Strona · s. 14strona oryginału ↗
Chrystyna FEDORAK: „W każdej roli szukam własnej organiczności”
Слово Просвіти, №52 за 2021 рік
– Co może Pani powiedzieć o współpracy z reżyserem Iwanem Urywskim? – „Beztalanna” to nasza trzecia wspólna praca w Teatrze Franki. A wcześniej była „Olesia. Zapomniana historia miłości” w Kijowskim Teatrze „Złote Wrota”. Iwan pracował wtedy jeszcze w Odessie i przyjechał, aby wprowadzić mnie w rolę Manuyłychy w tym spektaklu. Wtedy się poznaliśmy. Jest niezwykle utalentowanym człowiekiem. Z tym reżyserem marzą o pracy moi koledzy nie tylko z kijowskich teatrów, ale i z całej Ukrainy. Obecnie jest to jeden z liderów reżyserii we współczesnym ukraińskim teatrze. Nigdy nie wiesz z góry, co ci zaproponuje. Wszystkie jego spektakle są różne, ale we wszystkich można dostrzec styl, charakter pisma reżysera. Na przykład spektakle Teatru Franki „Łymeriwna”, „Peer Gynt” i „Beztalanna” są bardzo różne zarówno dramaturgicznie, jak i pod względem konstrukcji reżyserskiej. Ale jest coś podobnego w tym, jak montażowo łączy sceny, buduje kolaże, jakie ma przejścia. Niezwykle dużą uwagę przywiązuje do światła, oprawy muzycznej. Iwan podkreśla, że dla niego bardzo ważny jest montaż sceny. „Peer Gynt” wyszedł nam bajkowy, kolażowy. Wszyscy bohaterowie są bardzo wyraziści, jest duży ciąg zdarzeń. Od początku do końca akcji mija dużo czasu. I każda scena to jak błysk, kadr z filmu. A w „Beztalannie” jest z tym prościej. Tutaj buduje się dość zrozumiała fabuła. Jest trójkąt miłosny i wokół niego wszystko się obraca. – Czy rolę Warki zaproponował reżyser? – Tak. I myślę, że trudno znaleźć artystkę, która nie chciałaby zagrać tej roli. Dla mnie, szczerze mówiąc, ta praca stała się niespodzianką, byłam mile zaskoczona. Kiedy czytasz sztukę, to postrzegasz Warkę jako pierwszą dziewczynę we wsi, która cieszy się wielką popularnością u przedstawicieli płci przeciwnej. A ja pragnęłam odciąć się od takiej interpretacji postaci, jak rozumie ją większość. Wyznaczyłam dla siebie inny kierunek. Podczas prób Iwan Urywskyj dawał miejsce na twórcze poszukiwania i ten obraz tworzyliśmy razem. Zrozumiałam, że trzeba spróbować dla siebie czegoś nowego. Im więcej pracowaliśmy nad materiałem, zagłębialiśmy się w niego, tym bardziej rozumiałam, że my z Warką jesteśmy różne. I to jest super. Przecież szukając obrazu, sama się rozwijasz, odnajdujesz w sobie nowe oblicza. To bardzo ciekawy proces. Bliskie jest mi to, że Warka jest wolna w swoich poglądach, swoich myślach, swoim wyborze, swoim słowie. Jeśli chce coś zmienić, to stara się dołożyć do tego starań. Wyszła za mąż za Stepana, bo obiecała sobie, że pójdzie za pierwszego lepszego. Naradzaliśmy się i myśleliśmy, czy możliwe jest to teraz. Kiedy pisano sztukę, to może tak było. Ale czy dzisiaj dziewczyna, kochając chłopaka, przy małej kłótni (a w sztuce to nawet nie była kłótnia, tylko ktoś kogoś źle zrozumiał) będzie w stanie podjąć decyzję, która całkowicie zmieni jej życie? Dla mnie to niezrozumiałe i niebliskie. Nigdy nie „cięłabym z ramienia”, jak moja bohaterka. Po raz kolejny przekonałam się, jak to super pracować na jednej scenie z prawdziwymi koryfeuszami, artystami ludowymi. Oni ci pomagają, a ty się od nich uczysz. Nie mieliśmy podziału – kto starszy, kto młodszy. Kto bardziej czy mniej doświadczony. Wszyscy pracowali na jedną sprawę. Zaufaliśmy naszym starszym kolegom, a oni nam. Wspaniali koledzy – artyści ludowi Ukrainy Iryna Doroszenko i Ołeksij Bohdanowycz (z panem Ołeksijem pracowaliśmy już przy spektaklu „Wojna” – reżyser Dawyd Petrosjan). Dobrze rozumieją młodego reżysera, który nietradycyjnie interpretuje sztukę Iwana Karpenki-Karego. Młode pokolenie w spektaklu to nasz trójkąt miłosny: Akmał Hurezow, Wira Ziniewicz i ja. Z tymi aktorami pracowałam już wcześniej. Są niesamowitymi partnerami. Widz ma szczególnie wyczuloną ocenę pracy nas trojga, dlatego ważne było, aby między nami powstał twórczy tandem. Aktor z jego wewnętrznymi przeżyciami składają się w jeden puzzel – to, jak mi się wydaje, jest właśnie sztuka. Podczas pracy nad spektaklem zawsze mam wątpliwości. Premiera nie stawia kropki, to jeszcze nie koniec pracy. Odbył się pewien etap, ale poszukiwania trwają i takich etapów będzie jeszcze wiele. Są rzeczy, które mi się podobają, ale jest jeszcze wiele niezrozumiałego, do czego trzeba dojść wewnętrznie. Będę dalej szukać… – Wiele osób po raz pierwszy zapamiętało Panią w spektaklu „Buna”. – Ten spektakl jest dla mnie szczególny, bo od niego zaczęły się moje twórcze poszukiwania i do dziś gram w nim na kameralnej scenie Teatru Franki. Przyznam, że obraz trudno było stworzyć, bo ucząc się na drugim roku, jeszcze wielu rzeczy nie rozumiałam. Nie miałam doświadczenia zawodowego i scenicznego, zaczynałam wszystko od zera. Mało jest po prostu zagrać. Trzeba jeszcze wewnętrznie poczuć, co to za człowiek, który przeżył już swoje życie i dzisiaj ma 80 lat... Przez ponad pięć lat spektakl bardzo się zmienił. W pracy nad stworzeniem obrazu Buny bardzo pomógł mi reżyser Dawyd Petrosjan. Każda nasza próba zaczynała się od treningów i etiud. Nie można było przyjść z ulicy i od razu zaczynać scenę. Przeprowadzaliśmy trening na poszukiwanie postaci, jej charakterystyczności, plastyki i dopiero po tym stopniowo wchodziliśmy w proces prób. Dawyd Petrosjan i dzisiaj przychodzi na próby, coś podpowiada. Praca nad spektaklem trwa. Przed każdym pokazem zbieramy się na próbę generalną, coś sobie proponujemy. Zawsze improwizujemy. Taki materiał pozwala to robić. Także nasze wspólne z Dawydem prace to „Wojna”, „Ziemia” i „Kasandra”. Spotkanie z tym reżyserem stało się brzemienne w skutki. Uważam Petrosjana za swojego nauczyciela i mentora. Dzięki niemu osiągnęłam to, co dzisiaj mam. Ufam jego twórczemu smakowi, jest niesamowicie interesującą twórczą osobowością, ma swój styl. Bardzo dobrze czuje materiał i postać. Aktor jest dla niego na pierwszym miejscu. Dawydowi trzeba po prostu zaufać i robić wszystko to, co proponuje. Lubi, gdy między nim a aktorem odbywa się dialog, tak idą twórcze poszukiwania. Wszystkie cztery moje role w jego spektaklach są bardzo różne. Jeśli we wspomnianej już „Bunie” gram babcię, to w „Wojnie” – 14-letnią dziewczynkę z problemami psychicznymi. „Kasandra”, której premiera odbyła się w minionym sezonie teatralnym, to także trudny materiał. A nasza pierwsza wspólna z Dawydem praca na scenie Teatru Franki to „Ziemia”. Gram w parze z Iwanem Szarunem, wykonuję rolę Rachiry. Staram się odejść od stereotypowego widzenia tej postaci. W naszej interpretacji ta para to niedopieszczone kiedyś dzieci ze swoimi problemami. Działają tak czy inaczej nie dlatego, że są źli. W rzeczywistości ci bohaterowie pragną szczęścia. – W spektaklu „Wierzba” według dramatu-feerii Łesi Ukrainki „Pieśń lasu” (reżyser Serhij Masłobojszczykow), gdzie gra Pani Mawkę, szczególnie uderzyło mnie rozwiązanie scenograficzne. – Na scenie widzimy tartak, las jest już porąbany. Ścięli dąb, o którym mówi wuj Lew. Wszędzie trociny, słychać głos pił... To nie jest do końca tradycyjna „Pieśń lasu”, do której wszyscy przywykliśmy. Staram się uczynić inną także swoją bohaterkę. To nie jest podręcznikowa liryczna bohaterka, która stała się ofiarą, w mojej interpretacji to wcale nie jest ofiara. – Jeśli w większości spektakli zaczęła Pani pracować od dnia premiery, to w inscenizacjach Petra Ilczenki „Rodzina Kajdaszów” oraz „Szelmenko-lokaj” – to są wprowadzenia. Czy specyfika pracy nad spektaklami różni się w jakiś sposób? – Kiedy wprowadzają cię do spektaklu, pojawia się pewien strach. Bo wchodzisz do spektaklu, który ma już swoją historię, w którym jest pewne grono ludzi grających w tym spektaklu od dawna.
W 49. numerze gazety pisaliśmy o premierze spektaklu „Beztalanna” w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym imienia Iwana Franki. Rolę Warki w tym spektaklu odgrywa Chrystyna Fedorak. Dzisiaj Chrystyna jest gościem „Słowa Proświty”.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
