonać, trzeba napisać prawdziwą ustawę o wyborach. I przeprowadzić je, jak należy, bo u nas jedna sprawa to napisać ustawę, a inna — ją wykonywać. I żeby w parlamencie byli ludzie naprawdę wybrani przez naród, ci, którzy pracują nad ustawami, a nie siedzą w biurach swoich firm. Kiedy u nas będzie taki parlament? Może po trzeciej rewolucji? Zresztą obecnie wielu pokłada nadzieje w wyłącznie większościowym systemie, rzekomo: będziemy wiedzieć, na kogo głosujemy. Ale to byłby koniec parlamentaryzmu, ta większościówka. Bo ludzie będą głosować na tego, kto nie tylko obieca (obietnicami już nie nakarmisz), ale wyremontuje szkołę, poprowadzi drogę, gaz… A w parlamencie znów będą zasiadać ci, którzy obracają kapitałem, dla których parlament to po prostu możliwość bycia bliżej władzy, „wybijania” czegoś dla siebie w ministerstwach. — Szanowny Juriju Wasylowiczu! Dziękujemy za rozmowę, życzymy Panu wytrwałości i zdrowia oraz — do zobaczenia w „Proświcie”!
Rozmawiał Petro ANTONENKO
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
