Strona · s. 6strona oryginału ↗
Ścieżkami UPA
Слово Просвіти, №52 за 2017 рік
Eduard OWCHARENKO Pierwsze oddziały zbrojne UNS-UPA, sformowane i wyszkolone na terenach okręgu kałuskiego OUN — „Zahrawa”, „Hajdamaky” oraz „Żurawli” w latach 1943—1944 stały się podstawą kurenia bojowego UPA „Promiń” grupy „Mahura”. Pozostawał on jedynym kureniem UPA na tych terenach do końca lata 1944 roku. Ponieważ sotnia „Żurawli” była bazową, kureń jest bardziej znany pod kryptonimem „Żurawli”. W maju 1945 roku kureń „Promiń” posiadał oddziały „Żurawli”, „Chorty” i „Opryszky”. Pierwszy rozdział książki „Odcinek Taktyczny 23 »Mahura« UPA-Zachód i kureń UPA »Promiń«: historia formowania” zawiera krótką notę historyczną, w której naświetlono główne etapy powstawania OT23 „Mahura” oraz kurenia UPA „Promiń” jako jego części składowej w okresie zmiany reżimów okupacyjnych. W drugim rozdziale tematycznym opisano historię tworzenia oddziałów „Żurawli”, „Zahroza”, „Chorty”, „Opryszky” oraz ich szlak bojowy w składzie kurenia UPA „Promiń”. Trzeci rozdział składa się z not biograficznych personelu dowódczego OT23 „Mahura”, dowództwa kurenia „Promiń” oraz kadry dowódczej jego oddziałów bojowych. Dodatki zawierają rozkazy i instrukcje GK i GWS UPA, UPA-Zachód, raporty i rozkazy dowództwa grupy „Mahura”, raporty terenowych czynników UPA i protokoły referatury SB OUN, raporty dowódców oddziałów UPA; rozkazy o odznaczeniach i awansach w stopniach wojskowych strzelców i starszyzny OT23 „Mahura”. W Narodowym Muzeum Historii Ukrainy odbyła się prezentacja książki Petra Hanciuka i Stepana Łesiwa „Kureń UPA »Promiń«: historia formowania i szlak bojowy”. W nowym wydaniu gruntownie zbadano i naświetlono historię formowania kurenia „Promiń”, grupy „Mahura” WO4 „Howerla” UPA-Zachód oraz szlak bojowy oddziałów kurenia. Przy przygotowaniu zbioru jego autorzy wykorzystali zasoby Branżowego Państwowego Archiwum Służby Bezpieczeństwa Ukrainy (HDA SBU), Centralnego Państwowego Archiwum Wyższych Organów Władzy i Zarządzania Ukrainy (CDAWO), archiwum Zarządu Służby Bezpieczeństwa Ukrainy w obwodzie iwanofrankiwskim (USBU IFO), Elektronicznego Archiwum Centrum Badań Ruchu Wyzwoleńczego (CDWR), Państwowego Archiwum Obwodu Iwanofrankiwskiego (DAIFO), Państwowego Archiwum Obwodu Lwowskiego (DALO), Państwowego Archiwum Obwodu Tarnopolskiego (DATO), Iwanofrankiwskiego Obwodowego Muzeum Walki Wyzwoleńczej im. S. Bandery (IFOMWBB), Historyczno-Memoriałowego Muzeum Stepana Bandery (IMM SB) oraz Muzeum Historii Osady Perehińskie i Walki Narodowowyzwoleńczej (MIPNW). „Mimo że mamy już 26 lat niepodległości Ukrainy, temat zmagań wyzwoleńczych lat 40.—50. ubiegłego wieku pozostaje mało zbadany. Publikacje, które ukazały się do tej pory, dotyczą głównie diaspory. Archiwa, które pozostały na Ukrainie i zostały otwarte na początku lat 2000., nie były wystarczająco opracowywane i porównywane z innymi źródłami. W szczególności ze wspomnieniami uczestników tamtych wydarzeń i archiwami podziemia OUN. Na początku lat 2000. pojawiła się nasza pierwsza książka — „Dowódcy oddziałów Odcinka Taktycznego 22 »Czarny las«”. Weszło tu ponad 40 biografii bohaterów. A zaczynaliśmy książkę, mając jedynie 6 pseudonimów bez nazwisk. Praca trwała ponad półtora roku. Pracowaliśmy nad archiwami, jeździliśmy do żyjących świadków. Według tej samej zasady pracowaliśmy nad nową książką. Tym razem badaliśmy działalność UPA na Kałuszczyźnie, która rozpoczęła się w styczniu 1944 roku. Wcześniej działały tu oddziały Ukraińskiej Samoobrony Narodowej. Na pierwszych etapach pozwalano używać nazwy UNS. Formowanie dużej armii na tym terytorium w warunkach okupacji było bardzo trudne. Trzeba było mieć wielki talent i umiejętności wojskowe, aby zbudować z tego materiału, który był, pełnowartościową armię. Historia kurenia „Promiń” to mikrohistoria UPA. To pierwsza praca, w której zbadano niemal każdy oddział, kadrę dowódczą aż do dowódców czot. W niektórych oddziałach są materiały aż do prostych strzelców. Przedstawiono ponad 60 biografii dowódców, połowa z nich była wcześniej w ogóle nieznana. Staraliśmy się potwierdzić wszystkie dane dokumentami. Równolegle z pisaniem książki pracowała grupa wolontariuszy, która odnalazła około 10 mogił i zidentyfikowała tych bohaterów, którzy zginęli. Tragiczne są losy krewnych bojowników UPA. Przeważająca większość tych rodzin była represjonowana. Udało się znaleźć córkę kureniego Żurawla, który dowodził „Promieniem”. Przez 25 lat niepodległości Ukrainy byliśmy pierwszymi, którzy odwiedzili tę kobietę. I takich ludzi jest wielu, choć są warci tego, aby o nich, ich rodzicach i dziadkach wiedziano i pamiętano, ponieważ właśnie tacy bohaterowie kształtują naszą historię. Poszukiwanie i honorowanie bohaterów to świadectwo tego, na ile naród jest nacją. Nie staraliśmy się nikogo idealizować ani oczerniać. Naszym zadaniem było dać obiektywną ocenę tamtym wydarzeniom historycznym” — opowiedział czołowy pracownik naukowy Iwanofrankiwskiego Obwodowego Muzeum Walki Wyzwoleńczej im. Stepana Bandery, jeden z autorów książki Petro Hanciuk.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
