Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №54 за 1998 рік

16 s. · 16 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

Tekst uszkodzony przy rozpoznawaniu — przeczytaj stronę oryginału

[Nieczytelne wiersze fragmentu pominięto, ponieważ tekst źródłowy jest w tej części zniekształcony przez błędy rozpoznawania znaków.] SZANUJMY SIĘ! Ty — nieprzemijająca, a w przyszłość droga, W tyglu ducha — nasze słowo i światło. Na mnogie lata — przybywaj ludnością, Żyj, pełnij, nie ustępuj. Proświto! Państwową mowę — istotę Ukrainy — Zachowaj ją i umocnij na świecie. Niech ojciec i syn nasz sztandar poniosą, Niech prawnuki wspomną nas, Proświto! Jeszcze poznamy, czym jest potęga, Jeszcze sławą owiane będą nasze lata. Dzwony Boże w Ukrainie dzwonią: — Wstańcie, ludzie! — woła was Proświto! Lubow Hołota Zdjęcie W. Orłowa

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗
Do Szanownego Chwalebnego Centralnego Zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Drodzy Państwo! Bardzo nas ucieszyła wiadomość, że Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» obchodzić będzie swój wielki 130-lecia jubileusz. Dlatego pozwólcie, by Ukraiński Związek Narodowy przyłączył się do tego wielkiego święta. Bez wątpienia można stwierdzić, że niewiele jest innych ukraińskich organizacji o tak długiej i jasnej historii oraz tak wielkich zasługach wobec narodu ukraińskiego, jak Towarzystwo «Proświta». To Towarzystwo oświecało nasz naród w rodzinnym kraju, pobudzało i umacniało jego świadomość narodową w latach 1868–1940. Również na emigracji działają do dziś takie towarzystwa. Była to najważniejsza masowa ukraińska organizacja w Galicji. Obejmowała ona niemal wszystkie dziedziny ówczesnego życia narodowego i gospodarczego, dawała początek powstawaniu organizacji kulturalnych, politycznych, rolniczych i sportowych («Sokił» i «Sicz»). Z czasem organizacje te, nabrawszy sił, doświadczenia i popularności, uniezależniły się. Dzięki «Proświcie» istnieją «Krajowy Związek Rewizyjny», «Związek Mleczarski», «Związek Masła», «Sielski Gospodarz» – organizacje, które zostały stworzone, wzniesione i prowadzone dzięki jej pracy na rzecz edukacji gospodarczej, kształcenia kadr handlowych, przyznawania stypendiów na naukę oraz nawiązywania zagranicznych kontaktów handlowych. Tysiące czytelni «Proświty» były głównymi ukraińskimi organizacjami narodowo-społecznymi i prowadziły pracę prosvitiańską, tworzyły kasy oszczędnościowo-pożyczkowe, spółdzielnie, mleczarnie, a setki sklepów przy czytelniach uczyły ludność ukraińską popierać ukraińskie kupiectwo hasłem: «Swój do swego po swoje!». Swoją wielostronną działalnością «Proświta» wniosła największy wkład we wzrost świadomości narodowej i dobrobytu ludności ukraińskiej. Polityczne osiągnięcia Ukraińców w Galicji do 1918 roku nie byłyby możliwe bez tak wielkiego wkładu «Proświty». Działalność wydawnicza Proświty zawsze miała charakter ukraiński i obejmowała setki tysięcy różnych książek i publikacji o wielomilionowych nakładach, których tu nie sposób wyliczyć. Komisja „Proświtiańska” przy UNSoyuzie kupowała tysiące książek w Proświcie i nimi rozpowszechniała pracę oświatową na północnoamerykańskim kontynencie. Ukraińscy emigranci, pochodzący z Galicji, wysoko cenili pracę Proświty i zawsze hojnie odpowiadali na potrzeby tej zasłużonej organizacji. Wojna 1914–1920 lat przyniosła wielkie spustoszenie w dorobku Proświty. W 1922 roku Towarzystwo znalazło się w bardzo przykrych okolicznościach finansowych. Wówczas Proświta wezwała w Ameryce do wstąpienia w jej szeregi i zakupu jej wydawnictw. Ten apel został przyjęty z entuzjazmem: członkami Towarzystwa zostawali poszczególni amerykańscy Ukraińcy, całe społeczności i organizacje, wyrażając tym swoją wysoką ocenę działalności Proświty. Poszczególne liczne oddziały naszej organizacji corocznie organizowały specjalne zbiórki datków na potrzeby Towarzystwa „Proświta”, a przekazane sumy sięgały tysięcy dolarów, co dla ówczesnych emigrantów było wielkimi pieniędzmi. | Po odzyskaniu przez Ukrainę niepodległości Ukraiński Związek Narodowy z radością przyjął wiadomość o odrodzeniu „Proświty”. Współpraca Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” i UNSoyuzu natychmiast się nawiązała, gdy nasze dwie organizacje stały się współsponsorami programu nauki języka angielskiego konwersacyjnego w Ukrainie. Ta nasza wspólna akcja trwa podczas letnich miesięcy już 8 lat. Wzięło w niej udział 400 nauczycieli-wolontariuszy z różnych krajów świata, którzy uczyli słuchaczy w 24 obwodach i 80 miastach Ukrainy. Z naszych kursów skorzystało już około 8 tysięcy słuchaczy, a opinie o nich wszędzie były pozytywne. Nasza instytucja serdecznie dziękuje Towarzystwu „Proświta”, a przede wszystkim jego przewodniczącemu Pawłowi Mowczanowi za ścisłą współpracę przy tym projekcie, bez której projekt nie zostałby zrealizowany. Jednocześnie dziękujemy wszystkim osobom, które były związane z tym projektem i którym zawdzięczamy powodzenie tego programu. Ukraiński Związek Ludowy wraz ze swoim Zarządem Głównym i członkami składa serdeczne pozdrowienia wszystkim, którzy pracują dla dobra i rozwoju Towarzystwa «Proświta», którzy w obecnych trudnych warunkach gospodarczych wiernie i wytrwale służyli dobru ojczystego narodu ukraińskiego. Uliana DIACZUK, przewodnicząca ŚWIADKOWIE WIELKIEJ DROGI PROŚWITIANSKIEJ w życiu narodu ukraińskiego – jubileusz „najbardziej ukraińskiej spośród ukraińskich organizacji”. Do zebranych przemawiali przewodniczący Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki Pawło Mowczan, dyrektor Głównego Zarządu Archiwalnego przy Gabinecie Ministrów Ukrainy Jarosław Pyrih oraz znany ukraiński polityk Mykhajło Horyń. Mówcy nakreślili chwalebną drogę, którą przeszło Towarzystwo, jego niezniszczalną rolę w życiu ukraińskiego narodu w dążeniu do najwyższego celu – odzyskania niepodległości. Należy przypomnieć. W grudniu w Pałacu Sztuki «Ukraiński Dom» otwarto wystawę dokumentalno-książkową poświęconą 130-leciu Towarzystwa «Proświta». Współorganizatorami wystawy byli Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. T. Szewczenki, Główny Zarząd Archiwalny przy Gabinecie Ministrów Ukrainy oraz Narodowa Biblioteka Ukrainy im. W. I. Wernadskiego. W wielkiej sali wystawowej Pałacu Sztuki zgromadzono dokumenty archiwalne, czasopisma, wydawnictwa najstarszej wiekiem i rangą spośród ukraińskich organizacji – «Proświty», które są wymownymi świadkami Wielkiej Drogi Proświtiańskiej od pierwszych dni istnienia organizacji. Osobny dział wystawy poświęcono współczesnej «Proświcie», przedstawiono fotografie i dokumenty. Wystawę otworzył dyrektor Pałacu Sztuki «Ukraiński Dom» Walerij Płochyj, witając zwiedzających z tym znamiennym wydarzeniem. Wystawa będzie czynna do 13 grudnia codziennie, oprócz poniedziałku, od 10 do 18. Pospiesznie przyłączmy się do życiodajnych źródeł ukraińskości, poczujmy oddech historii – mówi najliczniejsza z «Proświt», którą tworzyła i ukraińskich organizacji, jednoczmy się we wspólną proświtiańską rodzinę, stańmy się jej członkami.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

іні инанінніннинй ПЕ нь і п зи РУ ей щ ЕН РЕ ьнвнне ни прання и пні зано нин зн і Чи " дж г, ї і ін у - " їВ ї б - - й яєєт- Ю Х у. "б ПРРДРР, ЧЕлу з " 1. | а, Fotolitopys NAJNOWSZEJ HISTORII «PROŚWITY» (fotokorespondent W. Orłow) zjednoczyli wokół «Proświty» narodową elitę Chicago. Z grudnia 1998 r. Drodzy nasi członkowie Proświty! Z najgłębszych głębin duszy witamy Was z okazji wspaniałego jubileuszu! Życzymy Wam mądrości, wytrwałości, pracowitości i Bożego błogosławieństwa! Krętą drogę wybraliście sobie, lecz iść nią mogą tylko ci, którzy są silni duchem, niezachwiani wiarą w swoją słuszność, oraz ci, którzy bezgranicznie kochają swój naród i życzą mu lepszego losu. Ciężki był los ukraińskiego krzewiciela oświaty od niepamiętnych czasów. Ale Wasza praca zawsze dotykała najgłębszych strun ludzkiej duszy i stokrotnie odbijała się szacunkiem i uzdrowieniem ludzkiej godności w naszym utalentowanym, lecz okradzionym narodzie. Tu, na obczyźnie, mamy ukraińskich proświtian, dlatego chyba nasze słowo, nasza idea i nasza daleka, lecz zawsze bliska Ukraina nie stały się nam obce. Nieustannie odczuwamy także Waszą podziwu godną pracę i żyjemy nadzieją, że dopiero teraz zasiane przez Was i Waszych wielkich poprzedników ziarno wyda prawdziwie bogaty plon, i będzie to dla Was największą nagrodą, a naszemu narodowi pomoże powiedzieć całemu światu o sobie jako o narodzie samobytnym, który wzbogacił kulturę, naukę i cywilizację europejską i światową. Zawsze byliśmy i będziemy chętnie współpracować z Waszym Towarzystwem, bo jesteście jednymi z tych, którzy odradzają duszę naszego narodu, abyśmy nigdy więcej nie byli na marginesie historii. I nam nieobojętny jest los naszego narodu. Wyciągamy naszą przyjacielską dłoń do każdej organizacji, która chce materialnie pomóc swojemu krajowi we współpracy z nami. Już z wieloma z nas nawiązały się przyjacielskie stosunki biznesowe na zasadzie obopólnych korzyści, i to przynosi materialny dobrobyt ludziom na Ukrainie. W Waszym skromnym domu zawsze czuliśmy to wielkie płonięcie ludzkich serc, ludzkich marzeń, ludzkiej nieugiętości, i z wielkim szacunkiem i miłością przychodziliśmy do niego, a dalej będziemy przychodzić, by nabrać tego prometejskiego ognia, który przetrwał nas w wiekach. Boli nas wasz ból, martwią nas wasze trudności, bo jesteśmy dziećmi jednego narodu. Ale jesteśmy pewni, że z takimi ludźmi jak Wy na ziemi Tarasa na pewno będzie świecić przeświecające słońce: «Wroga nie będzie, najeźdźcy nie będzie...»! Jeszcze raz serdecznie witamy Was z chwalebnym JUBILEUSZEM! NIECH WAS BÓG MA W OPIECE! Z głębokim i niezmiennym szacunkiem Wasz Bohdan Watral, Prezydent Ukraińskiej Federalnej Kasy Spółdzielczej «SAMOPOMICZ» Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki w Mołdawii po bratersku wita historyczną «Proświtę» z sławnym jubileuszem, życzy jej wiecznego trwania w czasie i przestrzeni. Dla nas, Ukraińców całego świata, tak ważne jest mieć rodzinny związek z «Proświtą». Do jej czystych źródeł przypadamy my – do źródeł ojczystego, wypielęgnowanego języka; do «Proświty» zwracamy się jak do światła pamięci rodowej, przez «Proświtę» przyłączamy się do honorowej sławy kozackiej. Pracować w «Proświcie» jest chlubnie i zaszczytnie: wychowujemy nowe pokolenia UKRAIŃCÓW. Przeżywszy nasz los, przetrwawszy wśród kwiatów «Proświty», mamy prawo pisać się wielką literą. Z świętem, drodzy, z jubileuszem! A potem – znowu do pracy. Halina Rohowa, doktor filozofii, przewodnicząca Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki w Mołdawii Berestejska Proświta im. T. Szewczenki wita Was, drodzy współrodacy, z zaszczytną datą: 130. rocznicą założenia Towarzystwa «Proświta». 130 lat to dość długi okres, w ciągu którego «Proświta» dojrzewała, hartowała się, umacniała, doświadczając totalitarnych ucisków i tułaczki. Był to czas samookreślenia, długotrwałej i wyczerpującej walki o los Ukrainy, o jej niepodległość narodową. Wielką zasługą «Proświty» jest ochrona języka, duchowe odrodzenie narodu ukraińskiego. Będzie ona zawsze żyła w pamięci potomnych i będzie kontynuowana w ich działaniach. Wasze starania o stworzenie naprawdę niepodległej, demokratycznej, bogatej i silnej Ukrainy, o zjednoczenie światowego ukraińskiego świata w wielki naród, odpowiadają naszym marzeniom. Z szacunkiem i wdzięcznością zawsze będziemy pamiętać o Waszym wsparciu ze strony naszych synów i córek, Ukraińców Berestejszczyzny. Przyjmijcie nasze najserdeczniejsze życzenia z okazji Waszego jubileuszu: pokoju, długich lat życia, zdrowia i szczęścia! Michaił PETRUKOWYCZ, przewodniczący zarządu Berestejskiej Proświty WITAJĄ PROŚWIATIAN STOLICY Życzenia, podziękowania i dyplomy z okazji jubileuszu «Proświty» nadal napływają zarówno na adres centrali Towarzystwa, jak i jego zrzeszeń, organizacji i oddziałów. Nie sposób pomieścić ich wszystkich na łamach naszej gazety. Mimo to z ostatniego strumienia nadesłanych materiałów przytaczamy te, które skierowano do Kijowskiej Krajowej Organizacji «Proświty»: Dyplomem Zarządu Oświaty miasta Kijowa (naczelnik – B. Żebrowski) zostaje wyróżniony Kijowski Krajowy Związek «Proświta» im. Tarasa Szewczenki „za owocną współpracę z placówkami oświatowymi miasta Kijowa w dziedzinie patriotycznego wychowania młodzieży uczniowskiej oraz z okazji 130. rocznicy «Proświty»”. Kolejny dyplom na adres stołecznej «Proświty», podpisany przez zastępcę Dowódcy Wojsk Obrony Przeciwlotniczej Ukrainy ds. pracy wychowawczej O. Burkiwskiego: „z okazji 130. rocznicy Towarzystwa «Proświta» za ścisłą współpracę i znaczący wkład w rozbudowę państwa, odrodzenie duchowości i kultury, świadomości narodowej żołnierzy, wprowadzanie języka państwowego w Wojskach OPL Ukrainy”.., Życzymy Państwu, szanowni koledzy, aby i w przyszłości wysoko nieśli Państwo sztandar Kijowskiej «Proświty». чере М - бю чт п и 5

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

ŚWIATŁO ŚWIECI W CIEMNOŚCI, I «PROSWIATA» – 130! Te słowa ze Świętej Ewangelii według Jana (rozdział pierwszy, wiersz piąty) przychodzą mi na myśl, gdy myślę o 130-letniej drodze ukraińskiej «Proświaty», a zwłaszcza o udziale w jej tworzeniu i wieloletniej pracy nosicieli Bożego Słowa. Sukces «Proświaty», jej długie życie, może właśnie dlatego jest uwarunkowane, że to Towarzystwo na pierwsze miejsce postawiło Słowo, od którego promieniowały oświata, nauka, dobrobyt, dobra moralność i narodowa świadomość. Nie przypadkiem «Proświatę» zapoczątkowali duchowni na czele z ojcem Stepanem Kaczałą; i nie przypadkiem – w Galicji, gdzie zachowała się właśnie ukraińska tradycja kościelno-obrzędowa, bo tutaj, na Naddnieprzu i na wschodzie Ukrainy, podobną tradycję «zżyło» po 1686 roku (po wchłonięciu Kijowskiej Metropolii Prawosławnej przez Patriarchat Moskiewski) moskiewskie szowinistyczne, cezaropapistyczne prawosławie. Dziś powinniśmy oddać należny hołd założycielowi «Proświaty», ojcu Stepanowi Kaczale, ówczesnemu greckokatolickiemu metropolicie Spyrydonowi Lytwynowyczowi, który natychmiast poparł tę zbawczą inicjatywę swoich kapłanów, oraz wielu duchowym i świeckim krzewicielom «Proświaty», którzy z małego kółka stworzyli potężny ogólnoukraiński ruch, wynieśli idee prosvitianskie na Ukrainę podporządkowaną Rosji, na Zakarpacie, a później także do diaspory ukraińskiej. Jakikolwiek okres działalności «Proświaty» byśmy wzięli pod uwagę, wszędzie zobaczymy godne podziwu dobre owoce. Kiedy jeszcze nie było radia i telewizorów, «Proświata» uczyła ukraiński lud poprzez system czytelni; a prostolud, który czytać nie umiał, cieszył się, gdy przyjeżdżali studenci seminariów duchownych, gimnazjów ukraińskich, instytutów, zwykłych szkół, i głośno czytali ludziom wybrane teksty. Znamienne jest, że takie czytania zaczynały się od Pisma Świętego, a dopiero potem – od utworów klasyków literatury ukraińskiej z Naddnieprza i Zachodniej Ukrainy. W dziedzinie edukacji i wychowania świadomości narodowej osiągnięcia «Proświty» były największe. To fakt powszechnie znany. Mniej znane jest jednak pochodzenie Towarzystwa, jego «ojcostwo» wobec innych ukraińskich organizacji: naukowych, wychowawczych, gospodarczych, finansowych, politycznych. Już w XIX wieku «Proświta» zdołała przekształcić rozproszony, pogrążony w nędzy i ciemności naród w kulturalny naród, świadomy swych celów. Działo się to w warunkach stałego oporu wszystkich sił okupacyjnych, które dążyły do tego, by na zawsze utrzymać Ukraińców w ciemności niewoli i uległości. Nawet wśród samych Ukraińców działało wówczas promoskiewskie ugrupowanie, tzw. moskwofile, którzy również rzucali kłody pod nogi «Proświty», starając się ją zniszczyć. Działali nie tylko według wskazówek «Białokamiennej», lecz także stosowali jej podstępne metody: tworzenie równoległych struktur, które miały zwalczać «Proświtę». Kiedy Ukraińcy utworzyli (jeszcze przed organizacyjnym ukształtowaniem «Proświty») tzw. «Ruską Matycję», moskwofile szybko ją przejęli i za jej pośrednictwem próbowali niszczyć ukraiński język ludowy, wprowadzając «języczie» – straszliwy miks elementów staro-cerkiewnosłowiańskiego, rosyjskiego i ukraińskiego języka. Gdy «Proświta» została założona, moskwofile nie zostali do niej dopuszczeni, więc w 1866 roku utworzyli przynoszące ujemną sławę «Towarzystwo im. Kaczkowskiego», które rzekomo miało konkurować z «Proświtą», a w rzeczywistości walczyć przeciwko niej. «Towarzystwo» naśladowało «Proświtę» we wszystkim: zakładało własne czytelnie, szukało zwolenników wśród duchowieństwa, wydawało broszury i gazety w niewiarygodnie okaleczonym «ЦIEMНOŚĆ NIE OGARNĘŁA GO» języku. Właśnie na kwestii językowej «Towarzystwo im. Kaczkowskiego» poniosło klęskę: naród odrzucił jego eklektyczne «języczie», przez co straciło grunt i spokojnie wymarło. A «Proświta» rosła zarówno pod względem ilościowym, jak i jakościowym. Oto niektóre dane liczbowe dotyczące «Proświty» przed I wojną światową: // filii, 2944 czytelnie, ponad 200 tysięcy członków. Na początku lat 30. XX wieku, kiedy Ukraina Zachodnia znajdowała się pod okupacją polską, było już 83 filie, 3204 czytelnie, 450 tysięcy członków. W Proświcie odbywali pierwsze szkolenie przyszli bojownicy o wolność Ukrainy: strzelcy siczowi, czołowi i zwykli członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, żołnierze UPA, uczeni, pisarze, dziennikarze, przywódcy organizacji kobiecych i młodzieżowych, duchowni. Proświta była także promotorem szerokiego ukraińskiego ruchu narodowego, nosicielką wszystkiego, co szlachetne, jasne, dobre i miłujące wolność, co jest w narodzie ukraińskim. Pięć lat później z Proświty wyrosło Towarzystwo Naukowe im. Szewczenki, pierwowzór Ukraińskiej Akademii Nauk. Przez 130 lat istnienia Proświtę kierowali ludzie wysokiej siły duchowej, autorytetu i dobrych zdolności organizatorskich. Byli to Stepan Kaczała, Omelan Ohonowski, Julian Dzerowycz oraz wielu innych znakomitości. Chociaż organizatorami i przywódcami Proświty przez długi czas byli duchowni, dobrze rozumieli świecki, ludowy charakter Towarzystwa i nie zamienili go w zamkniętą instytucję kościelną. Patriotyczne ukraińskie duchowieństwo miało dobre sumienie obywatelskie, opierało się na nauczycielstwie, studentach i profesurze. Proświta przetrwała i zapisała złotą kartę w najnowszej historii Ukrainy dzięki trwałości bazy, na której się opierała: jedności chrześcijańskiej duchowości i ukraińskiej idei narodowej. Bardzo dobrze, że Proświta odrodziła się w niepodległej Ukrainie na tej samej bazie – zgodności tego, co duchowe, i tego, co narodowe. I choć dzisiejsze ukraińskie Cerkwie nie stoją na czele organizacji odrodzonej Proświty, to jednak wnoszą swoje duchowe wymiary do współczesnej pracy proświatiańskiej, wspierają ukraińską inteligencję patriotyczną i demokratycznie nastawioną, organizują z «Proświtą» wiele wspólnych przedsięwzięć, skierowanych na umocnienie Ukraińskiego państwa, poprawę moralności ludności. Współczesna Proświta ma godne kierownictwo, które kontynuuje linię i dzieło twórców ruchu prosvitiańskiego. Zatem światło, zapalone 130 lat temu, nadal świeci, nie pozwala ciemności owinąć się wokół nas i wskazuje nam, choć tak odległe, kontury prawdziwej Ukrainy, Ukrainy ukraińskiej, z narodem szczęśliwszym niż wtedy, gdy zaczynała się «Proświta». Dmytro STEPOWYK, doktor filozofii, doktor historii sztuki, profesor, były członek zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki Świat jest niewiarygodnie piękny. Jego uroda inspiruje artystów, wynalazców, rolników, filozofów, uczonych, odkąd istnieje ludzkość. Nawet zraniony, chory lub zubożały przez naszą obojętność, pozostaje cenniejszy niż wszystkie wytwory człowieka. Genialny rękopis można bowiem łatwo powielić w wielu egzemplarzach; zaginione arcydzieła sztuki mogą istnieć przynajmniej w reprodukcjach; same tylko rysunki pozwalają odtworzyć świątynie. A jeśli wytnie się wiekowe drzewo, to nie odtworzy się go wcześniej niż za sto lat. Część tego, co zwykliśmy nazywać przyrodą, rośnie dokładnie tyle, ile przeznaczył Bóg. Wychowanie ekologicznego światopoglądu jest nieodłącznym ogniwem kulturalno-oświatowego działania. Działacze Proświty powinni być «ekologami duszy» — uważa pisarz Andrij Topaczewski. Język, zachowywany w pamięci pokoleń, także należy do bezcennych darów Najwyższego. Lecz stwarzając ten wspaniały Świat, uczynił go zależnym od nas. I dziś ta zależność rośnie proporcjonalnie do technicznego uzbrojenia ludzkości. Oczywiście rakieta i buldożer, dynamit i telewizor nie wyrządzą zła, jeśli nie wpadną w złe ręce. Czy jednak przejdziemy tę próbę? Im dalej, tym wyższą świadomość ekologiczną musi mieć ludzkość, by ocalić Boży ład na Ziemi. Taka świadomość, właściwie, to jest Wiara. Ten, kto widzi i rozumie, i strzeże Piękna, nie może nie wierzyć w Stwórcę. Uczeni radiobiolodzy uważają, że skażenie radiacyjne naszych miast i wsi byłoby znacznie groźniejsze, gdyby nie osłoniły ich gęste poleskie lasy, które przyjęły na swoje korony śmiercionośny pył czarnobylskiego reaktora. Dlatego, dopóki w lasach, na polach, łąkach, rzekach i jeziorach wre życie w całej jego danej przez Boga wielości i wzajemnej zależności, dopóki ziemia i woda zachowują samooczyszczanie oraz od- MOŻLIWOŚCI nowienie. Zatem są zdolne karmić, poić, odziewać i chronić nas. A posiadanie także takich Bożych skarbów, jak język i kultura, wznosi nas na poziom Człowieka, stworzonego na Jego obraz i podobieństwo. Mówi się, jakoby w chrześcijańskich przykazaniach nie było myśli o ochronie przyrody ani idei zachowania odrębności narodu. Te Przykazania, rzekomo, trzeba uzupełnić i rozwinąć. Być może.. Lecz czy w Czwartym Przykazaniu nie mówi Bóg: «Czcij ojca swego i matkę swoją»? A zaraz w piątym: «Nie zabijaj!». Odbierać to jedynie jako wskazania dotyczące krewnych i bliźnich – to znaczy nie usłyszeć głosu Stwórcy. Czcijmy więc naszą ziemską kolebkę i życie każdego stworzenia w niej! Jestem przekonany, że mowa surżykowa, brak kultury i ciemnota to bracia-bliźniacy zanieczyszczenia powietrza, ziemi i jej wody. Są one takimi samymi nieszczęściami, jak przesuszenie Polesia, zalanie Naddnieprzańskie, zasolenie stepów Inhulca, wyjałowienie Lasów Karpackich i Pagórków Donieckich. Żałosny slang nie zastąpi mowy, tak jak żadna «technosfera» nie zastąpi żywych realiów Przyrody. Pivnів і TO sani zozhzhoo o ost BOŻY ŁAD CZYSTYCH DZWONÓW Zaburzenia w środowisku przyrodniczym i w ludzkich duszach są ze sobą wzajemnie powiązane; są one zarazem i przyczyną, i skutkiem. Bo kto kocha swój kraj, kto szanuje życie, ten nie będzie powstrzymywać Dniepru, nie zapomni ojczystego języka.. Uproszczenie kultury, utrata różnorodności kompleksów etnicznych i przyrodniczych zagraża Światu, który nie zdążył spełnić swojego Bożego przeznaczenia. Harmonia i celowość Przyrody, wyrafinowanie kultury i języka zachwycają nas doskonałym pięknem. Nawet rozumni naukowi ateiści nie przeczą istnieniu wyższego Ładu: proponują programy zachowania równowagi ekologicznej, organizują rezerwaty, biorą udział w ruchu ochrony przyrody! Lecz tylko pełne wysokiej duchowości ofiarnicze czyny każdego z nas odwrócą zniszczenie Bożego ładu. Byłoby ono, zasadniczo, końcem Świata. Uświadomienie sobie jedności realiów przyrodniczych i kulturowych jest zapewne prawdą następnego tysiąclecia, które nie stanie się erą ani komputerów, ani nowych energii. To będzie czas dany nam na samodoskonalenie i zbawienie. Głośno rozbrzmiewać w nim będą dzwony proświtian. Na zdjęciu: Andrij Topaczewski пн ЕЙ зао - Р чи й ши | позі Но ННІ б ій -ї ча ню - зон май о суд СОМ феузаф ой а - РОСА Р айс

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗
Ukraińcy są za niepodległością Ukraińskiego Państwa – to można stwierdzić bez zastrzeżeń. Bo I Proświta 117 jednym frontem, obrazowo mówiąc, Towarzystwo Języka Ukraińskiego (TJU), jako prawonastępca dawnego, z czasem życia, Ruchowi i naszym patriotycznym organizacjom, których szlachetne zamiary niestety rozbiły się o drewniane buławy korporacyjnego hetmanatu, i przyczyny kolejnych porażek na drodze budowania państwa. Działając cicho, zgodnie i konstruktywnie, siły narodowo-patriotyczne Ukrainy mogły zneutralizować narastające dziś rewanżystyczne zamiary komuno-socjalistów. «Proświta» jako potężna organizacja twórcza narodu mogła odegrać w społeczeństwie. Co do tego potrzeba? Chyba czegoś więcej niż po prostu woli współobywateli, by wziąć na siebie główną rolę. Na ten temat – refleksje odpowiedzialnego sekretarza Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki Mykoły Niesterczuka. Wolność uśmiechnęła się Ukraińcom w 1991 roku. Jednak przez siedem lat politycznie nijak nie zdołaliśmy się zjednoczyć, nie możemy stanąć na nogi. Dlaczego taka trudna droga Ukrainy? Ukraiński Międzynarodowy Komitet ds. Nauki i Kultury Za poparciem UPC Kijowskiego Patriarchatu prowadzono konsultacje, negocjacje z przywódcami Ukrainy. Szlachetną sprawę pobłogosławił Jego Świątobliwość Patriarcha Filaret. Może główną przyczyną nieszczęsnego losu był brak państwowego myślenia demokratycznych i państwowych organizacji Ukrainy. Stulecie... Ile by nie mówiono, ile by nie proszono, na wybory i tak poszli każdy ze swoją partią. Nic nie pomogło. W rezultacie – kolejna klęska sił narodowo-państwowych, Nasze społeczeństwo jest jeszcze daleko od zachodnich demokracji. Słusznie zauważa... Długie lata niewoli nałożyły ciężkie piętno na ich świadomość, w decydujących mo- ...nie było kogo prowadzić naród. Drugi czynnik, który w istocie jest kontynuacją pierwszego, to BRAK KULTURY POLITYCZNEJ, a teraz mówimy o trzecim czynniku: wpływie ZEWNĘTRZNYCH sąsiadów, podstępnych i agresywnych, którzy zręcznie wykorzystywali ich do podporządkowania i asymilacji Ukraińców. Arsen Palamar w książce „Trzecia ruina”, że od wieków wrogowie wyciągali krwawe ręce po naszą ziemię, naszą kulturę, naszą gospodarkę. Już nie pierwszy rok mamy dziś suržykową naród, suržykowe państwo, suržykowy język, suržykową kulturę, suržykową gospodarkę, suržykowy rząd i parlament. Na historycznej niwie naszej Ojczyzny zawsze działały dwie siły: ukraińska i antyukraińska. Sukces był wtedy, gdy Ukraińcy działali razem, jedną zjednoczoną siłą. Jaskrawy przykład – wyniki referendum z 1991 roku. Dziś rzucamy się to w jedną, to w drugą stronę. Brak jasnego ogólnonarodowego celu, nie ma strategii i nie ma taktyki działania, czyli porządku na szczeblu państwowym. Mówimy jedno, a wychodzi drugie. Codziennym zjawiskiem stały się chaos i rozkwit klanów. No przecież to nie jest demokracja? Zrównania wszystkiego stało się to, co się stało. Zamiast koncentracji energii narodu na budowie własnego państwa, zaprowadzenia porządku we własnym domu, rozpoczął się bolesny proces tworzenia partii. Wszystkie powstawały pod liderów, bez ustalonych zasad i twardej struktury organizacyjnej. Wszędzie panuje masowy indywidualny egoizm, gdzie każdy sam sobie panem. A to prowadzi nie do zjednoczenia, lecz do rozłamu. Państwo jako zorganizowane społeczeństwo jest silne tak długo, jak opiera się na sile swojego narodu. Rozpocząłem rozmowę od bolesnej myśli o jednolitych działaniach ukraińskich sił państwowych i właśnie w jednym z najbardziej odpowiedzialnych, historycznie przełomowych momentów – wyborach Prezydenta Ukrainy. Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki twardo i konsekwentnie opowiadało się za jednością sił narodowych. „Proświta”, Rух, Związek Pisarzy... Model tutaj jest prosty: idea – kadry – finanse. Nic innego po prostu nie zadziała. Musi być właśnie taka kolejność. Dziś zubożałej, obojętnej i rozczarowanej ludności, z tym chaosem, rozpasaniem, demoralizacją, którą maskuje się demokracją, potrzebna jest prosta i zrozumiała idea. Powinna ona nieść przede wszystkim nadzieję na perspektywę. To, co było w 1991 roku, dziś już się wyczerpało i nie zadziała. Bajki o jakiejś pomocy, nadzieje na Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy, jakiegoś «wujka» rozwiały się w ciągu siedmiu lat jak poranna mgła. Taka propaganda tylko szkodzi duchowym podstawom Ukraińców. Tu potrzebne jest oparcie wyłącznie na własnych siłach. Polegać tylko na własnym rozumie i wielkiej pracy. Uwierzyć w siebie i liczyć na siebie. Tak mamy mówić, to znaczy nieść tę ideę ludziom wszędzie i nieustannie. Ideolodzy, organizatorzy zawsze rozstrzygali każdą sprawę. Właśnie to jest jedno z najtrudniejszych pytań. Kto zrealizuje te idee, o których mówiono wyżej? Gdzie znaleźć tych pracowników sprawy ukraińskiej, którzy uczciwie i konsekwentnie, mądrze i bez ambicji oddadzą całe swoje życie realizacji idei ukraińskiej? Koniecznie trzeba szukać, pracować i kształtować takich ludzi ze środowiska patriotów. Bardzo szkoda, że wielu przedstawicieli narodowo-państwowej elity nie doszło do elementarnego politycznego zrozumienia, że w mechanizmie społeczno-politycznym wszystkie ogniwa są ważne: i pierwsze, i drugie, i trzecie. Mechanizm może funkcjonować tylko we wzajemnym działaniu tych ogniw. Kiedy przyjrzeć się programom blokom partyjnym, to nawet politycy nie potrafią ich odróżnić. A jak ludzie mają się w tym rozeznać, trzymając w rękach długaśny kartę do głosowania z długą listą kandydatów? A nijak! Dlatego też większość wyborców głosuje byle jak. Po pierwsze: aby tego nie było, potrzebna jest siła ustawodawcza. Przy zbieraniu podpisów za partię człowiek może poprzeć tylko jedną partię. Po drugie: ustawowo określić liczbę podpisów potrzebnych do rejestracji tak, aby drobne partie nie mogły jej pokonać. Trzeba zwrócić uwagę jeszcze na jeden aspekt. Anomalnym zjawiskiem w życiu społeczno-politycznym jest istnienie partii o niemal jednakowych nazwach. Jak ludzie mają się orientować w działalności partii, dajmy na to: socjaldemokratycznej, demokratycznej, ludowo-demokratycznej, socjal-demokratycznej (zjednoczonej)... A do tego jeszcze republikańska chrześcijańska, ukraińska republikańska chrześcijańska, chrześcijańsko-demokratyczna... Takie zamieszanie tylko szkodzi rozwojowi procesów społeczno-politycznych w Ukrainie, aktywnemu zaangażowaniu w nie ludzi i poparciu tej czy innej idei. Na przeogromne nieszczęście lewicowe siły, choć się «kłócą», w decydujących momentach jednoczą się i działają razem. Takie myśli nasuwają się, podsuwane przez naszą rzeczywistość. Bywając na wielu konferencjach i zebraniach w różnych regionach Ukrainy, rozmawiając z przedstawicielami różnych partii o orientacji narodowo-państwowej, przekonuję się za każdym razem, że między nami nie ma różnic ideowych. Są zwolennicy ukraińskiej idei i są jej przeciwnicy. Aby narodowi państwowcy osiągnęli sukces, potrzeba jedynie się zjednoczyć i porozumieć. Pracy w Ukraińskim Państwie na realizację swoich możliwości starczy dla wszystkich. Mam nadzieję, że tak się stanie i ożyją dobre sprawy, dobra sława naszej Ukrainy, Mykoła NESTERCZUK, odpowiedzialny sekretarz Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Wielu podolskich patriotów, którzy w burzliwych latach stali pod sztandarami narodowowyzwoleńczych zmagań i nie chcieli poddać się czerwonej komunistycznej Moskwie, emigrowało za granicę. Ale i tam, w pracy, niestrudzenie służyli prawdziwym słowem MY ASPORA mowie w Chicago – ofiarowali dzieła artystyczne i czasopisma, wydawane za granicą w latach 50.–60. XX wieku. Ukrainie i jej narodowi. Znany literaturoznawca, akademik opisuje w jednym z listów jego syn Jarosław – doktor nauk medycznych, chirurg, z Kijowa na Zachód rodzina wyruszyła nieoczekiwanie, czy każdy może to pojąć? Wolę, Ukrainę należycie szanujmy i strzeżmy». W jednym z listów chora pisarka podzieliła się wspomnieniami o swoim pierwszym mężu, Wadimie Doroszence, językoznawcy, który w 1944 roku zginął na Kołymie niewinnie, jako „wróg ludu”. „Tęsknię za Kamieńcem, z waszymi wieściami...” – pisała pilnie – tak zarządził ojciec. Najpierw zatrzymali się w Polsce, potem przenieśli się do Niemiec, a w 1949 roku wyjechali za ocean. Uderzający szczegół: rodzice, zapewnia pan Jarosław, stale, w obawie przed dostaniem się w ręce bolszewików, nosili przy sobie ampułkę z trucizną. Kolejny wymowny fakt: matka, Maria Niłowa, była Rosjanką, a mimo to doskonale władała językiem ukraińskim, tłumaczyła dzieła zachodnioeuropejskich klasyków, pracowała jako redaktorka w państwowym wydawnictwie- A oto listy z Ameryki, które szczególnie poruszają duszę i serce. Krótkie, lecz skąpe, bardzo drogie dla nas wspomnienia synów, których rodzice wsławili Ukrainę i zadziwili swoim talentem obce kraje. Architekt Jarosław Sicziński opowiada o Wołodymyrze Siczińskim – grafiku, doktorze filozofii w specjalności „Historia sztuki i historia powszechna”, autorze popularnego szkicu „Cudzoziemcy o Ukrainie”, a także architekta, według projektów którego wzniesiono cerkwie [Boże храми] Członek Akademii Nauk Ukrainy Hryhorij Kostiuk mieszka w USA, utrzymuje kontakty z podolanami, w tym z członkami obwodowego zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Z okazji 90-lecia założenia tej organizacji społecznej w naszym kraju nagrodziła ona Pochwalnym dyplomem Hryhorija Kostiuka jako aktywnego miejscowego prosvitianina z lat 20. Niedawno nadszedł list od 96-letniego uczonego. Serdecznie dziękuje on za okazaną pamięć, za przesłaną mu literaturę, z Kanady, niedługo przed śmiercią, Olga Mak... Dwustronny kontakt jest radosny i pożyteczny zarówno dla prosvitian, jak i dla ukraińców zza oceanu. Listy pełne ciepła i szczerości łączą tych, których dzieli przestrzeń, lecz którzy są złączeni duchem patriotyzmu i miłością do rodzinnej, ojczystej ziemi. Korespondencja z diaspory jest cenna nie tylko dla prosvitian. Zainteresuje ona także badaczy i literaturoznawców. Dlatego z inicjatywy zarządu obwodowego zrzeszenia «Proświty» Pozytywnie odnosi się do książki «Szewczenko w moim sercu» Witalija Macka. Z Wiktorem Maćkiem korespondują zresztą poeta Oleksa Haj-Hołowko z Toronto, kierownik Klubu Literacko-Artystycznego im. Wasyla Symonenki Dmytro Nytczenko z Sydney. Okresowo do «Proświty» przesyła literaturę religijną Ołeksandr Woronin, dyrektor wydawnictwa «Woskresinnia». Jego żona Oksana Wikulp, rodem z Kamieńca Podolskiego, znana w USA jako autorka licznych prac z zakresu choreografii. Wira Bodnaruk jest przewodniczącą Towarzystwa Ukraińskiego... A czy wielu czytelnikom znane jest imię jeszcze jednego naszego rodaka, Kostiantyna Turkała? I nic dziwnego, że nieznane, bo on jest rodem ze wsi Nemyrynci w powiecie horodockim. Był członkiem Centralnej Rady UNR, pracował w komisji przy Generalnym Sekretarzu Spraw Wojskowych S. Petlurze. Był jednym ze współzałożycieli nielegalnej tzw. kontrrewolucyjnej organizacji Związku Wyzwolenia Ukrainy, a zatem nacjonalistą, wrogiem władzy sowieckiej. Na emigrację wyjechał jako uczony-leksykograf na początku wojny. Jak w USA, Kanadzie, Brazylii. Przebywając za granicą, K. Turkało aktywnie występował w prasie jako publicysta, wydał książki dokumentalne «Tortury», «Wspomnienia». Dla Kostiantyna Tymofijowicza i mojej wiernej żony honor, prawda, idea ukraińska i państwowość były świętymi pojęciami. Kochała i wspominała ustawicznie Podole Chmielnickie... Ołha Mak. Pięć lat temu ta wyjątkowa kobieta, tęskniąc za rodzinnym krajem, odwiedziła rodzinne strony. «Rozłąka, bieda, kłopoty – przekonywała kamieniecka... – Najcięższe są pęta duchowe... Czy... Większość listów przekazano do Instytutu Rękopisów Narodowej Biblioteki Ukrainy im. W. I. Wernadskiego. Petro MALISZ, członek zarządu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, obwodowego zjazdu zjednoczeniowego... ni - e-yu- - -- kni

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

и ча "й іє І -і 5 г б ля -- РАН 3 рову т я Ще. Степа Йулета З часу створення нашої організації – 15 kwietnia 1939 roku – ми свято дотримуємося громадсько-політичних принципів «Proświty» – Matki, bo, jak widzimy, są one aktualne także dziś. W obwodowym zrzeszeniu Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki jest 27 tysięcy indywidualnych członków, zjednoczonych w 985 pierwotnych ośrodkach i 19 rejonowych oraz miejskich organizacjach. Aby ten mechanizm działał, szczególną uwagę poświęcamy pracy organizacyjnej. W szczególności latem ubiegłego roku odbyło się wyjazdowe posiedzenie Rady Towarzystwa w Jaremczu na temat «Odrodzenie tradycji «Proświty» w skupianiu narodowej elity jako intelektualnego przewodu społeczności». Zagadnienie to badano na przykładzie pracy Jaremczańskiego Miejskiego Zrzeszenia (przewodniczący Jurij Bobierski). Członkowie Rady odwiedzili pierwotne ośrodki, zobaczyli, jak prowadzona jest praca nad kształtowaniem myśli politycznej, zasad moralnych, duchowości i świadomości narodowej w społecznościach wsi, miasta, w przedsiębiorstwach i w organizacjach. We wrześniu–październiku tego roku odbyły się sprawozdawczo-wyborcze zebrania w pierwotnych ośrodkach, a rozpoczęły się konferencje w miejskich i rejonowych zrzeszeniach. Z punktu widzenia pracy organizacyjnej i zachowania jedności jest to najważniejszy okres działalności obwodowego zrzeszenia. Na zebraniach w pierwotnych ośrodkach, na konferencjach z reguły uczestniczą przewodniczący, zastępcy i członkowie zarządu oraz członkowie Rady. Odbywa się szczera rozmowa, uzgadniane są poglądy, wypracowywane jest jednolite stanowisko. Sądzę, że tylko dzięki temu nasza organizacja zachowała jedność, choć próby rozbicia i skłócenia były, ale poniosły klęskę. Jesteśmy organizacją demokratyczną, lecz w ramach Statutu przestrzegamy surowej dyscypliny. Do pracy organizacyjnej zaliczam także to, że za zasługi wobec «Proświty» wybieramy Honorowych Członków. Tego zaszczytu już dostąpili akademicy i profesorowie Prykarpackiego Uniwersytetu im. Wasyla Stefanyka, Iwan Kli- ня вреечаєчрчнчаричинн В -і г й з г - х. ) бі г " іж'ь "М з І аж де гу - кб я Мо оця. ВЧ ев'сьо 1 Її з "яд іч я я че и mishina ta Wołodymyra Hraboweckiego, byłego przewodniczącego obwodowej administracji i przewodniczącego obwodowej rady, a obecnie nadzwyczajnego i pełnomocnego ambasadora Ukrainy w Gruzji Stepana Wołkowećkiego, pisarza, naszego rodaka Romana Iwaniczuka, przewodniczącą Towarzystwa Języka Ukraińskiego w Chicago (USA) Wierę Bodnaruk i innych. Praktykujemy członkostwo zbiorowe. Kierownictwu zespołów wręczamy odpowiednie świadectwa. Od pięciu lat decyzją zarządu raz w roku przyznawany jest tytuł laureata nagrody imienia Marijki Pidpriańskiej (trzy nagrody dla dorosłych i trzy dla dzieci) za twórcze osiągnięcia w dziedzinie literatury i sztuki. - proh VDRARNSKH . Ti - V «KR TP'K Kl v ai - yi Z shozheva sob obyi M Hei ch HYRI 1. ch: 2 uv be pu naia - . oo R i p t My W planach obwodowego zjednoczenia są rozdziały – kierunki pracy. Dlatego chcę zatrzymać się na najważniejszych. Przy obwodowym Domu Ludowym «Proświta» stworzono ponad 10 zespołów artystycznej amatorszczyzny. Są to męski chór ludowy kapela «Czerwona kalina», kierownik Bohdan Katamaj – zasłużony pracownik kultury, dyrygent Wasyl Turianyn; ludowy chór żeński «Berehynia» – kierowniczka i dyrygentka Daria Cyhankowa; zespół taneczny «Plaj» – kierownik Wasyl Kurtseba i inni. Nawiasem mówiąc, w 1996 roku «Czerwona kalina» i «Plaj» wzięły udział w Międzynarodowym Festiwalu zespołów amatorskich w Niemczech (Bawaria) i zajęły pierwsze miejsce. W tym roku «Plaj» zajął drugie miejsce wśród zespołów tanecznych z 60 krajów świata na Wyspach Brytyjskich, w mieście Llangollen (Walia). Ma swoich laureatów i zwycięzców na ogólnoukraińskich i międzynarodowych konkursach, a także szkołę tańca towarzyskiego, w której uczy się prawie 200 dzieci. Szczególnie należy odnotować «Klub Uzdolnionych Dzieci» w Domu Ludowym «Proświta», w którym dzieci uczy sztuki wokalnej Borys Danyłyszyn. Niedawno ukończył 50 lat życia oraz 25 lat działalności twórczej. Obwodowe zrzeszenie utrzymuje dobre stosunki z «Proświtami» innych obwodów, zwłaszcza na Wschodzie i Południu Ukrainy. Od wielu lat przyjmujemy u siebie dzieci na święta Bożego Narodzenia i Wielkanoc. Latem tego roku u nas wypoczywali uczniowie z obwodu ługańskiego. Przewodniczący Ługańskiego Zrzeszenia «Proświty» Jewhen Dziuba pisze w liście: «Serdecznie dziękuję za zorganizowanie wypoczynku dzieci z miasta Swatowe..»., Dziećmi opiekowało się Dolińskie Rejonowe Zrzeszenie (przewodniczący Stepan Jankowski). Wypoczywali, jeździli na wycieczki w góry, byli na skałach Dowbusza, mieli spotkania z miejscowymi uczniami. W październiku tego roku odwiedziła nas delegacja z miasta Nowohradiwka w obwodzie donieckim, na czele z miejskim głową Wiktorem Pawłowiczem Bezworotnym i dyrektor szkoły Marią Mychajliwną Malczyn. Była to wizyta-ODPOWIEDŹ, bo we wrześniu nowohradiwczanie przyjmowali naszą delegację, którą prowadził przewodniczący Kałuskiej «Proświty» Wasyl Uszczan. Na Donbas przywieźli podręczniki w języku ukraińskim dla klas 1–7. Tę szkołę opiekują się już siódmy rok. A niedawno przyszedł list z Jałty. Przewodniczący miejscowego Towarzystwa «Proświta» Pawło Soroka pisze, że otworzyli szkołę z ukraińskim językiem wykładowym, ale podręczników nie ma. Teraz zbieramy podręczniki dla nich. Pomożemy. Ważnym, naszym zdaniem, kierunkiem pracy jest kształtowanie świadomości narodowej, odrodzenie pamięci historycznej narodu. W tym celu organizujemy prezentacje utworów literackich, obchodzimy jubileuszowe daty w historii naszego narodu, przywracamy imiona wybitnych działaczy politycznych i społecznych narodu ukraińskiego, Aby dyskusja była ciekawa, przygotowujemy się do niej przez miesiąc lub dwa. Staramy się, żeby książkę przeczytała większość przyszłych słuchaczy, kilka osób przygotowuje referaty na przemyślane tematy. Dlatego podczas dyskusji pojawia się sporo ciekawych pytań. Zwłaszcza tak było podczas omawiania książki «Legenda o hetmanie. Iwan Wyhowski od Kopotopa do Skitu Manjawskiego». Napisał i opracował Biłomyj, u nas nazywany ... krajoznawca, pracownik muzeum «Skit Manjawski» kiedyś działała Proświta. Bywali tu Iwan Franko i Mychajło Pawlik, a swoją działalność rozpoczęła organizacja «Płast», W powiecie rohatyńskim Proświta zorganizowała obchody 120. rocznicy urodzin Mychajła Hałuszczynskiego, byłego dyrektora Gimnazjum w Rohatynie im. Wołodymyra Wielkiego, głównego komendanta Siczowego Strzelectwa, który w latach 1923–1931 kierował Towarzystwem «Proświta» we Lwowie. Z okazji tej rocznicy, dzięki finansowemu wsparciu zarządu obwodowego zjednoczenia, ukazała się praca akademika Bohdana Stuparyka «Życie oddane ideii narodowej». Przywraca ona młodemu pokoleniu wielkiego patriotę Ukrainy, pedagoga i bojownika, działacza społeczno-politycznego Mychajła Hałuszczynskiego. Staraniem Iwana Skrypnyka odbył się wieczór pamięci Jurija Lypy, który zginął w sierpniu 1944 roku w szeregach oddziału powstańczego, podczas walki wręcz z enkawudzistami, jako szef służby sanitarnej UPA-Południe. Mówiono jednak nie tylko i nie tyle o jego udziale jako bojownika o wolność Ukrainy bezpośrednio w szeregach Ukraińskiej Powstańczej Armii, ile raczej o autorze «Przeznaczenia Ukrainy». To bardzo ważny temat. We wstępie do tej książki znany historyk Walentyn Moroz pisze: «Nacjonalizm Dontsowa, «Nacjokracja», Ściborski, «Przeznaczenie Ukrainy» Jurija Lypy to trójjedyny symbol, który ukształtował ukraińskie «Wierzę». Nasza praca polega na tym, aby to «Wierzę» stało się własnością masowej świadomości Ukraińców». W te jubileuszowe dni przychodzą mi na myśl słowa jednego z pierwszych organizatorów Towarzystwa, Wołodysława Felorowycza. Oto jak sformułował społeczno-polityczne stanowisko Proświty: «Tylko własną pilnością możemy dziś wywalczyć sobie prawa. Dlatego chcę, aby wszelka obca hegemonia nad naszym narodem przestała istnieć, aby nikt nami wbrew naszej woli nie kierował. Ukraina dla Ukraińców». Tu krótko i przekonująco przedstawiono zasady politycznej orientacji «Proświty», która nigdy nie zmieniała swojego stanowiska. Manjawski», Honorowy członek «Proświty» Stepan SZULEPA, pamiątkowy kamień ... przewodniczący ... Frankowskiego ... praca jest prowadzona w pierwotnych ogniwach, w oddziałach i w rejonowych oraz miejskich zjednoczeniach Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta». Niedawno pierwotny oddział 877, ... «Proświty» imienia Tarasa Szewczenki ... ринський) «Proświta» obchodził 100-lecie od dnia założenia «Filii» ... Na zdjęciach: obwodowa ... КОСОВІ ... ramowej ... Bohdan Radysz) otwarto ... 110-lecie Halicza, gdzie zostało otwarte ... oświatową ... tablicę pamiątkową. Le i SIL MTRINOCH królu Dani 1 Ha shtsko I ja VERN z p-ь zl - h yabyu z- | b z ii - : R me RR zaiti otsya 0

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

samoświadomości rewolucjonista odradza się znowu! Znowu, bo są obrazem życia i postępu, bo są obrazem samej ludzkiej niezniszczalności МЕРЕ т ни о Słowo PROŚWITY to najwyższy wyraz narodu | Szewczenko – «– M Zh ratnskiej Dla nas Ołeś HONCZAR Jak Prometeusz Szewczenki, tak i Frankowski Wieczny nie znają porażek, oni Ołeś HONCZAR Ucieleśniając w sobie godność i honor narodu, Taras Szewczenko może być dla nas wzorem we wszystkim. Jego obraz za każdym razem staje przed nami, gdy zastanawiamy się nad pytaniami: artysta i naród, artysta i życie, artysta i przyszłość. Ołeś HONCZAR, „Słowo na Tarasowej górze”, czerwiec 1983 Szewczenko i Franko to naprawdę dwa potężne skrzydła, które wyniosły ukraińskie słowo, ukraińską kulturę na przestrzenie świata. Ołeś HONCZAR: «MOWOBUDŹ: MOWO, ŻYJ I ŻYJ!» Ołeś HONCZAR, „Wyczyn Kamieniarza” Inteligencja to nerwowe włókna narodów, które przenikają cały organizm i żyją jedynie w jedności z nim, a jego życia też nie sposób wyobrazić sobie bez nich. Twórczość artysty, człowieka pracy intelektualnej, wyrasta z samego najmocniejszego istoty narodu, a jej charakter, jak i charakter każdej twórczej indywidualności, określa również jego natura. Ołeś HONCZAR, Z kwietnia 1968 roku Ujawniając piękno i żywotną siłę ojczystego słowa, tłumacz jakby odpowiada tym ignorantom, którzy lekceważą język ukraiński, wyrzekają się go i jeszcze nakłaniają do tego swoje dzieci, nie zastanawiając się nawet, jak bardzo jest to poniżające i niemoralne. Ołeś HONCZAR, „Myślmy o wielkim”, 1966 rok Aby pozyskać wciąż nowych miłośników, Towarzystwo będzie musiało prowadzić pracę głęboko przemyślaną, bo w tej sprawie – żadnego przymusu! Jedynie zapewni siłę przekonania, tylko rozum, takt i życzliwość, umiejętność emocjonalnego przekonywania ludzi, że nie mają czego wstydzić się swojego ojczystego języka, bo – jak przez tysiąclecia, jak w czasach Tarasa – i dziś jest on piękny. Towarzystwo ma budzić i umacniać w człowieku poczucie dumy ze swojego narodu, z jego twórczego geniuszu, który tak wspaniale objawił się w języku, którego piękno, melodyjność, humor, wyjątkową obrazowość i poetyckość coraz głębiej odkrywa dla siebie cały kulturalny, cywilizowany świat. Historia daje nam szansę i byłoby grzechem nie skorzystać z niej w pełni. Niech nas natchnie cel wzniosły, wymarzony! Więc: – Mowo, bądź! Mowo, żyj i żyj! Ołeś Honczar, Czym żyjemy: Na szlakach ku ukraińskiemu Odrodzeniu д тіні Чі " зів о ТУ - зі -Ї Її Zapewne nieprzypadkowo życie Iwana Pyłypowycza Juszczuka rozpoczęło się 65 lat temu w dniu, w którym przyzwyczailiśmy się czcić nauczycieli, w Dzień Nauczyciela. Symboliczne jest także to, że jubileuszowa data w tym roku jednego z najaktywniejszych członków Proświty jest dokładnie połową 130-letniego wieku samego Towarzystwa. A samo życie nauczyciela-prosvityanina jest realistyczną kartą nie tylko nauki o języku, ale także kraju, w szczególności. Niekwestionowany fakt, że Iwan Pyłypowycz Juszczuk jest nauczycielem każdego Ukraińca, bo z jego imieniem kojarzy się nie tylko szkolny kurs języka ukraińskiego i innowacje metodyczno-pedagogiczne, ale także sam ojczysty język we wszystkich jego przejawach. Powszechnie wiadomo, że człowiek najpełniej się ujawnia, a kryterium wartości pedagoga zawsze stanowią uczniowie. Co do pierwszego, to drogie i bliskie zapewne są decydujące w życiu człowieka, który pisze podręczniki dla szkoły, uczy dzieci pisania i czytania, pracuje nad przekładami dziecięcych utworów artystycznych i ma w swoim dorobku także powieść dla dzieci «Troje na Księżycu»; co zaś do drugiego, to najwyższą nagrodą dla nauczyciela jest nie tylko ucieleśnienie się w uczniach, ale także wspólna współpraca z nimi, która staje się możliwa tylko za - ...bo, za obecności BRAKU pragmatyzmu i gwiezdnej choroby, w młodości duszy? Wiadomo, że we wspólnocie, w rozwoju społeczeństwa, narodowym credo życiowym było... prorektor pracy Międzynarodowego Instytutu..., którego rektorem był, nawiasem mówiąc, uczeń językoznawcy, profesor Chaczatur Chaczaturian. Naiwnie jednak liczyć, że można zbudować Ukraińskie państwo i stworzyć narodową elitę bez państwowości języka ukraińskiego. Nie wystarczy uznać język za państwowy i ogłosić to. Trzeba jeszcze odrodzić w Ukraińcach ukraińskość, nauczyć ich języka, przymusowo wyniszczonego w poprzednich pokoleniach. Właśnie na tym polu profesor Iwan Pyłypowycz Juszczuk wystąpił jako robotnik fizyczny nauki, prosvitianin, który... Podręczniki i pomoce naukowe, stworzone przez I. P. Juszczuka: Ojczysty język. Podręcznik dla klasy 5. - Kijów: Osvita, 1987, 1994, 1998. - 11,9 ark. druk. Ojczysty język. Podręcznik dla klasy 6. - Kijów: Osvita, 1994, 1998. - 11,2 ark. druk. Ojczysty język. Podręcznik dla klasy 7. - Kijów: Osvita, 1997, 1998. - 11,3 ark. druk. Ojczysty język. Podręcznik dla klasy 8. - Kijów: Osvita, 1998. - 12,4 ark. druk. Język ukraiński. Podręcznik dla słuchaczy oddziałów przygotowawczych. - Kijów: Vyshcha shkola, 1976, 1979, 1984. - 19,2 ark. druk. Praktikum z ortografii języka ukraińskiego. Podręcznik. - Kijów: Osvita, 1989, 1994, 1997. - 15,8 ark. druk. Język ukraiński. Podręcznik dla klas 8-9 szkół z pogłębionym nauczaniem języka ukraińskiego. - Kijów: Osvita, 1991. - 14,9 ark. druk. Uczę się języka ukraińskiego. Fonetyka. Leksyka. Słowotwórstwo. Morfologia. Literatura ukraińska do 1917 roku. - Kijów: Osvita, 1991. - 13,9 ark. druk. Uczę się języka ukraińskiego. Ortografia. Składnia. Stylistyka. Literatura ukraińska XX wieku. - Kijów: Osvita, 1992. - 17,6 ark. druk. Kurs przyspieszonej nauki języka ukraińskiego. 30 zajęć. - Kijów: Borywiter, 1994, 1997. - 13,1 ark. druk. Język ukraiński dla początkujących. – K.: Proświta, 1992. – 6,2 ark. druk. Praktyczny podręcznik języka ukraińskiego. Wydanie naukowe. – K.: Ridna Mowa, 1998. – 14,4 ark. druk. Nauczanie języka ojczystego w klasie 5. Wskazówki metodyczne. – K.: Oświta, 1998. – 4,8 ark. druk. Ridna Mowa: klasy 5–11. Programy dla średniej szkoły ogólnokształcącej. Zatwierdzono przez Ministerstwo Oświaty Ukrainy. – K.: Perun, 1998. – 3,8 ark. druk. MISTRZ BESTSELLERÓW JĘZYKOZNAWCZYCH W gwarnym zamieszaniu euforii niepodległości pracował nad tym, aby nauczyć języka obywateli Ukrainy. W tym celu napisał szereg książek: „Ja wyuczę ukraiński język” (w 2 tomach), „Ukraiński język dla początkujących”, „Kurs przyspieszonej nauki języka ukraińskiego”. Oczywiście, za machnięciem czarodziejskiej różdżki Ukraina nie zacznie mówić po ukraińsku, dlatego Iwan Pylypowycz, dowodząc, że czas przejść od słów o miłości do Ukrainy do czynów, stworzył «Praktykum z pisowni języka ukraińskiego», które bez wątpienia można uznać za bestseller językoznawczy. Pierwsze nakłady tej książki praktycznie nie dało się zdobyć, chyba że na czarnym rynku. Nie wiem, jak było naprawdę, ale wydaje mi się, że właśnie wtedy Iwan Pylypowycz «obudził się sławnym». Ten podręcznik stał się realną szansą na opanowanie języka państwowego i doskonalenie umiejętności ortograficznych nie tylko dla uczniów i studentów, ale także dla specjalistów wszelkich profilów. Oprócz najpotrzebniejszych zagadnień ogólnoteoretycznych dotyczących ukraińskiej pisowni, podręcznik przedstawia język jako czynnik napędowy procesów budowania państwa na Ukrainie. Wyraża się to w trafnie dobranych przykładach oraz w unikalnym systemie sprawdzania wykonanych ćwiczeń, który jest źródłem twórczego intelektualnego rozwoju: swoistych krzyżówek-ćwiczeń z ukrytymi w nich wyrażeniami oraz wykonywania ćwiczeń z odpowiedziami na końcu podręcznika, sprzyjających wyrabianiu trwałej czujności ortograficznej. Nauka z «Praktykum..», które stało się podstawą praktycznego kursu języka ukraińskiego, obowiązkowego dla większości placówek edukacyjnych Ukrainy, pierwszego wzorca nauczania kursu języka urzędowego, już przyniosła znakomite rezultaty. Przy przestrzeganiu postawionych wymagań wyraźnie poprawia się poziom piśmienności. Oczywiście do uniwersalnej metodyki trzeba dodać jeszcze jeden czynnik: chęć uczenia się. Nawiasem mówiąc, z tego podręcznika chętnie uczą się urzędnicy państwowi, w szczególności pracownicy Gabinetu Ministrów, Sądu Konstytucyjnego Ukrainy i innych instytucji, w których wykładowcy «Proświty» uczą języka urzędowego. Właśnie dla urzędników państwowych przeznaczony jest «Praktyczny poradnik języka ukraińskiego», który ma stać się dla nich podręczną książką. A ile jeszcze planów, rękopisów, pomysłów ma człowiek, który za życia stał się klasykiem i który nie wyobraża sobie życia bez «Proświty», a której rola życiowa to Nauczyciel. Iryna OLIJNYK, kandydat nauk filologicznych нн нні

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

O rewanżyzmie, herostratesie i naszej ofensywności

2 Słowo PROŚWITY Anatolij POHRIBNYJ O REWANŻYZMIE, HEROSTRATESIE ORAZ naszej ofensywności przygotował książkę „rozmyślań o tym, co boli” pod takim samym tytułem, która w razie znalezienia sponsora w najbliższym czasie ma ujrzeć światło dzienne. W sprawie zamówień na książkę należy zwracać się pod adres: ul. Wołodymyrska, 5/7, Dom Nauczyciela, pok. 20. Cały czas przypominają nam o ekonomiczno-społecznych zdobyczach „wielkiego października”. Czy były one? Tak, były – przyspieszona industrializacja w szczególności, zapewnienie praw edukacyjnych itp. Ale po pierwsze, mało kto zadaje pytanie, czy te osiągnięcia nie byłyby jeszcze większe, gdyby nie doszło do październikowego przewrotu i gdyby Rosja rozwijała się na zasadach intensywnej reformy, która nabierała rozmachu przed I wojną światową. A po drugie, nie każdy w naszych czasach zastanawia się nad tym: a jakim kosztem zostało osiągnięte owo wielce względne, a w całości – żebracze, zwłaszcza w porównaniu z innymi krajami, bolszewickie błogostanie? Mówimy o tak znaczących komunistycznych dokonaniach, jak, powiedzmy, Kanał Białomorski, Magnitka itd. Ale czy dobrze uświadamiamy sobie, że te i liczne inne symbole bolszewickiej industrializacji tworzone były przez setki tysięcy, a nawet miliony więźniów – zeków, z których ogromna część przed aresztowaniem była uczonymi, pisarzami, nauczycielami, lekarzami, inżynierami itd.? Przypomnę, że w latach 30. na Ukrainie wyniszczono 80 procent (zapamiętajmy tę przerażającą cyfrę – 80 procent!) ukraińskiej inteligencji. Zresztą w ogóle świadoma Ukraina została za czasów totalitaryzmu zniszczona i rozproszona. Rozproszona po Sołowkach, Magadanach, Uralach, Kołymie itd. Tylko niewielkiej części świadomego ukraiństwa udało się wyrwać przez żelazną kurtynę i układać ukraińskie życie to w Ameryce, to w Brazylii, Australii... Jakie więc morza łez, jaki bezmiar cierpień towarzyszyły owym wspomnianym przeze mnie społeczno-ekonomicznym zdobyczom, o których nie przestają hałasować ci, którzy wzywają nas czy to do restauracji ZSRR, czy to do stworzenia „Sojuza sławianskich gosudarstw”! Och, jak pragną tego czarnosetne siły i w Rosji, i tutaj, na Ukrainie, i jak wiernie wysługują się im tutejsze sługusy i janczarzy! Słyszeliście, jak histerycznie i konwulsyjnie krzyczą? Zwłaszcza w Radzie Najwyższej. Ten krzyk – z troski o naród? Ależ nie – uchowaj Boże. Po prostu – antyukraińskie siły rozumieją: jeśli dzisiaj, w najbliższym czasie nie uda im się przejąć władzy, jutro będzie już za późno. Wymyka się im bowiem spod nóg grunt, na którym stoją, z każdym dniem coraz mniej pracuje na nich czas. I stąd właśnie ta siła krzyku. Nie siła mocy (wybaczcie tautologię), a właśnie siła krzyku. Bo gardła mają jeszcze od czasów marynarza Żelezniaka. No cóż, niech Bóg ma ich w opiece. Jak rzekł poeta, nam swoje robić. Robić swoje – to znaczy chronić Ukrainę, przejmować się wiarą w nią, zaufaniem do niej, walczyć o to, aby na Ukrainie władza była ukraińska – od Prezydenta do administracji rejonowej i wiejskiej, zmuszać wszystkie struktury władzy do energicznego działania w kierunku ekonomicznego i duchowego odrodzenia, wzmocnienia Ukrainy, zaprowadzenia w niej dawno już oczekiwanego elementarnego porządku, aby demokracja nie przechodziła, jak to raz po raz obserwujemy, w swoje przeciwieństwo – w anarchię. Tym zaś moim korespondentom, którzy uważają (takie listy nierzadko się zdarzają), że za wszystkie obecne nieszczęścia winna jest Ukraina, winna wiekami wycierpiana jej niepodległość, powiem jedynie tak: trzeba, szanowni, bardzo i bardzo wyraźnie rozróżniać: jest z jednej strony Ukraina, z drugiej – są ci, którzy nijak nie zaprowadzą w niej ładu. Musimy tysiące i tysiące razy podkreślać, że nie ona, nie Ukraina, jest winna naszym nieszczęściom i różnym innym kłopotom. Są wśród nich zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne siły, winni są nieudolni urzędnicy różnych szczebli, których duża część to przedstawiciele komunistycznych nomenklaturowo-kryminalnych klanów, winna jest wroga wobec Ukrainy lub prymitywna, krótkowzroczna część deputowanych, których my sami nieopatrznie wybieramy, winne jest nasze ogólnospołeczne lenistwo, nasza narodowa nieudolność. Z tym właśnie należy walczyć, zwiększając aktywność narodowo-patriotycznej, obywatelskiej postawy dosłownie każdego. A co do Ukrainy, to powiedziałbym tak: bieda w tym, że Ukrainy na Ukrainie jest jeszcze za mało. Za mało w naszych działaniach, myślach i uczuciach, za mało w mierze naszej jej oddania, za mało w naszym przejęciu się ukraińską ideą narodową – i w tym przede wszystkim tkwi korzeń zła, korzeń naszej nieporadności. Czyż nie jest hańbą, że ktoś inny, cudzoziemski – czy to Amerykanin, czy Francuz, czy Niemiec – od czasu do czasu (przykłady są znane każdemu) budzi w nas Ukrainę (dokładnie jak u Szewczenki – „Niemiec naszą historię nam samym opowie”), a nie my sami rozniecamy w sobie żarliwe jej oddanie, gotowość mocno postawić ją na nogi, odciągnąć od państwowego koryta każdego, kto tylko chciwie do niego się przyssał i – kradnie, przywłaszcza, oszukuje, coraz bardziej pozbawiając środków do życia miliony naszych obywateli. Zgódźmy się, szanowni, że wciąż jeszcze mało jest na Ukrainie Ukrainy, dlatego tak potrzebni nam są, powtórzę się, ukraiński patriotyczny Prezydent, ukraiński patriotyczny Rząd, ukraińska patriotyczna struktura wykonawcza szczebli regionalnych, ukraińscy patriotyczni deputowani wszystkich szczebli. Jeszcze i jeszcze raz podkreślę: potrzebni są ukraińscy patrioci, bez zastrzeżeń, bezinteresownie, duszą i ciałem oddani Ukrainie, ponad którą nie istniałoby dla nich nic. Niech nikt nie mówi, że jakościowego ludzkiego materiału, który odpowiadałby tym kryteriom, u nas nie ma, że absolutnie wszyscy u nas są już zepsuci, absolutnie wszyscy już skusili się na łapówkę i zysk. My z wami, społeczeństwo, jeszcze nawet nie próbowaliśmy dołożyć należytych starań, aby nomenklaturowe koło, pozostawione nam przez totalitarno-komunistyczny system, wreszcie zostało przerwane, tak samo jak zostałby odtrącony od tego koła i ten z pseudodemokratów (a to również trzeba rozróżniać – demokrata i wielce rozmnożony obecnie pseudodemokrata), kto chciwie, nieuczciwie, bardziej dla zysku uczepił się go już w ostatnich latach. Ktoś powie: to, co obecnie propaguję, oznacza rewolucję kadrową, w tym w sferze ideologicznej. Cóż, szanowni – dość nam już rozchłebywać i w dwudziestym, i, jak widzimy już, w dwudziestym pierwszym wieku choćby to, co przyniósł ze sobą w 1917 roku krwawy bolszewicki przewrót. I mimo wszystko, używszy wyrażenia – rewolucja kadrowa, nie chce się, no nijak nie chce mi się łagodzić tego określenia i dobierać jakiegoś eufemizmu. Jest to coś, co dla wyzdrowienia, uzdrowienia naszego społeczeństwa jest naprawdę skrajnie potrzebne. Jest czysta, szlachetna, święta ukraińska idea narodowa, wolna od pogardy wobec jakiegokolwiek narodu, ale pełna szacunku do samego siebie. I im więcej obywateli Ukrainy zapali się nią, tym więcej będzie jej światła, i tym wyraźniejsza, a więc będzie w tym świetle wszelka nieczystość, która tak splugawiła i kontynuuje plugawienie Ukrainy. Tylko nie dajmy się zwieść, przyjaciele, na wszystko to, co ciągnie nas w dzień wczorajszy. Gońmy na bagna – na trzciny wszelkie wątpliwości, przypuszczenia, jakoby siły antyukraińskie miały w końcu wziąć rewanż i znów zaprowadzić na Ukrainie komunistyczno-imperialny „porządek”. Daremnymi są w tym względzie rachuby demagogów. Rzeczywistość bowiem jest taka, że jakkolwiek ciężko by nie było naszemu narodowi, nam z wami, to od czasu odnowienia naszej państwowości na Ukrainie naliczają się już legiony i legiony tych, którzy za nic nie ustąpią wolności, którzy prędzej umrą, aniżeli pójdą pod jakieś stare czy odnowione jarzmo. Czy nie dlatego narastają w siłę owe wspomniane przeze mnie demagogiczne gardła? Czy nie dlatego już od kilku lat z rzędu puszczają w kółko tę samą płytę (ileż to już razy ogłaszały to komunistyczne wróżki): jakoby cierpliwość narodu się wyczerpała, nie dziś, to zaraz nastąpi wybuch społeczny, naród zmęczył się niepodległością, chce do Związku, chce komunizmu. Itd., itd. No, po prostu polityczne szamanstwo, bez względu na to, że pod koniec XX wieku chętnych do wierzenia szamanom staje się coraz mniej i mniej. Ważne, przyjaciele, abyśmy wszyscy uświadamiali sobie: pomimo istnienia w naszym państwie dziesiątek partii i ruchów, pomimo odmienności różnych orientacji politycznych, ekonomicznych i społecznych, w rzeczywistości dzisiaj mamy na Ukrainie starcie, nieprzejednanie tylko dwóch głównych sił – ukraińskości i antyukraińskości. Wszystkie inne rodzaje i typy starć są mniej istotne, mniej znaczące. I kiedy, powiedzmy, deputowany Moisiejenko, ten, który kilka tygodni temu tak podniośle i z nadrywem wykrzyczał w parlamencie o „sverszenii wielikoj oktiabrskoj socyalisticzeskoj riewolucyi”, że można było pomyśleć, iż „dokonała się” ona nie w dalekim 1917 roku, a tuż-tuż dzisiaj, tak więc kiedy ten deputowany woła, że „banderowszczyzna nie projdiot”, to należy rozumieć, że w rzeczywistości nie chodzi tu o jakąś konkretną orientację polityczno-partyjną. W rzeczywistości „banderowszczyzna” jest tu synonimem Ukrainy, to my wszyscy z wami, Ukraińcy. Zatem – „Ukraina nie przejdzie”, my, świadomi Ukraińcy, którzy żyjemy na własnej ziemi, nie przejdziemy – tylko tak należy to rozumieć. A co znaczy „nie przejdzie” Ukraina? To znaczy – „nie przejdzie” jej państwowa wola, jej samodzielna międzynarodowa i wewnętrzna polityka, jej własna godność, jej własna cześć, jej kultura, jej język. O, daleko to nie przypadek, że ukrainofoby ani w parlamencie, ani na wielu stanowiskach państwowych językiem ukraińskim – państwowym – się nie posługują. To, między innymi, jest wymowny wskaźnik: niczym ten papierek lakmusowy, ujawnia on głęboką pogardę tych działaczy do Ukrainy, do narodu ukraińskiego, do każdego z nas, bracia-Ukraińcy, a nas, dzięki Bogu, jest na Ukrainie całe trzy czwarte – mniej więcej jesteśmy w takim samym stosunku do nie-Ukraińców na Ukrainie, jak Francuzi do obywateli innych narodowości we Francji. Wyobraziliście sobie deputowanego Francuza, który do przeważającej części swoich współobywateli zwracałby się z najwyższej trybuny państwowej jakimś innym językiem? Nie, to niemożliwe. Bo oznaczałoby, oprócz wszystkiego innego, lekceważenie, pogardę. Przypominam sobie teraz, gdzieś wyczytałem, że kiedy jedną z deputowanych angielskiego parlamentu zapytano, jak zareagowałaby, gdyby ktoś z deputowanych zwrócił się z trybuny parlamentarnej nie w języku angielskim, to odpowiedziała od razu i jak najbardziej lakonicznie: „Zabiłabym”. Nam zaś ani bezkultury, ani pogardy, w tym i pogardy do prawa, według którego językiem państwowym jest ukraiński, nie brakuje. I ja jeszcze raz podkreślam: ta pogarda do ukraińskiego, państwowego języka jest niczym innym, jak okazywaną w ten sposób pogardą do samego narodu ukraińskiego, do ukraińskości w ogóle. A tyle zapewnień o przejęciu się losem narodu, tyle apeli do niego! Grosz, wyszczerbiony grosz jest tego wart! Jak wielu wiadomo, nawet za czasów bolszewickich, w latach 20., prawda, w ciągu zaledwie kilku lat, komuniści, aby wejść w zaufanie do narodu ukraińskiego, frontalnie zabrali się do przyswajania jego języka, dokonując tzw. ukrainizacji. Nie to, co komuniści dzisiejsi. Już samym swoim oficjalnym językiem oni, jak powiedziałby ich wódz, „są strasznie dalecy od narodu” – od narodu ukraińskiego. I tym oni – tysiąc razy już zwracano na to uwagę – różnią się od komunistów w jakimkolwiek innym kraju, chyba że są spokrewnieni z białoruskimi pachołkami Moskwy. Komunista Polak – on i swoim językiem jest Polakiem, i najdroższą dla niego jest ona, Polska, za którą rozszarpie wam gardło. I taki sam komunista Fin, komunista Francuz – gdzie tam oni już w najmniejszej, śladowej ilości pozostali. Nasz zaś, będący na Ukrainie – to homunkulus po prostu rzadki, to egzemplarz doprawdy unikalny. Zważmy: państwowa niepodległość dla każdego narodu – to świętość. Dla niego zaś państwowa niepodległość Ukrainy – to zło, i działa on, aby ową kruchą jeszcze wolność zniszczyć, aby na arkanie pociągnąć tę Ukrainę do pełnego imperialnych roszczeń drapieżnego sąsiada, aby jak największą liczbę ukraińskiego ludu zrusyfikować. Powiedziałbym, że to jakaś diabliada, coś, co na tysiące mil jest oddalone od przyjętego w całym cywilizowanym świecie rozumienia patriotyzmu, szacunku do narodu, imieniem którego nazwane jest to czy inne państwo.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗
Dlaczego przede wszystkim wspominam teraz deputowanych? Dlatego, że to właśnie z parlamentskiej sali najgłośniej amplifikuje się antyukraińską nienawiść, która przez radio dociera do wszystkich zakątków Ukrainy. Dlatego, że tam, ustami deputowanych – mankurtów i odszczepieńców – systematycznie opluwa się i wypacza ukraińską ideę narodową, ukraińską historię. Dlatego, że w tej sali, głównej na Ukrainie, nieustannie poniża się i lekceważy państwowy język. Prawodawcy lekceważą właśnie prawo. Jeszcze raz więc przekonujemy się, że kwestia języka to nie tylko sprawa języka: jakim językiem ktoś mówi, takim językiem myśli. Dla Ukrainy to pytanie jest w najwyższym stopniu polityczne. „Czyja władza, tego i język” – mówi łacińska przysłowiowa maksyma, uwydatniając prawdę, że dziś na przeważającej części terytorium Ukrainy wciąż zbierają się chmury rusyfikacji, jak choćby w przestrzeni informacyjnej, która dziś dostała się pod rosyjską okupację. To jest kolejny dowód na to, że patriotycznej, pełnowartościowej ukraińskiej władzy, niestety, wciąż nie mamy. Zarazem powyższą maksymę można sparafrazować tak: „Czyj język, tego i państwo”, z czego wynika: jeśli panuje język nieukraińców, to państwo należy do nieukraińców. Mnie się wydaje, że wrogowie Ukrainy znacznie głębiej rozumieją tę aksjomat, niż my, patrioci. My się odzywamy, kiedy już aż nadto przypiecze, bardziej rejestrujemy, konstatujemy, narzekamy sobie nawzajem – oni zaś wytrwale, nachalnie działają. Oto w Kijowie, gdzie obecnie znajduje się 17 rosyjskich szkół, w Kijowie, który ogólnie biorąc wciąż nie nabrał ukraińskiego językowego oblicza, tzw. „русская община” po raz kolejny organizuje pikietę przed radą miejską z protestem „против насильственной украинизации образования”. Zaledwie kilkanaście, może dwadzieścia osób – ale za to jakie gardła! Gdy taki histeryczny krzyk usłyszy jakiś urzędnik, ogarnia go pewna wątpliwość: no a może przesadzili, może zaszli za daleko? Choć sprawa jest jasna: przede wszystkim trzeba liczyć się nie z demagogiem-szowinistą, którego od dawna pora nauczyć stawiać na miejscu, lecz z samą logiką istnienia Ukrainy jako państwa niepodległego, a w tym przypadku także ze statusem Kijowa jako stolicy Ukrainy. Rusyfikator, szowinista dobrze wie: im więcej języka nieukraińskiego, tym mniej samej Ukrainy. Język dla niego jest narzędziem antyukraińskiej polityki. Język – to broń, którą pragnie bronić dawnych, już nadwerężonych, ale wciąż trwałych imperialnych bastionów. Oto, jak wielokrotnie mówiłem, urządza on bezbożno-cyniczne pikiety. Ja zaś myślę sobie: a może – jako przeciwdziałanie – nasze pikiety, na przykład z żądaniem ukraińskiego nauczania w konkretnej placówce oświatowej lub w szkole wyższej, która nadal pozostaje głównym środkiem rusyfikacji Ukrainy jako całości. Albo przed instytucją, z winy której ukraińskojęzyczna przestrzeń informacyjna doszła do granicy, dalej od której nie ma dokąd się cofać. Albo przed budynkiem konkretnego wydawnictwa ukrainofobskiego. itd. Zaprosić dla oświetlenia podobnych akcji przedstawicieli środków masowego przekazu, w tym zagranicznych – uwierzcie, że urzędnik obojętny na ukraińskie odrodzenie musiałby się zakręcić, a bezczelny szowinista odczułby realny opór, którego dotąd odczuwa bardzo niewiele. Nie ma wątpliwości, że nasza stanowczość, ofensywność, nieustępliwość odbiłyby się również na polityce państwa, w tym przypadku – wobec sfery językowej jako całości. Rzeczywistość bowiem dziś jest taka, że ich państwo słyszy więcej niż nas. Tak, musimy dokładać wszelkich starań, aby nasz język ukraiński był jednym z głównych narzędzi budowy własnego ukraińskiego domu. Ludzi, którzy uświadamiają sobie państwotwórcze i narodotwórcze znaczenie języka państwowego, na Ukrainie jest już wielu. Ale we władzach, w wielu ministerialnych gabinetach, w administracji Prezydenta itd. – jest ich mało. To szkoda, bardzo wielka szkoda. Obecny stan z naszym językiem, przy którym „jedynonieniepodzielnik” idzie do ataku – i to w wielu przypadkach z powodzeniem – tylko osłabia i tak słabą Ukrainę, rozchwiewa naszą niepodzielność, soborowość, przeszkadza w przejęciu przez społeczeństwo zbawczej idei narodowej. A to wszystko odbija się, nie może się nie odbijać, także na tempie naszego gospodarczego uzdrowienia. Język – to kultura, język – to polityka, język – to gospodarka – jakże potrzebna nam jest władza, przeniknięta zrozumieniem tych prawd! ...Przypomniało mi się: na zorganizowanym przez Instytut Ukrainoznawstwa Narodowego Uniwersytetu im. T. Szewczenki Ogólnoukraińskim festiwalu-konkursie „Nasza ziemia – Ukraina”, który odbył się we wrześniu tego roku w Artku (wchodziłem w skład jury), 12-letni Jarosław Krawczenko z Romny w obwodzie sumskim, zresztą już autor pierwszego zbiorku wierszy, zaprezentował swoje wiersze. Różnorodne pod względem tonacji i twórczości – od pejzażowych szkiców po wątki historyczne i humorystyczne. Mnie zaś osobiście uderzyło coś innego – oto co, jak się okazuje, najbardziej dręczy duszę tego dziecka: Nie wesołi LUDZIE Lecz coraz gniewniejsi, Smutno im żyć Na swojej ziemi. „Ciężko Ukrainie, Gdzie ż ataman, gdzie, Że słońce rozpali Wiarę w ludziach? Albo: Czy odzyskamy chwałę, Zdobytą z niesławy? Czy utrzymamy wolność, Zdobytą z niewoli? Pomyślałem: Boże mój, chłopczyku! Czy z podobnymi bólami, z poczuciem tej samej historycznej udręki narodu ukraińskiego miałeś wchodzić w życie! Jakaż to przerażająca anormalność, że już w ósmym roku niepodległości państwowej podobne, dalekie od dziecięcych, nastroje niepokoju i bólu o Ukrainę zaszczepiają się nawet w dziecięcych duszach! I jak zbrodniczą jest polityka państwa, które dopuszcza, by podobne wątpliwości przenikały już także jego przyszłość - młode pokolenie! W imię teraźniejszości i w imię przyszłości musimy działać najaktywniej, organizując się we wspólnie ukierunkowane, ofensywne, a nawet agresywne wobec różnego rodzaju wrogów narodu ukraińskiego. W szczególności musimy nauczyć się wywierać presję na struktury władzy państwowej, by zneutralizować ten nacisk, który nie bez skutku i stale wywierają ci, którzy nie chcą tego państwa - jako ukraińskiego. Niech ktoś zarzuca mi tu posługiwanie się terminami quasi-wojskowymi - sytuację, w jakiej dziś znalazło się ukraińskie społeczeństwo, należy oceniać realistycznie, a mianowicie: choć żyjemy już niby we własnym państwie, w rzeczywistości nadal znajdujemy się w sytuacji konieczności walki - walki o to państwo jako ukraińskie, walki o ukraińską mowę, ukraińską oświatę, ukraińską naukę, ukraińską kulturę. Nie mamy prawa przegrać tej walki o dany przez Boga przywilej bycia gospodarzem na własnej ziemi. W sali Domu Ludowego obwodowego miasta Czerniowce Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» zorganizowało prezentację książki «УСЕ», która przerodziła się w spektakl sceniczny z harmonijnym połączeniem żywego, dowcipnego słowa, pieśni, muzyki i tańca. Wesoły nastrój uczestników wieczoru pogłębił i ukoronował przyjacielski brzęk kieliszków, przy którym oczarowana publiczność z sukcesem kontynuowała rozmowę o «УСЕ». Czytelnik może zapytać: czy naprawdę wszystko to jest opisane w książce, którą zredagował i wydał za sponsorskie pieniądze Wiktor Kosiaczenko, przewodniczący bukowińskiej Proświty, docent uniwersytetu, badacz tego gatunku, od dawna znany miłośnikom satyry i humoru? Oczywiście, że nie. UŚE to skrót, a nie słowo. Rozwija się go jako: Uniwersalny Słownik Epigramów, czyli Uniwersep. O Uniwersepie, jak zaznaczono w UNIWERSEP UŚMIECHNIĘTA KSIĄŻKA Znany krytyk przykarmił Rjabka i wytresował go do ostrego procederu. Od tej pory sam nie pisze ani linijki — Pies szczeka za siebie i za Niego. Uśmiechniętą książkę kończy uśmiechnięte posłowie Wiktora Kosiaczenki, w którym on, ledwie dotknąwszy piórem papieru, zuchwale chwyta niesfornego byka za rogi: „Kończąc pracę nad tym zbiorem, wyobraziłem sobie współczesnego, rozwiązanego w swoich emocjach, według określenia I. Franki, «doktora Besserwissera» – znawcę wszystkiego, z jego kategorycznym pytaniem: «Cóż to za uniwersalny słownik? Przecież nie ma w nim ani tego, ani tamtego z явищ i typów «dawnych i nowych»... A ile dowcipnych, ostrych, genialnych epigramistów nie zostało w zbiorze przedstawionych...»” I nie można się z tym zgodzić. Dlatego PRZED PAŃSTWEM, z adnotacjami, pierwszy w historii rodzimego książkodrukarstwa słownik-antologia ukraińskich epigramów, obejmuje oryginalne i przekładowe utwory epigramatystów od dawności do współczesności. Książka jest poświęcona 200. rocznicy pierwszego wydania poematu „Eneida” Iwana Kotlarewskiego. Nieprzypadkowo na scenie w Domu Narodowym zawisł portret twórcy NOWEJ literatury ukraińskiej, na tle którego występowali dowcipni kontynuatorzy jego wielkiego dzieła. Wśród nich ja, gość prezentacji z Kijowa, reprezentowany swoimi miniaturami niemal pod każdą literą uniwersalnego słownika, mocno naładowanego oczyszczającym, dwuwiekowym śmiechem. Antologia obejmuje 130 autorów, począwszy od Piotra Mohyły, a skończywszy na Piotrze Rebro i Mykole Somie. A POMIĘDZY NIMI mi: Iwan Bahrianyj, Oleksa Wlyzko, Mykoła Woronyj, Dmytro Zahul, Mykoła Zerow, Anatolij Bortniak, Anatolij Kosmatenko, Stepan Olijnyk, Wasyl Symonenko, Wasyl Juchymowycz... I kiedy trzeba było wymienić tych śmieszkowiczów z wszystkich liter słownika, WTEDY, nie daj Boże, moja wiadomość o wesołym WYDARZENIU w świecie książki wydałaby się nudnawa i nieprawdopodobna. I trudno byłoby czytelnikowi uwierzyć, że ja tam byłem, miód, piwo piłem, po wąsach nie ciekło (bo nie noszę wąsów — ukradli mi je w zakładzie fryzjerskim i sprzedali Leonidowi Talalajowi!), wszystko mi do ust wpadało, ale też z ust wyskakiwało, na przykład. Na to pozostaje tylko zapytać: a czy w domach towarowych i supermarketach zawsze wszystko jest? Tak więc, jeśli już nazywamy te „domy” i „markety” uniwersalnymi, to czemu by nie spróbować otworzyć takiego sobie wyspecjalizowanego uniwersamu dla popularnego gatunku satyry i humoru?» Śmiem twierdzić: próba się udała! A kto nie wierzy, niech sam poczyta! Czerniowiecka «Proświta» sprzedaje uśmiechniętą książkę po przystępnych cenach, a dla ludzi, którzy, być może, obdarzeni są poczuciem humoru, — ze zniżką. Kto przedstawi dokument o wrodzonej głuchocie na gatunek satyryczno-humorystyczny, ten otrzyma prawo wykorzystania swoich oszczędności według wzoru mojego autorstwa, zamieszczonego w Uniwersamie: Finansujcie APeKa Na potrzeby kozaka, Który sprzedał konia i owies, Siodła mercedesa. Słowem, w książce «WSZYSTKO» na pewno znajdzie się wszystko i o wszystkim, amplituda sięga od różowego do białego, aż po czarny humor: Rozmnożyło się w narodzie wielu wyśmiewaczy, Ci, co otwarcie rechoczą, a ci po cichu. Czarny humor dziś najbardziej w modzie, Taki czas, że bez czarnego humoru — koniec. Petro OSADCZUK ROŚNIEMY MY, HEJ! Obecnie na Ukrainie istnieje ponad sto młodzieżowych organizacji o różnej skali i różnych kierunkach. Jednak fakt ich istnienia jest znany jedynie wąskiemu kręgu członków tych organizacji oraz zainteresowanym obserwatorom. Otóż, podajemy informację o naszej organizacji — «Młodej Proświcie». Wszystko zaczęło się jeszcze w minionym stuleciu, gdy ukraińska młodzież, która nie chciała stać z boku od procesów oświatowych Europy, jednoczyła się wokół «Proświt» i zajmowała się najrozmaitszymi sprawami, niosąc dobro sobie i otaczającym ją ludziom. Stamtąd wyszły «Plast», SUM, «Sicz», «Sokił» oraz wszystkie inne ukraińskie organizacje młodzieżowe. Żadne ucisk i zakazy nie zatrzymywały młodych entuzjastów. Wraz z odrodzeniem państwowości w 1917 roku ruch młodzieżowy i oświatowy nabrał szalonego rozmachu: powstawały «szkolne», «młodzieżowe» Proświty. Ale władza radziecka zlikwidowała te ukraińskie organizacje młodzieżowe. Jednak zapalonej młodzieży, która aktywnie broni swoich praw, nie może zatrzymać nikt i nigdy. W 1997 roku odbył się pierwszy zjazd odrodzonej «Młodej Proświty». «Młoda Proświta» – ogólnoukraińska niezależna organizacja młodzieżowa o profilu oświatowym, która owocnie współpracuje z Ogólnoukraińskim Towarzystwem «Proświta» im. Tarasa Szewczenki. Organizacja skupia tych, którzy zajmują aktywną postawę życiową i są gotowi zmienić swoje życie na lepsze, tych, którzy rozumieją, że przyszłość należy do Wielkiej Ukrainy i nowego pokolenia narodu ukraińskiego. Nieustannie robimy wszystko dla: – realizacji twórczych zdolności każdego z nas; – tworzenia współczesnej młodzieżowej kultury ukraińskiej; – zaangażowania narodowo świadomej młodzieży w aktywny udział w procesie kształtowania narodowej, demokratycznej, praworządnej, niezależnej Ukrainy; – zachowania tradycji narodowych Ukrainy oraz wartości ogólnoludzkich; – poznawania, ochrony i odnawiania zabytków ukraińskiej historii i kultury; – osiągania sukcesu w życiu! «Młoda Proświta» bierze aktywny udział we wszystkich akcjach młodzieżowych, organizuje obozy letnie, różnorodne seminaria, konferencje i «okrągłe stoły», wyprawia wesołe i niepowtarzalne uroczystości. Współpracujemy z dziecięcymi i młodzieżowymi organizacjami i fundacjami Ukrainy oraz diaspory, które wspierają nasze zadania statutowe, mamy wpływ na prowadzenie państwowej polityki młodzieżowej. Ołena HALUSZKO, Ołeksandr MASŁAK

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Kor. — Szanowny Pawle Michajłowyczu! Czy naprawdę może zajmować tak wysokie stanowisko w ukraińskim rządzie ktoś, dla kogo językiem urzędowym jest rosyjski? Nie może tak być. Społeczeństwo naszego państwa zostało wstrząśnięte znanymi wydarzeniami w ukraińskim świecie. Czy mogło być inaczej? Albo czy szef służby podatkowej Mykoła Janowycz Azarow uważa za zbędne, za niecelowe, uczenie się języka ukraińskiego? Rzecz w tym, że naszym władcom, jak można ich nazwać, brakuje elementarnego poczucia patriotyzmu. A to jest najważniejsze. Kiedy ów „zarządca” będzie interesował się nie własną kieszenią, lecz państwem, wtedy w gospodarce i w życiu naszego państwa może nastąpić postęp. Ale tymczasem w każdej dziedzinie gospodarki, w każdej sferze, jeden drugiego, jak mówią, wciąga w przestępstwo. Skąd bierze się oligarchia? Ta oligarchia podporządkuje sobie wszystkie struktury siłowe. Dla niej liczą się wyłącznie jej własne interesy ekonomiczne. Ви говорили, jak wysocy urzędnicy w strukturach władzy wykonawczej władają językiem państwowym. Ale oto w Radzie Najwyższej Ukrainy, w pierwszym czytaniu, „lewicowcy” przepchnęli ustawę o oświacie, z której usunięto artykuł przewidujący obowiązkową naukę języka ukraińskiego (ukraińskiego) we wszystkich szkołach średnich i wyższych Ukrainy. Czy to nie jest na tyle elementarne, że chroni się w ten sposób „piękno” języka rosyjskiego? Czy język urzędowy nie istnieje dla nas, wbrew Konstytucji Ukrainy? Do Pana imienia jako posła do Rady Najwyższej Ukrainy oraz do przewodniczącej Towarzystwa „Proświta” dziś napływają tysiące listów, pod którymi bywają podpisy… Łamie się ukraińskie prawa, choć pierwsza osoba urzędowa tej struktury narusza Konstytucję Ukrainy, ponieważ nie… łącznie wszystkich mieszkańców poszczególnych wsi i miasteczek naszego państwa zna język państwowy. A to przecież jest kwestia języka dla nich nie obojętna. Sąsiedniego państwa, które nas od dawna… Jeśli chodzi o państwowców, to czemu się dziwić, skoro oligarchowie dziś przystosowali się do tej sytuacji, pokrętnie, bo to ważna kwestia, świadczy o tym fakt, że tak zagłosowali za wykreślenie z ustawy o oświacie 7. artykułu o języku rosyjskim. Jutro, gdyby, powiedzmy, [...] narodowi. Cytat ze słów znanego działacza społecznego i państwowego: bo wydawało się, że zmienił się reżim, a Kwaśniewski miał ukr… naprawdę jakieś rozdwojenie, schizofreniczne… Pp. M. — Analogów z pewnością nie znajdziemy. Są, na przykład, wielonarodowe państwa, jak choćby Belgia, gdzie poseł Flamandczyk przemawia w parlamencie w swoim języku ojczystym, a jego przedstawiciele z innych grup etnicznych słuchają tłumaczenia symultanicznego. Tak praktykuje się w parlamentach tych państw, gdzie historycznie ułożyło się tak, że na jednym terytorium żyją różne grupy etniczne. Widzicie, to kwestia polityczna, którą przenosimy większy wpływ, to przeszlibyśmy na polski… Ale czy to droga do uporządkowania naszego państwa tak, aby wzmacniało ono świadomość narodową i kształtowało z obywateli ukraińskich patriotów? NIE, to teraz tylko Iwana Dziuby o tym, że uzakonienie takiej niesprawiedliwości „stawia krzyż na przyszłości narodu ukraińskiego”… Pp. M.-- Gdybyśmy podchodzili do tej kwestii tak uproszczenie, jak ujmują ją nasi wrogowie, że rzekomo istnieje „niepodległa Ukraina”, że rzekomo realizują się w budowaniu państwa zasady ludowe. Jest to jednak kolejna iluzja, że mamy państwo według tych parametrów, jakie określa Konstytucja Ukrainy. Chodzi nie tylko o artykuł 7. Istnieje ważniejsze pytanie. Jakieś pięć lat temu rzucono tezę, że rzekomo „Ukraina to nowy twór, który kształtuje się na zasadach politycznych”. Czyli nie narodowych. Kiedy przyjęto Konstytucję Ukrainy, nasza radość nie znała granic. Przecież w Ustawie Zasadniczej zapisano również, że nasze państwo jest unitarne. Unitarność to określenie organizmu politycznego, które wyklucza inne wtrącenia etniczne w strukturę, którą nazwałbym federalną. Unitarność oznacza, że państwo jest monoetniczne. A monoetniczność ukształtowała się przez wieki na terytorium Ukrainy, gdzie Ukraińców jest zdecydowanie największa liczba. Teza, że Ukraina jest wieloskładnikowa albo zróżnicowana pod względem ludności różnych narodów, wymaga również wnikliwego wyjaśnienia. Przecież już w „Opowieści minionych lat” mowa o opłakiwaniu śmierci księcia Włodzimierza: „Sorbami, Lachami i Żydami”… Czyli bardzo długi wykaz tych, którzy opłakiwali władcę Państwa Kijowskiego. Zatem taki był przekrój etniczny Ukrainy w owym czasie. I to prawda, że na naszym terytorium osiedlały się różne grupy etniczne. Ale nigdy nie podważały one podstawowej zasady, że to one są gospodarzami na naszej ziemi. To było, że tak powiem, współistnienie. W czasach Imperium Rosyjskiego najbardziej pokrzywdzonym narodem był naród ukraiński. Nawet jeśli bawiono się w demokratyczne zasady za po prostu: skończyła ci się służba państwowa, proszę bardzo, w kręgu własnej rodziny i przyjaciół rozmawiaj dowolnym językiem, ale przecież nie w pracy, skoro reprezentujesz państwo wielkiego narodu. Czy więc może wszyscy tutaj jesteśmy winni, że dopuściliśmy do takiego poniżenia nas jako wielkiego narodu słowiańskiego... ruina. Kor. — A jak to się stało, że Według mojego głębokiego przekonania okres, w którym wrogowie ukraińskości «przepchnęli» kosmopolityzm na Ukrainę, dobiega końca. Kosmopolityzm, który został nam narzucony przez grupę Tabacznyka–Hryniowa w związku z wykreśleniem 7. artykułu z ważnej ustawy w ukraińskim parlamencie, kończy się, bo zobaczyli, że na tym można budować tylko GKO, podobnie jak w czasach radzieckich, stymulując rozwój np. kultury bułgarskiej czy greckiej na Ukrainie albo, na przykład, wsparcie dla Gagauzów. W porównaniu z tym los kultury ukraińskiej był zrozumiały. Bo po ukraińskim Odrodzeniu lat 20. nastały lata 30. — z rozstrzelaniami, Hołodomorem i totalną rusyfikacją. Gdzie byli deputowani — przedstawiciele sił demokratycznych? PAWŁO MOWCZAN: MNIE INTERESUJE WYŁĄCZNIE UKRAINA Wywiad dziennikarza Jakubiwskiego z posłem do Rady Najwyższej Ukrainy, laureatem Państwowej Nagrody Ukrainy im. T. H. Szewczenki, przewodniczącym Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, Pawłem MOWCZANEM, 20.11.1998 r., Kijów Chciałbym dziś, w 8. roku państwowej niepodległości Ukrainy, zapytać niektórych «państwowców»: «Dlaczego dzieje się tak, że pozbawia się nas prawa do naprawdę państwowego języka, do jego funkcjonowania w we wszystkich sferach, jak zapisano w Konstytucji Ukrainy?». Dlaczego znowu... Przypominam sobie deputowanych, którzy tak postąpili. To jest proces samoidentyfikacji, kiedy Rosjanin, który przebywa na terytorium Rosji. Jeśli więc on jest Ukraińcem, to państwo będzie dbać o ukrainizację, a ten Rosjanin nie może zaspokoić swoich potrzeb kulturalnych w Ukrainie, ponieważ nie ma takiej możliwości. Dlaczego w Ukrainie jest tak, że «rosyjskojęzyczni» są uprzywilejowani, a ukraińskojęzyczni upośledzeni we własnym państwie? Dlaczego większość uważa się za «lewicę»? Premier byłby dumny z tego, że w tym kraju 100 procent czasu antenowego przypada wyłącznie na rosyjski przekaz, a na ukraiński tylko 12–20 procent? Bo reszta to wszystko rosyjskie. Nam ma być wstyd, nam przecież chce się być samodzielnymi. Nasz «rosyjskojęzyczny» natomiast stara się w Ukrainie wszystko niszczyć. Mnie nie obchodzi, jak mówi Azarow, jak mówi Czeczetow, jak mówi Minin, jak mówi cały Gabinet Ministrów, w jakim języku rozmawia cała administracja Prezydenta Ukrainy od pierwszego piętra do ostatniego... Ale w zasadzie u nas faktycznie ukształtowała się władza wykonawcza, w której prawie zupełnie nie ma Ukraińców. Ja przeciwstawiam się wielkiej sumie... Od tego sumu zwątpienie w wielu ludziach. Ale nie o to chodzi. Ludzie mogliby przezwyciężyć każdą biedę, której doświadczają w sferze duchowej, gdyby nie mówili tylko o dwujęzyczności. Zasady dominacji rosyjskiego słowa tutaj są zrozumiałe. K. — Tak. Macie rację. P. M. — W końcu trzeba zmienić artykuł 7 ustawy o języku... Zatem likwidacja artykułu 7 Ustawy o oświacie jest przemyślanym sposobem denacjonalizacji Ukrainy, która przebiega szybko, katastrofalnie i rośnie w postępie geometrycznym, nawet nie zwalniając swoich obrotów. Ja już nie mogę... Dlaczego według Konstytucji Ukrainy artykuł 10 określa język ukraiński jako państwowy, to ma być przestrzegane przede wszystkim przez osoby państwowe. Trzeba, aby były procesy sądowe, aby sądy reagowały na naruszenie Ustawy Zasadniczej. wysokie stanowiska obsadzają ludźmi dalekimi od ukraińskiej idei państwowej, i tak dalej. Jeśli w Konstytucji zapisano, że to obowiązkowe dla wszystkich i dla każdej ukraińskiej sprawy: od kinematografii, przez telewizję, po książkę i gazetę, to trzeba tu także zapewnić odpowiednie ulgi, aby język państwowy był warunkiem uzyskania pracy w każdym zakątku Ukrainy. Przykładowo mój dobry znajomy, deputowany dwóch poprzednich kadencji Rady Najwyższej Ukrainy Mychajło Wasylowycz Czeczetow, zostaje mianowany zastępcą ministra gospodarki, choć nie rozumie i nie zna języka państwowego. Podobnie w Żmerynce, Berdyczowie, Krasnoperekopsku, Donieckum, Zaporożu i w Charkowie, gdzie wielu przedstawicieli władzy lokalnej i regionalnej nie potrafi mówić po ukraińsku. Dlatego to pytanie jest ściśle powiązane z kwestią języka, który jest czynnikiem konsolidującym naród. Kor. – Dlaczego przedstawiciele Ruchu i innych sił patriotycznych nie zbojkotowali tej haniebnej decyzji dotyczącej przyszłości narodu ukraińskiego? A może ktoś z nich nawet poparł ten akt ukrainofobii? P. M. – Nie było takich, którzy z Ruchu poparliby tę niepociągającą decyzję. Również od innych sił demokratycznych nie rosyjskiego, czyli tej finansowej piramidy, która później się wali i grzebie pod swoimi szczątkami państwo i naród. Ta piramida dobiegła końca, a właściwie się rozpada. Teraz wchodzimy w zupełnie inną fazę. Gdyby u nas nie było tej strasznej politycznej groźby «pełzającego» odrodzenia i powrotu pod Rosję, pod Związek Radziecki, gdybyśmy w swoim czasie osądzili KPU i 11 przywódców, tak jak to ma miejsce na Litwie, to nie mielibyśmy teraz tej czerwonej zarazy i mogliby wybrać jedyną słuszną drogę. Tę drogę, która jest charakterystyczna dla każdego jednolitego organizmu narodowego. Nieco w innej płaszczyźnie. Bo na przykład, kiedy mówi się, że historycznie ukształtowało się w Ukrainie, iż język rosyjski jest dominujący, drugi, a być może nawet pierwszy, rzekomo historycznie ukształtowało się tak, że Rosjanie, czyli ludność rosyjskojęzyczna, mają mieć zapewnione potrzeby kulturalne i że ich język ma odpowiedni status. Ale przecież, jak wiemy, tego nie może być w Rosji, gdzie historycznie żyje wiele dużych etnosów, na przykład Tatarów itd. Co do Ukrainy, to u nas państwo unitarne. Rosjanie mogą zaspokajać swoje potrzeby kulturalne

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗
фактором, to ten obręcz, który trzyma te państwowe klepki Teraz innym przykładem są Stany Zjednoczone Ameryki, które w swoim czasie jako nowy państwowy polietniczny twór, zamieszany w różnorodne etniczne fermenty, rozstrzygały, jakim językiem ma mówić nowe społeczeństwo, jaki ma być język państwowy. W tej sprawie toczyła się długa polemika. A „historycznie tak się złożyło”, że Południe USA mówiło językiem latynoamerykańskim – hiszpańskim. Dlaczego jednak tam, po odpowiednich dyskusjach, kwestia językowa została rozstrzygnięta raz na zawsze? Choć w USA był ogromny odsetek Niemców, którzy nawet przeważali językowo nad Anglosasami. Ale dlatego, że ojcowie narodu – od Jerzego Waszyngtona do Abrahama Lincolna – rozumieli, że język państwowy to cement. I tam parlament zagłosował, choć przewagą niewielką, za angielskim językiem państwowym. I tam ten język funkcjonuje wszędzie jako jedyny państwowy. Choć, jak tam mówią specjaliści, jest zapożyczony. Zatem język konsoliduje, język jednoczy, język cementuje, język kształtuje państwo i nadaje mu kierunek. Bo język to źródło wiedzy, informacji. Bo język to źródło energetyczne. Gdyby Stany Zjednoczone Ameryki nie zdecydowały się na wspomniany krok w sprawie języka państwowego, to do dziś mielibyśmy konflikty etniczne, i to dość poważne. Bo z jednej strony południowe stany domagałyby się języka hiszpańskiego, część ludności żądałaby niemieckiego, część – włoskiego czy francuskiego, jak angielskiego czy chińskiego itd. Amerykanie, rozstrzygnąwszy kwestię języka państwowego, rozwiązali wielki problem budowania państwa. Więc dlaczego u nas może jeszcze równolegle język rosyjski pretendować do miana państwowego? Wśród naszych „państwowców” brak politycznego zrozumienia, jak bardzo kwestia językowa zagraża istnieniu samego państwa Ukraina. Bo u nas interesy korporacyjne przeważają nad państwowymi. Tzn. „moja drużyna, moi ludzie, którzy lekceważą język ukraiński, kierują się tylko jednym kryterium: korzyścią wąskiego kręgu ludzi” Zatem jeśli istnieją jedynie zyski w najwyższych szczeblach władzy, to państwo jest bezperspektywiczne. Każdy z Ukraińców, który marzył o niezależnej Ukrainie, przeżywa te bóle, boli go to. Bo stąd wszystkie nasze trudności gospodarcze, stąd nasz impas i bezwyjściowość. Problem językowy jest bardzo ściśle związany z gospodarką państwa, z perspektywą, ze zrozumieniem i konsolidacją narodu. A tego nie rozumie, albo nie chce rozumieć, bardzo wiele osób. A ten, kto z tych «wrogów» dobrze to rozumie, działa celowo, aby Ukraina w każdej chwili stała się dodatkiem do Rosji. Tak zwana «piąta kolumna», czyli rosyjska kolumna na Ukrainie, rosyjska siła polityczna na Ukrainie jest dość poważna. Jest dobrze finansowo wspierana. Tu i wydawanie rosyjskiej książki, i brzmienie rosyjskiego słowa w eterze itd. To nie są przypadkowe rzeczy. Wszystko robi się po to, aby przy okazji zagłosować w naszym państwie za białoruskim wariantem i zjednoczyć się z Rosją. Oto co jest dla nas najbardziej niebezpieczne. Ale to niebezpieczeństwo dotyczy nie tylko całej Ukrainy, lecz także całej Europy. I tu wychodzimy z głównego kierunku. Jeśli chcemy stabilności, to, nie rozwiązawszy problemu językowego, nigdy nie osiągniemy tej stabilności w państwie. Nie rozwiązawszy kwestii językowej, nie będziemy mieli perspektywy. Skoro już dziś modeluje się odpowiednią sytuację, w której nas ignoruje się w Internecie, a także nie rozwija się odpowiednia ukraińska terminologia techniczna, to czyżbyśmy mieli pozostać w historii jako naród w szarawarach i sukmanach! Za czasów radzieckich była u nas filologiczna sytuacja, w której słowo artystyczne dominowało, ponieważ dawała się odpowiednia możliwość realizacji w płaszczyźnie artystycznej, a w innych dziedzinach życia językowego wszystko było skalkowane z języka rosyjskiego. Nawet Instytut Języka Ukraińskiego został powołany do unormowania wszystkich rusyzmów. Wszystkie neologizmy były zapożyczane z rosyjskiego obiegu słownego. I tak tworzyły się odpowiednie «słowniki» itd. Wówczas rozumiano, że to jest bezperspektywiczność dla języka ukraińskiego. Ale i teraz sytuacja nie jest lepsza. Wręcz przeciwnie, ...była gorsza. Bo słowo artystyczne zostało usunięte, a wpływu naszego ukraińskiego ducha energetycznego nie ma w państwie. Zatem na jakich zasadach wychowuje się dorastające pokolenie? Na jakich podstawach opiera się nasze wojsko? Jeżeli w wojsku nie ma ukraińskiego słowa, nie ma patriotyzmu, oddania ukraińskiej ziemi, to nie jest to wojsko, lecz przypadkowy zbiór ludzi. Zatem albo jest to polityka kapitulacji, której w najbliższym czasie doświadczy Ukraina, albo довготривалу перетп октиву, na stopniowe zniszczenie. Ja jako człowiek myślę o perspektywie nie swojej, jestem już w dość zaawansowanym wieku, lecz o swoich dzieciach, o wszystkich dzieciach Ukrainy i o samej Ukrainie. Jeżeli teraz nic nie zrobimy, politycznie nie rozwiążemy tej kwestii, będziemy mieli bardzo smutną Ukrainę. Ale smutna Ukraina zawsze uciekała się do ostatniego argumentu siły — do Koliszczyzny! Bezsprzecznie Koliszczyzna stała się wielką klęską dla całej Ukrainy. Był to ostatni środek samoobrony narodu ukraińskiego, a jego skutki są od dawna znane w historii Ukrainy. Zatem wrogowie ukraińskości powinni zrozumieć, że prowokują 50-milionowy naród ukraiński, w którym „kozacka krew pulsuje i huczy”, do możliwych incydentów czy precedensów. Ci znani ukrainożercy występują jako celowi prowokatorzy. Ten, kto dziś rusyfikuje sport, wojsko, wszystkie struktury państwowe, całe wyższe szkolnictwo państwowe, powinien zrozumieć, że swoimi złowrogimi czynami podpisuje nie tylko pragnienie wyniszczenia narodu ukraińskiego czy wyrok śmierci na język ukraiński, lecz także na własne istnienie w Ukrainie. Nie wszyscy, jak powiedział Żyrinowski, dotrą do lotniska. Nie wszyscy uciekną czy wyjadą. To się działo. Ja, jako człowiek, który myśli o perspektywie, przejmuję się tym 1. Modeluję, chcę widzieć rozwój wydarzeń na kilka kroków naprzód. I właśnie dlatego tak ostro reaguję na problem językowy i bronię konieczności państwowego słowa, państwowego języka ukraińskiego. Jeszcze raz podkreślam: państwowego! Innego wariantu być nie może. W innym wymiarze Ukrainy nie istnieje. Ukrainy rosyjskojęzycznej być nie może. Bo będzie to coś na kształt Odessy z dodatkiem Hajfy albo Ukrainy z dodatkiem czegoś innego. Poza wariantem rozwiązania kwestii państwowego języka ukraińskiego nasze perspektywy są nie do pomyślenia. Bo wtedy nic nas nie zjednoczy: ani kiełbasa, ani ukraińskie słonina. Był taki wariant: «Najpierw nakarmimy naród, a potem będziemy mówić o ukraińskim języku». To już przerabialiśmy przez siedem lat niepodległości Ukrainy. Mówiono, że nie trzeba wzburzać kwestii językowej, bo najpierw trzeba przyjąć inne ustawy. A potem, jak mówiono, «nakarmimy, odbudujemy, przeprowadzimy reformy, a potem przejdziemy do języka, do kultury». Ale teraz zobaczyliśmy, że ta siła, która zmiata państwowość języka ukraińskiego, w gruncie rzeczy zmiata samą Ukrainę jako niepodległe państwo. Zatem napotykamy poważniejsze problemy, niż sądziliśmy. Dotyczy to tego złowieszczego wykreślenia 7. artykułu z Ustawy o oświacie. Są siły, które chcą, aby Ukraina nigdy nie zrealizowała się jako państwo. Przypuszczam, że te siły są na wszystkich szczeblach władzy – ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. To antyukraińcy. Jeśli ich nie postawimy na miejscu, nie wyprowadzimy poza nawias, Ukraina poniesie z tego smutne konsekwencje. Bo ten obcy człowiek z fotela kierowniczego będzie narzucał nam obcy język. Ten ukrainofob przez struktury sądowe będzie nam narzucał, jak mamy żyć i myśleć na naszej praojczystej ziemi albo w jakim Słowie mamy się realizować. Nasze prawa historyczne są zagwarantowane naszą historią, naszym rodowodem. Mówię tak szeroko, bo przy każdym pytaniu wychodzę na bardziej rozległe problemy. Ponieważ kwestii państwowości języka ukraińskiego poważnie nie przemyślają ani liderzy polityczni, ani Prezydent Ukrainy. Pewnie z braku czasu. Nie mówię już o tych złodziejach państwa, którzy są we władzy wykonawczej. Kor. – Dlatego Ukraińcom przychodzi cały czas przeciwstawiać się zbrodni gdet drugiemu państwowemu językowi... Pp. M.— Język rosyjski rozwijał się w Rosji równolegle z jej państwowością. Język rosyjski, co potwierdzają także dzisiejsi rosyjscy filolodzy, kształtował się w XVIII–XIX wieku. Nasz zaś język ukraiński jest znacznie głębszy, o wiele dawniejszy, znacznie bogatszy energetycznie, to znaczy głębinowy, bo jest krzewiasty pod względem struktury w porównaniu z językiem rosyjskim. Dlatego lekceważyć język ukraiński to odrzucać głębię, możliwość pielęgnowania piękna tej ukraińskiej mowy, dzięki czemu można pojąć znaczenie swojego szczególnego miejsca w rodzinie narodów kulturalnych oraz swojego zaszczytnego miejsca w Europie. Przypuszczam, jak Ukraina może pozytywnie wpływać na Europę. Ale to wszystko byłoby możliwe, gdybyśmy mogli swobodnie pielęgnować rodzinne ukraińskie słowo. Bo przecież na przykład Państwo rosyjskie przeznacza co roku około dwóch miliardów dolarów z budżetu na rozwój języka rosyjskiego z wpływem na «rosyjskojęzyczną ludność». Wśród tej «ludności» są też Ukraińcy, którym odebrano ich rodzimy język. A co daje Państwo Ukraińskie na rozwój języka ukraińskiego, aby ten sam zrusyfikowany Ukrainiec powrócił do języka swoich ojców czy pradziadów? Czy nasze państwo daje temu jeszcze nieutraconemu Ukraińcowi choć grosz, żeby poczuł się współuczestnikiem języka i kultury wielkiego narodu, który dał światu tak sławne imiona, jak Jarosław Mądry i Skoworoda, Szewczenko, Gogol, Wernadski i Korolow... Żeby ów «ruskojęzyczny» Ukrainiec się samoidentyfikował, żeby jego synowie i wnuki byli prawdziwymi Ukraińcami, o to powinno dbać państwo ukraińskie. W obcym Słowie zrusyfikowany Ukrainiec nie odnajdzie siebie, bo jest jak człowiek zapożyczony. I takim uczyniła go system. Nie przeszkadzam rozwojowi języka rosyjskiego, szanuję go, tak jak inne języki świata, ale niech się on rozwija na terenach Rosji, a nie na terytorium Ukrainy. Jaki naród, który choć trochę szanuje siebie, mógłby dziś na świecie na coś takiego pozwolić? Lecz na rozwój języka ukraińskiego w naszym budżecie nie ma ani jednej pozycji. A to już smutne, bo niepodległe państwo musi myśleć o takich sprawach. Brakuje tej siły politycznej, która mogłaby tworzyć taki budżet, w którym byłyby chronione język i kultura ukraińska. To pozwoliłoby pozbyć się tej czerwonej choroby, która przenika do nas przez przezroczyste granice z «rodziny Października». Jeśli Ukrainiec dojdzie do zrozumienia, że jest Ukraińcem, odejdzie od stereotypu «jednolitego Związku» i od konieczności uciekania się do słowa rosyjskiego. Kor. -- Rosyjska elita zawsze szukała winnych wszystkich nieszczęść imperium wśród przedstawicieli ruchów wyzwoleńczych innych uciskanych narodów. Tu i klątwa Mazepie czy Szamilowi, basmaczom czy banderowcom itd. Dziś, 7 listopada tego roku, podczas tak zwanych obchodów „października” przez rosyjskich komunistów, generał Makaszow oświadczył na cały świat, że za wszystkie nieszczęścia winni są Żydzi i że najlepszym miejscem dla nich jest grób. Ta ostra wypowiedź obiegła wszystkie środki masowego przekazu świata i wywołała różne opinie. U nas, w kraju, takich wypowiedzi nie było, ale niedawno ukazała się książka kijowskiego dysydenta Matwija Szestopała „Żydzi na Ukrainie”. Została napisana ponad 20 lat temu i przez cały ten czas leżała w szufladzie. Matwij Szestopał przytacza uderzające fakty wyzysku Ukraińców przez Żydów, począwszy od czasów Państwa Kijowskiego aż po najnowsze. Tak więc Żydom zarzuca się m.in. udział w zamknięciu ukraińskiego czasopisma „Osnowa”, wydawanego w Petersburgu na początku lat 60. XIX wieku, wyzysk, który nie był drugorzędną przyczyną wybuchu powstania Chmielnickiego czy koliszczyzny itd. Lecz Matwij Szestopał, jak i redaktor książki, profesor Wasyl Jaremenko, wzywa Żydów do współpracy z Ukraińcami na zasadach parytetu, bo tak przecież było, na przykład, za czasów Centralnej Rady... Co Pan powie w tej sprawie? Pan M. -- Najmniej interesują mnie problemy rosyjskie czy polskie. Interesuje mnie wyłącznie Ukraina. Chciałbym, aby ukraińscy Żydzi byli naprawdę ukraińskimi Żydami, a nie rosyjskimi w Ukrainie. Chciałbym, aby budowali Ukrainę razem z nami. Jeśli Struve tłumaczył żydowski element jako ważny czynnik asymilatorski w Imperium Rosyjskim, to nie chciałbym, aby to określenie teraz do nich przylgnęło. Kiedy Żydzi zdołali zbudować swoje | іт -у - Р - ь ія ї || і modernym państwem, skoro po tylu wiekach szczytów, odrodziwszy ducha narodowego i zebrawszy wszystkich swoich synów, oni jak nikt inny rozumieją tę problematykę i kompleksy niepełnowartościowości. Dlaczego zatem nie mieliby nam pomagać? Liczę na współpracę z Żydami w budowie Ukrainy. A nie na to, by oni zaspokajali tutaj, na Ukrainie, wyłącznie własne interesy ekonomiczne kosztem Ukraińców czy Rosjan. Narodowość interesuje mnie najmniej. Interesuje mnie co innego: czy to obywatel Ukrainy, a powinien nim być w pełnym wymiarze. A to, czy będzie chodził do synagogi albo śpiewał żydowskie pieśni, dla mnie również jest mało interesujące. Każdy, kto czuje związek ze swoim etnosem, niech się do niego zwraca. Dlatego kwestia obecności innych grup etnicznych na Ukrainie nie jest aż tak nierozwiązanym problemem. Jeśli pierwsze osoby będą zorientowane na Ukrainę, na jej interesy narodowe, to wszyscy inni obywatele, czy to Ukraińcy, czy Rosjanie, czy Polacy, czy Grecy i tak dalej, również będą zorientowani wyłącznie na interesy Ukrainy, na interes utwierdzenia języka ukraińskiego jako państwowego. A jeśli zaś «buduje się» według wzoru Roksolany: «Chodźmy szybciej rozwalić to tureckie państwo, żeby wyzwolić». Kogo wyzwalać? Taka przyszła do głowy analogia... Jeszcze raz podkreślam: ci, którzy dziś stoją u steru władzy na Ukrainie, nie rozumieją znaczenia tego problemu, o którym mówimy. Nie powinni myśleć, że kwestia językowa to dziesiąta sprawa. Kwestia językowa to sprawa najważniejsza. I ten, kto będzie ubiegał się o najwyższe stanowisko, mam na myśli nadchodzące wybory prezydenckie, musi to uwzględnić. Ludzie nie pójdą za «lewicą», nie pójdą! Choć są podzieleni, za «lewicą» nie pójdą. Oni już wiele w tym czasie pojęli i zrozumieli, kto jest kim. Problem polega na tym, jak nam prowadzić pracę. Mam nadzieję, że przeżywszy epokę Hryhorija Tabacznyka, tę epokę ukraińskiego kosmopolityzmu, wyjdziemy na drogę konieczności tworzenia państwa narodowego, w którym interesy narodowe będą dominujące we wszystkich sferach, a nie tylko w jednej, ekonomicznej. Bo nie zdarza się, aby prawdziwe państwo akcentowało wszystko wyłącznie w ekonomii. Tak nie bywa, począwszy od Japonii, a skończywszy na Brytanii, czyli od jednej wyspy do drugiej. Są interesy ogólnonarodowe, a nie cząstkowe. Jakby mówiąc: «Dajosz ekonomiku!». Oto mamy wyniki polityki zapoczątkowanej po proklamowaniu niepodległości Ukrainy. Wszystko to pochodzi z tej samej ideologii Krawczuka, z ideologii wszystkich tych, którzy szli na kompromis, bo kwestię językową przesuwali na dziesiąte miejsce. Tak postępował na przykład Pluszcz. Trzeba zrozumieć, że wszyscy oni są winni. Nie należy tu obwiniać prostych, nieświadomych ludzi. Dawni możnowładcy teraz zrozumieli, że obecnie aktywizują się siły, które mogą zmieść wszystko i wszystkich. To ci możnowładcy umożliwili odrodzenie KPU. Dlaczego nie osądzili tej partii komunistycznej? A trzeba było ją osądzić, tak jak zrobiono to na Litwie, w Czechach, w Polsce i innych postkomunistycznych państwach. Dlaczego ci tak zwani twórcy państwowości tak postępowali? Bo sami byli połowiczni. Dziś na terenie Ukrainy zakłada się budowę rosyjskich cerkwi, w naszym państwie otwiera się ich bezliczne mnóstwo. Czy nie jest jasne, jakie konflikty minuje się na jutro? Dlatego wola polityczna, podyktowana ogólnonarodowymi interesami, musi być obecna u każdego, kto podejmuje się sprawy politycznej. 1 Zapisał Myhajło JAKUBIWSKI Czyje зфио-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗
„ZOSTAŁA ZLIKWIDOWANA PRZEZ RZĄD.” języka. Poza tym był kierownikiem wiejskiego Towarzystwa «Proświta», które założył ojciec Łesi Ukrainki, Petro Antonowycz Kosacz, w latach siedemdziesiątych minionego stulecia. Mieszkał i pracował w leśnictwie Nowohrad-Wołyński (Zwiahel). Często z małą Larysą przyjeżdżał do Żaborycy, gdzie mieściła się siedziba leśnictwa. Dowiedziawszy się o masowych aresztowaniach w Kijowie i Żytomierzu, wuj popełnił samobójstwo...” D.O. Turkewycz ze Lwowa: „Mój pradziad Hrubycz Jakym Pawłowycz, który mieszkał w mieście Sachnowszczyna na Połtawszczyźnie (obecnie obwód charkowski) i pracował jako księgowy młyna, został aresztowany w 1929 roku i oskarżony o przynależność do SWU. Powodem była jego praca w «Proświcie». Według słów mojej zmarłej babci Kateryny Jakymiwny, jej ojciec, mój pradziad, zginął na Sołowkach; oficjalnych informacji o jego losie nie ma.” Włodzimierz Iwanowycz Kosowski, poeta, członek Związku Pisarzy Ukrainy, były więzień polityczny, opowiada, że w jego rodzinnej wsi Wepryk w rejonie fastowskim w 1919 roku założono Towarzystwo «Proświta», na czele którego stanął syn dyakona, nauczyciel ziemskiej dwuklasowej szkoły Mykoła (Tymofij) Josypowycz. Mnie stało się wiadomo, Kostiantynowycz Artasewycz. Jurij KHORUNŻYJ, pisarz i redaktor naczelny pisma Ogólnoukraińskiego Towarzystwa Więźniów Politycznych i Represjonowanych «ZONA», oświadcza, że jego wujek po ukończeniu wydziału filologicznego Uniwersytetu Kijowskiego przyjechał do rodzinnej wsi Żaboryce (obecnie Zaricznie) w rejonie baranowskim obwodu żytomierskiego i pracował jako wykładowca literatury ukraińskiej. Przy «Proświcie» działały zespół dramatyczny i chór. W niedziele odbywały się przedstawienia amatorskie: «Natałka Połtawka», «Swatanie w Hončarówce», «Palywoda», «Za dwoma zającami». Chórem opiekował się wybitny ukraiński kompozytor Kyryło Ste- GŁĘBIEJ ZASTANOWIĆ SIĘ NAD WŁASNYMI DROGAMI Półki wołyńskich bibliotek, jak również bibliotek krajowego «Proświty», uzupełniły się trzema nowymi książkami, które ukazały się na świat w tym roku. Pierwszymi z nich były wspomnienia mężnego człowieka – Mykoły Kudeli „Kobzar w moim życiu”. Los autora jest niezwykły i zaskakująco bogaty w wydarzenia. Urodził się 10 marca 1914 roku we wsi Buiany w powiecie łuckim na Wołyniu, w rodzinie chłopskiej. Wcześnie poznał trudy życia, dlatego po ukończeniu dwóch klas wiejskiej szkoły zdobywał wiedzę samodzielnie. Kiedy w 1927 roku we wsi otwarto filię Towarzystwa „Proświta”, Niedawno w ... rejonie ... Mykoła Kudelia stał się jednym z ... aktywnych członków ... klubu kultury ... „Proświty” ... Dziś jest niemal jedynym żyjącym świadkiem rozprawy nad więźniami łuckiego więzienia 23 czerwca 1941 roku. Przeżywszy lata wojny, został, już okaleczony, za aktywną ... piśmiennictwa ... ułożyło się tak, że w 1930 roku wypuszczono go z powodu braku dowodów winy, jednak w 1937 roku ponownie aresztowano. W protokole przesłuchania zmuszono Mykołę Czerniawskiego do zeznania następujące: „Od rewolucji lutowej do rewolucji październikowej na Ukrainie istniała organizacja «Ukraińska chata», która była organizacją klubową. Byłem przewodniczącym tej organizacji. Po 1917 roku i aż do ostatnich czasów istnieje antysowiecka organizacja nacjonalistyczna, która wcześniej istniała pod nazwą «Proświta» do 1922 roku i została zlikwidowana przez rząd jako wroga władzy sowieckiej”. 21 listopada 1937 roku Czerniawskiego skazano na rozstrzelanie. Otóż w 1922 roku „Proświta” w Chersoniu została zlikwidowana; niestety, nie przyszło mi wtedy do głowy, by dopytać ojca o szczegóły. Dopiero później po okruchu zbierałem informacje o tych wydarzeniach. Przytoczę kilka wspomnień o działalności „Proświty” z książki wspomnień świadków „Opera SWU – muzyka GPU”, którą opracowałem i wydałem w 1992 roku, kiedy ojca już nie było wśród żywych. Iwan Jakowycz Prysiażniuk z Równego: „Wśród poszkodowanych przedstawicieli inteligencji w sfabrikowanej «sprawie SWU» był mój wuj Prysiażniuk Tymisz Władze komunistyczne odnosiły się do ukraińskiej «Proświty» z uprzedzeniem, a nawet wrogo. Mój ojciec, Chorunżyj Myhajło Iwanowycz, jeszcze jako student, studiując na wydziale filologiczno-historycznym Chersońskiego Instytutu Pedagogicznego na początku lat 20. XX wieku, był członkiem «Proświty», brał czynny udział w jej działalności, o czym przypomniano mu podczas śledztwa i procesu dopiero w 1946 roku.. W wyroku mówiło się o tym, że on (w oryginale): «w 1929 roku organami władzy sowieckiej został aresztowany za przynależność do organizacji ukraińskich nacjonalistów «SWU», a z powodu nieudowodnienia przestępstwa został zwolniony spod straży» (1 wysiedlony z Chersonia jako z obszaru przygranicznego — J.Ch.), był członkiem antysowieckich organizacji «Młodzieżowy Związek» i Chersońskiego Towarzystwa «Proświta». Oprócz tego «grzechu» ojca oskarżono o to, że w 1942 roku zapoznawał się z programem OUN i «prowadził rozmowy na tematy nacjonalistyczne i antysowieckie», wyrokiem skazano go na dziesięć lat obozów koncentracyjnych, które odbył w Komi. Tata wspominał, że w latach 1929–30 siedział w chersońskim «dopie» w jednej celi z Mykołą Fedorowyczem Czernjawskim, znanym pisarzem, którego znał już wcześniej, ponieważ wykładał on w Chersońskim Instytucie Pedagogicznym literaturę ukraińską. Tata zachował przez całe życie szacunek dla Czernjawskiego, pamiętam, że w naszym domu na widocznym miejscu stały jego wybrane utwory. A los ozdoby ukraińskiego [...] Stecenki, który w tym czasie mieszkał w Wepryku i pracował jako wiejski ksiądz, tam też zmarł i został pochowany (obecnie w wsi działa memorialne muzeum Kyryła Stecenki). Otóż kiedy we wsi rozpoczęły się aresztowania związane ze «sprawą SWU», pierwszego zabrano Mykołę Artasewycza.. SPADKOWOŚĆ PŁOMIENIA I BÓLU Witamy znanego obrońcę praw człowieka, niestrudzonego działacza Proświty i utalentowanego poetę Ołeksę Rizniczenka z wydaniem tomiku poezji «Na osobności z Bogiem». Prezentacja odbyła się 1 grudnia w Odeskim Obwodowym Centrum Kultury Ukraińskiej. Stawiając pytanie: Czyj los kształtuję dalej od trzydziestego siódmego, tego? poeta z bólem odpowiada: Spadkowość płomienia i bólu narodu ich-mego... Ha ' 3 PROSWITOWY KOMPOZYTOR | o. Kicera, pos. Własowski, Je Pietrykiwski, O. Kowalewski (zastępca przewodniczącego) i | Bondar k 1! ja R Ja c MA sk U R ) - 5 bana nju kd 4 - Ukrainki, który odbył się 15–16 sierpnia 1998 z dala od tych procesów, które się toczyły towarzystwa «Proświta» Zachariasza Kowalniuka. Na wieczór przyszło wielu miłośników ukraińskiej patriotycznej pieśni. Oni z zadowoleniem słuchali doskonałego autorskiego wykonania pieśni, stworzonych na słowa Wołodymyra Sosiury, Danyła Kononenki, Wołodymyra Łosia, Mykoły Bakaja, innych ukraińskich poetów oraz na słowa samego wykonawcy. Szczególne wrażenie na obecnych wywarła pieśń na słowa Danyła Kononenki «Słowo do krymskich Ukraińców». Gustownie, z całego serca miejscowi aktywiści przystroili scenę ukraińskimi ręcznikami, kwiatami, zorganizowali wystawę ukraińskich książek i wydawnictw periodycznych. Wdzięczni słuchacze serdecznie oklaskiwali śpiewaka, obdarowali go kwiatami. Anatolij SAJCZUK, wieś Ukromne Ї pronió młodzieńczy zachwyt twórczością Szewczenki. Za każdą stroną jego wspomnień – Taras Szewczenko. Mykoła Kudelia – znany zbieracz szewczenkiany, organizator muzeum-świetlicy Kobzarza w swojej wsi. Za niestrudzoną pracę na rzecz ochrony wartości duchowych w 1994 roku Wołyńskie Obwodowe Oddział Ukraińskiego Funduszu Kultury uhonorowało Mykołę Kudelię tytułem laureata nagrody «Odержymość». A w 1997 roku – w Kanewie, na Czernieczej Górze, uroczyście wręczono mu Dyplom laureata nagrody Ogólnoukraińskiego Dobroczynnego Kulturalno-Naukowego Funduszu im. T. Szewczenki. Godnym uzupełnieniem książki M. Kudeli jest zbiór wspomnień gimnazjalistów, który ukazał się drukiem w dniu jej zjazdu uczniów i absolwentów Łuckiego Ukraińskiego Gimnazjum imienia Lesi napisany przez dawnych gimnazjalistów, których czas rozrzucił po świecie: Australii, Ameryce, Europie. Łucka gimnazja – siostra Łuckiej Proświta, poza tym, że została założona w 1918 roku, niemal wszyscy nauczyciele gimnazjum byli proświtianami: J. Własowski, R. Szkliar, O. Lewczanowska, M. Lewicki i inni. Przez długi czas koncesjonariuszem Łuckiego Gimnazjum Ukraińskiego był przewodniczący «Proświty» Jewhen Pietrykowski. «Proświta» na ile mogła pomagała samemu gimnazjum oraz ubogim, ale zdolnym gimnazjalistom. Dlatego też większość jego absolwentów zostawała członkami Towarzystwa. Gimnazjaliście Semenowi Howdijowi przypadł smutny los być członkiem komisji likwidacyjnej «Proświty» w 1932 roku, chociaż dziś ma 93 lata, ale pamięć wciąż przechowuje wszystko to, co znane i drogie. Towarzystwo «Proświta» nigdy nie stało z boku. Wokół prawosławnej cerkwi... a dlatego wielu... przewodniczącego Kijowskiego Towarzystwa... Metropolity Polikarpa Wołodymyra Borszczewycza. W przeciwieństwie do wielu prac, które w większości mają charakter deklaratywny, jego monografia «Autonomiczny Kościół na Wołyniu» to poważna próba przemyślenia historii Kościoła prawosławnego. Na podstawie licznych archiwalnych i opublikowanych źródeł pokazano wykorzystanie autokefalii jako narzędzia walki wrogich sił z narodowo-cerkiewnym odrodzeniem na Ukrainie oraz rolę wołyńskich proświtian w procesie ukrainizacji Cerkwi w latach 20.–30. XX wieku. Mam nadzieję, drodzy proświtianie, że moje skromne książeczki pomogą wam lepiej poznać mało znane epizody społeczno-politycznego i oświatowego ruchu narodowo-wyzwoleńczego na Ukrainie.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗
ja, księgowy, chodziłem do wyższego elektrycznego kierownictwa, aby złożyć podanie z prośbą Opowiem o swoim mieście Briance na Ługańszczyźnie, a zwłaszcza o otwarciu pierwszej biblioteki w Łozowej Pawliwce. Od drugiej połowy XIX wieku stare wieś Łozowa staje się znacznym ośrodkiem przemysłowym, handlowym i kulturalnym powiatu słowiano-serbskiego. Miasto się rozwijało, rosło, dlatego dopływ informacji był po prostu niezbędny. Zarząd wołosny finansuje budowę samego pomieszczenia biblioteki, pomaga kupić stoły, krzesła, regały. Ogółem wszystko zamówiono w miejscowej fabryce mebli. Do pracy w pierwszej bibliotece zaproszono Wiarę Michajłiwnę Karnaczową. Nowe pomieszczenie poświęcił ksiądz Ignatij Pepeskul. Na pierwszym organizacyjnym zebraniu podjęto decyzję o składkach członkowskich i celowych. Stali czytelnicy, którzy brali książki do domu, płacili po 15 rubli. Za korzystanie z literatury w czytelni opłata była mniejsza. Pewien dochód przynosił kącik reklamowy. Niewielkie środki wpływały z wystaw robót ręcznych miejscowych mistrzyń, z hodowli kwiatów pokojowych, zorganizowanych w bibliotece. Za wszystkie pieniądze biblioteka zawiera umowy z petersburskim agencją handlu książkami «Literaturnaja nowinka», która wydaje nowe książki. Orientując się według popytu swoich czytelników, Wira Michajłiwna prenumeruje wiele czasopism w Petersburgu, Moskwie, Charkowie, Odessie, Katerynosławiu. Miło dowiedzieć się, że niegdyś troskliwie odnosili się do «Proświty» i bibliotek dworzanie oraz inteligencja. Oto Artem Pietrowycz Jelinijew, któremu należało Jepino. Jest on przewodniczącym wołosnego szlachectwa, wykształconym i rozumnym człowiekiem. Na corocznych zebraniach szlachty, które odbywały się w jego domu, organizował zbiórkę środków na budowę «Narodnej Audytorii», tak nazywał się teatr w Pawliwce. Nie pomijał uwagą bibliotekę. A największą bibliotekę techniczną przy Siemionowskiej kopalni finansował Albin Michajłowycz Zawadski. i nie dopuszczać do takiej samowoli. To nasze spojrzało i zmniejszyło karę.. prośbę – dwukrotnie. Musieliśmy zapłacić 400 hrywien, a za co, do dziś nie rozumiemy. Od grudnia 1997 roku odcinają nam wodę. Zarząd domu potwierdził, że to zrobiono niezgodnie z prawem. No i co z tego? Przez kilka tygodni pomieszczenia, w których codziennie pracuje 20–30 osób, pełne odwiedzających, w tym dzieci, były bez wody. W czerwcu 1997 roku skończył się termin dzierżawy naszego pomieszczenia. Okazuje się, że mamy prawo do bezpłatnej dzierżawy, zgodnie z państwowym prawem! Ale tę dzierżawę przyznaje miejska Rada. A w niej przeważają komuniści, szowiniści i dla nas, „banderowców”, takiej dzierżawy nigdy nie zobaczymy... Na nasze pomieszczenie zapuścił oko właściciel sklepu spożywczego, єроз- Р но 0 Й оо - анніннйноі тавегіл т аж сло - «PROŚWITA»? okazali się trzej młodzi mężczyźni z «Słowiańskiej Jedności». Sądzono ich, ale tylko za chuligaństwo. W kwietniu 1997 roku naszą gazetę „Żurawlik” kontrolowała inspekcja podatkowa. Okazało się, że pod koniec drugiego kwartału 1996 roku na naszym koncie zostało około 500 hrywien z prenumeraty, które przeznaczyłem na zakup papieru. Te hrywny zostały przez inspekcję zaliczone nam jako zysk i za nieopłacenie podatku w wysokości 170 hrywien mieliśmy teraz zapłacić 1000 hrywien. Cóż, być może mieliśmy rację, że byliśmy w błędzie. Na koncie „Żurawlika” w tym czasie pieniędzy nie było, a wpłynęła pomoc charytatywna na «Proświtę», z której przelaliśmy wskazaną kwotę. Ale w tym samym czasie inspekcja podatkowa wystawiła rachunek na „Żurawlik”, i to właśnie tam wpłynęły pieniądze od prenumeratorów, z konta zdjęto 431 hrywien. Wszystko to działo się w ciągu 1–2 dni. W ten sposób, wskutek „przypadkowego” zbiegu okoliczności przepłaciliśmy 431 hrywien kary. Moje wielokrotne interwencje w inspekcji podatkowej nie przyniosły żadnych skutków: pieniędzy nam dotąd nie zwrócono. W grudniu 1997 roku inspekcja podatkowa znów sprawdza «Żurawlika». Wygląda na to, że teraz nie ma żadnych naruszeń finansowych. Ale poczekajcie... Redaktor, mianowicie, kilka razy jeździł do Kijowa w delegacje. «A czy były oficjalne wezwania z Kijowa?» – «Jakie wezwania, przecież «Żurawlik» to niezależna osoba prawna i nie ma nad sobą żadnego zwierzchnika!» Otóż to! Wezwań nie było, a zatem delegacje na łączną kwotę 360 hrywien będziemy traktować jako wypłatę dla redaktora, skąd trzeba odprowadzić 72 hrywny podatku, karę 6 hrywien i grzywnę 51 hrywien, zatem 199 hrywien oddajcie państwu. Przez wiele lat żyłem na świecie, setki razy jeździłem w delegacje, ale z takim absurdem jeszcze się nie spotkałem! A tak, jak groch przy drodze: kto nie chce, ten nie skubnie. Myślcie sami. I Znajdujemy się na drugim piętrze w pomieszczeniu o powierzchni prawie 100 metrów kwadratowych – w centrum Charkowa, naprzeciwko pomnika Tarasa Szewczenki. Z smutkiem on patrzy na nas, a my na niego... To pomieszczenie zostało nam przydzielone przez miejski komitet wykonawczy jeszcze wiosną 1991 roku. Zajmował je Wydział Finansowy Rejonu Kijowskiego. Aby je dla nas zwolnić, miał on przenieść się do pomieszczeń obwodowego zarządu fotograficznego; a tamten – jeszcze gdzie indziej, a tamten – jeszcze gdzieś... I do dziś siedzielibyśmy w piwnicy Dworca Państwowego (Derżprom), gdzie nigdy nie ma dziennego światła i śmierdzi zdechłymi szczurami, gdyby nie szczęśliwy przypadek. Po GKCzP w sierpniu 199! roku partia komunistyczna została zakazana, jej pomieszczenia i majątek skonfiskowano, a wydział finansowy przeniósł się do budynku dawnego komitetu rejonowego partii. Tak na początku lata 1992 roku znaleźliśmy się naprzeciwko ojca Tarasa. Do końca 1994 roku nasz pobyt tutaj można byłoby uznać za bezchmurny. Kłopoty zaczęły się w 1995 roku. Od 1 stycznia czynsz najmu został podniesiony sześciokrotnie. Złorzeczyliśmy, ale płaciliśmy. Od 1 lipca czynsz najmu został podniesiony jeszcze siedmiokrotnie, do tego z uwzględnieniem inflacji, tak że tylko za grudzień 1996 roku mielibyśmy zapłacić 800 hrywien. Takich pieniędzy nigdy w życiu nie mieliśmy, więc przestaliśmy płacić. Żadne prośby o obniżenie czynszu nie zostały przez władze miejskie uwzględnione. Za usługi komunalne, energię elektryczną i telefon oczywiście płaciliśmy i płacimy na czas. 4 grudnia 1996 roku w dwa nasze okna poleciały butelki z łatwopalną mieszanką. Jedna butelka do okna nie doleciała (przeszkodził balkon), druga podpaliła ramę okna. Pożar, który mógł wybuchnąć... Rozmawiając o sprawach «Proświty» w naszym mieście, nie sposób pominąć Wiaczesława Stanisławowicza Kwasniewskiego. Regionalista, historyk-amator, inteligentny, energiczny człowiek, odkrył Brianka dla brianczan, do końca swoich dni troszczył się o to, aby jego osiągnięcia w dziedzinie regionalistyki docierały do czytelnika, aby nasze miasteczko o tak bogatej historii znało swoją przeszłość. Małe, parterowe, sezonowe, staroświeckie pomieszczenie w ogrodzie Szewczenki. Przy ulicy Żowtniowej Rewolucji, gdzie mieści się lokal «Proświty», jest niewielki fundusz literatury. Odmówić? Możemy mieć kłopoty z władzami miejskimi. Zgodzić się? Co tydzień będą nam wybijać okna, a może nawet podpalą. W takich warunkach żyjemy i pracujemy. A co będzie jutro? Zdemolują «Proświtę»? Czy kogoś zabiją? Wszystko jest możliwe. Przecież 25 maja tego roku pobito naszą działaczkę Walentynę Owod za to, że jest «nacjonalistką, banderowczynią». A ile razy już nam grożono! Jak na wojnie. Tylko front jest niewidoczny. Wygląda na to, że ma zamiar kupić cały budynek. Fundusz Państwowego Mienia proponuje nam jednopiętrowe pomieszczenie, położone obok pałacu kultury im. Przeglądam książki na półkach; uwagę zwraca duża liczba wydawnictw z zakresu ekonomii i krajoznawstwa. Oto prace Paula Samuelsona, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii. A oto «Historia Ukrainy w osobach» i «Geografia Ukrainy» F. Zastawina. Pytam, skąd te nowości. Usłyszałam w odpowiedzi, że niektóre z nich to dar Raisy Fedorywny Łuk'janczuk, znanej ukraińskiej poetki, jednej z założycielek «Proświty» na Ługańszczyźnie. Swój wkład w fundusz «Proświty» wnieśli także Donieckie Centrum Kulturologiczne, Słowiański Międzynarodowy Instytut Zarządzania, Biznesu i Prawa oraz Słowiańska Lotniczo-Techniczna Szkoła Zawodowa. Są też wpłaty zwykłych obywateli, jest nawet dar pana Anatolija KINDRATENKI, przewodniczącego Charkowskiego Obwodowego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. T. Szewczenki, profesora w wieżowcu wielomieszkaniowym z tragicznymi skutkami, ugasił nasz dyżurny, który był w pomieszczeniu «Proświty». Wcześniej, 25 września, butelki z mieszanką zapalającą zostały rzucone do pomieszczeń innych ukraińskich organizacji patriotycznych. Sprawcy zostali odnalezieni dopiero wtedy, gdy kilka miesięcy później w ten sam sposób próbowali podpalić izraelskie centrum kultury Gimi Kłócić się? To bezsensowne. Trzeba płacić. W listopadzie 1997 roku inspektor Charkowenergo powiedział mi, że ukarze nas grzywną w dziesięciokrotnej wysokości za nieopłacenie energii elektrycznej za wrzesień. Byłem bardzo zdziwiony, bo za październik zapłaciliśmy. Po dwóch dniach okazało się, że za wrzesień także zapłaciliśmy, już 29 września. «Ja was już ukarałam», mówi ona. Trzy dni P.S. I jednak, jak pisał poeta: «Nadzieja jest zawsze! Nie można bez nadziei». Córka pisarki-proświtianki Walentyny Owod, także proświtianka od 1995 roku, Jarosława Ryscowa, którą widzicie na tym zdjęciu, – przewodnicząca ekologicznego towarzystwa «Ukraina-sad» marzy o obsadzeniu wiśniami i morelami całego naszego kraju, – «żeby nie było głodu i była piękność». Jewhena Stećkiwa, lekarza z Ameryki. Cóż, początek niezły. Wszystko to do biblioteki zebrał jej założyciel, przewodniczący Brianckiej Proświty W. M. Czuczujewec. Lubow MATEKO, bibliotekarka, członkini Proświty, Brianka na Ługańszczyźnie о ій

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

…bińskiej, która jako pierwsza zaczęła działać według tej zasady. …a jeszcze skandale, historie i mity, które stale podtrzymują zainteresowanie potencjalnego konsumenta produkcji pisarskiej — czytelnika. Teraz do wszystkich tych czynników doszła jeszcze reklama. Aby krytycy i nauczyciele, sprzedawcy i agenci literaccy, wydawcy i biznesmeni mogli skądś zaczerpnąć potrzebne informacje, Wydawnicza Spółka «Proświta» w 1994 roku, w uroczystej atmosferze, przeprowadziła naukową prezentację dwóch pierwszych książek przygotowanych na podstawie faktów, opartych na faktografii, twórczości tak zwanych pisarzy-klasyków. (Społeczeństwo było wtedy jeszcze w okresie wzlotu, a trudności uważano za tymczasowe). Kiedy zwrócono się do mnie z prośbą o napisanie artykułu z okazji jubileuszu «Proświty» na temat tego, jak przygotować do druku i wydać wieloטomowe wydanie dzieł w jednym, osobno wziętym kraju, zgubiłem się. Zgubiłem się, mimo że razem z Myhajliną Chomiwną Kociubynską, jak się wydaje, zbliżyliśmy się na tyle, by realnie zobaczyć zakończenie projektu wydania Dzieł Wasyla Stusa. O czym pisać? O maksymie sformułowanej w 1987 roku przez M. Kociubynską: «Musimy wydać Wasyla, bo nieodwracalnie stracimy coś wielkiego»? O tym, że pewnego razu rodzina poety przyjęła zaproszenie M. Żulynskiego do utworzenia archiwum Wasyla Stusa na bazie Wydziału Rękopisów Instytutu Literatury? O desperackiej decyzji dyrektor Wydawniczej Spółki «Proświta» Ołeksandry Kowal: «Będziemy wydawać»? O codziennej, ciężkiej pracy zmarłego Mykoły Hončaruka, Halyny Burłaki, Walentyny Makarczuk, Ołksany Dworko, Serhija Hałczenki, Myhajliny Kociubynskiej i mojej, dzięki której udało się wydrukować rozproszone i czasem niemal nieczytelne materiały? Wszystko to są podstawowe składniki procesu naukowego przygotowania wydania, w którym wypadnięcie choćby jednego czynnika czyni całą pracę bezużyteczną. Otóż jak przygotowywaliśmy „Twory Wasyla Stusa” w czterech tomach, sześciu księgach (w toku przygotowania wydania rozrosło się i dziś w „Tworach” wchodzi sześć tomów w dziewięciu księgach. Mam nadzieję, że ostatnie dwie księgi trzeciego tomu ujrzą światło dzienne w lutym–marcu 1999 roku). WIARA Gdy w rocznicę śmierci Wasyla Stusa, 4 września 1987 roku, Myhajlyna Kociubynska przy stole w mieszkaniu moich rodziców po raz pierwszy poruszyła temat wydania utworów poety na Ukrainie, ja – student pierwszego roku filologii KDU – tylko uśmiechnąłem się w duchu. No, no, niech Bóg da, by nasze cielę zjadło wilka. Wspomnienia o poniżeniach i rewizjach były wciąż tak wyraźne, nadzieje pierestrojkowe tak niepewne, a sceptycyzm wobec „odwagi” narodowych działaczy kultury tak mocny, że niespecjalnie wierzyło się w jakiś postęp w tym kierunku. Jednak w ciągu następnych półtora roku zmieniło się bardzo wiele. Ten, kto chciał coś robić, otrzymał taką możliwość. Najważniejsze było mieć chęć i odpowiednie kwalifikacje. Już na początku 1988 roku M. Kociubynska przygotowała pierwszy tom poezji W. Stusa „Dorohа bolu”, odbyły się pierwsze wieczory pamięci. W 1989 roku zakaz publikacji utworów W. Stusa na Ukrainie został przełamany. Początkowo były to nieliczne publikacje ze wstępami generałów od literatury, potem wybory i laureatów, subiektywne przekonanie, że klasykiem pisarz staje się wyłącznie wtedy, gdy wydaje (lub robi to za niego ktoś inny) naukowo opracowane wydanie swoich utworów z gruntownym aparatem przypisów. Właściwie nawet nie trzeba tego dowodzić. TAK TO SIĘ ZACZYNAŁO W 1990 roku, po niedługim wahaniu, podjęto decyzję o przekazaniu części archiwum Wasyla Stusa do Wydziału Rękopisów Instytutu Literatury. Rozpoczęła się wierzyli w szybkie zakończenie. Jednak stale dochodziły nowe materiały, a ilość potrzebnej pracy coraz bardziej nie odpowiadała tym nędznym środkom, które udawało się zdobyć, i redaktorzy stanęli przed dylematem: co dalej? Na szczęście z pomocą przyszedł Międzynarodowy Fundusz «Odrodzenie». Przez pewien czas wydawało mi się nawet, że to jedyna instytucja na Ukrainie zainteresowana tym, by wydawnictwo nie przestało się ukazywać. Udało się nawet zdobyć komputery, a cała pozostała praca prowadzona była na współczesnym poziomie. CZY BYWAJĄ TRUDNE CZASY, CZYLI HISTORIA PRZYGOTOWANIA JEDNEGO NAUKOWEGO WYDANIA Wasyl Stus przygotowywali ludzie zaznajomieni z twórczością poety, a później ktokolwiek. Tego roku pojawiła się kwestia naukowego wydania utworów Wasyla Stusa. WYDANIA NAUKOWE: STRATA PIENIĘDZY, PAPIERU I CZASU CZY SUROWA KONIECZNOŚĆ POZNANIA» A rzeczywiście: po co wydawać te „niepotrzebne” cegły, z których większość przez dziesięciolecia zachowuje cnotliwą nietykalność przed rękami czytelników na półkach bibliotek. Z autorów minionych epok czytelnik wybiera tylko szczytowe osiągnięcia, a cóż kogo obchodzą te problemy, które stawały przed autorem. Jedyna prawdziwa wartość to doskonały tekst. Myśl ta jest dziś zbyt słuszna i popularna, by ją po prostu odrzucić. Rzeczywiście, wszystko tak. Ale żeby w nią na zawsze uwierzyć, trzeba znaleźć odpowiedź jeszcze na jedno maleńkie, przykre pytanko: „Kto kształtuje popularność utworów pisarza?” Taka postawa problemu nie przewiduje jednoznacznej odpowiedzi. Przede wszystkim, rzecz jasna, krytyka literacka i komentatorzy. Ale nie tylko oni. Ciekawość wobec utworów tego czy innego pisarza podsycają także historia jego życia i jego położenie w społeczeństwie, PRE U t EE R sha NE zh r abannijcnnju RYN - p) -- i cere tiu przygotowawcza praca. Najpierw z rozproszonych, nieusystematyzowanych autografów poety trzeba było stworzyć archiwum i założyć kartotekę choćby jego wierszy. W latach 1990–1992 zajmowały się tym Walentyna Makarczuk i ja. Praca posuwała się powoli, gdyż oboje wciąż byliśmy studentami KDU, ze wszystkimi naszymi zaliczeniami, wykładami, kursami itd. Uczyliśmy się na własnych błędach i na radach doświadczonych archiwistów. (Trudność tej pracy polegała na tym, że nie można było pracować jednocześnie ze wszystkimi rękopisami poety. Przyzwyczajenie do nieufności wobec instytucji państwowych okazało się zbyt silne, by przekazać wszystkie autografy do Instytutu. Tak więc coś nadal przechowywano w archiwum rodziny, coś fragmentami wracało z KGB, a coś odnajdywało się przypadkowo. Trzeba było stworzyć osobną kartotekę, w której rejestrowano każdy utwór. Biorąc pod uwagę, że żaden człowiek z nas nie tylko nie znał, ale nawet nie wyobrażał sobie rzeczywistej skali twórczego dorobku Wasyla Stusa ani cech jego twórczej maniery, byliśmy skazani na błędy. Na przykład na początku formowania archiwów namnożyliśmy ogromną liczbę kart, do których wpisywaliśmy „nowe” utwory, które później okazywały się początkiem strofy nieznanego wtedy wiersza. Wszystko to bardzo utrudniało pracę. Mimo to praca trwała. NAUCZYĆ SIĘ WSPÓŁPRACY W 1992 roku, kiedy M. Koszubińska zaczęła pracować w Dziale Rękopisów, w naturalny sposób powstała sytuacja, w której udało się połączyć wysiłki. Ona kierowała grupą i odpowiadała za twórczą stronę procesu, mnie zaś przypadło zapewnienie, że tak powiem, technologii: koordynacja naszych działań z wydawcami, zaopatrzenie grupy w papier, organizacja konserwacji rękopisów (na to państwo nie przeznacza środków już od wielu lat) i tak dalej, i tym podobne. Ale taki podział jest możliwy tylko na papierze. W rzeczywistości nieustannie pojawiają się jakieś problemy, których rozwiązanie każdy widzi po swojemu. Jest to bardzo trudne, ale wszyscy, którzy pracowali nad wydaniem, przede wszystkim uczyli się przekonywać innych do celowości sposobu działania. Jednak w chwili, gdy dotarliśmy do najbardziej odpowiedzialnego i prawie niezbadanego odcinka – do listów i wierszy z okresu uwięzienia – spadł na nas brak pieniędzy. PRACA W CZASIE WOLNYM OD PRACY NIE JEST NAJLEPSZYM SPOSOBEM PRZYGOTOWANIA WYDANIA NAUKOWEGO Tak pracowaliśmy przez ostatnie trzy lata. Gdzieś zarabialiśmy pieniądze, a w dziale siedzieliśmy tylko dlatego, że wydanie stało się sprawą zasady. A do tego – co nie mniej ważne – pozwalało się rozwijać. W tym okresie szczególnie ciężko przyszło Oksanie Dworko, która wzięła na siebie lwią część pracy nad przygotowaniem tekstów do druku i odczytywaniem rękopisów – najbardziej pracochłonny i niewdzięczny proces. A ponieważ jest ona także technikiem komputerowym, uniknęliśmy szczęśliwie wyczytywania cudzego składu, tak typowego dla wielu. Jedyne, na czym odbiły się finansowe kłopoty, to jakość i liczba przypisów. Nie mając stałych środków, nie mogliśmy znaleźć pieniędzy także na podróże służbowe i pracę badawczą w archiwach. Dlatego nie opatrzono komentarzem wielu wydarzeń i ich postaci w listach, nie zbadano okoliczności i warunków powstania wielu wierszy. Bo komentarz, przypis – to wielka praca, a nasza tradycja literacka zawsze ignorowała tę sferę, uważając ją za pomocniczą. Tak kończymy wydanie. Bo razem i każdy z osobna, udowadniając sobie samym, że nie ma złych czasów. Na zakończenie chcę podziękować Międzynarodowemu Funduszowi „Odrodzenie”, Dobroczynnemu Prywatnemu Funduszowi „Kalmius” oraz bezpośrednio Ma?wszenku za wsparcie w finansowaniu wydania. Miło, że choć komuś w Ukrainie to wydanie wydało się potrzebne i że państwo wzięło na siebie zobowiązanie sfinansowania wydania choćby trzech tomów jako priorytetowe działanie w ramach obchodów 60-lecia urodzin Wasyla Stusa. Nie przekazało wydawnictwu ani jednej hrywny. „Spierw zważę, przemyślę, a pieniędzy nie dam. Wybierajcie: chcecie – pracujcie, a nie – czekajcie”. ВІ ми гро С / УС щи г Jak tu nie przypomnieć słów jednego z 1 pozaukraińskich?

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗
Słowo Proświty PRZEZNACZENIE ZIEMSKIE... Trylogię znanego reżysera Ołeksandra Muratowa («Tango śmierci», «Precz ze wstydem», «Bekasy»), nakręconą na podstawie utworów Mykoły Chwylowego, można zaliczyć do rzadkich zjawisk w naszej rodzimej kinematografii, gdy otwarta, niemal dokumentalna prawda, okrutna rzeczywistość historyczna przeradza się w filozoficzno-psychologiczną przypowieść, zmusza do ponownego i jeszcze raz powrotu do niej, aby w pozornie znanym przebiegu wydarzeń rozpoznać coraz to nowe symbole i znaki, ukryte w wielowarstwowej, czułej, wręcz spowiedzi strukturze utworu. Po obejrzeniu tych filmów przekonujemy się, że Antonioni miał rację, mówiąc: «Tylko poprzez poezję można zrekonstruować życie tej czy innej epoki». Musimy zgodzić się z faktem, że reżyserzy, którzy biorą się za ekranizację utworów literackich, naznaczonych wielowymiarową poetyką słowa, w przeważającej większości nie potrafią CZYTAĆ. Przede wszystkim starają się być współautorami Iwana Franki, Łesi Ukrainki, Olhy Kobylańskiej (najmniej szczęścia miała Olha Kobylańska) — samowystarczalnymi «zamotywatorami». Wygodne określenie «na motywach» pozwala im, nie zagłębiając się w słowo, w retrospekcję czasu i przestrzeni, pretensjonalnie ślizgać się po powierzchni. Dlatego przybliżone przepowiadanie i przemalowywanie oryginału pozostaje nam jako zadowalanie się epigońską ignorancją albo, jak pisał M. Chwylowy, pozerstwem, które czasem przypomina naiwne kopie znanych klasycznych płócien. Żaden z tych reżyserów nawet nie myśli o wychowaniu w sobie utalentowanego dyrygenta, który władałby absolutnym słuchem wysokiej kultury, co zobowiązuje do wczytywania się w dzieło literackie i studiowania go jak partytury, w której powinien słyszeć każdy solujący instrument, każdą grupę orkiestrową, każdą pauzę nasyconej językowej faktury. Właśnie dzięki umiejętności wnikania w złożony system kodów poezji M. Chwylowego O. Muratow w swoich filmach odtworzył atmosferę przeczucia nieuchronnego upadku ideałów, w której egzystuje jednostka doprowadzona do granicy psychopatii. Reżyser zdołał przez obraz wtłoczyć nam poczucie tej czujnej, a nawet gorączkowej ciszy, która zawisa nad „Sanatoryjną strefą”, nieznośnego upału „Waldsznepów”, który pali „błękitne niebo” i jej „pustą ulicę”, upału, w którym zdaje się, że i nas stopniowo paraliżuje letargiczna apatia, wywołana „straszliwą tęsknotą bezsilności”. Z tej piekielnej ciszy bezchmurnego ekranu, który zdaje się pachnieć „suchym jak myśl czebrecem, stepowymi mogiłami”, wyrasta strach, a wraz z nim tragiczna przesądzenie potężnego człowieka, który jeszcze niedawno, zaślepiony ideą równości, sam prześladował zaciekłych wrogów komuny, będąc wraz z „towarzyszami”-jednomyślnymi w „czarnym trybunale CZE-KA”, za tę samą ideę „rozstrzeliwał kogoś z bliskich przy jakimś klasztorze...”. Teraz sanatoryjna, upalna cisza złowieszczo zaciska się wokół niego: podejrzliwość, obsesja prześladowania, głęboki pesymizm, zaszczucie własną podświadomością domagają się wyjścia ze stanu trwogi i skrajnej pustki. Przekazywany jest nam ten stan fatalnej beznadziei, stan, w którym pragniesz tylko jednego — by cisza absurdalnego oczekiwania wreszcie zamknęła się w „kulminacyjnym punkcie” i uderzyła gromem, po którym nigdy nie bywa pełni i świeżości burzowej ulewy, a jest tylko śmierć — śmierć skazanego na egzekucję. Jakbyśmy odczytywali myśl Chwylowego, który sam szedł ku nieuniknionemu końcowi: „Jestem tylko nicestwym punktem przed milczącą ścianą”, bo z „sanatoryjnej strefy nie ma drogi”, a jest tylko „zguba poza żywiołem, przy tej GŁUCHEJ ŚCIANIE”. Znany francuski reżyser Francois Truffaut utrzymywał, że kinem rządzą prawa muzyki. Gdyby trzeba było szukać analogii między trylogią filmową O. Muratowa a przykładami z muzyki klasycznej, to rozwój akcji filmów najbliżej stoi do „Bolera” Ravela. Tylko że ten rozwój nie jest zewnętrzny, nie jest wypełniony efektami wizualnej przesadnej wspaniałości, jego środki są minimalne i nie rozpraszają naszej uwagi (na przykład w „Słonkach” odwołanie do jednobarwnego obrazu niesie wielowarstwowe znaczenie: to poczucie retrospektywnej rzeczywistości poprzez tworzenie szeregu obrazów, które składają się na wrażenie biegu dokumentalnych kadrów, to i niemal fizyczne poczucie tego „niemożliwego KOŃCA lata, gdzie stał pusty, wyschnięty upał”, to wreszcie na ułamek sekundy zastygłe szkice i rysunki, które przypominają szkice do monumentalnych, renesansowych płócien o Stworzeniu świata, wykonane sangwiną, gdzie jest wiele niedopowiedzianego i niedopisanego, ale właśnie dlatego jest w nich jeszcze więcej życia, prawdy i niepokojącej, temperamentnej wyobraźni twórcy). Ten rozwój jest wewnętrzny, głęboko ukryty przed otaczającym światem; dokonuje się w świadomości, w rozdrażnionej psychice głównego bohatera i dochodzi do skrajnego stanu zmysłowej ekspresji, bliskiego obłędowi, wypełnionego chorobliwymi skojarzeniami — ta głębia jest nieprzeniknionym dnem kamiennego worka. Z zewnątrz zaś nad ziemią zawisł „martwy czas” popołudniowego, zmorzonego upałem wypoczynku. | Nie ma tak wielkiego znaczenia, gdzie on jest, w sanatorium czy w prowincjonalnym kurorcie; rzecz tkwi zupełnie w czym innym — czujemy, że zbliża się rzeczywistość przeciwna tej, która roztoczyła przed naszymi oczami nostalgiczny duch chwastów, malin i rzecznych zakoli — zbliża się rzeczywistość katastrofy. Ми czujemy obecność choroby społeczeństwa, zbliżanie się epidemii, o której właśnie sus- Podłostwo jeszcze się nie domyśla, a nawet powietrze, przetkane promieniami słońca, także jest chore. Oto oczywiste objawy nieuleczalnej choroby: pożądliwy staruszek z podstępnym, udawanie głupawym chichotem, dla którego w jego ustach „Sawonarola” i „sentymentalizm” stają się bezsensem i nabierają cynicznego zabarwienia; Chłoń, który szybuje w sferze widm swojego idealnie sentymentalnego świata, nie dopuszcza drwin z tego świata, a w napływach melancholijnego załamania chce rozliczyć się z życiem, które „i tak jest więzieniem”; psychopatyczna erotomanka Unikum; Carnot, który nienawidzi inteligencji i został wyznaczony do śledzenia, i to nie tyle po to, by coś wytropić, ile by jeszcze bardziej rozdmuchać niepewność i trwogę; szaleńczy krzyk санаторійnego głupca, który w wściekłości szaleństwa przebija chorą głową kolczaste zarośla strefy; „czarne auto CzeKa”, i lekarz, który, jak wół na rzeź, z rezygnacją idzie do swoich „rzeźników”; i cień „niewidzialnego frontu” w roli inteligenta w złotym pince-nez; „wszechmocny sceptycyzm”, który jak rdza toczy gorącą wiarę w ideały, za które „tak romantycznie szło się na śmierć”. Z „wyżyn dowodzenia” wkrótce będzie można kierować każdą pozbawioną woli marionetką, czekającą na rozkazy na „placu kontrolnym” strefy sanatoryjnej. Pozostaje tylko wstąpić do „Towarzystwa Radzieckich Asenizatorów”, bo wszyscy stanęli na „idiotycznym rozdrożu, z którego nie ma wyjścia”, bo wszystkich anarchistów i karamazowów czeka droga albo na „Syberię, w głuchą tajgę”, albo do żółtego domu. Jedną z nietypowych, niezwykle mocnych stron kinotrylogii O. Muratowa jest charakterystyka postaci kobiecych. Mimowolnie nasuwa się chęć porównania ich z głównymi bohaterkami filmu Pasoliniego «Sodoma» – trzema prostytutkami, które modelują społeczeństwo, w którym egzystencja większości zależy od wyrafinowanych w swym patologicznym okrucieństwie fantazji garstki zboczeńców-sadystów. Jednak w przeciwieństwie do zepsutych kobiet mitycznej Sodomy fatalne bohaterki O. Muratowa «z chorym ogniem w oczach» istnieją w realnym świecie. Są to dawne gimnazistki patriarchalnych miasteczek, porwane czerwonym wiatrem rewolucji, które za nią także były gotowe romantycznie iść na śmierć, ale nie zginęły, lecz zostały zgwałcone przez jej szeregowych szambiarzy. Obserwujemy anomalne zjawisko – oddaną służbę, lecz już nie romantycznej idei, lecz swemu gwałcicielowi. Te kobiety pobudzają swą chorobliwie brutalną żądzę agonią swych wybranków, a każda kolejna ofiara – «to apoteoza cynizmu ciała nad tragiczną skazanością ducha: «Jestem tajną czekistką, agentką czerwonej ochrany... Jestem elastyczną żmijką, która gładzi twoje serce miniaturowym, zamszowym języczkiem... Moich «pacjentów» wysyłano na tamten świat w ciągu 24 godzin...». Te słowa wwiercają się w mózg, gdy tylko na ekranie pojawiają się - пл г а сь Р а. ці -оо ір ай ін, и би - - і чі че і п Ж ї -е о ба ти З і Р зії ран УЮ ьо - - . Maja («Strefa sanatoryjna») i Aglaja («Waldszniepy»). Reżyser błyskotliwie rozwiązuje finał «Strefy sanatoryjnej» – bo co sprowokowała własnoręczne wykonanie przez głównego bohatera wyroku śmierci, w końcu sama staje się „nikczemną kropką przed milczeniem głuchego muru". Dzięki subtelnej, utalentowanej interpretacji prozy M. Chwylowego doszło do organicznego połączenia tekstu z warstwą wizualną – zdołaliśmy przeniknąć do samej istoty tragedii, do której doprowadziła niszcząca system, budowany na fundamentach wojowniczego materializmu, który wyczerpał się sam, we własnej patologicznej nienawiści do życia. Bezsensowna śmierć woła głosami romantyków rewolucji: Anarchy, Karamazowa, Bianki, a wraz z nimi także Mykoły Chwylowego: „Żyjemy wcale nie po to, by żyć, lecz po to, by umrzeć. Reszta to nic więcej niż iluzja". Na zdjęciach: kadry z filmu „Tango śmierci", w rolach Wołodymyra Łytwynowa (Anarg) i Hryny Małyszewej (Majlcz)

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

BŁYSK NA TEATRALNYM FIRMAMENCIE GALICYJSKI MŁODY TEATR – TRYBUN RUCHU PROSWIETYAŃSKIEGO Opowieść o historii ruchu proświtiańskiego i narodowo-kulturalnego odrodzenia na Ukrainie nie będzie pełna bez wzmianki o działalności Galicyjskiego Młodego Teatru-Studia, który działał przy Iwano-Frankiwskim Obwodowym Towarzystwie Języka Ukraińskiego im. T. Szewczenki. Założycielem i pierwszym kierownikiem tego teatru był jeden z pionierów ruchu proświtiańskiego na Prykarpaciu, Wołodymyr Szlemko, który wraz z żoną Olgą stworzył w 1988 roku teatr unikatowy pod względem swojego politycznego charakteru, teatr-bojownik, który środkami teatralnymi dążył do przebudzenia woli narodu ukraińskiego do własnego niepodległego państwa. W trupie teatru, oprócz zawodowych aktorów Wołodymyra i Olgi Szlemko, byli utalentowani przedstawiciele inteligencji, robotnicy, młodzież studencka i uczniowska. Wszystkim im przypadło przejść trudną drogę aktora-bojownika i budziciela ducha narodowego. 14.05.1989 roku teatr przedstawił publiczności spektakl „Rozryta mogiła” na podstawie utworów T. Szewczenki (reżyser-inscenizator i autor scenariusza W. Szlemko). W spektaklu m.in. umiejętnie wykorzystano muzykę zakazanego w owym czasie hymnu narodowego „Szcze ne wmerła Ukraina” (wielu wtedy po raz pierwszy usłyszało tę melodię), wiersz „Gdybyś ty, Bohdanie pijany”, usunięty ze wszystkich sowieckich wydań utworów T. Szewczenki, oraz zakazaną pieśń-hymn „Czerwona kalina”. Premiera Przedstawienie cieszyło się niezwykłym powodzeniem. Nic więc dziwnego, że następnego dnia budynek, w którym miało odbyć się kolejne przedstawienie, został zamknięty na klucz i zablokowany przez funkcjonariuszy milicji i KGB. Dopiero wtedy, gdy ponad tysiąc oburzonych ludzi zaczęło szturmować pomieszczenia domu kultury, władze lokalne były zmuszone zezwolić na wystawienie spektaklu. Natchniony sukcesami teatr przygotował w tym samym roku, w półlegalnych warunkach, kolejne przedstawienie – „Strzelcy Sicz­owi” (reżyser i autor scenariusza W. Szlemko). Jedna krótka fraza ze spektaklu: „moskiewski bolszewizm niesie śmierć ukraińskiemu narodowi” mogła wtedy bardzo drogo kosztować wykonawcę głównej roli, pułkownika USS – W. Szlemkę. Na zakończenie spektaklu wykonywano hymn „Jeszcze nie umarła Ukraina”. Cała sala wstawała i razem z aktorami, ze łzami w oczach, śpiewała nie cudzą, lecz swoją pieśń, na której gardle przez stulecia spoczywała stopa obcego najeźdźcy. Teatr świadomie rzucił wyzwanie totalitarnemu systemowi komunistycznemu. Swoimi przedstawieniami budził uśpioną świadomość narodową. Podczas gościnnych występów po miastach i wsiach kraju uczestnicy teatru, oprócz pokazywania spektakli, prowadzili wśród ludności wielką pracę wyjaśniającą, tworzyli koła Ruchu, opowiadali prawdziwą historię Ukrainy. Mimo szalonego przeciwdziałania organów partyjnych komunistycznych przedstawienia teatru obejrzały dziesiątki tysięcy ludzi. Nawet tam, gdzie wyłączano prąd, grano przy świecach. Na wszystkich przedstawieniach sale były wypełnione po brzegi, a daleko nie wszyscy chętni mogli się na nie dostać. Teatr nie miał własnego stałego pomieszczenia do prób, dlatego musiał przenosić się z miejsca na miejsce. Uczestnicy teatru pracowali społecznie, a jedyną nagrodą dla nich było patrzeć, jak wschodzą zasiane przez nich ziarna ducha narodowego, aby dać Ukrainie dobry plon. Wszyscy aktorzy teatru dzielnie znosili różne udręki, biedę, nieprzespane noce (często trzeba było wracać z wyjazdowych przedstawień nad ranem), prześladowania w pracy. Niektórzy z tych opętanych ludzi znajdowali się pod „czujnym okiem” KGB i doświadczali wszelkich prześladowań. Wielu aktorów, przechodząc w teatrze duchowe hartowanie, w 1990 roku zostało deputowanymi rad obwodowej i miejskiej, a kierownik teatru W. Szlemko został deputowanym ludowym Ukrainy. 21 stycznia 1990 roku W. Szlemko wraz z aktorami teatru zapoczątkował w Iwano-Frankiwsku „żywy” łańcuch jedności, który rozciągnął się aż do Kijowa. Symbolizował on jedność ducha całego narodu ukraińskiego. Wtedy też uczestnicy teatru, śpiewając patriotyczne pieśni, przemaszerowali w mundurach strzelców siczowych ulicami miasta, wywołując zachwyt i łzy radości w oczach tysięcy ludzi. Teatr Młody Galicki stał się swoistym katalizatorem rewolucyjnych przemian w świadomości ludzi i swoją działalnością przybliżał chwilę proklamowania niepodległego państwa ukraińskiego. Jeden taki teatr mógł wtedy (co zostało dowiedzione) dla sprawy ukraińskiej zdziałać znacznie więcej niż cała armia agitatorów i propagandystów. Historia nie tak często daje teatrowi możliwość w pełni zrealizować swoją magiczną siłę, zdolną poruszyć energię narodu i poprowadzić go do walki. Wyjątkowość Teatru Młodego Galickiego polega na tym, że w przeciwieństwie do innych zespołów teatralnych nie zmarnował on danej mu szansy i w pełni wykorzystał potężną broń sztuki teatralnej. W teatrze organicznie połączono aktualność materiału dramatycznego, wysoki poziom reżyserii i potężną energetykę aktorów, co w całości wywierało ogromny wpływ na widza. W przededniu Ogólnoukraińskiego referendum w sprawie potwierdzenia Aktu proklamowania niepodległości Ukrainy teatr pod kierownictwem O. Szlemko wyjeżdżał z celem propagandowym na gościnne występy do obwodu czerniowieckiego. W 1992 roku teatr, wypełniwszy swoją misję, faktycznie zaprzestał działalności. Krótki okres działalności Teatru Młodego Galickiego był jakby błyskiem na teatralnym firmamencie Ukrainy, który rozpalał w sercach ludzi wolę wolności i przybliżał do realności na mapie świata niepodległe państwo ukraińskie. Olga TEREN GWIAZDY 150 LAT TEMU... Jak wiadomo, w astrologii nic nie dzieje się przypadkowo. Patrząc na astrologiczną mapę założenia Towarzystwa «Proświta» we Lwowie z 8 grudnia 1868 roku, odczuwa się szacunek wobec ludzi, którzy położyli fundament pod przyszły autorytet ukraińskiej inteligencji wśród zwykłych ludzi. Symboliczne jest także to, że ten fundament został położony we Lwowie. Zachodnia Ukraina jako całość odpowiada znakowi Skorpiona, który gorliwie strzeże swojego dziedzictwa (ósmy znak od Barana) i jest gotów walczyć o nie do śmierci (potwierdza to historia). Ale to także znak odrodzenia. Co ciekawe, Kosmos pomógł tej akcji. Symboliczne jest, że w Strzelcu znalazły się trzy planety (Słońce, Saturn i Merkury), ponieważ Strzelec odpowiada za dalekie kraje, propagandę, ideologię, wydawnictwa i filozofię. Jak wyraźnie mapa odzwierciedliła dążenia założycieli! Dlatego autorytet lwowskiej «Proświty» sięgał daleko poza granice samej Ukrainy. Saturn nadał Towarzystwu poważne podejście do religii i filozofii, pragnienie zapewnienia naszej inteligencji wyższego wykształcenia w szerokim rozumieniu tego słowa oraz, co najważniejsze, wysokiej moralności tych ludzi i samego Towarzystwa. Ta zapoczątkowana tradycja przekazywana była kolejnym pokoleniom aż do 1939 roku. (Dlatego Moskwa tak nienawidziła proświtян i niezwykle okrutnie niszczyła tę tradycję.) Saturn dawał także dyscyplinę i wyjątkową koncentrację w wypełnianiu swoich obowiązków. Dawało to również dumę z własnego narodu, jego losu oraz troskę o własną reputację. Trin od Saturna do Neptuna dawał Towarzystwu umiejętność wyobrażania sobie tego, co jest potrzebne inteligencji i narodowi, umiejętność odkrywania wrogich planów i zaglądania w perspektywę. Ten aspekt dawał tym, którzy aktywnie pracowali na niwie prosвіty, także wojskowe strategiczne myślenie. Można być pewnym, że wielu prosvitjan znajdowało się w szeregach Ukraińskiej Armii Powstańczej. Słońce w Strzelcu daje idealizm i skłonność do misjonarstwa. Dlatego Ukraińska Armia Powstańcza cieszyła się nadzwyczajnym autorytetem wśród ludu Zachodniej Ukrainy. Złączenie Merkurego z Saturnem dawało logikę wszystkim przedsięwzięciom i konstruktywność w rozwiązaniach, a Jowisz w Baranie – nadzwyczajny entuzjazm, pragnienie zrozumienia roli twórczej siły i pragnienie poprawy warunków społecznych, duchowych i wychowawczych odnowy, Symboliczne jest także to, że Pluton wszedł w Byka (znak Ukrainy) i stanął na miejscu Marsa w historycznej mapie Ukrainy. To nadawało aktywności literackiej Towarzystwu. Księżyc w Wadze, a on odpowiada za naród w ogóle, daje wysoką kulturę, szacunek dla partnerów, dobre wychowanie, rozwój intelektualny i skłonność do sztuki Same gwiazdy prosvitjanom przemawiały harmonijnością EE ER OESR - Założyciel – Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. Świadectwo rejestracyjne nr 1007 z 16.03.1993 r. Redaktor naczelny Ljubow Holota A. Żurawski, P. Mowczan, A. Pohribnyj, O. Ponomariw, I. Proszczuk Redakcja koresponduje z czytelnikami tylko na łamach gazety, a nadesłanych rękopisów nie zwraca. Zastrzega sobie prawo redagowania i skracania tekstów. Skład komputerowy – Hanna Szewczuk Indeks 306 17. Zam. nr 033120112 subtelne uczucia. Nawiasem mówiąc, interesy prosvitjan zakrywały Marsa na początku Panny, dawał nadzwyczajną pracowitość. Tak więc każdy był gotów rozpocząć sprawę od zera. Ale także przemian społecznych i medycyny kwadrat do Merkurego wywołał i spory o taktykę osiągnięcia celu wzbudzało zainteresowanie mas. Bezsprzecznie, wszy A jeśli wziąć pod uwagę, że w Zachodniej Ukrainie przeważał Kościół greckokatolicki, który na poziomie filozoficznym i naukowym stał o głowę wyżej od moskiewskiego Kościoła prawosławnego, z jego silnymi zasadami dogmatycznymi, to można stwierdzić wielkie sukcesy pracy tego Towarzystwa. Tak więc, wychodząc z analizy astrologicznej karty Lwowskiej «Proświty», która silnie wpływała na myślenie narodu, można powiedzieć, że ona w rozwoju stała o głowę wyżej od innych ugrupowań i zrzeszeń. Gdyby nasi wschodni Ukraińcy zrozumieli, co niosą proświatanie, to los Ukrainy byłby inny, dlatego istniałoby zupełnie inne pokolenie narodu i inteligencji. I dziś kłaniamy się tym idealistom i patriotom Galicjanom, którzy przez niezwykłe ofiary obronili ukraińską duszę naszego narodu. Walerij MOSKOWCZENKO, astrolog ще піно ода ня вени прах ни -ь інн . Adres «Słowa Proświty»: 252001, Kijów-11, zaułek Muzejny, 8. Ogólnoukraińskie Towarzystwo «Proświta» im. Tarasa Szewczenki, tel. 228-01-30. Nakład 5000. . - - . - тич , і, » | Wydrukowano z fotoform sotowych na maszynach drukarni «Presa Ukrainy»

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn