Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 4strona oryginału ↗

PROŚWIECIŃSKI KRZYWY RÓG

Слово Просвіти, №52 за 2010 рік

Petro ANTONENKO Zdjęcia autora oraz Serhija KOSYHYNA Swoje zebranie Krzyworoska miejsko-rejonowa organizacja Towarzystwa „Proświta” nazwała w swoisty sposób, parafrazując znany wers poetycki: „Poeta w Krzywbasie — to więcej niż poeta…” Oczywiście, nie był to całkiem zwyczajny wieczór poezji: w ostrych dyskusjach omawiano realia teraźniejszości, rolę i miejsce prośwician. Postanowiono jednak prowadzić swoje spotkania w różnorodnych formach i w różnych audytoriach. Dzisiaj wydarzenie literackie, jutro — akcja ekologiczna. Dzisiaj przytulna sala agencji informacyjnej, jutro — występ w jednym z przemysłowych gigantów robotniczego miasta. „Idziemy do ludzi, do kolektywów — mówi przewodniczący Krzyworoskiej „Proświty”, dziennikarz Mykoła Kramarenko. — Idziemy tam, gdzie póki co dominuje język rosyjski, i prowadzimy pracę oświatową, utrwalamy państwowy status języka ukraińskiego. Nikt nie zaprzecza ważności pracy proświciańskiej w sferze humanistycznej, mamy ścisłe kontakty ze szkołami, instytutami, uniwersytetami (jest ich w mieście dwa). Ale tutaj utrwalaniem idei narodowej zajmują się na szczeblu państwowym. My natomiast będziemy podnosić inne sfery życia, na przykład aktywniej wdrażać państwowy język ukraiński w transporcie miejskim”. Jednym z tych, którym na tym zebraniu wręczono Honorowy Dyplom Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki z podpisem przewodniczącego Towarzystwa, deputowanego ludowego Ukrainy Pawła Mowczana, był kierownik dużego kolektywu produkcyjnego — dyrektor Krzyworoskiego przedsiębiorstwa komunalnego „Szybki tramwaj” Roman Tereszczenko. Swoją drogą, chyba nie wszyscy wiedzą, że w Krzywym Rogu jest metro. Tak, szybki tramwaj — w istocie prawdziwy metropolitalny system. Przecież z ponad 20 kilometrów jego linii 18 kilometrów poprowadzono pod ziemią. Bez podziemnego i rozgałęzionej sieci naziemnego tramwaju trudno byłoby się obejść w tym ogromnym mieście, w którym mieszka prawie 700 tysięcy osób, mieście, które ma długość ponad 120 kilometrów. Dlatego Roman Tereszczenko został uhonorowany wyróżnieniem „Proświty” właśnie „za najlepszą propagandę języka ukraińskiego w transporcie w mieście Krzywy Róg”. Odbierając dyplom, Roman Jakowycz piękną ukraińszczyzną zaznaczył, że i w rosyjskojęzycznym środowisku robotniczym stara się wdrażać język ukraiński, w szczególności w kancelarii, a w domu rozmawia po ukraińsku z wnukami. Warto dodać, że wśród nagrodzonych Honorowym Dyplomem „Proświty” była także konduktorka tramwaju Ałła Komyłyn za propagowanie języka ukraińskiego w transporcie. Wymieńmy od razu też inne osoby, którym na zebraniu wręczono honorowe dyplomy „Proświty” za rozwój języka ukraińskiego, wspieranie i propagowanie tradycji ludowych, badania dziedzictwa historycznego. Są to: dyrektor szkoły nr 72 Wiktorija Nyczyporuk, wykładowczyni Krzyworoskiego Uniwersytetu Pedagogicznego Ludmyła Lisohor, przewodniczący miejskiego zrzeszenia krajoznawców Mykoła Babenko, przewodniczący miejsko-rejonowej „Proświty” Mykoła Kramarenko. Mykoła Wołodymyrowycz złożył sprawozdanie z najciekawszych działań prośwician. Są one dość różnorodne. W wielu placówkach oświatowych i kolektywach pracowniczych przeprowadzono Dzień Języka Ojczystego. Zorganizowany przez prośwician „Ekologiczny desant” zebrał do szczytnego celu — oczyszczenia 10 hektarów lasu sosnowego — 250 mieszkańców miasta. Podczas akcji posadzono 600 drzew. Jeszcze bardziej zakrojona była ekologiczno-krajoznawcza akcja „Badamy i odnawiamy dziedzictwo historyczne”. Na badania i uporządkowanie perły regionu — słynnej Dębowej Bałki przyszło około 2500 osób — studenci, wykładowcy Krzyworoskiego Uniwersytetu Pedagogicznego na czele z rektorem, inteligencja, przedsiębiorcy, emeryci, wszyscy, którym nie jest obojętna historia i środowisko regionu. Wśród innych wydarzeń wspomniano wieczór poetycki z okazji jubileuszu Liny Kostenko, wyjazd prośwician na chutor Nadija na Kirovohradszczyznę, do rodzinnego gniazda Karpenki-Karyja, udział w festiwalu „Wrześniowe samocwity”, przeprowadzone w mieście święto Kupały. O tych i innych akcjach proświcianie nakręcili film, który pokazano na zebraniu. Oczywiście, proświcianin, patriota — to „więcej niż tylko poeta”. Dlatego na zebraniu mówiono o teraźniejszości. Autorka szeregu książek poetyckich Lubow Baranowa zakończyła czytanie swoich wierszy słowami: „Milczeć, kiedy naród jest na krawędzi przepaści, to zbrodnia”. Takie napięcie było w wystąpieniu docent uniwersytetu pedagogicznego, kandydatki nauk filologicznych Łarysy Donczenko, kiedy mówiła o „egzystencji strachu”, która niestety jest obecna w Ukraińcach, cytowała słowa Chmielnickiego o „braku hierarchii, defetyzmie, ziarnach porażki”, również właściwych naszemu społeczeństwu. Jednocześnie wzywała do „odrodzenia ukraińskiego ducha arystokratycznego”, zaznaczyła, że i w tym, wydawałoby się, dość zrusyfikowanym kraju język ukraiński żyje, słyszy się go w mieście częściej niż, powiedzmy, w Dniepropietrowsku. „Nasza nadzieja — w młodzieży, która ciągnie do oświecenia” — zaznaczyła kandydatka nauk filologicznych Hanna Winiar. Do pracy na zebraniu krzyworoskich prośwician wzywał także przewodniczący Dniepropietrowskiego obwodowego zrzeszenia „Proświty” Serhij Dowhal. Nie pominęli proświcianie tematu ukraińskiej przestrzeni medialnej. Na zebraniu było niemało prenumeratorów naszej gazety „Słowo Proświty”, jeszcze wielu ludzi zadeklarowało, że nie zwlekając, оформляют prenumeratę na 2011 rok zarówno osobiście, jak i na swoje placówki oświatowe. Mówiono też o tym, że trzeba wznowić obwodową gazetę proświciańską „Siczosławski kraj”, a być może nawet zapoczątkować wydanie krzyworoskiej „Proświty”. Swoje poezje przeczytał ekolog Iwan Najdenko. Wziął do rąk gitarę i ucieszył wspaniałym wykonaniem piosenek proświcianin, laureat ogólnoukraińskich konkursów piosenki autorskiej Wałerij Karcz. Jak większość bardów, zaczynał od piosenki rosyjskojęzycznej, ale teraz, stawszy się proświcianinem, coraz więcej pisze ukraińskich utworów bardowskich. — Pracy u nas, prośwician, nie brakuje i bierzemy się za nią — zaznaczył, podsumowując zebranie, Mykoła Kramarenko. Charakterystyczne, że już na samym zebraniu, na które zaproszono nie tylko członków Towarzystwa, kilku zaproszonych gości napisało deklaracje o wstąpieniu do „Proświty”. Zatem do pracy! Walentyna SYDORUK, przewodnicząca Illicziwskiego miejskiego zrzeszenia „Proświta” im. T. Szewczenki, obwód odeski „Z której strony nie podchodź do naszych spraw narodowych i społecznych, zawsze wychodzi na to, że nie mamy sprawy ważniejszej niż oświata ludowa”. M. Drahomanow Dawno czekałam na rozmowę o roli i zadaniach „Proświty”, o tym, jak uczynić naszą organizację bardziej wpływową w społeczeństwie. Pierwszorzędnym zadaniem dla naszej organizacji jest formowanie elity narodowej. „Każde odrodzenie narodowe zaczyna się od odrodzenia elity” (W. Łypynski). Trzeba wyraźniej stawiać pytania: wszystkie ruchy, organizacje społeczne, partie — albo są ukraińskie, albo antyukraińskie. Trzeciego nie ma. Więc kiedy dzisiaj na Ukrainie zagrożony jest język, kultura, wolność słowa, przyszłość naszych dzieci, nie wypada siedzieć na piecu. Jeśli jesteś patriotą, napisz list do prezydenta, artykuł do gazety, wyjdź na wiec, stań w szeregach prośwician, rozmawiaj po ukraińsku, wychowaj dzieci na prawdziwych Ukraińców.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn